¹ას-605-570-11 20 ივნისი, 2011 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

კასატორი _ მ. პ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ჯ-შვილი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. პ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ჯ-შვილის მიმართ თანხის დაკისრების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: ზ. მ-ია გარდაიცვალა 2008 წლის 4 იანვარს. 2009 წლის 26 მარტს აიღო სამკვიდრო მოწმობა, როგორც ზ. მ-იას პირველი რიგის მემკვიდრემ, საკუთრებაში მიიღო სამკვიდრო ქონება სრულად – სამკვიდრო ქონებაში შემავალი აქტივებითა და პასივებით, რომელიც მას გააჩნდა გარდაცვალების მომენტისთვის, თუმცა მამკვიდრებელს არ აღმოაჩნდა რაიმე ქონება, უძრავი ან მოძრავი. 2010 წლის აპრილის ბოლოს მას დაურეკა ნ. ჯ-შვილმა და მოითხოვა, როგორც ზ. მ-იას მემკვიდრემ, გაეუქმებინა მის ბინაზე დადებული იპოთეკა. საჯარო რეესტრში არსებული დოკუმენტაციის შედეგად გაირკვა, რომ 2006 წლის 18 იანვარს ნ. ჯ-შვილსა და ზ. მ-იას შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც ზ. მ-იამ ნ. ჯ-შვილს 3 თვის ვადით ასესხა 1680 აშშ დოლარი თვეში 2%-ის დარიცხვითა და გადაუხდელობის შემთხვევაში პირგასამტეხლოს 0,8%-ის გადახდის მოთხოვნით. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა, ქ.თბილისში, ... მე-17 კორპუსში მდებარე ¹21 ბინა

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: ზ. მ-იასთან ნამდვილად გაფორმდა 1680 აშშ დოლარზე სესხის ხელშეკრულება, მაგრამ მიითითებული თანხა მასზე დარიცხული პროცენტებით გადაუხადა ზ. მ-იას, რაც დადასტურებულია შესაბამისი მტკიცებულებებით. მსესხებელს რაიმე პრეტენზია არ ჰქონია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მ. პ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნ. ჯ-შვილს მ. პ-შვილის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა: სესხის 1680 აშშ დოლარის გადახდა, 2006 წლის 18 იანვრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე სარგებლის, ყოველთვიურად ძირითადი თანხის 2%-ის, 33,60 აშშ დოლარის გადახდა, პირგასამტეხლო 1680 აშშ დოლარის 0.3%-ის გადახდა ყოველდღიურად 4,04 აშშ დოლარის გადახდა, 2006 წლის 19 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე საჩივარი შეიტანა ნ. ჯ-შვილის წარმომადგენელმა რ. კ-ძემ და მოითხოვა მისი გაუქმება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით ნ. ჯ-შვილის წარმომადგენელ რ. კ-ძის საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ჯ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის განჩინებით ნ. ჯ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად გაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო კოლეგიას შემდეგი დასაბუთებით: პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სარჩელი მხოლოდ მაშინ შეიძლება დაკმაყოფილდეს, თუ იგი იურიდიულად ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნას. მოცემულ შემთხვევაში, სხვა სასარჩელო მოთხოვნებთან ერთად პირველი ინსტანციის სასამართლომ იურიდიულად დასაბუთებულად ჩათვალა მოთხოვნა ვალდებულების წარმოშობის მომენტიდან - 2006 წლის 18 იანვრიდან, ყოველთვიური სარგებლის, ძირითადი თანხის 2%-ის დაკისრება გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, რაც თვეში 33,6 აშშ დოლარს შედგენდა. პირველი ინსტანციის სასამართლომ ნ.ჯ-შვილს ასევე დააკისრა პირგასამტეხლო 1680 აშშ დოლარის 0,3% ყოველდღიურად 2006 წლის 18 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, რაც ყოველდღიურად შეადგენდა 4,04 აშშ დოლარს. პირგასამტეხლოს ამ საპროცენტო განაკვეთით განსაზღვრისას 5 წლის მანძილზე გადასახდელი თანხის ოდენობა გახდება 365 X 5 X 4,04 = 7373 აშშ დოლარი, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება ძირითად თანხას და ასევე ყოველთვიურად დარიცხვად სარგებელთან ერთად შეუსაბამოდ მაღალ პირგასამტეხლოს წარმოადგენს. პალატამ განმარტა, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ისე დააკისრა მოპასუხეს პირგასამტეხლო, რომ არ იმსჯელა შეესაბამებოდა თუ არა მისი ოდენობა 420-ე მუხლით განსაზღვრულ პირობებს. პირველი ინსტანციის სასამართლომ საერთოდ არ მოიყვანა რაიმე მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა, რომელიც, მისი აზრით, გაამართლებდა დამტკიცებულად ჩათვლილ ფაქტობრივ გარემოებებს. აღნიშნული გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთება ეწინააღმდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის მე-2 ნაწილის იმპერატიულ მოთხოვნას. პალატამ მიუთითა, რომ აპელანტის დედის ფსიქიკური მდგომარეობა დადასტურებულია საქმეში წარმოდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 19 ივლისის, ფსიქო-დიაგნოსტიკისა და ფსიქო-კორექციის ცენტრის 2010 წლის 20 აპრილის დასკვნით და შპს “თბილისის ალ. გოცირიძის სახელობის ფსიქონევროლოგიური დისპანსერის” საექიმო კომისიის 2009 წლის 25 დეკემბრის ცნობით. ამასთან, პალატამ განმარტა, რომ მიუხედავად იმისა, აპელანტმა ვერ წარმოადგინა მტკიცებულებები, რომ, მისი დედის ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუარესდა სწორედ 2010 წლის 13 ოქტომბერს, მაგრამ დასმული დიაგონოზიდან (შიზოფრენია) გამომდინარე, ამ დიაგნოზის მქონე პირის უმეთვალყურეოდ დატოვება შესაძლებელია მართლაც საფრთხეს წარმოადგენდეს საზოგადოებისათვის. ასევე პალატამ აღნიშნა, რომ 2010 წლის 22 სექტემბერს ორივე მხარის მონაწილეობით პირველი ინსტანციის სასამართლოში შედგა სასამართლოს მთავარი სხდომა, სხდომის ბოლოს სასამართლომ დაადგინა “საქმის განხილვა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე გაგრძელდეს 2010 წლის 13 ოქტომბერს” სასამართლომ თავიდან კი არ დაიწყო საქმის განხილვა, არამედ დაადგინა მისი გააგრძელება, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის იმდროინდელი რედაქციით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაიშვებოდა მხოლოდ მაშინ, თუ მოპასუხე მთავარ სხდომაზე არ გამოცხადდებოდა. მოცემულ შემთხვევაში აპელანტი მთავარ სხდომაზე 22 სექტემბერს გამოცხადდა, ეს სხდომა კი გაგრძელდა 2010 წლის 13 ოქტომბერს. გაგრძელება კი გულისხმობს ისეთ შემთხვევას, როდესაც იგი გრძელდება იმავე ეტაპიდან სადაც შეწყდა, ისეთივე ფაქტობრივი ვითარებით, რაც შეწყვეტამდე არსებობდა – ანუ მხარეთა მონაწილეობით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. პ-შვილმა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და ამავე კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნები. 2010 წლის 22 სექტემბერს დანიშნული იყო მთავარი სხდომა, სხდომას ესწრებოდა ნ. ჯ-შვილი, მას სხდომის დასრულებისას ეცნობა მომდევნო სხდომის დრო 2010 წლის 13 ოქტომბერი, რაც დაადასტურა ხელმოწერით, ანუ არსებობდა ამავე კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნები. რაც შეეხება 2010 წლის 13 ოქტომბერს ნ. ჯ-შვილის სხდომაზე გამოუცხადებლობას, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და არგუმენტი სხდომის გაგრძელების თაობაზე მის შეწყვეტამდე არსებული ვითარებით, ანუ მხარეთა მონაწილეობით, კრიტიკას ვერ უძლებს. მოცემულ შემთხვევაში კი მხარე, რომელიც იმყოფებოდა მთავარ სხდომაზე და საქმის განხილვა გადაიდო სხვა დროისთვის, რომელიც იმავე დღეს სხდომის დამთავრებისთანავე ინფორმირებულ იქნა მთავარი სხდომის ჩატარების დღისა და საათის შესახებ, რაც დაადასტურა კიდეც ხელმოწერით, საერთოდ არ გამოცხადდა სხდომაზე, მან გულგრილობა და უპატივცემულობა გამოიჩინა სასამართლოს მიმართ. სააპელაციო სასამართლომ კი ყოველგვარი საპატიო მიზეზისა და დამადასტურებელი მტკიცებულების წარმოდგენის გარეშე უგულებელყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მოთხოვნები და მოპასუხე მხარის არასაპატიო მიზეზით სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობა, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, საპატიოდ მიიჩნია და მხარეს დაუკანონა სასამართლოსადმი უპასუხისმგებლობა. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ „შიზოფრენიით დაავადებული“ ნათელა ჯ-შვილი ესწრებოდა საქალაქო სასამართლოში მიმდინარე ყველა სხდომას და ფაქტობრივად მონაწილეობას იღებდა მასში. ნ. ჯ-შვილმა 2008 წლის 26 ივლისს თავისი ნებით, ყოველგვარი ძალდატანების გარეშე მისცა თავის ქმედუნარიან დედას, Hნ. ჯ-შვილს, სპეციალური მინდობილობა უძრავი ქონების განკარგვის თაობაზე. უძრავი ქონება Hნ. ჯ-შვილის მიერ 2008 წლის 5 დეკემბერს დატვირთულ იქნა იპოთეკით 10 000 აშშ დოლარზე. სწორედ აღნიშნული ვალდებულების თავიდან ასაცილებლად დასჭირდათ დედა-შვილ ჯ-შვილებს „შიზოფრენიასთან“ დაკავშირებული გამოკვლევების ჩატარება. ამასთან, ნ. ჯ-შვილი, მიუხედავად იმისა, რომ იგივე დოკუმენტები ჰქონდა წარდგენილი სასამართლოში, სასამართლოს მიერ არ იქნა აღიარებული ქმედუუნაროდ და ნ. ჯ-შვილი არ არის დანიშნული შესაბამისი ორგანოს მიერ დედის, ნ. ჯ-შვილის, მეურვედ, საქმეში არ არსებობს ამის შესახებ მტკიცებულება. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე კი, სააპელაციო სასამართლოს მცდელობა, საპატიოდ ჩაუთვალოს მოწინააღმდეგე მხარეს სხდომაზე გამოუცხადებლობა, ყოველგვარ ლოგიკასაა მოკლებული. სააპელაციო სასამართლო ასევე სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება იურიდიულად არ ამართლებს მოთხოვნას პირგასამტეხლოს ნაწილში. იურიდიულად ამართლებს მოსარჩელის მოთხოვნას, ნიშნავს იმას, რომ კანონი უკავშირებდეს იმ შედეგს, რომლის დადგომაც სურს მოსარჩელეს. პირგასამტეხლოს შემცირების მოთხოვნა მხარეს არ დაუყენებია არც საქმის მოსამზადებელ პეროდში და არც სასამართლოს მთავარ სხდომაზე საქმის განხილვის დროს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მცდელობა, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად აღნიშნული გარემოება დაუდოს, სრულიად უსაფუძვლოა. გარდა ამისა, პირგასამტეხლოს შესაბამისობის განხილვა ხდება სასამართლო პროცესის მსვლელობის დროს, მოპასუხე მხარემ თავისი გამოუცხადებლობით სასამართლოს მოუსპო საშუალება, ემსჯელა პირგასამტეხლოს შესახებ სხვა შემთხვევაში რატომ არ იყო იურიდიულად გამართლებული. არ არსებობს ნორმა, რომელიც წყვეტს პირგასამტეხლოს საკითხს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. პ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ვალდებულების შეუსრულებლობით თანხის დაკისრება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რ. მ-ენკოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. პ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.