¹ას-991-1269-09 25 იანვარი 2010 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ლ. ლაზარაშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “ს.-ი” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. ი-შვილი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 თებერვლის განჩინება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 4 აგვისტოს ე. ი-შვილმა თბილისის საქალაქო სასამარლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა, მოპასუხედ სს “თ.-ა” დაასახელა და მისთვის 29 434 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება მოითხოვა.

მოსარჩელის განმარტებით, მისი მეუღლე 1977 წლიდან საწარმოო გაერთიანება “ნ.-ში” ინჟინრად მუშაობდა. 1991 წელს საწარმომ მის ორსულიან ოჯახს ერთოთახიანი ბინა გამოუყო, რომელიც ქ. თბილისში ... ¹29-ში მდებარეობდა. ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონული გამგეობის 1994 წლის 25 მაისის ¹5 გადაწყვეტილებით, ზემომითითებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ შეიცვალა და ბინა, ო. ი-შვილის გარდაცვალების გამო, ე. ი-შვილს დაუმტკიცდა. მოპასუხე ორგანიზაციამ მშენებარე კორპუსი და მიწის ნაკვეთი გაასხვისა. საწარმოს ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დადგინდა განაწილებული ბინების მფლობელებზე საკომპენსაციო თანხის გაცემა, 1 კვ.მ ფართზე 150 აშშ დოლარის ოდენობით. 2004 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით, 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და მისთვის კომპენსაციის სახით 6975 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გაცემა დადგინდა. აღნიშნულის მიუხედავად, ე. ი-შვილს თანხა არ მიუღია. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 დეკემბრის ბრძანებით სს “ნ.-ს” სახელწოდება შეეცვალა და სს “თ.-ა” ეწოდა. მოსარჩელის მტკიცებით, ბაზარზე უძრავი ქონების ფასის მკვეთრი ზრდის გამო, 6975 აშშ დოლარის გადახდის შემთხვევაშიც, ამ თანხით ერთოთახიანი ბინის შეძენა შეუძლებელი იქნებოდა. შპს “ი.-ის” დასკვნით, ... ე.წ. “თეთრი კარკასის” 1 კვ. მეტრის ღირებულება 633 აშშ დოლარს შეადგენდა.

მოპასუხემ თავის შესაგებელში აღნიშნა, რომ სს “ნ.-ის” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, საკომპენსაციო თანხის გაცემა უნდა მომხდარიყო ნაწილ-ნაწილ, საზოგადოების ფინანსური შესაძლებლობების შესაბამისად. იგივეს ითვალისწინებდა 2004 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებაც, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ მასში გადასახდელი თანხა ზუსტად იყო მითითებული. კომპენსაციის ბინის საბაზრო ღირებულების შესაბამისად გადახდას არც ერთი გადაწყვეტილება ითვალისწინებდა. გარდა ამისა, მოპასუხის მტკიცებით, სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ე. ი-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე სს “თ.-ას” მის სასარგებლოდ 29 434 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 1264 ლარის გადახდა დაეკისრა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2004 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება ვალის აღიარების ხელშეკრულებას წარმოადგენდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სს “თ.-ამ” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 იანვრის განჩინებით საქმეში სს “თ.-ს” უფლებამონაცვლე შპს “ს.-ი” ჩაება.

იმავე სასამართლოს 2009 წლის 24 თებერვლის განჩინებით სს “თ.-ს” უფლებამონაცვლე შპს “ს.-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. ე. ი-შვილის მეუღლე ო. ი-შვილი 1977 წლიდან საწარმოო გაერთიანება “ნ.-ში” ინჟინრად მუშაობდა;

2. ქ. თბილისის საბურთალოს სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით მიღებულ იქნა საბინაო საკითხთა კომიტეტის წინადადება და “ნ.-ის” შუამდგომლობის საფუძველზე ო. ი-შვილს დაუმტკიცდა 18 კვ.მ ფართობის ერთოთახიანი ბინა, მდებარე ქ, თბილისში, ... ¹29-ში, მე-2 კორპუსი, მე-7 სართული, ბინა ¹27;

3. ო. ი-შვილი 1994 წლის 26 მარტს გარდაიცვალა;

4. ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონული გამგეობის 1994 წლის 25 მაისის ¹5 გადაწყვეტილებით, ქ. თბილისის საბურთალოს სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ შეიცვალა და ბინა, ო. ი-შვილის გარდაცვალების გამო, ე. ი-შვილს დაუმტკიცდა;

5. სს ... კომისია “ნ.-ის” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დადგინდა განაწილებული ბინების მფლობელებზე საკომპენსაციო თანხის გაცემა, 1 კვ.მ ფართზე 150 აშშ დოლარის ოდენობით;

6. იმავე საზოგადოების 2004 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით, 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და მისთვის კომპენსაციის სახით 6975 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გაცემა დადგინდა;

7. აუდიტორულ-საკონსულტაციო კორპორაცია “ი.-ის” 2008 წლის 16 ივლისის დასკვნის საფუძველზე სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა, რომ ქ. თბილისში, ... ე.წ. “თეთრი კარკასის” დონეზე საცხოვრებელი ბინის 1 კვ.მ ფართის ღირებულება საშუალოდ 633 აშშ დოლარს შეადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება არ წარმოადგენდა ვალის აღიარებას, რადგანაც, სამოქალქო კოდექსის 51-ე მუხლის მიხედვით, ნების გამოვლენა, რომელიც მეორე მხარის მიერ მის მიღებას ითვალისწინებს, ნამდვილად იმ მომენტიდან ჩაითვლება, როცა მეორე მხარეს მიუვა, ე. ი-შვილს კი ეს დოკუმენტი არ ჩაბარებია. სასამართლომ ჩათვალა, რომ მხარის მიერ ამ გადაწყვეტილების შესრულების მოთხოვნით სასამართლოსათვის მიმართვა გულისხმობდა, რომ მხარეს არა მარტო მიუვიდა ნება, არამედ დაეთანხმა კიდეც და ვალდებულების შესრულება მოითხოვა. სასამართლომ, აგერთვე, მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის ვალდებულება სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლის შესაბამისად არ შემწყდარა და ე. ი-შვილს სს “ს.-ის” მიმართ მოთხოვნის უფლება კვლავ გააჩნდა, ამასთან, ვინაიდან მხარეთა შორის არა ფულადი, არამედ მოსარჩელისათვის ერთოთახიანი ბინის სანაცვლოდ კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება წარმოიშვა, კომპენსაციის ოდენობა არსებული საბაზრო ფასებით უნდა განსაზღვრულიყო. სასამართლომ არც სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ მტკიცება გაიზიარა და აღნიშნა, რომ მოცემულ ურთიერთობაზე 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდებოდა.

აღნიშნული განჩინება შპს “ს.-მ” საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლი. აღნიშნული ნორმის თანახმად, ნება მაშინაა ნამდვილი, თუ ნების გამომვლენი პირის სურვილით მეორე მხარეს მიუვა, მოცემულ შემთხვევაში კი, მოსარჩელეს 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება არ ჩაბარებია. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არასაკმარისადაა დასაბუთებული, რადგანაც არ არის სათანადოდ განმარტებული ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლები და გაუგებარია, სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 154-ე მუხლი რატომ გამოიყენა. ასევე მცდარია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ხანდაზმულობის ვადებთან დაკავშირებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით სს “თ.-ს” უფლებამონაცვლე შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს “თ.-ს” უფლებამონაცვლე შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას სს “თ.-ს” უფლებამონაცვლე შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს “თ.-ს” უფლებამონაცვლე შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2468,34 ლარის) 70% _ 1727,83 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.