ას-966-909-10 25 ნოემბერი, 2010 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ კ. ფ-იანი, ნ. ჯ-ელი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ო-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ო-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ. ფ-იანის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელემ თავისი მეუღლისაგან მემკვიდრეობით მიიღო ... მე-.... მკ/რ-ის მე-12 კორპუსში მდებარე ¹60 ბინა და აღრიცხა თავის სახელზე.

მ. ო-შვილის შვილმა რამდენიმე წლის წინ მოსარჩელის ნებართვის გარეშე სადავო ბინაში საცხოვრებლად შეუშვა მოპასუხე, რომელიც, მ.ო-შვილის არაერთგზის მოთხოვის მიუხედავად, ბინას არ ათავისუფლებს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე იმ მოტივით, რომ აღნიშნული ბინა შეიძინა ზ. ო-შვილისაგან 2100 აშშ დოლარის სანაცვლოდ, რაც მოწონებულ იქნა თავად მ. ო-შვილის მიერ.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 4 აპრილის განჩინებით შეგებებული სარჩელი არ იქნა მიღებული წარმოებაში, ხოლო 30 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე მ. ო-შვილის სარჩელი კ., ნ., მ. და გ. ფ-იანების უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება კ. ფ-იანმა და ნ. ჯ-ელმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლო მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ... მე-....... მ/რ-ის ¹12ა-60-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო მ. ო-შვილის სახელზე.

საკუთრების უფლება სადავო ბინაზე მ. ო-შვილს წარმოეშვა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილების საფუძველზე.

სადავო ბინას ფლობდნენ მოპასუხეები _ კ. ფ-იანი, ნ. ჯ-ელი, მ. ფ-იანი და გ. ფ-იანი. იმჟამად კ. ფ-იანს, მ. ფ-იანსა და გ. ფ-იანს არ გააჩნდათ სადავო ბინის ფლობის კანონიერი უფლება. მხარეებს შორის უძრავი ნივთის საკუთრების უფლება კანონით დადგენილი წესით არ გადაცემულა.

2007 წლის 29 ოქტომბრის განაჩენით ზ. ო-შვილი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა”, “ბ” და “გ” პუნქტებით, დაკმაყოფილდა დაზარალებულ კ. ფ-იანის სამოქალაქო სარჩელი და ზ. ო-შვილს, მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით, კ. ფ-იანის სასარგებლოდ დაეკისრა 22100 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

2008 წლის 28 იანვრის განაჩენით დამნაშავედ იქნა ცნობილი მ. ო-შვილი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “გ” პუნქტებით. დაზარალებული კ. ფ-იანის სამოქალაქო სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ ზ. და მ. ო-შვილების მოქმედებით მიყენებული ქონებრივი ზიანის _ 22 100 აშშ დოლარის ანაზღაურება რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ოქტომბრის განაჩენით მთლიანად დაეკისრა ზ. ო-შვილს, რითიც სამოქალაქო მოსარჩელის ინტერესი დაკმაყოფილდა.

განაჩენით დადგინდა, რომ ზ. და მ. ო-შვილებმა კ. ფ-იანის მიმართ ჩაიდინეს თაღლითობა, ე.ი. მოტყუებით, წინასწარ გამიზნულად, ჯგუფურად, სხვისი ნივთის დაუფლება მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, ჩადენილი წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მ. ო-შვილს საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე შეძენილი ჰქონდა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილების საფუძველზე, აღნიშნული უფლება მან დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში, ანუ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება შეძენილ იქნა კანონით დადგენილი წესით. მოპასუხეს, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ჩანაწერები სადავოდ არ გაუხდია, ამდენად, სადავო ბინაზე მ. ო-შვილის საკუთრების უფლება დადასტურებული იყო.

სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით განსაზღვრული საკუთრების უფლებით სარგებლობის დამაბრკოლებელი ფაქტორები მ.ო-შვილის მიმართ არ იკვეთებოდა, შესაბამისად, არსებობდა ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული საფუძვლები მოსარჩელის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ, ანუ მესაკუთრეს შეეძლო, მფლობელისათვის მოეთხოვა ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

მოპასუხე კ. ფ-იანის, ნ. ჯ-ელის, მ. ფ-იანისა და გ. ფ-იანის უფლება სადავო ნივთის მფლობელობაზე საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა. მართალია, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგინდა მოსარჩელისა და მისი შვილის მიერ ჯგუფურად დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენა მოპასუხე კ. ფ-იანის მიმართ, მაგრამ სისხლის სამართლის საქმეზე გადაწყვეტილი სამოქალაქო სარჩელით დაკმაყოფილებულ იქნა მათი იურიდიული ინტერესი. ზიანის ანაზღაურების დაკისრება კი თავისთავად არ გულისხმობდა, რომ აღნიშნული განაჩენებით მოსარჩელის ბრალეული ქმედების დადასტურება მათ უძრავი ქონების ფლობისა და განკარგვის უფლებას არ აძლევდა.

პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტებს ნივთის ფლობის კანონიერი საფუძველი არ გააჩნდათ, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნა მათი უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის _ საცხოვრებელი ბინის, გამოთხოვის შესახებ საფუძვლიანია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კ. ფ-იანმა და ნ. ჯ-ელმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები.

საქმეში წარმოდგენილი სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ მ. ო-შვილმა, რომელიც მოქმედებდა მართლსაწინააღმდეგო ნებით, მოტყუებით გამოართვა მოპასუხეს ბინის საფასური და უვადო მინდობილობით მიანიჭა ბინის ფლობისა და განკარგვის უფლებამოსილება. სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელემ დაზარალებული შეიყვანა შეცდომაში, ხოლო, რაც შეეხება მ.ო-შვილის შვილისათვის დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, მის სახელზე უძრავ-მოძრავი ქონება არ ირიცხება და კასატორების კანონიერი უფლებების აღდგენა ამ გზით შეუძლებელია.

სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რითაც უხეშად ირღვევა კ. ფ-იანისა და ნ. ჯ-ელის უფლებები. ფაქტობრივად ისინი დარჩნენ საცხოვრებელი სახლის გარეშე. საქმეში წარმოდგენილი მ. და ზ. ო-შვილების მიმართ სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილი გამამტყუნებელი განაჩენებით დადგენილია, რომ კ. ფ-იანი კეთილსინდისიერი მფლობელია. სამოქალაქო კოდექსის 159-ე მუხლის შესაბამისად კი, თუ მფლობელი უფლებამოსილ პირად იქნება მიჩნეული საქმიან ურთიერთობებში გულმოდგინე შემოწმების საფუძველზე, იგი არამართლზომიერიც რომ იყოს, მაინც კეთილსინდისიერ მფლობელად ჩაითვლება.

სასამართლომ სადავო ურთიერთობის მიმართ არასწორად არ ჩათვალა პრეიუდიციული ძალის მქონედ სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილი გამამტყუნებელი განაჩენები, რომლებითაც დადგენილია მ.ო-შვილის მართლსაწინააღმდეგო ნება ბინის კ. ფ-იანის სახელზე გასხვისებასთან დაკავშირებით.

სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მ. და ზ. ო-შვილები არიან სოლიდარული მოვალეები, შესაბამისად, მ. ო-შვილს უფლება არ აქვს, მოითხოვოს კასატორთა მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა მიყენებული ზიანის ანაზღაურებამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით კ. ფ-იანისა და ნ. ჯ-ელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა კ. ფ-იანისა და ნ. ჯ-ელის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ კ. ფ-იანსა და ნ. ჯ-ელს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ფ. გ-ელიას მიერ 2010 წლის 28 ივლისსა და 21 ოქტომბერს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

კ. ფ-იანისა და ნ. ჯ-ელის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კ. ფ-იანსა და ნ. ჯ-ელს დაუბრუნდეთ ფ. გ-ელიას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.