№ას-346-330--11 18 აპრილი, 2011წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:Bბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

კერძო საჩივრის ავტორი – თ. კ-შვილის მეურვე ლ. მ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ გ. კ-შვილი, თელავის რაიონის ნოტარიუსი _ ც. კ-შვილი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის საოქმო განჩინება

დავის საგანი – მორიგების აქტის ბათილად ცნობა

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თელავის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თ. კ-შვილის წარმომადგენელმა ლ. მ-შვილმა მოპასუხეების გ. კ-შვილისა და ნოტარიუს ც. კ-შვილის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თელავის რაიონის სოფელ ...ში მდებარე 1312 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული 225,9 კვ.მ. შენობა-ნაგებობის, თელავის რაიონის სოფელ ...ში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (სახნავი) დანიშნულების 3129 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის, თელავის რაიონის სოფელ ...ში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (მრავალწლიანი ნარგავები) დანიშნულების 1010 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და თელავის რაიონის სოფელ ...ში, ნადარბაზევში მდებარე 2800 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა, აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე გ. კ-შვილის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობების ბათილად ცნობა, საჯარო რეესტრში აღნიშნული უძრავი ქონების გ. კ-შვილის სახელზე რეგისტრაციის ბათილად ცნობა, ჯანმრთელობის შერყევით მიყენებული ზიანის _ 250 ლარის ანაზღაურება.

მოპასუხე გ. კ-შვილმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი სახლთან ერთად რეგისტრირებული იყო გ. და რობიზონ კ-შვილების სახელზე და წარმოადგენდა მათ თანასაკუთრებას. დანარჩენი სადავო უძრავი ქონება ყველა საკუთრების დამდგენ დოკუმენტში რეგისტრირებულია ფიზიკურ პირზე – გ. კ-შვილის სახელზე და არა კომლზე. ნოტარიუსის მიერ სამკვიდრო მოწმობები გაცემულია კანონის სრული დაცვით და საჯარო რეესტრშიც უძრავი ქონება მის სახელზე აღირიცხა კანონიერად. მისი ქმედებით მოსარჩელეს ზიანი არ მისდგომია, რის გამოც ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

ნოტარიუსმა ც. კ-შვილმა სარჩელი ცნო სამკვიდრო მოწმობების ბათილად ცნობის ნაწილში და განმარტა, რომ იგი გ. კ-შვილმა შეიყვანა შეცდომაში, კერძოდ, არ უთხრა, რომ არსებობდა სადავო უძრავ ქონებაზე სხვა მემკვიდრეც. მისი განმარტებით, სადავო უძრავი ქონება არის კომლის და არა კერძო პირის _ გ. კ-შვილის საკუთრება.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, თ. კ-შვილის სარჩელი მოპასუხეების _ გ. კ-შვილის და ც. კ-შვილის მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თ. კ-შვილის სარჩელი მოპასუხე გ. კ-შვილის მიმართ ზიანის ანაზღაურების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა თ. კ-შვილის მეურვემ, რომლითაც სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის სასამართლო სხდომაზე მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მორიგების აქტი არ შეიცავდა კანონსაწინააღმდეგო დებულებებს, რის გამოც შესაძლებელი იყო მისი დამტკიცება.

სააპელაციო სასამართლომ 2011 წლის 9 თებერვლის საოქმო განჩინებით, მხარეთა მორიგების გამო გააუქმა თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და თ. კ-შვილის სარჩელთან დაკავშირებით, მოპასუხეების გ. კ-შვილისა და თელავის ნოტარიუს ც. კ-შვილის მიმართ, სამკვიდრო მოწმობების ბათილად ცნობის, უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობისა და ზიანის ანაზღაურების შესახებ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შეწყვიტა საქმის წარმოება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის საოქმო განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა თ. კ-შვილის მეურვე ლ. მ-შვილმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.

კერძო საჩივრის ავტორის განმარტებით, საოქმო განჩინებას ხელს აწერს მოსამართლე, რომელსაც უფლება არ ჰქონდა მიეღო მონაწილეობა საქმის განხილვაში, რადგან იგი ამავე საქმის განხილვაში მონაწილეობდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში.

ლ. მ-შვილის განმარტებით, ის არ იყო თანახმა მორიგებაზე იმ პირობებით, როგორც შედგა მორიგების აქტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლი ი:

საკასაციო სასამართლო წარმოდგენილი კერძო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. კ-შვილის მეურვე ლ. მ-შვილის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომელთაც ეს თავი შეიცავს. ამავე კოდექსის 372-ე მუხლის მიხედვით, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის, ამ თავში მოცემული ცვლილებებითა და დამატებებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას. კანონის აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოქმედებს დისპოზიციურობის პრინციპი, რაც ნიშნავს, რომ სამოქალაქო სამართალურთიერთობის მონაწილენი აღჭურვილნი არიან თავიანთ უფლებათა თავისუფლად განკარგვის სრული უფლებამოსილებით. მხარეთა თავისუფალ განკარგულებაშია ყველა პროცესუალური საშუალება ამ უფლებამოსილების რეალიზებისათვის. მოსარჩელის ნებაზეა დამოკიდებული დაიწყოს საქმე, არ დაიწყოს ან შეწყვიტოს ნებისმიერ მომენტში, მოპასუხის გადასაწყვეტია, ცნოს ან არ ცნოს სარჩელი, მხარეთა მიერ გონივრული კომპრომისის მიღწევის უნარზეა დამოკიდებული, დაამთავრონ საქმე მორიგებით.

საქმის მორიგებით დასრულებისას გასათვალისწინებელია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის დანაწესი, რომლის თანახმად, მხარეთა მორიგების შემთხვეაში სასამართლო შეწყვეტს საქმის წარმოებას. ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება. ამდენად, მითითებული ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე, მორიგების პირობებზე შეთანხმებას მხარეები განსაკუთრებული პასუხისმგებლობით უნდა მოეკიდონ, ვინაიდან სასამართლოს მიერ მათი დამტკიცების შემდეგ განსახილველი დავა მთავრდება და მხარეთა შეთანხმებას სასამართლო გადაწყვეტილების ძალა ენიჭება.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 9 თებერვლის საოქმო განჩინებით თ. კ-შვილის მეურვე ლ. მ-შვილსა და გ. კ-შვილს შორის დამტკიცდა მორიგება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული მორიგების აქტი, როგორც მხარეთა მიერ მათი საპროცესო უფლებების კანონშესაბამისი რეალიზების შედეგი, ექვემდებარებოდა დამტკიცებას.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მორიგების აქტის გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება კერძო საჩივრის ავტორის მითითება აღნიშნული აქტის დამტკიცების შედეგად მისი უფლებების დარღვევის თაობაზე. მორიგების აქტში ჩამოყალიბებულ პირობებს თავად მხარეები განსაზღვრავენ. სადავო შემთხვევაში, მხარეთათვის კანონით მინიჭებული აღნიშნული საპროცესო უფლების რეალიზება განხორციელდა ლ. მ-შვილის მიერ მორიგების აქტზე ხელმოწერის გზით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით სადავო მორიგების აქტი სააპელაციო პალატამ სავსებით სწორად დაამტკიცა და თ. კ-შვილის მეურვე ლ. მ-შვილის ნების ნამდვილობაში ეჭვის შეტანის საფუძვლის არსებობა არც საქმის მასალებით და არც წარმოდგენილი კერძო საჩივრით არ დასტურდება. ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეთა მორიგების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობის, რომ გარკვეული დათმობის სანაცვლოდ მხარეთა შორის სასამართლო დავა დასრულდეს, ხოლო საკუთარი მოთხოვნებისა და უფლებების დათმობის მოცულობას ყოველი მხარე დამოუკიდებლად წყვეტს.

რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორის მიერ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად მითითებულ გარემოებას, რომლის თანახმად, მოსამართლე ბ. ტ-უა თელავის რაიონულ სასამართლოში მონაწილეობდა საქმის განხილვაში და აქედან გამომდინარე უფლება არ ჰქონდა ხელი მოეწერა მორიგების განჩინებაზე, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოში 2011 წლის 9 თებერვლის სასამართლო სხდომაზე მხარეთა შორის მორიგება დამტკიცდა პალატის შემდეგი შემადგენლობით: თ. ს-შვილი-ნ-შვილი, ქ. მ-შვილი, მ. ბ. (ტ. II, ს.ფ. 53_58). ასევე არ დასტურდება ბ. ტ-უას მონაწილეობა წინა სასამართლო განხილვებშიც. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ 2011 წლის 9 თებერვლის სასამართლო სხდომის ოქმის ამონაწერში მოსამართლე ბ. ტ-უას მითითება წარმოადგენდა ტექნიკურ შეცდომას, რაც გასწორდა ამავე პალატის 2011 წლი 21 თებერვლის განჩინებით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის პირველი ნაწილით დაუშვებელია მოსამართლის მონაწილეობა სააპელაციო ინსტანციის ან/და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში იმ საქმის განხილვაში, რომელშიც იგი მონაწილეობდა საქმის პირველი ინსტანციით განხილვაში. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მასალების შეფასების საფუძველზე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სახეზე არ არის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული შემადგენლობა.

ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საკითხების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კერძო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. კ-შვილის მეურვის ლ. მ-შვილის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის საოქმო განჩინება დარჩეს უცვლელად.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე