ას-99-98-2011 7 აპრილი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. შპს “ს.” (მოპასუხე)

2. გ. ქ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებული სარჩოს გადახდის გაგრძელება-გადაანგარიშება, სარჩოს სახით მიუღებელი თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ქ.-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ს.”-ის მიმართ და მოითხოვა 2007 წლის აგვისტოდან ყოველთვიურად მოპასუხისათვის სარჩოს _ 938,4 ლარის (1173 ლარის 80%-ის) დაკისრება, ასევე ერთჯერადად 1999-2007 წლებში მოპასუხის მიერ გადახდილი სარჩოს გადაანგარიშება და სხვაობის _ 67516,2 ლარის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელე მუშაობდა ს. ს. ა.-ის სამმართველოში, თბილისის გ. ა.-ში ------- თანამდებობაზე.

1985 წლის 20 ივლისს იგი ასრულებდა ------ თბილისი-მინერალური წყლები-თბილისის მიმართულებით, რა დროსაც მიიღო ტრავმა და დაინვალიდდა. მოპასუხე გარკვეული დროის მანძილზე უხდიდა სარჩოს, შემდეგ კი გადახდა შეუწყვიტა. ამასთან, მოსარჩელემ შეიტყო, რომ მის მიერ დაკავებულ თანამდებობაზე ხელფასის ოდენობა გაიზარდა, თუმცა სადავო სარჩოს ოდენობა აღნიშნულის შესაბამისად არ გადაანგარიშებულა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ იგი არ არის მოსარჩელის სარჩოს გაცემაზე პასუხისმგებელი პირი, რის გამოც 2007 წლის 8 აგვისტოს დირექტორის ბრძანების საფუძველზე შექმნილი კომისიის დასკვნის საფუძველზე მას შეუწყდა სარჩოს გაცემის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. ქ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 2007 წლის აგვისტოდან ყოველთვიური სარჩოს სახით 938,4 ლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში კი მოსარჩელის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მოპასუხემ, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გ. ქ.-მ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით გ. ქ.-სა და შპს “ს.”-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

1985 წლის 20 ივნისს გ. ქ. მუშაობდა საბჭოთა საქართველოს ს. ა-ის თბილისის გ. ----- ა.-ში, რა დროსაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა.

ს. ა.-ის საქართველოს სამმართველოს თბილისის გ. ა.-ის 1986 წლის 18 ივნისის ბრძანებით მოსარჩელეს საწარმოო ტრავმის გამო დაენიშნა პენსია (სარჩო). საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 23 მარტის ¹168 დადგენილებით შეიქმნა საქართველოს საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტი, რომელიც წარმოადგენდა მანამდე არსებული საბჭოთა საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სამმართველოს უფლებამონაცვლეს. საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტი მოსარჩელეს უხდიდა სარჩოს ჯანმრთელობის დაზიანებისათვის.

საქართველოს რესპუბლიკის საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტის დაქვემდებარებაში მყოფ საწარმოთა და ორგანიზაციათა შორის იყო სახელმწიფო საწარმო “ს.”. საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტის 1995 წლის 20 დეკემბრის ბრძანებით დადგინდა, რომ მის დაქვემდებარებაში მყოფ საწარმოებს, მათ შორის, “ს.”-ს, უნდა გადაეხადათ პენსიები იმ პირებისათვის, რომლებიც იღებდნენ სარჩოს საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სამმართველოსაგან.

სახელმწიფო საწარმო “ს.”, შემდგომში სახაზინო საწარმო “ს.” და მის ბაზაზე დაფუძნებული შპს “ს.” მოსარჩელეს უხდიდა სარჩოს ჯანმრთელობის დაზიანებისათვის.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა შპს “ს.”-ის მსჯელობა სააპელაციო საჩივარში მითითებულ სადავო პერიოდზე (2007 წლის აგვისტოს შემდგომ) სარჩოს გადაანგარიშებისას საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების გამოყენების თაობაზე. საქართველოს პრეზიდენტის ¹48 ბრძანებულება 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა პირველი მარტიდან. ამჟამად სადავო ურთიერთობებს არეგულირებს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღურების წესის შესახებ საქართველოს მთავრობის ¹53 დადგენილება. აღნიშნული დადგენილების პირველი მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოადგენს ზიანის მიყენების (დელიქტის) საფუძველზე წარმოშობილ ვალდებულებას, ვინაიდან ვალდებულება წარმოიშობა დაზარალებულის აბსოლუტური სამოქალაქო უფლებების დარღვევის შედეგად, ატარებს არასახელშეკრულებო ხასიათს და მიზნად ისახავს არაქონებრივი სიკეთისათვის (ჯანმრთელობისათვის, სიცოცხლისათვის) მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლისა და 408-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად საქალაქო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელისათვის გასაცემი სარჩოს დაანგარიშება ხდებოდა --------- საშუალო ხელფასის საფუძველზე, იხელმძღვანელა შესაბამისი კლასის ---------- საშუალო ხელფასით _ თვეში 1173 ლარით და მოპასუხეს დააკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ მისი 80%-ის, ანუ დაკარგული შრომის უნარის მიხედვით ყოველთვიური სარჩოს გადახდა. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ შპს “ს.”-ში -------- თანამდებობა არ არსებობს, ეს ოდენობა სრულად შეესაბამება უშუალოდ მოპასუხე საწარმოს მუშაკის საშუალო თვიურ ანაზღაურებას. პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა სარჩოს ოდენობა და მისი დაკისრების ფაქტობრივი, სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს “ს.”-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და 2007 წლის აგვისტომდე გაცემული სარჩოს _ 330 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს პრეზიდნეტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მეორე თავის მე-11 მუხლის “გ” პუნქტი. სადავო ხელფასის გაანგარიშება უნდა მომხდარიყო სახელმწიფოს მიერ დადგენილი მინიმალური ხელფასის ორმაგი ოდენობიდან. არსებულ სიტუაციაში მოსარჩელის სარჩოს გადაანგარიშებისას გამოიყენებოდა სწორედ --------საშუალო ხელფასი და არა მოპასუხესთან არსებული ხელფასის მინიმალური ოდენობა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა გ. ქ.-მაც, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივებით: სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა 1999-2007 წლებში სარჩოს სახით მიუღებელი თანხის დაკისრების თაობაზე დაუსაბუთებელი იყო. სააპელაციო პალატას უნდა გამოეყენებინა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 თებერვლის განჩინებებით გ. ქ.-სა და შპს “ს.”-ის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ქ.-სა და შპს “ს.”-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია შრომითი ვალდებულების შესრულებისას მიღებული ტრავმის გამო მუშაკისათვის სარჩოს ოდენობის განსაზღვრის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 ივლისის ¹ას-169-497-09 გადაწყვეტილება), რომელიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივრები ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს “ს.”-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2011 წლის 14 თებერვალს გადახდილი 1095,12 ლარის 70% _ 766,58 ლარი. ამასთან, შპს “ს.”-ს სრულად უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 17 იანვარს ზედმეტად გადახდილი 1095,00 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ქ.-სა და შპს “ს.”-ის საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ შპს “ს.”-ას (საიდენტიფიკაციო კოდი ¹---------) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹-----------, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹----------, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹---------, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 1861,58 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.