ა-854-გან-6-2011 2 მაისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბ. ალავიძე, პ. ქათამაძე

განმცხადებელი_ ე. პ-იანი

წარმომადგენელი _ შ. შ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. მ-შვილი(მოპასუხე)

განმაცხადებლის მოთხოვნა _ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორება და ამავე განჩინების განმარტება

დავის საგანი _ უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-შვილმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს ე. პ-იანის მიმართ უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1964 წლიდან 1995 წლამდე მუშაობდა ქალაქ თბილისის სარაიონათაშორისო სახელმწიფო საწარმო «...ის» საწყობის გამგედ. ამავე საწარმოში, 1986 წლიდან 1995 წლამდე მუშაობდა მ. კ-ვა - საწარმოს ბუღალტრად. ერთმანეთთან ახლო და კეთილგანწყობილი ურთიერთობა ჰქონდათ, რასაც დაემატა ისიც, რომ მოსარჩელე ფაქტობრივ, ცოლ-ქმრულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა მის მეზობელთან, მოპასუხე ე. პ-იანთან. იმის გამო, რომ მ. კ-ვასა და მის მეუღლე ი. მ-ვს არ ჰყავდათ შვილები და ახლო ნათესავები, მათივე თხოვნით მეურვეობა და მზრუნველობა მოსარჩელემ და მოპასუხემ გაუწიეს. მოპასუხის მეურვეობა და მზრუნველობა გამოიხატებოდა და შემოიფარგლებოდა დიასახლისობით, ხოლო მათი მოვლის მატერიალურ ხარჯებს იღებდა მოსარჩელე. მადლიერების ნიშნად, მ. კ-ვმა და ი. მ-ვმა გადაწყვიტეს მათი კუთვნილი ბინის მხარეებისათვის ჩუქება. ქ.თბილისში, ..... გამზირ ¹82-ში მდებარე ბინა ¹37 ირიცხებოდა ი. მ-ვის სახელზე, და ვინაიდან, იგი იყო ღრმად მოხუცებული, ორივე მხარის გადაწყვეტილებით, ი. მ-ვის საკუთრებაში არსებულ და ფაქტობრივად ნაჩუქარ ბინაზე გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, იმის გამო, რომ ი. მ-ვის მიერ, ანდერძის დაწერისა და გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით ბინის მხარეთათვის მიღების შემთხვევაში, როგორც არაკანონიერი მემკვიდრეები, არ დაბეგრილიყვნენ ან სიცოცხლეშივე ნაჩუქრობის ხელშეკრულების გაფორმების შემთხვევაში არ ჰქონოდათ საშემოსავლო გადასახადი. ასევე მოსარჩელის, ე. პ-იანისადმი, ნდობისა და სიყვარულის გამოხატვის ნიშნად, იგი დასთანხმდა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულიყო ე. პ-იანთან და ბინა აღრიცხულიყო მის სახელზე. ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა 2001 წლის 7 ივნისს. ხელშეკრულების თანახმად, ბინა გაიყიდა 1500 ლარად, ხოლო გამყიდველმა აიღო ვალდებულება, მყიდველისათვის ბინა გადაეცა 2001 წლის 15 ივნისისათვის. სინამდვილეში, «მყიდველს» «გამყიდველისთვის» ბინა არ გადაუცია, ე.ი 2001 წლის 7 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო ფორმალური გარიგება. მისი ამ სახით გაფორმებით დაიფარა ნამდვილი ხელშეკრულების შინაარსი, სადაც მყიდველებად უნდა დაფიქსირებულიყვნენ მოსარჩელე და მოპასუხე თანაბარწილად. უფრო მეტიც, ეს იყო ფაქტობრივად სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულება, რომლითაც მხარეებმა იკისრეს მოხუცი ცოლ-ქმრის სიკვდილამდე რჩენა და შემდგომ დაკრძალვა. აღნიშნული მხარეთა მიერ პირნათლად იქნა შესრულებული. სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე მხარემ აღნიშნა, რომ მისთვის ხელშეკრულების დადების ფაქტი ცნობილი იყო, მაგრამ არ იყო ცნობილი ხელშეკრულების შუნაარსი, რომელიც შეიტყო მხოლოდ სარჩელის მომზადების ეტაპზე, რაც განპირობებული იყო მხარეთა შორის არსებული კონფლიქტური სიტუაციით, წინააღმდეგ შემთხვევაში, არ აპირებდა ხელშეკრულებით დაინტერესებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისში, .... გამზირ ¹82-ში მდებარე ¹37 ბინის ½ წილზე თანამესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძველებით: მოსარჩელე გ. მ-შვილი და ე. პ-იანი 18 წელი იმყოფებიან არარეგისტრირებულ ქორწინებაში. ერთად ცხოვრების პერიოდში შვილები არ შესძენიათ. მანამდე ორივე მათგანი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ სხვა მეუღლეებთან და ჰყავთ შვილები. ამასთან, გ. მ-შვილის სახელზე, რეგისტრირებული ქორწინების დროს თბილისში, მუხიანის დასახლებაში ირიცხებოდა ოთხოთახიანი ბინა, რომელიც განქორწინებისას და ე. პ-იანთან საცხოვრებლად გადმოსვლისას დაუტოვა ცოლ-შვილს. მემკვიდრეობით მიღებული აქვს და მის სახელზე ირიცხება სიღნაღის რაიონის სოფელ ....ში საცხოვრებელი სახლი 22000 კვ. მ სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთით. სარჩელის შინაარსიდან გამომდინარე, ცხადი ხდება, რომ მოსარჩელე თანამესაკუთრედ ცნობის საფუძვლად მიუთითებდა იმას, რომ ი. მ-ვთან და მის მეუღლესთან ერთად მუშაობდა და ე. პ-იანთან ერთად ცხოვრების პერიოდში უვლიდნენ მოხუცებულებს და, მათი აზრით, ი. მ-ვსა და ე. პ-იანს შორის დადებული ხელშეკრულება ნასყიდობა კი არა, ჩუქებაა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1106-ე მუხლის თანახმად, ქორწინებისთვის აუცილებელია ქალისა და მამაკაცის კავშირის რეგისტრაცია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს სამსახურში. სწორედ რეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფ მეუღლეებს შეუძლიათ, მოითხოვონ ერთად შეძენილი ქონების თანამესაკუთრეობა. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ მხარეები რეგისტრირებულ ქორწინებაშიც რომ ყოფილიყვნენ, სარჩელის დაკმაყოფილება შეუძლებელი გახდებოდა, რადგან ე. პ-იანი, სსკ-ის 183-ე მუხლის შესაბამისად, სარეგისტრაციო სამსახურში რეგისტრირებულია მესაკუთრედ. სსკ-იის 311-ე მუხლის თანახმად კი, არსებობს საჯარო რეესტრის სისწორისა და უტყუარობის პერზუმფცია. ე. პ-იანი ბინის კეთისლსინდისიერი შემძენია. ე. პ-იანი არ აღიარებს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაფარული იყო სამისდღეშიო რჩენის გარიგება. მოპასუხე მოხუცებთან ერთად ცხოვრობდა 30 წლის განმავლობაში და შვილივით იყო მათთვის. მოსავლელ თანხას თავისი შვილი უგზავნიდა, ხოლო მოსარჩელე 2001 წლიდან უმუშევარი იყო და არ ჰქონდა მოხუცების მატერიალურად უზრუნველყოფის შესაძლებლობა. სიმართლეს მოკლებულია ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ არ იცოდა ნასყიდობის ხელშეკრულების თაობაზე, რადგან იგი თავად იღებდა მონაწილეობას მის გაფორმებაში. მოპასუხემ ასევე მიუთითა სარჩელის ხანდაზმულობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. მ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. მ-შვილმა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით გ. მ-შვილი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. მ-შვილმა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები იმის თაობაზე, რომ გ.მ-შვილი და ე.პ-იანი იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში და უძრავი ქონება შეძენილი იყო ამ პერიოდში, რაც მოპასუხემაც დაადასტურა. ასეთი გარემოების არებობისას, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე და 132-ე მუხლები და დაეკმაყოფილებინა სარჩელი, რაც მან არ გამოიყენა. სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და იმსჯელა სარჩელის ხანდაზმულობაზე, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით გ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას გ. მ-შვილის წარმომადგენელმა ა.ხ-შვილმა განცხადებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა სარჩელის გამოხმობა, რასაც მოწინააღმდეგე მხარეც დაეთანხმა.

საკასაციო პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინებით გ. მ-შვილის წარმომადგენლის, ა. ხ-შვილის განცხადება სარჩელის გამოხმობის შესახებ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა მოცემულ საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილებები, გ. მ-შვილის სარჩელი მოპასუხე ე. პ-იანის მიმართ უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე დარჩა განუხილველი.

2011 წლის 22 მარტს საკასაციო პალატას განცხადებით მომართა ე. პ-იანის წარმომადგენელმა შ. შ-შვილმა და მოითხოვა საკასაციო პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორება და ამავე განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის განმარტება. განმცხადებელი აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის ¹2ბ/1788 განჩინების მე-7 გვერდში მითითებულია, რომ „პალატა იზიარებს საქალაქო სასამართლოს დასკვნას სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით“, ხოლო უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინების მე-4 გვერდზე დაშვებულია მექანიკური შეცდომა და მითითებულია ,,პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით”. აღნიშნულის გათვალისწინებით განმცხადებელმა მოითხოვა უსწორობის გასწორება. გარდა ამისა, განმცხადებელმა ასევე აღნიშნა, რომ გ.მ-შვილის განცხადების საფუძველზე ქ.თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 9 ნოემბრის ¹2/8271-09 განჩინებით ყადაღა დაედო ე. პ-იანის სახელზე რიცხულ ქ.თბილისში, .... გამზირ 82-ში მდებარე ¹37 ბინას, (საკადასტრო კოდით ¹...). ვინაიდან საჯარო რეესტრმა უარი განაცხადა საკასაციო პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინების საფუძველზე ყადაღის მოხსნაზე, აღნიშნულის გათვალისწინებით, განმცხადებელი მოითხოვს, განიმარტოს საკასაციო პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში მითითებული წინადადება,_,,გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე მიღებული ყველა გადაწყვეტილებები” იგულისხმება თუ არა, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ 2009 წლის 9 ნოემბრის განჩინება უნდა გაუქმდეს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა გაეცნო ე. პ-იანის წარმომადგენლის შ. შ-შვილის განცხადებას სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორების შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო და ამავე განჩინების განმარტების შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია მხარეთა თხოვნით ან თავისი ინიციატივით გაასწოროს გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობანი ან აშკარა არითმეტიკული შეცდომები. თუ სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია, შესწორებათა შეტანის საკითხი შეიძლება გადაწყდეს სასამართლო სხდომაზე. ამდენად, დასახელებული მუხლის საფუძველზე, სასამართლო მხარის თხოვნით ან საკუთარი ინიციატივით გაასწორებს უზუსტობას იმ შემთხვევაში, თუ დაადგენს, რომ ამა თუ იმ პროცესუალურ დოკუმენტში დაშვებულ იქნა უსწორობა. აღნიშნული საკითხის განხილვა და გადაწყვეტა დასაშვებია როგორც სასამართლო სხდომაზე, ისე ზეპირი მოსმენის გარეშე.

მოცემულ შემთხვევაში, სამოქალაქო საქმეთა პალატამ მიზანშეწონილად არ მიიჩნია 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორების საკითხის გადაწყვეტა სასამართლო სხდომაზე.

საკასაციო სასამართლოს თვლის, რომ ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინების მე-4 გვერდზე დაშვებულია მექანიკური შეცდომა, კერძოდ, არასწორად მიეთითა ,,პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა” (ს.ფ.87), რაც უნდა შეიცვალოს ს.ფ. 41-ზე მითითებული სიტყვებით ,,პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა”.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს უფლება აქვს მხარეთა ან სასამართლოს აღმასრულებლის განცხადებით გადაწყვეტილების აღსრულების ხელშეწყობის მიზნით განმარტოს გადაწყვეტილება სარეზოლუციო ნაწილის შეუცვლელად მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსი ბუნდოვანია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ წარმოდგენილი განცხადება განხილულ უნდა იქნეს ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ზემოხსენებული ნორმა მიზნად ისახავს სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსის შეუცვლელად მის იმგვარ განმარტებას, რომ იგი მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი გახდეს მხარეთათვის და ხელი შეუწყოს გადაწყვეტილების სწორად აღსრულებას. მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტში ნათლად და გარკვევით არის ჩამოყალიბებული, რომ გაუქმდა ამ საქმეზე ყველა გადაწყვეტილება და განჩინება, შესაბამისად, მათ შორის თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 9 ნოემბრის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფილს შესახებ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინება არ საჭირეობს განმარტებას და ე. პ-იანის წარმომადგენლის შ. შ-შვილის განცხადება არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე, 262-ე და 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ე. პ-იანის წარმომადგენლის შ. შ-შვილის განცხადებას საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორების შესახებ დაკმაყოფილდეს.

გასწორდეს საკასაციო პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განჩინების მე-4 გვერდზე დაშვებული უსწორობა და სიტყვები: ,,პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა”, შეიცვალოს სიტყვებით: ,,პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა”.

ე. პ-იანის წარმომადგენლის შ. შ-შვილის განცხადება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 თებერვლის განმარტების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.