ბს-1235-1051-კ-04 9 მარტი, 2005 წ.,

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. ვაჩაძე,

ნ. ქადაგიძე

სარჩელის საგანი: საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილების ბათილად ცნობა, დ. გ-ისთვის იჯარის ხელშეკრულების უპირატესი უფლების მინიჭება, მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 10 დეკემბერს დ. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა საგარეჯოს რაიონის სასამართლოს მოპასუხე საგარეჯოს რაიონის გამგეობის მიმართ, მესამე პირად მიუთითა თ. შ-ზე.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ 2001წ. 2 აგვისტოს გურჯაანის რაიონის ქონების მართვის სამმართველოს მიერ გამოცხადებულ აუქციონზე შეიძინა შპს “ჯ-ის” ბალანსზე რიცხული, “ა-ში” მდებარე მეცხვარეობის ფერმა, რომელიც წარმოადგენდა სახელმწიფო საწარმოს, მისი დირექტორი იყო თ. შ-ი. მას უკანონოდ ჰქონდა მითვისებული აღნიშნული მეცხვარეობის ფერმა, ხოლო 2000წ. 7 მარტიდან იჯარით უკანონოდ გაიფორმა ამავე ფერმის 390 ჰა საძოვარი. 2001წ. 29 ოქტომბერს მოსარჩელემ მიმართა საგარეჯოს რაიონის მიწის იჯარით გამცემი მუდმივმოქმედი კომისიის თავმჯდომარეს, აგრეთვე, სოფლის მეურნეობის სამმართველოს უფროსს მათ მიერ თ. შ-თან უკანონოდ გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულების გაუქმების თხოვნით, მაგრამ უშედეგოდ. საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილება თ. შ-თან 390 ჰა საძოვარზე, რომელშიც შედიოდა მოსარჩელის მიერ შეძენილი მეცხვარეობის ფერმის საძოვარი და რომლით სარგებლობის საშუალებაც არ ჰქონდა მოსარჩელეს, 10 წლის ვადით საიჯარო ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე, იყო უკანონო, რის გამოც უნდა გაუქმებულიყო. აღნიშნული ფერმა, ისევე, როგორც ფიზიკურ პირ თ. შ-ზე იჯარით გაცემული 390 ჰა საძოვარი, რომელიც აუქციონზე გაყიდვამდე იყო სახელმწიფო საკუთრებაში. მოსარჩელის მიერ შეძენილი ფერმა განთავსებული იყო საძოვარზე. საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის წესის” მე-2 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთების იჯარით გაცემისას გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო მათზე განლაგებული შენობა-ნაგებობისა და სხვა უძრავი ქონების შემდგომი ფუნქციონირებისა და გამოყენების საკითხი, ხოლო ამავე წესის მე-7 პუნქტი ითვალისწინებდა ისეთი მიწის ნაკვეთის (მისი ნაწილის) იჯარით გაცემის საკითხის შეთანხმებას სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოსთან, რომელზეც განლაგებული იყო სახელმწიფო (მუნიციპალური) საკუთრების ობიექტები. თ. შ-ზე მიწის იჯარით გაცემისას არც ერთი აღნიშნული პირობა არ იქნა გათვალისწინებული.

მოსარჩელემ მიუთითა თ. შ-ისადმი წაყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნების საფუძვლებზე, კერძოდ, იგი ვერ იყენებდა თავის საკუთრებაში არსებულ მეცხვარეობის ფერმას, რადგანაც აღნიშნული ფერმის საძოვარს უკანონოდ ფლობდა თ. შ-ი და უკანონოდვე ჰქონდა მიქირავებული სხვა პირებზე, რომლებიც დ. გ-ს არ აძლევდნენ აღნიშნული საძოვრით სარგებლობის უფლებას. დ. გ-ს მატერიალური ზიანი მიადგა მეცხვარეობის ფერმის გამოუყენებლობით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ითხოვა თ. შ-ისთვის 390 ჰა საძოვრის 10 წლის ვადით იჯარით მიცემის შესახებ საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილების გაუქმება; აღნიშნულ საძოვარზე იჯარის გაფორმებასთან დაკავშირებით დ. გ-ის, როგორც მეცხვარეობის ფერმის მეპატრონის, უპირატესი უფლების ცნობა; მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის _ 10000 აშშ დოლარის ანაზღაურების თ. შ-ისთვის დაკისრება.

მოპასუხე საგარეჯოს რაიონის გამგეობამ საგარეჯოს რაიონულ სასამართლოში წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ გურჯაანის რაიონს, კერძოდ, … კოლმეურნეობას, საგარეჯოს ადმინისტრაციულ საზღვრებში ათეული წლების განმავლობაში უვადო სარგებლობაში გადაცემული ჰქონდა სახნავი და საძოვარი მიწის სავარგულები. საქართველოს პრეზიდენტის 1996წ. 11 თებერვლის ¹166 ბრძანებულების შესაბამისად, რაიონის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მოქცეული მიწების განმკარგავი გახდა იმ რაიონის გამგეობა, რომლის ადმინისტრაციულ საზღვრებშიც იყო მოქცეული მიწები. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მოცემულ შემთხვევაში გურჯაანის რაიონის სარგებლობაში მოქცეული მიწების განმკარგავი იყო საგარეჯოს რაიონის გამგეობა. “სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარის შესახებ” კანონის მიღების შემდეგ საგარეჯოს რაიონის გამგეობა გახდა აღნიშნული მიწის სავარგულების იჯარით გამცემი უფლებამოსილი ორგანო. საგარეჯოს რაიონის გამგეობამ დააკმაყოფილა გურჯაანის რაიონის გამგეობის შუამდგომლობა და თავისი კომპეტენციის ფარგლებში კანონიერად გასცა თ. შ-ზე იჯარით 390 ჰა საძოვარი.

საგარეჯოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით დ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. გ-მა, რომელმაც ითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 24 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქმეზე მესამე პირად საგარეჯოს რაიონის გამგეობის მხარეზე ჩაბმულ იქნა საგარეჯოს რაიონის მიწის მართვის სამმართველო.

მოცემული საქმე არაერთხელ განიხილა სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლომ.

ბოლოს, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილებით დ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა საგარეჯოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 19 თებერვლის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ _ ბათილად იქნა ცნობილი საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილება თ. შ-ისთვის 390 ჰა მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ცალ-ცალკე გაასაჩივრეს თ. შ-მა და დ. გ-მა.

კასატორი თ. შ-ი მიუთითებს საკასაციო საჩივრის შემდეგ საფუძვლებზე:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილების ბათილად ცნობის ნაწილში უკანონო და დაუსაბუთებელია. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და აღნიშნული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული. სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია, რომ თ. შ-ზე 390 ჰა მიწის ფართობის იჯარით გაცემის დროს დაირღვა საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის შესახებ დებულების” მე-2 მუხლის მე-7 პუნქტი _ თ. შ-ზე 390 ჰა მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემა მოხდა საგარეჯოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსთან შეთანხმების გარეშე. ნაგებობის ფართობი, რომელზედაც უთითებს სააპელაციო პალატა, 1,5 ჰა-ა, რომელიც საგარეჯოს რაიონის გამგეობას არ გაუცია იჯარით თ. შ-ზე და აღნიშნული ნაგებობა უკვე გაყიდულია _ აღარ წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას და არის კერძო საკუთრებაში;

კასატორ თ. შ-ის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არასწორად მიუთითა, რომ საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილებით თ. შ-ზე 390 ჰა მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემის დროს დაირღვა საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის შესახებ დებულების” მე-6-7 მუხლები _ თ. შ-ს სადავო მიწის იჯარით აღების შესახებ განცხადებით არ მიუმართავს შესაბამისი კომისიისთვის და მას 390 ჰა მიწის ნაკვეთი გამოეყო გურჯაანის რაიონის გამგეობის რეკომენდაციით. კასატორი აღნიშნავს, რომ დებულება არ დარღვეულა, რადგან სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის, რომ გურჯაანის რაიონის სარგებლობაში არსებულ მიწებს გასცემდა საგარეჯოს რაიონის გამგეობა. აღნიშნული რაიონების გამგებლები შეთანხმდნენ, რომ მიწის იჯარით აღების მსურველი პირი განცხადებით მიმართავდა გურჯაანის რაიონის გამგეობას, რომელიც შუამდგომლობას აძლევდა ამა თუ იმ პირს საგარეჯოს გამგეობაში მიწის იჯარით გამოყოფის შესახებ. ხსენებული შუამდგომლობა გადაეცემოდა საგარეჯოს რაიონის მიწის იჯარით გამცემ კომისიას, რომელიც შეისწავლიდა საკითხს და თავისი დასკვნით მიმართავდა საგარეჯოს რაიონის გამგეობას მიწის იჯარით გაცემის შესახებ. არავითარი მნიშვნელობა არ ჰქონდა, კომისია თ. შ-ის განცხადებას განიხილავდა, თუ გურჯაანის რაიონის გამგეობაში მისი განცხადების საფუძველზე გადმოგზავნილ შუამდგომლობას. მიწის იჯარით აღების შესახებ თ. შ-ის სურვილი (ნება) ორივე აღნიშნულ შემთხვევაში იყო გამოხატული და არ გამოუწვევია რაიმე გაუგებრობა.

კასატორი თ. შ-ი აღნიშნავს, რომ 1999წ. 5 აგვისტოს საგარეჯოს რაიონის ტელე-რადიო კომპანიაში გამოცხადდა განცხადება, რომ ცხადდებოდა კონკურსი “ა-ში” მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემის თაობაზე და მსურველებს შეეძლოთ მიეკითხათ საგარეჯოს რაიონის მიწის მართვის სამმართველოსთვის. კასატორის განმარტებით, ამგვარი გამოცხადება საკმარისი იყო, თუკი იარსებებდა კონკურსში მონაწილეობის მსურველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა თ. შ-მა ითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილება თ. შ-ისთვის 390 ჰა მიწის ნაკვეთის იჯარით გამოყოფის შესახებ და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც დ. გ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად ეთქმება უარი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრა დ. გ-მაც.

კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება ის ფაქტი, რომ იჯარით გაცემული 390 ჰა საძოვარი წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას, რომელსაც, თ. შ-ზე იჯარით გაცემამდე, ფლობდა გურჯაანის რაიონის სოფ. ... საზოგადოებრივი მეურნეობა. იგი გამოიყენებოდა მასზე განთავსებული იმ მეცხვარეობის ფერმის საძოვრად, რომელიც 2001წ. 2 აგვისტოს აუქციონზე შეიძინა დ. გ-მა.

კასატორი დ. გ-ი საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ მიწის იჯარის უპირატესი უფლების მოთხოვნა მას წარმოეშვა მაშინ, როდესაც გურჯაანის რაიონის ქონების მართვის სამმართველოსგან შეიძინა მეცხვარეობის ფერმა, რომელიც მდებარეობდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე _ საძოვარზე.

კასატორ დ. გ-ის განმარტებით, სსკ-ის მე-7 მუხლისა და სკ-ის მე-5 მუხლის თანახმად, გამოყენებული უნდა ყოფილიყო კანონისა და სამართლის ანალოგია, კერძოდ, სკ-ის 149-ე მუხლის თანახმად, დ. გ-ის მიერ შეძენილი მეცხვარეობის ფერმა წარმოადგენს უძრავ ნივთს, ხოლო ამავე კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მეცხვარეობის ფერმა განეკუთვნებოდა იჯარით გასაცემი საძოვრის არსებით შემადგენელ ნაწილს.

კასატორი დ. გ-ი მიუთითებს საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულების მე-2 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემისას გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო მათზე განლაგებული შენობა-ნაგებობებისა და სხვა უძრავი ქონების შემდგომი ფუნქციონირებისა და გამოყენების საკითხი.

კასატორ დ. გ-ის განმარტებით, მან მეცხვარეობის ფერმა სახელმწიფოსგან იყიდა იმ მიზნით, რომ გამოეყენებინა იგი და ეწარმოებინა მეცხოველეობა. თ. შ-თან გაფორმებული უკანონო იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემდეგ კი, თუ იმ მიწას, რომელზეც განთავსებული იყო ეს მეცხვარეობის ფერმა და გამოიყენებოდა, როგორც ამ ფერმის საძოვარი, სახელმწიფო არ მისცემდა დ. გ-ს იჯარით, შეილახებოდა მისი, როგორც მყიდველისა და მესაკუთრის, უფლებები, გამოეყენებინა საკუთრება იმ მიზნით, რა მიზნითაც შეიძინა და რა დანიშნულებაც ჰქონდა გაყიდვამდე. შესაბამისად, მეცხვარეობის ფერმა გახდებოდა ნივთობრივი ნაკლის მქონე.

კასატორი დ. გ-ი მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლის მე-3 და 67-ე მუხლის პირველ, მე-2 ნაწილებზე და განმარტავს, რომ თუ თ. შ-თან გაფორმებული უკანონო იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემდეგ მეიჯარე საგარეჯოს რაიონის გამგეობა იმ მიწის ნაკვეთს, რომელზეც განთავსებულია დ. გ-ის მიერ შეძენილი მეცხვარეობის ფერმა, მისი წერილობითი თანხმობის გარეშე იჯარით გაასხვისებს სხვა პირზე, აღნიშნული გარიგება იქნება უკანონო, რადგანაც თვითონ დ. გ-ს აქვს აღნიშნული მიწის იჯარით აღების ინტერესი, რის შესახებაც 2001წ. ოქტომბერში განცხადებით მიმართა საგარეჯოს რაიონის მიწის იჯარით გამცემ მუდმივმოქმედ კომისიას. თუ დ. გ-ზე მეიჯარე იჯარით არ გასცემს აღნიშნულ მიწას, ამით დაარღვევს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლის მე-3 და 67-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მოთხოვნებს, რაც გახდება სხვა პირთან დადებული საიჯარო ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი.

კასატორის განმარტებით, თუ ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთს მეიჯარე იჯარით გასცემს სხვა პირზე, ამ უკანასკნელს შეუძლია განაცხადოს იჯარის უფლება იჯარით გაცემული მიწის არსებით შემადგენელ ნაწილზე _ მეცხვარეობის ფერმაზე, რომელსაც დ. გ-ი 2001წ. 2 აგვისტოს შემდეგ ფლობს საკუთრების უფლებით.

კასატორი დ. გ-ი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ სადავო საძოვარზე იჯარის ხელშეკრულების უპირატესი გაფორმების უფლების სამართლებრივი შეფასებისას, სააპელაციო პალატას უნდა გამოეყენებინა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე, 67-ე მუხლები, სკ-ის 149-ე, 150-ე, 487-ე, 488-ე, 489-ე მუხლები, საქართველოს პრეზიდენ-ტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულების მე-2 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტი.

კასატორმა დ. გ-მა საკასაციო საჩივარში მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი გადაწყვეტილება მიიღო იმ ნაწილში, რომლითაც საგარეჯოს რაიონის გამგეობასა და თ. შ-ს სოლიდარულად არ დააკისრა დ. გ-ისადმი მიყენებული მატერიალური ზიანის სახით 10000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.

კასატორ დ. გ-ის განმარტებით, 2001წ. 2 აგვისტოდან ვერ ფლობს თავის მიერ ნაყიდ მეცხვარეობის ფერმას. აღნიშნული ფერმით უკანონოდ სარგებლობს თ. შ-ი თავისი მწყემსის _ ქ. კ-ის მეშვეობით. 2002წ. 27 სექტემბერს სასამართლო აღმასრულებელმა აღნიშნული პირი გამოასახლა დ. გ-ის კუთვნილი ფერმიდან, თუმცა თ. შ-ის მითითებით, ქ. კ-მა კვლავ დაიკავა ზემოაღნიშნული ფერმა და ამჟამადაც განაგრძობს მისით სარგებლობას. კასატორი დ. გ-ი აღნიშნავს, რომ ამ ფაქტთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილებაში არასწორად მიუთითა, რომ დ. გ-ს არ წარუდგენია სასამართლოში მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ მას ზიანი მიადგა თ. შ-ის კანონსაწინააღმდეგო მოქმედების გამო.

კასატორი დ. გ-ი, სსკ-ის 396-ე მუხლის “ვ” ქვეპუნქტისა და 404-ე მუხლის თანახმად, ითხოვს საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ იმსჯელოს დ. გ-ისთვის მიყენებული ზიანის თაობაზე, რომელიც მას მიადგა თ. შ-ისა და საგარეჯოს რაიონის გამგეობის კანონსაწინააღმდე-გო მოქმედებით და გამოიტანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

კასატორ დ. გ-ის განმარტებით, მისთვის მიყენებული მატერიალური ზიანის განსაზღვრისთვის, საკასაციო სასამართლომ უნდა გამოიყენოს სსკ-ის მე-7 მუხლით გათვალისწინებული კანონის ანალოგია და იხელმძღვანელოს “მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-17 მუხლით, რომლის თანახმად, იმ შემთხვევაში, როდესაც მყიდველი გამყიდველისგან გათვალისწინებულ ვადაში ვერ მიიღებს მის მიერ შეძენილ ნივთს, გამყიდველი მყიდველს ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის უხდის პირგასამტეხლოს საქონლის ღირებულების 1%-ის ოდენობით. კასატორი აღნიშნავს, რომ მისთვის მიყენებული მატერიალური ზიანი შეადგენს 7311 აშშ დოლარს, რომელიც გამოანგარიშებულ იქნა 2001წ. 2 აგვისტოდან 2004წ. 2 აგვისტომდე დღეთა რაოდენობაზე, კერძოდ, 1095 დღეზე, აუქციონზე შეძენილ ფერმაში გადახდილი თანხის _ 671 აშშ დოლარის გამრავლებითა და 100-ზე გაყოფით. კასატორი 7311 აშშ დოლარს უმატებს მატერიალურ ზიანს 6000 აშშ დოლარის ოდენობით, რომელიც მან განიცადა ფერმის უქონლობის გამო ძროხების ნაწილის დახოცვითა და ნაწილის დაკვლით. ამდენად, კასატორ დ. გ-ის განმარტებით, მისთვის მიყენებულმა მატერიალურმა ზიანმა შეადგინა 13311 აშშ დოლარი, მაგრამ ითხოვა გაცილებით ნაკლები თანხის _ 10 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.

კასატორი დ. გ-ი საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მას არასწორად დააკისრა სახელმწიფო ბაჟის _ 600 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ. აღნიშნული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა უნდა დაკისრებოდა მოწინააღმდეგე მხარეს, ვინაიდან დ. გ-მა დაასაბუთა, რომ თ. შ-მა და საგარეჯოს რაიონის გამგეობამ მას მიაყენეს მატერიალური ზიანი _ 10000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, რომლიდან გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟი შეადგენს მის 3%-ს, ანუ 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს.

კასატორი ითხოვს ამ ნაწილში გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და სახელმწიფო ბაჟის გადახდა დაეკისროთ თ. შ-სა და საგარეჯოს რაიონის გამგეობას.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების 9.1 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა სსკ-ის მე-7 და სკ-ის მე-5, 149-ე, 150-ე, 487-ე, 488-ე, 489-ე მუხლები, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე, 67-ე მუხლები, საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების მე-2 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის 102-105-ე, 225-ე, 226-ე მუხლები, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, რაც სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების, აგრეთვე, 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, წარმოადგენს კასაციის აბსოლუტურ საფუძველს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა დ. გ-მა ითხოვა სააპელაციო სასამართლოს 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა დ. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნები და მას დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა, რომლითაც სრულად დაკმაყოფილდება დ. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნები, კერძოდ: 1. საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილების გაუქმების შემდეგ აღნიშნულ საძოვარზე იჯარის ხელშეკრულების უპირატესი გაფორმების უფლების დ. გ-ისთვის მიცემა; 2. საგარეჯოს რაიონის გამგეობისა და თ. შ-ისთვის დ. გ-ის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის სახით 10000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის სოლიდარულად დაკისრება; 3. სახელმწიფო ბაჟის _ 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის სოლიდარულად დაკისრება თ. შ-ისა და საგარეჯოს რაიონის გამგეობისთვის.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა, მესამე პირის განმარტებები, შეამოწმა საკასაციო საჩივრებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ კასატორების _ თ. შ-ისა და დ. გ-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებას, კერძოდ, საგარეჯოს რაიონის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების იჯარით გამცემი კომისიის სხდომის 2000წ. 1 მარტის ¹3 ოქმითა და საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილებით დადგინდა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1996წ. 11 თებერვლის ¹166 ბრძანებულების თანახმად, საგარეჯოს რაიონის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მოქცეული მიწების განმკარგავი გახდა საგარეჯოს რაიონის გამგეობა.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოტივაციას, რომ სადავო 390 ჰა მიწის ნაკვეთის თ. შ-ზე 10 წლის ვადით იჯარით გაცემისას საგარეჯოს რაიონის გამგეობამ დაარღვია საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის შესახებ” დებულების მე-2 მუხლის მე-7 პუნქტის მოთხოვნები, რომლის თანახმად, ისეთი მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემისას, რომელზეც განთავსებულია სახელმწიფო საკუთრების ობიექტები, საკითხი უნდა შეთანხმდეს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოსთან. საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილებით კი, თ. შ-ს 390 ჰა მიწის ნაკვეთი იჯარით გადაეცა საგარეჯოს რაიონის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსთან შეთანხმების გარეშე.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო სასამართლოც იზიარებს, რომ თ. შ-ს სადავო მიწის იჯარით აღების შესახებ განცხადებით არ მიუმართავს საგარეჯოს რაიონის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების იჯარით გამცემი კომისიისთვის, ხოლო სადავო დადგენილებით თ. შ-ს 390 ჰა მიწის ნაკვეთი გამოეყო გურჯაანის რაიონის გამგეობის რეკომენდაციის საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოტივაციას, რომ აღნიშნული ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებულ “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის წესის შესახებ” დებულების მე-6, მე-7 მუხლებს, რომელთა თანახმად, მიწის იჯარით გაცემის შემთხვევაში ფიზიკურმა და იურიდიულმა პირებმა კომისიას უნდა წარუდგინონ განცხადებები მიწის იჯარით აღების შესახებ და წარადგინონ შესაბამისი დოკუმენტები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად ჩათვალა ზემოაღნიშნული დებულების მე-8 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევად ის ფაქტი, რომ სადავო 390 ჰა მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემის შესახებ ინფორმაცია არ გამოქვეყნებულა კანონით დადგენილი წესით, კერძოდ, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 1999წ. 5 აგვისტოს საგარეჯოს რაიონის ტელე-რადიო კომპანია “...ის” ტელევიზიაში მოძრავი სტრიქონის სახით გადიოდა განცხადება იმის თაობაზე, რომ ცხადდებოდა კონკურსი “ა-ში” მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემის თაობაზე და მსურველებს შეეძლოთ მიეკითხათ საგარეჯოს რაიონის მიწის მართვის სამმართველოში.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოტივაციას, რომ ინფორმაცია იჯარით გასაცემი მიწის ნაკვეთის გაცემის თაობაზე არ გამოქვეყნებულა კანონით დადგენილი წესით, ვინაიდან საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის წესის შესახებ” დებულების მე-8 მუხლის თანახმად, საინფორმაციო ცნობა კონკურსით მიწის იჯარით გაცემის შესახებ უნდა გამოქვეყნდეს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებით კონკურსის მოწყობამდე 20 კალენდარული დღით ადრე და ამავე ნორმით დადგენილია, აგრეთვე, რას უნდა შეიცავდეს საინფორმაციო ცნობის შინაარსი, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში დარღვეულია და არ შესრულებულა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ საგარეჯოს რაიონის გამგეობის 2000წ. 7 მარტის ¹16 დადგენილება თ. შ-ისთვის 390 ჰა საძოვრის იჯარით გაცემის თაობაზე, მიღებული იყო მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით და ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას.

ამდენად, არ არსებობს თ. შ-ის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ, აგრეთვე, არ უნდა დაკმაყოფილდეს დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორ დ. გ-ის მოსაზრებას, რომ მას მიწის იჯარის ხელშეკრულების გაფორმების უპირატესი უფლება წარმოეშვა მას შემდეგ, რაც გურჯაანის რაიონის ქონების მართვის სამმართველოსგან შეიძინა მეცხვარეობის ფერმა, რომელიც მდებარეობდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ საძოვარზე.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარით გაცემის წესის შესახებ” დებულების 9.1 მუხლის “ვ” ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო-სამეურნეო მიწების საიჯარო სარგებლობაში მისაღებად, თანაბარი პირობების შემთხვევაში, კონკურსში უპირატესობა აქვს საიჯარო მიწის ნაკვეთზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების მოიჯარეს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, მართალია, დ. გ-ი იყო საიჯარო მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ფერმის მესაკუთრე და არა მოიჯარე, მაგრამ ზემოაღნიშნული ნორმა უნდა გავრცელდეს მესაკუთრეზეც და მას სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო-სამეურნეო მიწების საიჯარო სარგებლობაში მისაღებად უპირატესობა ექნება მხოლოდ კონკურსის სხვა მონაწილეებთან თანაბარი პირობების შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორ დ. გ-ის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს, სკ-ის მე-5 მუხლის შესაბამისად, კანონისა და სამართლის ანალოგიის საფუძველზე უნდა გამოეყენებინა ამავე კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, დ. გ-ის მეცხვარეობის ფერმა შეადგენდა იჯარით გასაცემი საძოვრის არსებით შემადგენელ ნაწილს და აღნიშნულიდან გამომდინარე, დ. გ-ს უნდა მისცემოდა მიწის იჯარის ხელშეკრულების გაფორმების უპირატესი უფლება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, მართალია, სკ-ის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დ. გ-ის ფერმა წარმოადგენს საძოვრის არსებით შემადგენელ ნაწილს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ კანონის აღნიშნული ნორმა დ. გ-ს კონკურსის გარეშე ანიჭებს სადავო საძოვარზე იჯარის ხელშეკრულების გაფორმების უპირატეს უფლებას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დ. გ-ს ზემოაღნიშნულ უფლებას არ აძლევს საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 2 აგვისტოს ¹446 ბრძანებულების მე-2 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტიც, რომლის თანახმად, სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს მათზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების შემდგომი ფუნქციონირებისა და გამოყენების საკითხი. საკასაციო სასამართლოს არასწორად მიაჩნია აღნიშნული ნორმის იმგვარად განმარტება, რომ დ. გ-ს, როგორც სადავო საძოვარზე განთავსებული ფერმის მესაკუთრეს, უნდა მიეცეს ამ საძოვარზე იჯარის ხელშეკრულების გაფორმების უპირატესი უფლება კონკურსის გარეშე.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 487-ე, 489-ე მუხლები და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლის მე-3, 67-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კასატორი დ. გ-ი საკასაციო საჩივრით ვერ ასაბუთებს აღნიშნული ნორმების გამოყენების მართებულობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამართლებრივად დაუსაბუთებელია კასატორ დ. გ-ის მოთხოვნა მატერიალური ზიანის _ 10000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის თ. შ-ისა და საგარეჯოს რაიონის გამგეობისთვის დაკისრების თაობაზე. კასატორი დ. გ-ი ვერ ასაბუთებს, რა ოდენობის და რა სახის მატერიალური ზიანი მიადგა მას. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორ დ. გ-ის მოსაზრებას, რომ მატერიალური ზიანის განსაზღვრისთვის გამოყენებულ უნდა იქნეს “მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ” კანონი, კერძოდ, ამ კანონის მე-17 მუხლი. საკასაციო სასამართლო ვერც მატერიალური ზიანის დ. გ-ის მიერ გამოთვლის წესს გაიზიარებს, რადგანაც სამართლებრივად დაუსაბუთებელია.

რაც შეეხება მორალურ ზიანს, თვითონ კასატორი დ. გ-ი მიუთითებს საკასაციო საჩივარში, რომ, მართალია, მოწინააღმდეგე მხარემ მიაყენა მორალური ზიანი, მაგრამ მას იგი არ შეუფასებია და არც მისი ანაზღაურება მოუთხოვია.

საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორ დ. გ-ის მოსაზრებას სახელმწიფო ბაჟის სახით მისთვის 600 ლარის დაკისრების უკანონობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ, ვინაიდან დ. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შეადგენდა 10000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს და აღნიშნული მოთხოვნა 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილებით არ დააკმაყოფილა სააპელაციო სასამართლომ, შესაბამისად, სახელმწიფო ბაჟი _ გადასახდელი თანხის _ 10000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის 3% _ 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 600 ლარი სწორად დაეკისრა დ. გ-ს.

ზემაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არსებობს სსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული კასაციის საფუძვლები, რის გამოც კასატორ დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორების _ თ. შ-ისა და დ. გ-ის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 31 მაისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.