ა-1282-ა-11-2011 10 მაისი, 2011 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

განმცხადებელი _ ც. და ზ. მ-იები

მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ. პ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. პ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ც., ზ. და ვ. მ-იების მიმართ ქ.თბილისში, ... ქ.¹15-ში მდებარე უძრავი ნივთის ნაწილის – ლიტ «ბ»-ს მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვისა და თავისუფალ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემის მოთხოვნით.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ არ უზღუდავენ მოსარჩელეს საკუთრებით სარგებლობის უფლებას, ცხოვრობენ ა. ტ-ის კუთვნილ ნაწილში, ამ უკანასკნელის თანხმობით, ამასთან, ლიტერ «ბ» მთლიანად უკანონო ნაგებობაა და იგი არ შეიძლებოდა ყოფილიყო იპოთეკის ან ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 24 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ქ. პ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ. პ-ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი მდებარე ქ.თბილისში, ... ქ¹5-ში წილობრივი მონაწილეობით _ ლიტ ,,ბ” გამოთხოვილი იქნა მოპასუხეების _ ც., ვ. და ზ. მ-იების მფლობელობიდან და მესაკუთრე ქ. პ-ძეს გადაეცა გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. და ც. მ-იებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 იანვრის განჩინებით ზ. და ც. მ-იების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაზეც აპელანტებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 აპრილის განჩინებით ც. და ზ. მ-იების წარმომადგენელ მ. ს-ას საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად შემდეგი გარემოებების გამო:

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 იანვრის განჩინება საქმეში მითითებულ მისამართზე მ. ს-ას გაეგზავნა კანონით დადგენილი წესით და 2011 წლის 22 თებერვალს ჩაბარდა მის დედას, პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 74-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და მიიჩნია, რომ კასატორთა წარმომადგენლისათვის გაგზავნილი შეტყობინების მისი ოჯახის ქმედუნარიანი წევრისათვის ჩაბარება ადრესატისთვის ჩაბარებულად უნდა ჩაითვალოს, ამასთან, სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილსა და 397-ე მუხლის პირველ ნაწილზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის შეტანისათვის დადგენილი ერთთვიანი ვადის დენა დაიწყო 23 თებერვალს და ამოიწურა 23 მარტს, მ.ს-ამ კი საკასაციო საჩივრით სასამართლოს მიმართა 2011 წლის 24 მარტს, საკასაციო საჩივრის შეტანისათვის დადგენილი ვადის დარღვევით.

2011 წლის 18 აპრილს ც. და ზ. მ-იების წარმომადგენელმა მ. ს-ამ განცხადებით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427 მუხლის შესაბამისად საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 აპრილის განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება შემდეგი საფუძვლებით:

თბილისისი სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 იანვრის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებისას სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 259¹ მუხლზე და განმარტა განჩინების გასაჩივრების ვადა და წესი, ამასთან, მოსამართლემ მხარეებს დამატებით განუმარტა განჩინების გასაჩივრების კონკრეტული თარიღი _ 2011 წლის 25 თებერვალი. განმცხადებლის მითითებით, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებები მიზნად ისახავს სწრაფი მართლმსაჯულების განხორცილებას და ემსახურება მხარის მიერ საქმის განხილვის გაჭიანურების მცდელობის თავიდან აცილებას, ამასთან, ამავე კოდექსის 259¹ მუხლის მეორე ნაწილი სასამართლო გადაწყვეტილების მხარისათვის გაგზავნას ითვალისწინებს მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლით გათვალისწინებული ან მოდავე სუბიექტის პატიმრობაში ყოფნის შემთხვევასთან მიმართებით.

აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილების განხორციელების კიდევ ერთ მიზანს წარმოადგენს მხარეთა შეჯიბრებითობისა და მოქალაქეთა თანასწორობის პრინციპების განმტკიცება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 259¹ მუხლით დადგენილი ვადის განმავლობაში, მაშინ, როდესაც მხარე ჯერ კიდევ იყო უფლებამოსილი გამოცხადებულიყო სასამართლოში, სააპელაციო სასამართლომ თავისი ინიციატივით გაუგზავნა აპელანტს საქმეზე მიღებული განჩინება, რომლის გაცნობისას აღმოჩნდა, რომ დაშვებული იყო უსწორობები, არასწორად იყო მითითებული განჩინების გამოტანის თარიღი, ასევე სასამართლოს შემაჯამებელ დასკვნაში არასწორად მიეთითა მოდავე მხარეები და განჩინების 4.5. პუნქტი. აღნიშნული უსწორობები კი იმოქმედებდა საქმის შედეგზე.

განჩინების ჩაბარებიდან 2-3 დღეში უსწორობების თაობაზე მ.ს-ამ ტელეფონით აცნობა მოსამართლის თანაშემწეს, ხოლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნული უსწორობები საკუთარი ინიციატივით გაასწორა, რაც აპელანტთა წარმომადგენელს ჩაბარდა 2011 წლის 6 აპრილს.

სამოქალაქო საპორცესო კოდექსის 259¹ და 397-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით 2011 წლის 24 მარტს ¹2ბ/3900-10 სამოქალაქო საქმეზე მიღებულ განჩინებაზე შეტანილ იქნა საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოში, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 აპრილის განჩინებით არასწორად იქნა დატოვებული განუხილველად.

განმცხადებლის მითითებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესი, რომ თვეებით გამოსათვლელი ვადის დენა წყდება ვადის უკანასკნელი დღის თვესა და რიცხვში, არ გამოიყენება ამავე კოდექსის 397-ე მუხლით დადგენილი საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადის მიმართ, რადგანაც საკასაციო საჩივარი სწორედ ერთი თვის ვადაში უნდა შეიტანოს მხარემ, ხოლო ნორმა, რომლითაც სასამართლომ იხელმძღვანელა საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების დროს შეეხება თვეებს _ ერთ თვეზე მეტს, ამიტომაც, სასამართლომ საპროცესო ვადა სამოქალაქო კოდექსის 121-ე და 126-ე მუხლების შესაბამისად უნდა გამოთვალოს. აღნიშნული ნორმები მხარეებს თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს და აძლევს სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრებისათვის ერთიან ვადებს, რაც ასევე უზრუნველყოფილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 259¹ მუხლით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის განჩინებით ც. და ზ. მ-იების წარმომადგენელ მ. ს-ას განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 აპრილის განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე ცნობილ იქნა დასაშვებად და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის საფუძველზე, საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო განცხადების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ც. და ზ. მ-იების წარმომადგენელ მ. ს-ას განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 11 აპრილის განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 430-ე მუხლი ადგენს საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განხილვის წესსა და წინაპირობებს. დასახელებული ნორმის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ დასაშვებია, მაშინ სასამართლომ უნდა განსაზღვროს დრო საქმის ზეპირი განხილვისათვის. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, თუ საქმის ზეპირი განხილვის შედეგად აღმოჩნდება, რომ განცხადება უსაფუძვლოა, სასამართლო თავისი განჩინებით უარს იტყვის განცხადების დაკმაყოფილებაზე.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 იანვრის განჩინება 2011 წლის 21 თებერვალს გაეგზავნათ როგორც მ. ს-ას, ისე აპელანტებს: ზ., ც. და ვ. მ-იებს და 2011 წლის 22 თებერვალს საქმეში მითითებულ მისამართზე ჩაბარდა მ. ს-ას ოჯახის ქმედუნარიან წევრს _ დედას (იხ. ტ.II, ს.ფ. 45).

საქმის მასალებით დასტურდება და არც განმცხადებელი ხდის სადავოდ იმ გარემოებას, რომ მ.ს-ამ საკასაციო საჩივრით სააპელაციო სასამართლოს მიმართა 2011 წლის 24 მარტს (იხ. ტ.II, ს.ფ. 112).

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს განმცხადებლის არგუმენტს, რომ, ვინაიდან, მას 2011 წლის 31 იანვარს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებისას განემარტა მისი ჩაბარების წესი, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 259¹ მუხლის დანაწესით და არ უნდა გაეგზავნა გადაწყვეტილება მხარეთათვის ამავე კოდექსის 70-78-ე მუხლების შესაბამისად, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 259¹ მუხლის დისპოზიციიდან გამომდინარეობს, რომ პირი, რომლისთვისაც ცნობილი იყო გადაწყვეტილების გამოცხადების დროის თაობაზე, მიუხედავად იმისა ესწრებოდა თუ არა იგი ამ გადაწყვეტილების გამოცხადებას, ვალდებულია, სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან არა უადრეს 20 და არა უგვიანეს 30 დღისა გამოცხადდეს სასამართლოში და ჩაიბაროს გადაწყვეტილება. აღნიშნული მოთხოვნის დაუცველობის შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების (განჩინების) საკასაციო წესით გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის დენა დაიწყება გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან 30-ე დღეს.

დასახელებული ნორმა საკანონმდებლო სიახლეს წარმოადგენს, რაც მიმართულია სწრაფი და ეფექტური მართლმსაჯულების განხორციელებისაკენ და სამოქალაქო ურთიერთობების არსის გათვალისწიებით, ამ ურთიერთობის ფარგლებში მოდავე იმ მხარეს ავალდებულებს სასამართლოში გამოცხადებას კონკრეტულ ვადებში, რომელიც არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და აპირებს მისი ინტერესების საკასაციო წესით დაცვას. თავად ნორმა იმპერატიულია სწორედ სამართალწარმოების მხარის მიმართ და არა სასამართლოს მიმართ, იგი არ შეიცავს სპეციალურ მითითებას, რომლითაც სააპელაციო სასამართლოს აეკრძალება საქმეზე მიღებული შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მოდავე მხარისათვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით გაგზავნა.

რაც შეეხება ამავე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესს, იგი სასამართლოს იმპერატიულად უდგენს კონკრეტულ ვალდებულებას, როდესაც მან თავად უნდა უზრუნველყოს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მხარისათვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით ჩაბარება, ასეთ პირებს განეკუთვნებიან პირები, რომლებიც იმყოფებიან პატიმრობაში და არ ჰყავთ წარმომადგენელი, ასევე 46-ე მუხლისთ გათვალისწინებული სუბიექტები.

დასახელებული მსჯელობიდან გამომდინარეობს, რომ სასამართლო, თუ კანონით პირდაპირ არ არის გათვალისწინებული, ყოველი კონკრეტული შემთხვევისას, საკუთარი შეხედულებით გადაწყვეტს, მხარეს რა წესით ჩააბაროს გადაწყვტილება.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს განმცხადებელ მ.ს-ას მოსაზრებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადის დენა დაიწყო 2011 წლის 2 მარტს _ განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან 30-ე დღეს, ვინაიდან მხარეს განჩინება ჩაბარდა გაცილებით უფრო ადრე, რაზეც ზემოთ გვქონდა საუბარი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების (განჩიების) საკასაციო წესით გასაჩივრების პირობები დადგენილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 397-ე მუხლით. აღნიშნული ნორმა წარმოადგენს სპეციალურ ნორმას და საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის შემოტანის ვადის სისწორის შემოწმებისას ხელმძღვანელობს დასახელებული მუხლის დანაწესით. მითითებული ნორმის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადაა ერთი თვე. ამ ვადის გაგრძელება (აღდგენა) არ შეიძლება და იგი იწყება მხარისათვის გადაწყვეტილების გადაცემის მომენტიდან. ამდენად, უსაფუძვლოა განმცხადებლის არგუმენტი, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო წესით გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის დენა დაიწყო 2011 წლის 2 მარტს _ განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან 30-ე დღეს.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს განმცხადებელ მ.ს-ას მითითებას, რომ საკასაციო საჩივრის შეტანისათვის დადგენილი ვადის გამოთვლა უნდა მოხდეს სამოქალაქო კოდექსის 121-ე მუხლისა და 126-ე მუხლის საფუძველზე და არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს საერთო სასამართლოები სამოქალაქო საქმეებს განიხილავენ ამ კოდექსით დადგენილი წესების მიხედვით. აღნიშნული ნორმის ანალიზით ირკვევა, რომ სასამართლოში სამოქალაქო საქმის წარმოებისას ამა თუ იმ საპროცესო მოქმედების განხორციელება უნდა ემყარებოდეს საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილ წესებს, შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადის ათვლა, როგორც პროცესუალური მოქმედება, უნდა გამომდინარეობდეს არა მატერიალური კანონმდებლობიდან, არამედ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის VII თავით დადგენილი საპროცესო ვადების გამოთვლის წესიდან.

ის ფაქტი, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 61-ე მუხლის რედაქციაში მითითებული სიტყვები «წლებით», «თვეებით» მოიაზრებს როგორც ერთეულ დროის შუალედებს, ისე ორსა და მეტს, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის 121-ე მუხლის დანაწესი, რომ კანონებში, სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და გარიგებებში მითითებული ვადების მიმართ გამოიყენება მატერიალური კანონმდებლობით დადგენილი ვადების გამოთვლის წესი, ნიშნავს არა გადაწყვეტილებაში მითითებულ საპროცესო მოქმედების განხორციელებისათვის დადგენილი ვადის ამ ნორმების შესაბამისად ათვლას (იქნება ეს საჩივრის, კერძო, სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადა), არამედ გამოიყენება კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტიოლებით რაიმე ქმედების განხორცილების ან მისი განხორციელების შეზღუდვისა თუ აკრძალვისათვის მოდავე მხარისათვის დაწესებული ვადის ათვლისას.

საპროცესო ვადის დაცულად მიჩნევის საფუძვლად საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს განმცხადებლის ვერც იმ არგუმენტს, რომ მან ტელეფონით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა განჩინებაში დაშვებული უსწორობების გასწორება, ხოლო უსწორობის გასწორების შესახებ განჩინება აპელანტთა წარმომადგენელს ჩაბარდა 2011 წლის 6 აპრილს, რადგანაც არც გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობებისა და აშკარა არითმეტიკული შეცდომების გასწორების მარეგულირებელი ნორმა და არც სამოქალაქო საპროცეს კოდექსის 397-ე მუხლის პირველი ნაწილი არ ითვალისწინებს აღნიშნული საკითხის განხილვამდე საქმის წარმოებისა თუ სხვადასხვა საპროცესო მოქმედების ვადის შეჩერების შესაძლებლობას, უფრო მეტიც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 397-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადება იმპერატიულად ადგენს, რომ საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადის აღდგენა დაუშვებელია და იგი იწყება გადაწყვეტილების მხარისათვის გადაცემის მომენტიდან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით სავსებით მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 397-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 396-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 70-78-ე მუხლებით, მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილით, 61-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 63-ე მუხლით და სწორად დატოვა განუხილველად ც. და ზ. მ-იების წარმომადგენელ მ. ს-ას საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებაზე, შესაბამისად, არ არსებობს აღნიშნული განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების საფუძველი, რაც ც. და ზ. მ-იების წარმომადგენელ მ.ს-ას განცხადების დაკმაყოფილებას გამორიცხავს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე მუხლით, 430-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ც. და ზ. მ-იების წარმომადგენელ მ. ს-ას განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 აპრილის განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო.

2. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.