ას-775-829-2011 27 ივნისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. სულხანიშვილი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – პ. შ-ძე, ხ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – ქ. ხ-შვილი, ნ. დ-შვილი

მესამე პირი _ ნოტარიუსი ნ. ბ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ მინდობილობის და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 24 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ქ. ხ-შვილმა მოპასუხეების _ პ. შ-ძისა და ხ. მ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მისი სახელით ნ. დ-შვილზე გაცემული მინდობილობისა და უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ასევე, უძრავი ნივთის საჯარო რეესტრში მის საკუთრებაში აღრიცხვა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ ქ.თბილისში, ... ¹1 კორპუსში მის საკუთრებაში ირიცხებოდა ბინა ¹... ამ ბინაში მოსარჩელესთან ერთად ცხოვრობდნენ: რ. ხ-შვილი (მოსარჩელის შვილი), ნ. დ-შვილი (მოსარჩელის რძალი), მათი შვილი მ. ხ-შვილი, მოსარჩელის შვილი დ. მ-შვილი და მისი შვილები _ გ. და დ. მ-შვილები. ნ. დ-შვილმა 2009 წლის 10 აპრილს გააყალბა მისი მინდობილობა, რომლითაც ნ. დ-შვილს ენიჭებოდა უფლებამოსილება განეკარგა ქ. ხ-შვილის საკუთრებაში არსებული ზემოაღნიშნული ბინა. ხსენებული მინდობილობის საფუძველზე ნ. დ-შვილმა ბინა 24000 აშშ დოლარად გაასხვისა პ. შ-ძესა და ხ. მ-ზე. მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ ნ. დ-შვილისა და მოპასუხეების მიმართ, თაღლითური გზით ბინის მისაკუთრების ფაქტზე აღძრული იყო სისხლის სამართლის საქმე ქ.თბილისის ... სამმართველოს მე-.. განყოფილებაში და მიმდინარეობდა გამოძიება (ტომი I, ს.ფ. 43-54)

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ქ. ხ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 10 აპრილს ქ. ხ-შვილის სახელით ნ. დ-შვილზე გაცემული მინდობილობა; ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 22 ივლისს, ერთის მხრივ, ნ. დ-შვილს (როგორც ქ. ხ-შვილის წარმომადგენელს) და, მეორეს მხრივ, პ. შ-ძეს და ხ. მ-ის შორის დადებული უძრავი ქონების გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება; საჯარო რეესტრში განხორციელდა ცვლილება და უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისი, ... ¹1, ბინა ¹.., აღირიცხა ქ. ხ-შვილის საკუთრებაში.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2009 წლის 10 აპრილს ნოტარიუსმა ნ. ბ-ძემ დაამოწმა მინდობილობა უძრავი ქონების გასხვისების უფლებით. მინდობილობაში აღნიშნულია, რომ ქ. ხ-შვილი უფლებას აძლევს ნ. დ-შვილს მართოს და გაასხვისოს მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება _ მდებარე ქ.თბილისი, .... ¹1, ბინა ¹..;

2009 წლის 22 ივლისს ნოტარიუს თ. გ-შვილის მიერ დამოწმებულ იქნა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. ხელშეკრულების თანახმად, ნ. დ-შვილმა როგორც ქ. ხ-შვილის წარმომადგენელმა ხ. მ-ის და პ. შ-ძეს გამოსყიდვის უფლებით მიყიდა ქ.თბილისში, ... ¹1-ში მდებარე ბინა ¹... ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგნის გამოსყიდვა უნდა მომხდარიყო სამი თვის შემდეგ, 2009 წლის 22 ოქტომბერს;

2009 წლის 27 ოქტომბერს ქ.თბილისში, ... ¹1-ში მდებარე ბინა ¹.. საჯარო რეესტრში აღირიცხა პ. შ-ძის და ხ. მ-იის საკუთრებად;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 14 აპრილის განაჩენით ნ. დ-შვილი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. სასამართლომ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასაბუთებულად მიიჩნია ნ. დ-შვილის მიმართ წარდგენილი ბრალდება. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2009 წლის აპრილის თვეში ნ. დ-შვილი დაუკავშირდა ქალბატონს, რომელიც გარეგნულად ჰგავდა მის დედამთილს _ ქ. ხ-შვილს და 100 აშშ დოლარის სანაცვლოდ სთხოვა სანოტარო ბიუროში გაჰყოლოდა და ქ. ხ-შვილის სახელით ხელი მოეწერა გენერალურ მინდობილობაზე, რომლის საფუძველზეც თითქოსდა ქ. ხ-შვილი ნ. დ-შვილს უფლებას აძლევდა თავისი შეხედულებისამებრ განეკარგა ქ.თბილისში, ... ¹1-ში მდებარე ბინა ¹... 2009 წლის 10 აპრილს ნ. დ-შვილისა და გამოძიებით დაუდგენელი ქალბატონის მიერ გაფორმდა მინდობილობა, რომელზეც ქ. ხ-შვილის სახელით ხელი მოაწერა ამ უკანასკნელმა.

საქალაქო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე, 104-ე, 111-ე მუხლებით.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2009 წლის 10 აპრილს გაფორმებული მინდობილობა გაყალბებულია და ქ. ხ-შვილს ამ გარიგების დადების ნება არ გამოუვლენია. სასამართლოს განმარტებით, ხელშეკრულება იდება მხარეების ურთიერთთანმხვედრი, საერთო მიზნისკენ მიმართული ნების გამოხატვის შედეგად, თუ არ არის ორმხრივი ნება, შესაბამისად არ არის სამოქალაქო ხელშეკრულებაც. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო მინდობილობა გაფორმებული იყო კანონის სწორედ ამ მოთხოვნის და წესის დარღვევით და აღნიშნულიდან გამომდინარე იგი ნამდვილი არ იყო. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნა მინდობილობის ბათილად ცნობის შესახებ საფუძვლიანი იყო.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, გარიგება შეიძლება დაიდოს წარმომადგენლის მეშვეობითაც. წარმომადგენლის უფლებამოსილება ან კანონიდან გამომდინარეობს ანდა წარმოიშობა დავალების (მინდობილობის) საფუძველზე. განსახილველ შემთხვევაში, დადგინდა, რომ მოსარჩელე ქ. ხ-შვილს ნ. დ-შვილთან დავალების ხელშეკრულება არ დაუდია და მისთვის მინდობილობა არ მიუცია. ამდენად, ნ. დ-შვილის მიერ პ. შ-ძესა და ხ. მ-სთან ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გარეშე.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეების, პ. შ-ძის და ხ. მ-ის წარმომადგენლის მოსაზრება მოცემულ დავაზე სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გავრცელების შესახებ. მითითებული ნორმის თანახმად, თუ გარიგება დადებულია სხვა პირის სახელით, მაშინ წარმომადგენლობითი უფლების არარსებობა არ შეიძლება გამოიყენოს გარიგების მეორე მხარემ, თუკი წარმოდგენილმა ისეთი გარემოებები შექმნა, რომ გარიგების მეორე მხარეს კეთილსინდისიერად ეგონა ასეთი უფლებამოსილების არსებობა. სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის ხსენებული ნორმა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გარეშე დადებული გარიგების ნამდვილობას უკავშირებს წარმოდგენილი პირის ისეთ ქმედებას, რაც გარიგების მეორე მხარეს უქმნის იმის სამართლიან ვარაუდს, რომ წარმოდგენილ პირს სურს ამ გარიგების დადება. ამასთან, სასამართლომ გაიზიარა მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ გარიგების მეორე მხარის ვარაუდი შეიძლება ემყარებოდეს როგორც წარმოდგენილი პირის აქტიურ მოქმედებას, ისე უმოქმედობასაც. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეების განმარტებით, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების არსებობა მათ ავარაუდებინა იმ გარემოებამ, რომ მინდობილობა შედგენილია 2009 წლის 10 აპრილს და მისი გამოყენებით სამი თვის განმავლობაში ორი იპოთეკის ხელშეკრულება იქნა გაფორმებული. მოსარჩელეს კი არანაირი შესაგებელი არ ჰქონდა წაყენებული მინდობილობის გაუქმების მოთხოვნით.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ მოსარჩელე ქ. ხ-შვილისათვის ცნობილი იყო გაყალბებული მინდობილობის საფუძველზე მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვის ფაქტი. მსგავსი ფაქტობრივი გარემოების არსებობის შესახებ მოპასუხეებს არ აღუნიშნავთ (არც შესაგებელში და არც მოსამზადებელ სასამართლო სხდომაზე) და შესაბამისად ის მტკიცების საგანიც არ ყოფილა. საქმეზე უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, რომ ქ. ხ-შვილმა არ იცოდა მინდობილობის და ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ. შესაბამისად მითითება იმაზე, რომ ვინაიდან მინდობილობის გაფორმებიდან ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე მინდობილობასთან დაკავშირებით მოსარჩელეს შესაგებელი არ წაუყენებია, მოპასუხეებს აფიქრებინა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების არსებობა, საფუძველს მოკლებული იყო.

რაც შეეხებოდა მხარის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხეებს ჰქონდათ საფუძვლიანი ნდობა სანოტარო წესით დამოწმებულ მინდობილობასთან დაკავშირებით, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება არ შეიძლება არსებობდეს თუ პირს არ გამოუვლენია ნება და მინდობილობის სანოტარო წესით გაფორმება განხორციელდა მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით. საკითხის სხვაგვარად გადაწყვეტა და მესაკუთრის ინტერესების უგულებელყოფა გამოიწვევს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის დარღვევას. ამ მხრივ, კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესების სამართლიან ბალანსირებას ახდენს სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. თუმცა მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეებმა ვერ მიუთითეს მოსარჩელის ისეთ ქმედებაზე, რაც გონივრული განსჯის შედეგად გარიგების მეორე მხარეს ავარაუდებინებდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების არსებობას.

სამოქალაქო კოდექსის 111-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ პირი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გარეშე სხვისი სახელით დებს ხელშეკრულებას, ამ ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია წარმოდგენილი პირის თანხმობაზე. მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ ქ. ხ-შვილის საკუთრებაში არსებული ბინა გასხვისდა მისი ნების გარეშე და მესაკუთრე ამგვარი გასხისების წინააღმდეგი იყო. სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული სამოქალაქო კოდექსის 111-ე მუხლის თანახმად ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს წარმოადგენდა. ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად აღიარების პირობებში კი უნდა აღდგეს მოსარჩელის, როგორც მესაკუთრის კანონიერი უფლება სადავო ქონებაზე და იგი საჯარო რეესტრში უნდა აღირიცხოს ქ. ხ-შვილის საკუთრებად (ტომი I, ს.ფ. 242-246).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს პ. შ-ძემ და ხ. მ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 260-269).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის განჩინებით პ. შ-ძისა და ხ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი დასაბუთება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე 2009 წლის 10 აპრილს გაფორმებული მინდობილობის ბათილად ცნობა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე დაყრდნობით, რომ აღნიშნული მინდობილობა გაფორმდა სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის გზით, რაც დასტურდება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი 2010 წლის 14 აპრილის განაჩენით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრე უფლებამოსილია განახორციელოს თავის ქონებაზე ყოველგვარი ბატონობა, მათ შორის ქონების განკარგვა. ნასყიდობის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ გამყიდველმა მყიდველს გადასცეს საკუთრების უფლება ქონებაზე, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლისა. ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს მხარეები ავლენენ, ერთის მხრივ, ნივთის გაყიდვის, მეორეს მხრივ _ შეძენის ნებას და ამგვარი ნება მიმართული უნდა იყოს სამართლებრივი შედეგის დადგომისკენ. გამომდინარე იქიდან, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება შეუძლია საამისოდ უფლებამოსილ პირს _ მესაკუთრეს, ამგვარი ურთიერთობის წარმოშობისთვის აუცილებელია მესაკუთრის ნების გამოვლენა. წარმომადგენლის მიერ გარიგების გაფორმებისას ივარაუდება, რომ წარმომადგენლის მეშვეობით ხდება მესაკუთრის ნების გამოვლენა და აღნიშნული ეფუძნება კანონის შესაბამისად გაფორმებულ მინდობილობასა თუ დავალებას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ნება მესაკუთრეს არ გამოუვლენია. ამდენად, სადავო ბინის გასხვისება განხორციელდა მესაკუთრის ნამდვილი ნების გამოვლენის გარეშე. შესაბამისად, ადგილი ჰქონდა გარიგებას, რომელმაც დაარღვია კანონით დადგენილი წესრიგი, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 477-ე მუხლების დანაწესი, რის გამოც იგი, როგორც მართლსაწინააღმდეგო გარიგება ბათილი იყო სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად. შესაბამისად, ხელშეკრულებას ვერ მოჰყვებოდა სამართლებრივი შედეგები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება შეიძლება რომელიმე მხარისათვის მიჩნეულიყო ნამდვილად. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საკითხი წარმოადგენდა დამოუკიდებელი დავის საგანს და მოცემულ დავაში განსჯის საგანი ვერ გახდებოდა (ტომი II, ს.ფ. 72-82).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს პ. შ-ძემ და ხ. მ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 106-ე მუხლის ის ნაწილი, რომლის თანახმად, ნების გამოვლენის ნაკლის გამო გარიგების საცილოობისას გადამწყვეტია წარმომადგენლის ნება. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის თანახმად, წარმომადგენლობა ან კანონიდან გამომდინარეობს, ან წარმოიშობა დავალების (მინდობილობის) საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში საქმე გვაქვს დავალებასთან. საქმეშია ორი გარიგება, პირველია დავალება ანუ მინდობილობა, ხოლო მეორე ნასყიდობის ხელშეკრულება. შესაბამისად, როდესაც საუბარია ქ. ხ-შვილის მიერ ნების გამოვლენა-არგამოვლენაზე, ის კი არ უნდა გაირკვეს უნდოდა თუ არა ქ. ხ-შვილს თავისი ბინის გაყიდვა, არამედ უნდა გაირკვეს შემდეგი: დაავალა თუ არა ქ. ხ-შვილმა ბინის განკარგვა ნ. დ-შვილს. ქ. ხ-შვილის ნების გამოვლენა არსებითი იყო პირველი გარიგების _ დავალების (მინდობილობის) ხელშეკრულების დადებისას. ამის შემდეგ, მინდობილობის შინაარსიდან გამომდინარე, ეს ბინა იპოთეკით დაიტვირთებოდა, გაიყიდებოდა, გაჩუქდებოდა თუ გაიცვლებოდა, ეს დამოკიდებული იყო წარმომადგენლის და არა მესაკუთრის ნებაზე. შესაბამისად, ქ. ხ-შვილის ნების არგამოვლენის გამო შეიძლებოდა ბათილად ცნობილიყო პირველი გარიგება (მინდობილობა), რომლის დადებაში მონაწილეობა აუცილებლად უნდა მიეღო ქ. ხ-შვილს, ხოლო მეორე გარიგება (ნასყიდობის ხელშეკრულება) არ შეიძლება ავტომატურად იქნეს ცნობილი ბათილად პირველი გარიგების ბათილობის გამო. წარმომადგენელმა ნ. დ-შვილმა, რომლის მინდობილობაც პ. შ-ძისა და ხ. მ-ისათვის ნამდვილი იყო, ეს ნება გამოავლინა. შესაბამისად, ქ. ხ-შვილის უფლებები დაარღვიეს არა მოპასუხეებმა, არამედ ნ. დ-შვილმა. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელემ სწორედ ნ. დ-შვილისგან უნდა მიიღოს დაკმაყოფილება ფულადი კომპენსაციის სახით;

მოცემულ შემთხვევაში მინდობილობის სიყალბის საფუძვლად მითითებულია ნ. დ-შვილის მიმართ გამოტანილ გამამტყუნებელ განაჩენზე, თუმცა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლში 2010 წლის 1 ოქტომბრიდან განხორციელებული ცვლილების შედეგად, დასახელებული ნორმიდან ამოღებულ იქნა «გ» ქვეპუნქტი, სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დადგენილი ფაქტები და გარემოებები პრეიუდიციულად არ ითვლება. განაჩენში აღნიშნულია, რომ ნ. დ-შვილმა ქ. ხ-შვილს მიაყენა 92950 ლარის ოდენობის ზიანი. სისხლის სამართლის საქმეში დაზარალებულად ცნობილია ქ. ხ-შვილი და არა მოპასუხეები. განაჩენის მიხედვით, ქ. ხ-შვილს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება აქვს მხოლოდ ნ. დ-შვილის და არა სხვა აპელანტების მიმართ;

სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 982-983-ე მუხლები. თუ ჩაითვლება, რომ ნასყიდობის შესახებ გარიგების მხარეა ქ. ხ-შვილი და იგი დაიბრუნებს ბინას, მაშინ მან პ. შ-ძესა და ხ. მ-ის უნდა დაუბრუნოს ამ ბინის ღირებულება. თუ ჩაითვლება, რომ ქ. ხ-შვილი ამ გარიგების მხარე არ არის და ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეა არაუფლებამოსილი პირი ნ. დ-შვილი, მაშინ ეს გარიგება ნ. დ-შვილისა და მოპასუხეებისათვის ნამდვილია და უნდა ამოქმედდეს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილი. კანონის მითითებული ნორმით დადგენილია, რომ პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი;

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. ხ-შვილის ნების არარსებობის გამო მინდობილობის ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც კი, ნასყიდობის ხელშეკრულება ძალაში უნდა დარჩეს, ბინა ქ. ხ-შვილს არ უნდა დაუბრუნდეს და დარჩეს მოპასუხეების საკუთრებაში;

სადავო ურთიერთობის ამოსავალ წერტილს წარმოადგენს მინდობილობა, რომელიც მოპასუხეების (მყიდველების) კანონიერი ნდობის წარმოშობის საფუძველი გახდა. სამოქალაქო კოდექსის 111-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ პირი წარმომადგენლობის გარეშე სხვისი სახელით დებს ხელშეკრულებას, ამ ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია წარმოდგენილი პირის თანხმობაზე. საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებებით ირკვევა, რომ ბინა მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ გასხვისდა და მესაკუთრე ამგვარი გასხვისების წინააღმდეგია, თუმცა სამოქალაქო კანონმდებლობა ქონების მესაკუთრისა და კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესების სამართლიანი ბალანსირების გათვალისწინებით, უძრავ ქონებაზე დადებული ხელშეკრულების ბათილობას არ უშვებს ერთი მხარის სასარგებლოდ და აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტას უკავშირებს ისეთი გარემოებების დადგენას, როგორებიცაა: წარმოდგენილი პირის ქცევა, შემძენის კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტისა და შექმნილი გარემოებებისადმი. აღნიშნულის შესახებ მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ გარიგება დადებულია სხვა პირის სახელით, მაშინ წარმომადგენლობითი უფლების არარსებობა არ შეიძლება გამოიყენოს გარიგების მეორე მხარემ, თუკი წარმოდგენილმა ისეთი გარემოებები შექმნა, რომ გარიგების მეორე მხარეს კეთილსინდისიერად ეგონა ასეთი უფლებამოსილების არსებობა;

ამდენად, სადავო საკითხის სწორად გადაწყვეტისათვის, სადავო ურთიერთობა უნდა შეფასებულიყო ზემოთ დასახელებულ ნორმასთან მიმართებით. ამის თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია, ხოლო პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოცემულ დავაზე არასწორად გაავრცელა სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილი;

დადგენილია, რომ სადავო მინდობილობა შედგენილ იქნა ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე სამი თვით ადრე, სამართლებრივ ურთიერთობაში იგი რამდენჯერმე იქნა გამოყენებული. ასევე დადგენილია, რომ პ. შ-ძემ და ხ. მ-მა ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას ნახეს და დაათვალიერეს ბინა. მათ ჯეროვნად შეასრულეს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას კანონმდებლობით დადგენილი ვალდებულებები და სწორედ ამის შემდეგ გააფორმეს ხელშეკრულება. ხელშეკრულების გაფორმებისას მოპასუხეებმა არ იცოდნენ და არც შეიძლება სცოდნოდათ, რომ მინდობილობა იყო გაყალბებული. აღნიშნული, გამორიცხავს მოპასუხეების ბრალს წინდახედულობის ნორმის გამოჩენის თვალსაზრისით (ტომი II, ს.ფ. 92-100).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ პ. შ-ძისა და ხ. მ-იის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება საქმეზე ¹ას-464-434-2010-ბურნაძე).

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე პ. შ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 1989.01 ლარი, მათ შორის, 31.05.2011წ. გადახდილი 300 ლარი და 10.06.2011წ. გადახდილი 1689.1 ლარი) 70% _ 1392.307 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პ. შ-ძისა და ხ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორებს _ პ. შ-ძესა და ხ. მ-ის დაუბრუნდეთ პ. შ-ძის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 1989.01 ლარი, მათ შორის, 31.05.2011წ. გადახდილი 300 ლარი და 10.06.2011წ. გადახდილი 1689.1 ლარი) 70% _ 1392.307 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.