ბს-1215-790-(კ-05) 21 მარტი, 2006 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი – ლ. ჭანტურია

კასატორი (მოსარჩელე) – შპს „ს.-ო“

წარმომადგენელი: დ. გ.-ა

მოწინააღმდეგე მხარე(მოპასუხე) – შპს „ფ.-ი“

წარმომადგენელი: თ. უ.-ე

III პირი: საქართველოს მთავრობა

წარმომადგენელი – თ. ბ.-ე

III პირი: საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

წარმომადგენლი – არ გამოცხადდა

III პირი: საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო

წარმომადგენელი – ნ. რ.-ი

III პირი: საქართველოს საწარმოთა მართვის სააგენტო

წარმომადგენელი – მ. ბ.-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

2002 წლის 22 ოქტომბერს შპს „ს.-ის“ დირექტორმა სარჩელი აღძრა ქუთაისის საოლქო სასამართლოში მოპასუხე ფ.-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისთვის შპს „ს.-ის“ სასარგებლოდ 7 644 000 ლარის გადახდევინების დაკისრება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 982-ე, 985-ე და 991-ე მუხლების საფუძველზე, შემდეგი საფუძვლით:

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 27 მარტის ¹159 დადგენილების საფუძველზე შპს „ს.-ას“ ფ.-ის ტერიტორიიდან მუდმივ სარგებლობაში გამოეყო 2,21 ჰა ფართობის ¹... ნავმისადგომი ალკოჰოლიანი სასმელების, მინერალური და წყაროს წყლების ტერმინალის მშენებლობისათვის.

1998 წლის 29 დეკემბერს შპს „ს.-ის“ განცხადების საფუძველზე ქ. ფოთის მიწის მართვის სამმართველომ „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ კანონის საფუძველზე შპს „ს.-ის“ სახელზე, ამ უკანასკნელისათვის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილებით მუდმივი სარგებლობის უფლებით გამოყოფილ ¹... ნავმისადგომთან არსებულ 2, 21 ჰა მიწის ფართობზე გასცა საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობა პირველადი რეგისტრაციის ფორმით და დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში. შესაბამისად, ქ. ფოთის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ შპს „ს.-აზე“ გაიცა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან თანდართული საკადასტრო რუკით. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ზემოაღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლით მითითებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს წარმოადგენდა შპს „ს.-ა“, მიწის ნაკვეთი კვლავ იმყოფებოდა ფ.-ის ექსპლუატაციის ქვეშ, კერძოდ, ფ.-ის ¹... ნავმისადგომი წარმოადგენს ჰიდროტექნიკურ ნაგებობას, რომლის მიმდებარე ტერიტორიაზე, მათ შორის შპს „ს.-ას“ საკუთრებაში არსებულ 2,21 ჰა მიწის ნაკვეთზე, განლაგებულია ფ.-ის კონტეინერები, გადამუშავების წარმოებისათვის აუცილებელი სათანადო ტექნიკა და მოწყობილობანი. ანუ ფ.-ი ტვირთების გადამუშავებისთვის სარგებლობს არა მხოლოდ ნავსადგურის ბალანსზე რიცხული ტერიტორიით, არამედ სხვისი - შპს „ს.-ის“ საკუთრებაში არსებული ქონებით. საქმეს ერთვის დოკუმენტაცია, რომლის საფუძველზეც დგინდება, რომ ფ.-ის მიერ აღნიშნული ტერიტორიის ექსპლუატაციის პირობებში ტვირთის გადამუშავების შედეგად 1995 წლიდან 2000 წლის 10 თვის ჩათვლით მიღებულმა შემოსავალმა შეადგინა 12227400 ლარი, ხოლო ხარჯების გამოკლებით მიღებულმა მოგებამ – 7644000 ლარი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის, 985-ე და 99-ე მუხლებით დადგენილი წესის შესაბამისად, მოპასუხე ფ.-ის მიერ მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის - ¹... ნავმისადგომთან არსებული 2, 21 ჰა მიწის ნაკვეთის ხელყოფის გამო (რაც გამოხატულ იქნა ამ უკანასკნელით სარგებლობში) ანაზღაურებულ უნდა იქნეს მიყენებული ზიანი. რაც შეეხება ზემოაღნიშნული ნორმებით გათვალისწინებულ პირობას – ხელმყოფის განზრახი ბრალის არსებობის თაობაზე, მოპასუხისათვის ცნობილი იყო ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთის შპს „ს.-ის“ ჯერ მფლობელობაში, შემდეგ კი საკუთრებაში არსებობის თაობაზე და ამ გარემოების განზრახ გაუთვალისწინებლობით ის განაგრძობდა ამ ტერიტორიით სარგებლობას მოგების მიღების მიზნით, რაც დასტურდება შემდეგით: საქართველოს რესპუბლიკის არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტის სახელმწიფო ტერიტორიული საპროექტო ინსტიტუტ „ს.-ის“ მიერ 1994 წელს შემუშავდა ქ. ფოთის საზღვაო-სავაჭრო ნავსადგურის რეკონსტრუქციის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების პროექტი, რომლის მე-2 ტომშიც გათვალისწინებულ იქნა ¹... ნავსადგომზე სასმელი წყლისა და ალკოჰოლიანი სასმელების 2,21 ჰა ფართობის გადამტვირთავი კომპლექსი. აქვე გათვალისწინებულ იქნა ფირმა „ს.-ის“ ტერიტორია 2, 21 ჰა მიწის ნაკვეთით. ზემოაღნიშნული პროექტის შემუშავებაში უშუალო მონაწილეობას ღებულობდა ქ. ფ.-ის ხელმძღვანელობა და აღნიშნული პროექტი შეთანხმებული იყო მასთან. უფრო მეტიც, აღნიშნული პროექტის განხორციელება მოხდა მათ მიერ დამტკიცებული საპროექტო დავალების საფუძველზე.

მოპასუხე ფ.-მა ქუთაისის საოლქო სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში, არ ცნო შპს „ს.-ის“ სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგ საფუძვლით:

შპს „ს.-ამ“ არ მოახდინა მისთვის სადავო მიწის ნაკვეთის სათანადო მიზნით გამოყოფის შესახებ მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების რეალიზება, კერძოდ, მის მიერ ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე არავითარი სამუშაოები არ ყოფილა წარმოებული, მაშინ, როცა ზემოაღნიშნული დადგენილება სადავო მიწის ნაკვეთის მისთვის გამოყოფის შესახებ სწორედ ალკოჰოლიანი სასმელებისა და მინერალური წყლების ტერმინალის მშენებლობას ისახავდა მიზნად. უფრო მეტიც, აღნიშნულ ტერიტორიაზე შეუძლებელი იყო რაიმე მშენებლობის წარმოება, რამდენადაც ¹... ნავმისადგომი წარმოადგენს ჰიდროტექნიკურ ნაგებობას, აღჭურვილია სათანადო ტექნიკით და მოწყობილობებით და ემსახურება კონტეინერების გადამუშავებას. ამასთან, 1995 წლიდან შპს „ს.-ა“ წარმოადგენს სადავო მიწის ნაკვეთის ფიქტიურ მიწათმოსარგებლეს. სსრ მიწის კოდექსის 36-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად კი დადგენილია, რომ თუ საწარმოებისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი მათ მიერ აუთვისებელია ზედიზედ ორი წლის განმავლობაში, მაშინ წყება მათზე მიწათსარგებლობის უფლება. ამდენად, სადავო მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის მიწათსარგებლობის უფლება სამართლებრივი თვალსაზრისით შეწყვეტილია. საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹705 ბრძანებულებით ¹... ნავმისადგომი უსასყიდლო უზუფრუქტის უფლებით სხვა ქონებასთან ერთად გადაეცა სსიპ „ფ.-ს.“ აღნიშნული ბრძანებულებიდან გამომდინარე და 2000 წლის 23 ივნისის ხელშეკრულების საფუძველზე, სსიპ „ფ.-ი“ ¹... ნავმისადგომის მიმართ სარგებლობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 242-ე მუხლით დადგენილი უზუფრუქტუარის უფლებებით და წარმოადგენს ნავმისადგომის მართლზომიერ მფლობელს. ამდენად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ ზემოაღნიშნული ტერიტორიით სარგებლობას გააჩნია შესაბამისი სამართლებრივი საფუძველი, რაც გამორიცხავს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის მოთხოვნის გამოყენებას. მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევა, ანუ ნავსადგურის მხრიდან ნავმისადგომის ფაქტობრივი და ნებითი მფლობელობა დამყარებულია კონკრეტულ სამართლებრივ საფუძველზე, რაც ასევე გამორიცხავს შპს „ს.-ის“ მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

მოპასუხემ ჩათვალა, რომ გაზიარებული არ უნდა იქნეს ასევე მოსარჩელის მოტივაცია იმის თაობაზე, რომ ქ. ფოთის საზღვაო-სავაჭრო ნავსადგურის რეკონსტრუქციის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების შემუშავებაში უშუალო მონაწილეობას ღებულობდა საზღვაო ნავსადგურის ხელმძღვანელობა და პროექტის დამტკიცება მოხდა მათ მიერ დამტკიცებული საპროექტო დავალების საფუძველზე, ვინაიდან მითითებული საკითხის განხილვაში სსიპ „ფოთის ნავსადგურს“ არანაირი მონაწილეობა არ მიუღია, კერძოდ, საპროექტო ინსტიტუტის „საქპროექტის“ 2002 წლის 30 სექტემბრის წერილში აღნიშნული საპროექტო დავალება შეთანხმდა ქ. ფოთის საზღვაო-სავაჭრო ნავსადგურის გაფართოება-რეკონსტრუქციის მშენებარე ობიექტების დირექციასთან, რომელიც წარმოადგენდა დამოუკიდებელ იურიდიულ პირს და ნავსადგურში აწარმოებდა სხვადახსვა სახის სამშენებლო სამუშაოებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „ს.-ის“ მიერ მოყვანილი მტკიცებულებები ვერ ჩაითვლება სსიპ „ფოთის ნავსადგურის“ განზრახი ბრალის დამადასტურებელ გარემოებებად, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 985-ე მუხლის დისპოზიციის აუცილებელ ელემენტს წარმოადგენს. პირიქით, სსიპ „ფოთის ნავსადგურისთვის“ უცნობი იყო საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის ¹159 დადგენილება. ამასთან, შპს „ს.-ის“ მხრიდან არ განხორციელებულა არანაირი ქმედება აღნიშნული დადგენილებით განსაზღვრული მიზნის მიღწევისათვის.

გარდა აღნიშნულისა, ის ფაქტი, რომ შპს „ს.-ა“ საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მომენტიდან – 1998 წლის 28 ოქტომბრიდან წარმოადგენს ¹... ნავმისადგომის მესაკუთრეს, არ შეესაბ.-ა სინამდვილეს, რასაც ადასტურებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2002 წლის 4 დეკემბრის განჩინება ¹... ნავმისადგომზე გაცემული საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობის გაუქმების შესახებ. ამასთან, იმ შემთხვევაშიც კი თუ სასამართლოს მიერ სარჩელის მოთხოვნა მიჩნეულ იქნება საფუძვლიანად, ის არ უნდა იქნეს დაკმაყოფილებული ხანდაზმულობის გამო, ვინაიდან მასზე გავრცელებულ უნდა იქნეს არა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, არამედ ძველი სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, რომლის 75-ე მუხლის შესაბამისად წარმოდგენილი მოთხოვნის აღძვრის უფლება მხარეს ჰქონდა 2000 წლის 25 ნოემბრამდე, მან კი სარჩელი აღძრა მხოლოდ 2002 წლის 18 ოქტომბერს, ამდენად, მისი მოთხოვნა ხანდაზმულია.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოში საქმის განხილვის სტადიაზე, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ იქნა ორი დაზუსტებული სარჩელი, რომლითაც მან მოითხოვა მოპასუხისათვის არა 7644000 ლარის, არამედ 10187900 ლარის გადახდევინების დაკისრება. ამასთან, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹705 ბრძანებულების ბათილად ცნობა სსიპ „ფ.-ისათვის“ ¹... ნავმისადგომის გადაცემის ნაწილში, ასევე, 2000 წლის 12 დეკემბრის უსასყიდლო უზურფრუქტის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა იმავე ნაწილში და შპს „ს.-ისათვის“ სსიპ „ფოთის ნავსადგურის“ უკანონო მფლობელობაში არსებული ¹... ნავსადგურის უკან დაბრუნება /იხ. სფ 220-223/.

სასამართლოს 2003 წლის 10 ივნისის საოქმო განჩინებით ზემოაღნიშნული დაზუსტებული სარჩელების მიღებაზე შპს „ს.-ას“ უარი ეთქვა და დაუბრუნდა უკან, კერძოდ, მოსარჩელეს უარი ეთქვა ზემოაღნიშნული აქტების ბათილად ცნობისა და უკანონო მფლობელობიდან სადავო ობიექტის გამოთხოვის თაობაზე სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე, ხოლო თანხის დაზუსტების ნაწილში, სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში და მოპასუხისათვის გადასახდელი თანხის ოდენობა დაზუსტდა ზემოაღნიშნული რაოდენობის შესაბამისად. ასევე, სასამართლოს 2003 წლის 11 აპრილის საოქმო განჩინებითა და 2003 წლის 19 ივნისის განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობების საფუძველზე მოცემულ საქმეში მესამე პირების სახით ჩაბმულ იქნენ: საქართველოს პრეზიდენტი, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო და მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის საოქმო განჩინებითა და მხარეთა შუამდგომლობის საფუძველზე, მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩართული საქართველოს პრეზიდენტი ამორიცხულ იქნა მესამე პირთა სიიდან, ხოლო 2005 წლის 25 თებერვლის განჩინებით, შპს „ს.-ის“ წარმომადგენლის შუამდგომლობის შესაბამისად სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტებისა და საქმეში სხვა მესამე პირების ჩაბმის შესახებ, საქმეში სათანადო მოპასუხედ ჩაერთო შპს „ფ.-ი“, სხვა მესამე პირების (საქართველოს მთავრობის, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს საწარმოთა მართვის სააგენტოს) ჩართვის ნაწილში კი შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა, ასევე უარი ეთქვა შპს „ს.-ას“ დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნის მიღებაზე ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ბრძანების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით. ამასთან, სასამართლოს ამავე განჩინებით, წინამდებარე საქმე, მესამე პირების შეცვლისა და სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების გამო, მიჩნეულ იქნა სამოქალაქო კატეგორიის დავად და მასზე დადგინდა სამოქალაქო სამართალწარმოება /იხ.ს.ფ. 118-125/.

ზემოაღნიშნული განჩინება შპს „ს.-ას“ წარმომადგენლის დ. გ.-ას კერძო საჩივრის საფუძველზე გაუქმებულ იქნა საკასაციო სასამართლოს მიერ და კერძო საჩივრის განსახილველად საქმე დაუბრუნდა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას /იხ.ს.ფ. 194-200/.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 14 ივლისს გადაწყვეტილებით, შპს „ს.-ას“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლო კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2002 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით დადგინდა 1998 წლის 29 დეკემბერს მიწის მართვის ქ. ფოთის საქალაქო სამმართველოს მიერ საქართველოს მიწის სააღრიცხვო ბარათში შესრულებული შპს „ს.-ის“ სახელზე პირველადი რეგისტრაციის წესით რეგისტრირებული საკუთრების უფლების თაობაზე რეგისტრაციის ჩანაწერის ბათილად ცნობის ფაქტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე კი, სასამართლო კოლეგიამ სრულად გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ შპს „ს.-ა“ არ შეიძლება საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 27 მარტის ¹159 დადგენილების საფუძველზე ჩათვლილ იქნეს ფოთის ნავმისადგომის ტერიტორიის 2,21 ჰა ფართობის მესაკუთრედ და აღნიშნული ფართობის მფლობელადაც, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის შესაბამისად, მფლობელობა ნივთზე შეიძლება წარმოიშვას მხოლოდ ფაქტობრივი ბატონობის ნებითი მოპოვებით. მოსარჩელეს კი სასამართლოში არ წარუდგენია ისეთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ზემოაღნიშნული ტერიტორიის ფლობის ფაქტს. აღნიშნული გარემოებები დადასტურებულია კანონიერ ძალაში შესული ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით.

სასამართლომ განმარტა, რომ „საკუთერების უფლების შესახებ“ კანონის (რომელიც მოქმედებდა სადავო პერიოდში) მე-5 მუხლის შესაბამისად დადგენილია, რომ ცალკეულ მესაკუთრეთა მიწის მფლობელობის, სარგებლობისა და განკარგვის უფლებამოსილება წესრიგდება მიწის კანონმდებლობით, კერძოდ, მიწის კოდექსის მე-14 მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად დადგენილია, რომ საწარმოებისთვის მუდმივ სარგებლობაში მიწის გაცემის უფლება წარმოადგენს მხოლოდ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის კომპეტენციას; ამავე კოდექსის მე-13 მუხლის შესაბამისად, მიწის ნაკვეთის გაცემისას აუცილებელია მიწის მოზომვა იმ წესით, რომელსაც ადგენს ეს კოდექსი და საქართველოს კანონმდებლობა; ამასთან, მე-18 მუხლის შესაბამისად, აკრძალულია გამოყოფილი მიწის ნაკვეთით სარგებლობა მანამ, სანამ სათანადო მიწათმომწყობი ორგანოები დაადგენენ და გასცემენ მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს; მე-19 მუხლის თანახმად მიწათმოსარგებლეთა უდავო მიწათსარგებლობის უფლება დასტურდება სახელმწიფო აქტით, რომელსაც გასცემს ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელეს სასამართლოში არ წარუდგენია მიწის კოდექსის მე-18, მე-19 მუხლების თანახმად საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 27 მარტის ¹159 დადგენილების საფუძველზე მიწათმომწყობი ორგანოების მიერ ნაკვეთზე საზღვრების ადგილზე დადგენის შესახებ და შესაბამისად ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების მიერ გაცემული აქტი, ანუ არ მომხდარა მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების აღსრულება. უფრო მეტიც, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მინისტრთა კაბინეტის ¹159 დადგენილების საფუძველზე ფოთის საზღვაო ნავსადგომს არ წართმევია კანონიერი საფუძველი ესარგებლა ¹... ნავმისადგომის მიწის ნაკვეთით. 1999 წლის 31 დეკემბრიდან კი საქართველოს პრეზიდენტის ¹705 ბრძანებულების საფუძველზე სსიპ „ფ.-ი“ წარმოადგენს ამ ნაკვეთის უზუფრუქტუარს.

სასამართლომ სრულად გაიზიარა მოპასუხის განმარტება იმის თაობაზე, რომ ფ.-ის ტერიტორიიდან გამოყოფილი 2, 21 ჰა მიწის ნაკვეთი შპს „ს.-ასთვის“ არ წარმოადგენს მისი უფლებრივი დატვირთვის ქვეშ მყოფ სამართლებრივ სიკეთეს. სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 982-ე, 985-ე, 991-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, უსაფუძვლო გამდიდრების რომელი ფორმაც არ უნდა იქნას განხილული მოცემულ შემთხვევაში, ¹... ნავმისადგომი არ წარმოადგენს სამართლებრივ სიკეთეს შპს „ს.-ისთვის“. აღნიშნულ მიწის ფართთან დაკავშირებით მოსარჩელეს არ გააჩნია რაიმე უფლება და შესაბამისად, შეუძლებელია მსჯელობა სხვისი სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის ფაქტზე.

სასამართლოს მიერ ასევე არ იქნა გაზიარებული მოპასუხის განმარტება სარჩელის მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე, კერძოდ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 27 მარტის დადგენილების მიღებით, შესაბამისად, სახეზეა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე არსებული სამართალურთიერთობა. მითითებული კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი დადგენილია, რომ 1997 წლის 25 ნოემბრამდე არსებული ურთიერთობების მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს ძველი სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, რომლის 75-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელით უფლების დაცვის საერთო ვადა შეადგენს სამ წელს და იწყება იმ დღიდან, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის თაობაზე. ის გარემოება, რომ შპს „ს.-ამ“ იცოდა სსიპ „ფოთის ნავსადგურის“ მხრიდან ¹... ნავმისადგომის სარგებლობის ფაქტი, ეჭვს არ იწვევდა, რადგან ნავმისადგომის ფაქტობრივ ფლობას და სარგებლობასაც ახორციელებდა მხოლოდ სსიპ „ფოთის ნავსადგური“. ამდენად, შპს „ს.-ას“ მოთხოვნა თანხის გადახდევინების დავალების თაობაზე იყო უსაფუძვლო, ვინაიდან აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილების საერთო ვადა 2000 წლის 25 ნოემბერს გავიდა, ხოლო მოსარჩელემ სასამართლოს ზემოაღნიშნული მოთხოვნით მიმართა მხოლოდ 2002 წლის 18 ოქტომბერს.

სასამართლომ ასევე არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა ეკონომიკის სამინისტროს ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე, ვინაიდან სასამართლოსთვის ცნობილი არ იყო სადავო აქტის რეკვიზიტები და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები. ამდენად, სასამართლოსთვის უცნობი იყო მოსარჩელის პოზიცია აღნიშნულ აქტთან დაკავშირებით, რის გამოც ვერ იქონიებდა მსჯელობას მითითებულ მოთხოვნაზე.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს.-ას“ წარმომადგენელმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს „ს.-ას“ სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი მოტივით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დარღვეულია როგორც საპროცესო, ისე მატერიალური სამართლის ნორმები. გადაწყვეტილებაში მითითებული ყველა არგუმენტაცია უსაფუძვლოა და დაუსაბუთებელი. კერძოდ, სასამართლოს მიერ შპს „ს.-ას“ წარმომადგენლის კერძო საჩივრის დაკმაყოფილებისას, როცა სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში, მის მიერ საერთოდ არ ყოფილა განხილული მოსარჩელის მიერ აღძრული შუამდგომლობა დამატებითი მტკიცებულებების გამოთხოვის თაობაზე, რითაც სასამართლომ უხეშად დაარღვია კანონი და ფაქტიურად უარი განაცხადა მართლმსაჯულების განხორციელებაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლოს მიერ შელახულია კასატორის კონსტიტუციური უფლებები.

კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს მიერ მოცემული საქმის განსაკუთრებული სისწრაფით განხილვა დაკავშირებული იყო 2005 წლის 15 ივლისს კანონმდებლობაში განხორციელებული იმ ცვლილების ამოქმედებასთან, რითაც უნდა გაუქმებულიყო საოლქო სასამართლოს კოლეგიები და საქმეების განხილვა უნდა დაქვემდებარებოდა საქალაქო სასამართლოებს. სასამართლო მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით იყო მიკერძოებული, რის გამოც მან ფაქტიურად მოუმზადებელი საქმე გაიხილა ნაჩქარევად და მიიღო უკანონო გადაწყვეტილება.

გარდა აღნიშნულისა, სასამართლოს მიერ დაირღვა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლი, ვინაიდან ზემოაღნიშნული მუხლის შინაარსის მიუხედავად, სასამართლომ არათუ არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის შუამდგომლობა მტკიცებულებათა გამოთხოვის თაობაზე, არამედ არ შეასრულა კანონით მასზე დაკისრებული მოვალეობა – თავად უზრუნველეყო საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებების გამოთხოვა, რის გარეშეც მას არ ჰქონდა უფლება მოსარჩელე მხარის სხდომაზე დასწრების გარეშე გამოეტანა გადაწყვეტილება. ზემოაღნიშნული ნორმის დარღვევა, კასაციის აბსოლიტური საფუძველია, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ექვემდებარება გაუქმებას.

ამასთან, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 155-ე მუხლი, ვინაიდან ერთ შემთხვევაში სასამართლო ასაბუთებს, რომ განსახილველ სამართალურთიერთობებზე ვრცელდება ძველი სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, ხოლო მეორე შემთხვევაში, იყენებს ახალი სამოქალაქო სამართლის ნორმებს, რაც თავისთავად უკანონოა. ამასთან, სასამართლოს განმარტება იმის თაობაზე, რომ შპს „ს.-ას“ სადავო ნავსადგურზე მფლობელობა არ წარმოშობია, უსაფუძვლოა, ვინაიდან მფლობელობის უფლება შპს „ს.-ას“ სადავო მიწის ნაკვეთზე ამ უძრავი ნივთის გადაცემის მომენტიდან წარმოეშვა. აღნიშნულს ადასტურებს ფ.-ის რეკონსტრუქციის გეგმაც, სადაც ნათლად ჩანს, რომ მითითებული ტერიტორია ეკუთვნის შპს „ს.-ას“. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლო ვერ ასაბუთებს, თუ რატომ უნდა იქნეს გამოყენებულ მიწის კოდექსის მე-18, მე-19 მუხლები, რამდენადაც შპს „ს.-ა“ ზემოაღნიშნული ქონების პირველად რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში ვერ მოახდენდა, ამ მუხლებით გათვალისწინებული პროცედურები დაცული რომ არ ყოფილიყო.

კასატორი ასევე არ ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას არც იმ ნაწილში, რომლითაც ზემოაღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა მიჩნეულ იქნა ხანდაზმულად, რომ მასზე უნდა გავრცელებულიყო 1964 წ. სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ნორმები, ვინაიდან ფ.-ის ტერიტორიიდან 2, 21 ჰა მიწის ფართობის ¹... ნავმისადგომი შპს „ს.-ას“ გადაეცა მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 27 მარტის დადგენილებით. მითითებულ მიწის ნაკვეთზე შპს „ს.-ის“ სახელზე კანონით დადგენილი წესით გაცემულ იქნა საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობა პირველადი რეგისტრაციის ფორმით და დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2002 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით კი ძალაში იქნა დატოვებული გადაწყვეტილება შპს „ს.-ის“ სახელზე ზემოაღნიშნული მიწის ფართობის რეგისტრაციის გაუქმების თაობაზე.

ამასთან, კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სადავო სამართალურთიერთობა მხარეებს შორის წარმოიშვა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 27 მარტის დადგენილების მიღებით და საქმე გვაქვს ახალი სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე არსებულ სამართალურთიერთობებთან. ის გარემოება, რომ შპს „ს.-ასთვის“ შპს „ფ.-ის“ მიერ მოსარჩელის კანონიერ მფლობელობაში არსებული ქონებით სარგებლობის შედეგად მოგების მიღების ფაქტი ცნობილი გახდა 2000 წლის ოქტომბერში, დასტურდება სარჩელზე დართული დოკუმენტებით (დანართი 1 გვერდი 54), რომლის შესაბამისადაც გამოთვლილ იქნა ფ.-ის მიერ მიღებული მოგება. სწორედ აღნიშნულ გარემოებას ემყარება მოთხოვნა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებით შპს „ფ.-ისგან“ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის შესახებ. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ დაზუსტებული სარჩელით მოთხოვნილ მიუღებელ შემოსავალზე, 2000 წლიდან სარჩელის შეტანის მომენტამდე, სასამართლოს მიერ მსჯელობა არ ყოფილა, რაც წარმოადგენს მისი მხრიდან დამატებით პროცესუალურ დარღვევას. ამასთან, სასამართლომ შეფასება არ მისცა ისეთ უმნიშვნელოვანეს მტკიცებულებებს, რომლებიც ადასტურებენ შპს „ს.-ის“ მფლობელობას ზემოაღნიშნულ ქონებაზე და რომელთა შეფასების შემთხვევაში საქმეზე მიღებული იქნებოდა სრულიად სხვა გადაწყვეტილება.

გარდა აღნიშნულისა, სასამართლოს ადმინისტრაციული აქტის ბათილობაზე უარის თქმის საფუძვლად არ უნდა გამოეყენებინა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლები, ვინაიდან, ზემოაღნიშნული მოთხოვნა სრულად იყო დამოკიდებული სასამართლოში შპს „ს.-ის“ მიერ აღძრული შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე მტკიცებულებების გამოთხოვის თაობაზე, რაც სასამართლოს მიერ განხილულიც არ ყოფილა, ვინაიდან მხოლოდ აღნიშნული მტკიცებულებების საფუძველზე დააზუსტებდა იგი სასარჩელო მოთხოვნას და მიუთითებდა აქტის ბათილობის სამართლებრივ საფუძვლებსაც, მაგრამ ასეთის არშესრულების გამო, მან ვერ შეძლო მოთხოვნის დაზუსტება და შესაბამისად დარჩა დაუზუსტებელი /იხ. ს.ფ. 383-388/.

შპს „ს.-ას“ წარმომადგენლის დ. გ.-ას მიერ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა განცხადება შპს „ს.-ას“ სახელწოდების შეცვლის თაობაზე და საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 29 სექტემბრის ბრძანება ზემოაღნიშნული ცვლილების სამეწარმო რეესტრში რეგისტრაციის თაობაზე. კერძოდ, შპს-ს ეწოდა „ს.-ო“, რაც აისახა ფირმის წესდებაში და დარეგისტრირდა სამეწარმეო რეესტრში კანონით დადგენილი წესით /იხ. ს.ფ. 403-404/.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორმა შპს „ს.-ს“ წარმომადგენელმა დ. გ.-ამ დააზუსტა კასაციის განაცხადი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის განსახილველად ფოთის საქალაქო სასამართლოში დაბრუნება. ამასთან, კასატორმა განმარტა, რომ დავა განხილულია განსჯადობის წესების დარღვევით, რამდენადაც მოცემული საქმე ექვემდებარებოდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას /იხ.ს.ფ. 473/, სხდომის ოქმი/.

მოწინააღმდეგე მხარემ შპს „ფ.-მა“ არ ცნო შპს „ს.-ს“ საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ. ს.ფ. 474, სხდომის ოქმი/.

ასევე არ ცნეს შსპს „ს.-ოოს“ საკასაციო საჩივარი მესამე პირების საქართველოს მთავრობის, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს და საწარმოთა მართვის სააგენტოს წარმომადგენლებმა, მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება /იხ. ს.ფ. 475, სხდომის ოქმი/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ შპს „ს.-ოს“ წარმომადგენლის დ. გ.-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცეს უფლებამოსილ სასამართლოს – ფოთის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393.2. და 394. „ე“ მუხლების მოთხოვნები, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ:

სასამართლომ არ გამოარკვია, სარჩელი წარდგენილი იყო თუ არა უფლებამოსილ სასამართლოში, შესაბამისად, იყო თუ არა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგია უფლებამოსილი, განეხილა და გადაეწყვიტა მოცემული საქმე, როგორც ამას ითვალისწინებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.1. მუხლი.

სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება და საქმე განსახილველად არ გადაუგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს, საოლქო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე განხილულ იქნა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით, მაშინ, როცა წინამდებარე საქმე არ განეკუთვნებოდა ადმინისტრაციული კატეგორიის დავას და იგი ექვემდებარებოდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას, ვინაიდან როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, შპს „ს.-ს“ მიერ სარჩელი აღძრულია მოპასუხის შპს „ფ.-ის“ მიმართ, სარჩელის საგანს წარმოადგენს მოპასუხისათვის 10 187 900 ლარის დაკისრება, ხოლო სარჩელის საფუძველს – უსაფუძვლო გამდიდრება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტი განეკუთვნება კანონისმიერ ვალდებულებით ურთიერთობებს, რაც თავის მხრივ წარმოადგენს სამოქალაქო სამართალურთიერთობას, რომელიც მოწესრიგებულია არა საჯარო, არამედ, კერძო სამართლის კანონმდებლობით, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით, შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალურთიერთობიდან წარმოშობილი დავა ექვემდებარება სამოქალაქო სამართალწარმოების პროცედურით განხილვას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შპს „ს.-ს“ სარჩელი წარმოადგენს სამოქალაქო და არა ადმინისტრაციულ სარჩელს, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით, საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ მხოლოდ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს.

ამდენად, კანონმდებელმა საქმის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის ელემენტად განსაზღვრა სწორედ დავის საგანი, რომელიც კონკრეტულ შემთხვევაში წარმოშობილია არა საჯარო სამართალურთიერთობიდან, არამედ, სამოქალაქო კოდექსიდან გამომდინარე კერძოსამართლებრივი ურთიერთობიდან, ამასთან სადავო სამართალურთიერთობის სუბიექტებს წარმოადგენენ კერძო სამართლის იურიდიული პირები: მოსარჩელე შპს „ს.-“, მოპასუხე შპს „ფ.-ი“, ხოლო ის გარემოება, რომ ადმინისტრაციული ორგანოები, კერძოდ, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, ქ. თბილისის მთავრობა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო წარმოადგენენ პროცესუალურ სუბიექტებს, კერძოდ, მესამე პირებს, არ წარმოადგენს დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის საფუძველს.

აგრეთვე, საკასაციო სასამართლო თვლის, ის გარემოება, რომ მოცემული საქმის გადაწყვეტისას აუცილებელია საჯარო სამართლის ნორმატიული აქტების, კერძოდ, მიწის კანონმდებლობის ნორმების გამოყენება, არ განაპირობებს დავის კატეგორიის განსაზღვრას ადმინისტრაციულად, ვინაიდან, მითითებული ნორმები შეეფარდება არა უშუალოდ სადავო სამართალურთიერთობას (ზიანის ანაზღაურებას), არამედ, გამოყენებულ უნდა იქნას ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა-არდადგენის თვალსაზრისით, ხოლო, სადავო სამართალურთიერთობას უნდა შეეფარდოს კერძო სამართლის ნორმატიული აქტი - სამოქალაქო კოდექსის ნორმები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2. მუხლის შესაბამისად, მოცემული საქმე განსახილველად უნდა გადაეცეს უფლებამოსილ სასამართლოს, ფოთის საქალაქო სასამართლოს, სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის არცერთი ელემენტი, რის გამოც მისი განხილვა დაუშვებელია ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით ამ კოდექსით განსაზღვრულია ადმინისტრაციული საქმეების განხილვისა და გადაწყვეტის საპროცესო წესები, შესაბამისად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის ნორმებით დადგენილი სამართალწარმოების პრინციპები მკვეთრად განსხვავდება სამოქალაქო სამართალწარმოების პრინციპებისაგან.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადამიანის ძირითადი უფლება კანონიერ სასამართლოზე, სხვა საპროცესო ძირითად უფლებებთან ერთად, სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპის ნაწილს წარმოადგენს.

საქართველოს კონსტიტუციის 42.2. მუხლით დაცული და უზრუნველყოფილია პირის აღნიშნული საპროცესო უფლება.

მითითებული კონსტიტუციური ნორმა წარმოადგენს გარანტიას სამართლიანი სასამართლოს უფლების უზრუნველსაყოფად, რაც სახელმწიფოსაგან მოითხოვს სასამართლო განსჯადობის ზუსტ განსაზღვრას და აბსოლუტურად დაუშვებელია, სასამართლოს ინტერპრეტაციის საფუძველზე ანალოგიის მიხედვით განსჯადი სასამართლოს განსაზღვრა.

საქართველოს სახელმწიფოს შემთხვევაში, საერთო სასამართლოების სისტემა, სასამართლოთა საგნობრივი, ტერიტორიული და ინსტანციური იურისდიქცია განსაზღვრულია 13.06.1997 წ. „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონით და შესაბამისი საპროცესო კოდექსებით.

ასევე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიამ იმსჯელა კერძო საჩივარზე ისე, რომ არ იყო გასული ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 25 თებერვლის განჩინების (რომლითაც შპს „ს.-ის“ დაზუსტებული სარჩელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე არ იქნა მიღებული წარმოებაში) კერძო საჩივრით გასაჩივრების ვადა, რომლის დაკმაყოფილების შემთხვევაში საქმე დაექვემდებარებოდა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვას. შესაბამისად საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 19.05.2005წ. განჩინებით კერძო საჩივრის განხილვის შემდგომ საქმის ადმინისტრაციულ კოლეგიაში დაბრუნების საფუძველს წარმოადგენდა არა ის გარემოება, რომ დავა განეკუთვნებოდა ადმინისტრაციული სამართლის საქმეს, არამედ ის გარემოება, რომ სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განეხილა ადმინისტრაციული კოლეგიის განჩინებაზე შეტანილი კერძო საჩივარი. კერძო საჩივრის ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით განხილვის საფუძველზე მის პროცესუალური შედეგების გათვალისწინებით უნდა მომხდარიყო დავის განსჯადობის ზუსტი განსაზღვრა. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, ადმინისტრაციული სარჩელი წარმოებაში არ იქნა მიღებული, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლო მსჯელობს ეკონომიკის სამინისტროს ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე და უთითებს, რომ ვინაიდან ცნობილი არ არის სადავო აქტის რეკვიზიტები და მისი გაუქმების საფუძვლები, შესაბამისად ვერ იქონიებდა მსჯელობას ამ მოთხოვნაზე. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამ ნაწილში სასამართლოს უნდა ემსჯელა არა დავის არსებითი განხილვისას, არამედ, მოთხოვნის ამ ნაწილში სარჩელის დასაშვებობის შემოწმების სტადიაზე.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორის შპს „ს.-ს“ წარმომადგენელმა დ. გ.-ამ განმარტა, რომ დავის საგანს წარმოადგენდა ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნა, თუმცა მინისტრის ბრძანება ფორმალური თვალსაზრისით ატარებდა ადმინისტრაციული აქტის ფორმას, ვინაიდან იგი რეალურად წარმოადგენდა პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებას, რომლის კანონიერების შემოწმება ასევე სამოქალაქო სამართალწარმოებით ექვემდებარება განხილვას, ამასთან, კასატორის წარმომადგენელმა დააზუსტა, რომ ეკონომიკის მინისტრის ბრძანება დღეისთვის არ შედის დავის საგანში და მოთხოვნას წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურება /იხ.ს.ფ. 476-477, სხდომის ოქმი/.

ამდენად საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სარჩელის ფარგლებში დავის საგანი ექვემდებარება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას სსსკ-ის მე-11 მუხლის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412.1. მუხლის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების და სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები, ხოლო სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად შეუძლებელია ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შესაბამისად, უფლებამოსილმა სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, დავა უნდა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის მე-15 მუხლის მიხედვით საოლქო სასამართლოებში I ინსტანციით საქმის განმხილველი ადმინისტრაციული და სამოქალაქო კოლეგიების განსჯადი საქმეები განსახილველად დაექვემდებარა შესაბამის რაიონულ /საქალაქო/ სასამართლოებს სსსკ-ის მე-15 მუხლით გათვალისწინებული საერთო განსჯადობის მიხედვით, რის გამოც მოცემული საქმე განსახილველად უნდა გადაეცეს უფლებამოსილ ფოთის საქალაქო სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.4 მუხლის შესაბამისად, საქმეზე სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I, 26-ე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 372-ე, 390-ე, 411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ს.-ს“ წარმომადგენლის დ. გ.-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. საქმე განსახილველად გადაეცეს უფლებამოსილ ფოთის საქალაქო სასამართლოს;

4. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.