ას-31-30-10 8 ივლისი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი –დ. ხ-შელი

წარმომადგენელი – გ. ძ-უა

მოწინააღმდეგე მხარეები – გ. და ი. გ-ანი, ლ. ჭ-შვილი, ვ. შ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ აშენებულიშენობის დემონტაჟი და მიწის ფართის გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით დ. დ-იას, კ. ა-ოვის, თ. ლ-ძის, მ. თ-ძის წარმომადგენლდის – მ. ე-ოვას, დ. ხ-შელის სარჩელი საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთზე აშენებული ათსართულიანი საცხოვრებელი სახლის დემონტაჟისა და მიწის ფართის გათავისუფლების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება არაერთხელ იქნა გასაჩივრებული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში. საბოლოოდ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. დ-იას,კ. ა-ოვის, მ. თ-ძის, თ. ლ-ძის, დ. ხ-შელის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. დ-იას, კ. ა-ოვის, მ. თ-ძის, თ. ლ-ძის, დ. ხ-შელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2001 წლის 27 მარტის მდგომარეობით საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად თბილისში, ... ქ.¹28\47-ში მდებარე სახლის ეზო, მიწის ნაკვეთი საერთო ფართით 1102 კვ.მ წარმოადგენს რ. ყ-იანის, ლ. ჭ-შვილის, გ. ა-იას, ნ. გ-ანის, ვ. გ-ანის, ი. გ-ანის და სახლთმფლობელობის თანამესაკუთრეთა საერთო საკუთრებას (M.I ს.ფ. 76). სადავო არ არის, რომ ლ. ჭ-შვილის ინდივიდუალურ საკუთრებას ... ქ.¹28\47-ში შეადგენდა, როგორც ბინა და არასაცხოვრებელი ფართი, ისე 18 კვ.მ ფართის ქონე ავტოფარეხი, ხოლო გ. და ი.ს გ-ვანების ინდივიდუალურ საკუთრებას ბინასთან და არასაცხოვრებელ ფართთან ერთად, წარმოადგენდა ავტოსადგომი 18,6 კვ.მ 2002 წლის იანვრის მდგომარეობით, იმავე მისამართზე მდებარე 128 კვ.მ მიწის ნაკვეთი რეგისტრირებულია ნ. გ-ანისა და ლ. ჭ-შვილის საერთო საკუთრების უფლებით, საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია ქ.თბილისის სახელმწიფო არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციის 2001 წლის 14 მაისის ¹118 მშენებლობის დაწყების ნებართვა.

2001 წლის 14 თებერვალს, ... ქუჩის ¹28 და ... ქუჩის ¹47-ში მცხოვრებ მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეთა მხოლოდ ნაწილს, მათ შორის ერთ-ერთ აპელანტ მ. თ-ძესა და მოწინააღმდეგე მხარეს, ნ. გ-ვანსა და ლ.ჭ-შვილს, მათი ბინების გვერდით, მათსავე მფლობელობაში და სარგებლობაში არსებული და შემდეგ, პრივატიზებული ავტოფარეხების, ლოჯიებისა და დამხმარე სათავსოების ადგილზე, ეზოს შესასვლელის გამოყენებით ეწარმოებინათ მრავალსართულიანი სახლის მშენებლობა მოქმედი ნორმების შესაბამისად (ტ.I ს.ფ. 78). მშენებლობის საწარმოებლად საერთო საკუთრების ფართის ყველა თანამესაკუთრეს თანხმობა არ განუცხადებია, რადგან აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება.

თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 20 ივლისის ¹234 გადაწყვეტილებით ნ.გ-ვანსა და ლ.ჭ-შვილს ნება დაერთო სახლის გვერდით, მათ მფლობელობაში მყოფი შემოღობილი მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი სახლის აშენებაზე.

ქ.თბილისის მერიის არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციის მიერ 2001 წლის 14 მაისს ნ.გ-ანისა და ლ.ჭ-შვილის დაკვეთით გაიცა ექვსართულიანი სახლის მანსარდით მშენებლობის დაწყების ნებართვა ¹118, რომლის ამოქმედების ვადად განისაზღვრა 2002 წლის 14 მაისამდე პერიოდი.

ქ.თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2002 წლის 12 ნოემბრის ¹20\738 ბრძანებით შეთანხმდა ... ქ.¹28-ში მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის ივლისის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციის მიერ 2001 წლის 14 მაისს გაცემული მშენებლობის დაწყების ¹118 ნებართვა.

სადავო არ გამხდარა,¸რომ ... ქ.¹28\47-ში ამჟამად აშენებულია ათსართულიანი საცხოვრებელი სახლი. შენობა განთავსებულია საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთის 128 კვ.მ ფართზე. აღნიშნული ნაკვეთი სახლის აშენების დროს მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარეების ლ.ჭ-შვილისა და ნ.გ-ანის საერთო საკუთრების ობიექტს წარმოადგენდა, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რაც ამჟამად გაუქმებულია.

ასევე დადგენილია, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის ბინის ექსპლუატაციაში მიღებისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის დამადასტურებელი დოკუმენტები. ასევე სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ბინები მარტივი წერილობითი ხელშეკრულებების საფუძველზე გადაცემული აქვთ საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ პირებს, რომლებიც ფაქტობრივად ფლობენ მათ.

პალატამ განმარტა, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო კერძო სამართლის კანონმდებლობით დადგენილი წესები.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო შენობა აშენებულია ... ქ.¹28\47-ში მცხოვრები რვა პირის საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთზექ ამასთან მშენებლობის წარმოებაზე ყველა თანამესაკუთრის თანხმობა არ არსებობს.

პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობიდან გამომდინარე, თითოეულ მესაკუთრეს გააჩნდა საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთის სარგებლობის და არა განკარგვის უფლება. ნივთის განკარგვა მესაკუთრეთა შეთანხმების საფუძველზე უნდა მოხდარიყო.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი სახლის აშენებით სხვა მესაკუთრეებს შეეზღუდათ კანონით მინიჭებული უფლება, ისარგებლონ იმ მიწის ფართით, რომელზედაც ახალი შენობაა განთავსებული. მოცემულ შემთხვევაში, ათსართულიანი შენობის აგებით გაიზარდა სხვა პირთა საკუთრება, შესაბამისად შემცირდა მოსარჩელეთა წილი საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე.

პალატამ ჩათვალა, რომ მოპასუხეთა მოქმედების შედეგად მოსარჩელეთათვის ზიანის მიყენების ფაქტი სახეზეა, რაც გამოიხატა სადავო საცხოვრებელი შენობის აგებით საერთო საკუთრებაში თანამესაკუთრეთა კუთვნილი წილის შემცირებაში. ამდენად, არსებობდა ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, პალატამ მიიჩნია, რომ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა – შენობის დემონტაჟი და მიწის გათავისუფლება დაკავშირებული იყო ისეთ ხარჯებთან, რაც მნიშვნელოვნად აღემატებოდა და შეუსაბამოა მოსარჩელეთათვის მიყენებულ ზიანთან (საერთო საკუთრებაში წილის შემცირებულ მოცულობასთან). გარდა აღნიშნულისა, პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი არ იყო შენობის დემონტაჟის ტექნიკური თვალსაზრისით შესაძლებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. დ-იას, კ. ა-ოვის, თ. ლ-ძის, მ. თ-ძის, მ. ე-ოვას, დ. ხ-შელის წარმომადგენელმა გ. ძ-უამ.

კასატორთა წარმომადგენლის აზრით, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ჰქონდა უფლება გაეცა „მშენებლობის ნებართვა“ საერთო მესაკუთრეების მიწაზე ყველა დაინტერესებული მხარის წერილობითი თანხმობის გარეშე. მენაშენეებს (მოპასუხეებს) არ ჰონდათ უფლება მიემართათ არქიტექტურის სამსახურისათვის „მშენებლობის ნებართვის“ უფლების მისაღებად ყველა მესაკუთრის თანხმობის გარეშე. კასატორთა წარმომადგენლის განმარტებით, ო. თ-ძეს დააწერინეს ნებართვა ავტოფარეხის მშენებლობაზე, მაგრამ ააშენეს სხვა ნაგებობა. ეს ფაქტი ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მენაშენეებმა იცოდნენ რომ ნებართვას და მშენებლობას იწყებდნენ კანონდარღვევით.

კასატორთა წარმომადგენლის მოსაზრებით და კანონით დემონტაჟი ქალაქის მერიამ და სიყალბის ჩამდენმა პირებმა ერთობლივად უნდა განახორციელონ, რადგან პასუხისმგებლობა უკანონო აქტის გამოცემაზე ერთს ეკისრება, ხოლო უკანონო მშენებლობაზე მეორეს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორთა წარმომადგენელმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო პალატის 2010 წლის 21 იანვრის განჩინებით დ. დ-იას, კ. ა-ოვის, თ. ლ-ძის, მ. თ-ძის, მ. ე-ოვას საკასაციო საჩივარი დაუშვებლობის გამო დარჩა განუხილველი. ამავე პალატის 2010 წლის 25 იანვრის განჩინებით დ. ხ-შელის წარმომადგენლის გ. ძ-უას საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. წარმოდგენილი საკასციო საჩივრით კასატორი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებას, რომ გადაწყვეტილების ტექსტის მე-2.3 პუნქტში მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები მშენებლობის დაწყების ¹ 118-ე ნებართვის ვადასთან დაკავშირებით დაუშვა შეცდომა და მცდარი მსჯელობის საფუძველზე ააგო გადაწყვეტილება. სწორედ აღნიშნულ ნებართვის შეფასებებს ემყარება საკასაციო საჩივრის დიდი ნაწილი და კასატორი მიიჩნევს, რომ ეს მტკიცებულება არასწორად იქნა შეფასებული სასამართლოს მიერ. აღნიშნულთან მიმართებაში უნდა ითქვას, რომ მითითებული მტკიცებულებები და მათი შეფასებები მოცემულია ,,გასაჩივრებულ გადაწყვეტილების დასკვნებზე მითითების’’ ნაწილში და მასში მოცემულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებანი და არა სააპელაციო სასამართლოს შეფასებები. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილების მოტივაცია კი საერთოდ არ ეყრდნობა ამ არგუმენტს.

სააპელაციო სასამართლო არ უარყოფს იმ ფაქტს, რომ შენობა აშენებულია რვა პირის საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე და მშენებლობის წარმოებაზე ყველა თანამესაკუთრის თანხმობა არ არსებობს. სააპელაციო სასამართლო ასევე ადასტურებს, რომ აშენებული ახალი სახლის მესაკუთრეებსაც სადავო მიწაზე წარმოეშვათ თანასაკუთრების უფლება, რითაც შემცირდა თავდაპირველ მესაკუთრეთა წილები. სასამართლო ცალსახად აღიარებს მოსარჩელეთა უფლების დარღვევისა და მათთვის ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმავდროულად გულისხმობს მოწინააღმდეგე მხარის პასუხისმგებლობას.

მოსარჩელის მოთხოვნის რელიზაცია სასამართლომ მოახდინა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 409-ე მუხლების შესაბამისად. კერძოდ სასამართლომ მიუთითა, რომ იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებელი მდგომარება (408-ე მუხლი). სწორედ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას ითხოვდნენ მოსარჩელეები. სასამართლომ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებლად მიიჩნია, იმის გამო, რომ შენობის დემონტაჟი და მიწის გამოთავისუფლებასთან დაკავშირებული ხარჯები არათანაზომიერად მიიჩნია მოსარჩელეთათვის მიყენებულ ზიანთან მიმართებაში. სასამართლომ ამ შემთხვევაში გამოიყენა 409-ე მუხლი.

კასატორი სასამართლოს აღნიშნულ მსჯელობასთან მიმართებაში უთითებს მხოლოდ იმას, რომ ეს განმარტება გაკეთებულია მესამე პირების ზეგავლენით და ეს პირები არიან უკანონო გარიგების მსხვერპლნი. უნდა აღინიშნოს, რომ კასატორის ეს არგუმენტაცია არ შეიცავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით გათვალისწინებულ საფუძვლებს ანუ იგი არ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა მითითებული ნორმები, არც სხვა ნორმების გამოყენების აუცილებლობაზე მსჯელობს კასატორი.

უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ კასატორს არ გააჩნია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ზემოთ მითითებულ ფაქტთან მიმართებაში (შენობის დანგრევისა და მოსარჩელეთათვის ასანაზღაურებელი ზიანის არათანაზომიერების ფაქტთან დაკავშირებით). სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს საკასაციო საჩივარში ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას კანონის დარღვევებზე მითითებას. როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, საკასაციო საჩივარი ასეთი სახის საკასაციო პრეტენზიას არ შეიცავს, რის გამოც საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას შეცვალოს მიღებული გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დ. ხ-შელის და მისი წარმომადგენლის გ. ძ-უას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 ივნისის გადაწყვეტილება;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.