ას-476-450-2011 27 ივნისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი _ მ. ო-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. მ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მარტის განჩინება

კერძო საჩივრის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება

დავის საგანი _ მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ო-ძის სარჩელი მოპასუხე ნ. მ-ძის მიმართ აწ გარდაცვლილი გ. ე-შვილის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის, მამკვიდრებლის კუთვნილ ფართში არსებული მოძრავი ნივთების ღირებულების ანაზღაურების, აგრეთვე, გ. ე-შვილის თანასაკუთრებაში არსებული ქონების მოვლასა და შენახვაზე გაწეული ხარჯების ნახევრის ანაზღაურების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

1. მ. ო-ძე ცნობილ იქნა გ. ე-შვილისა და ნ. ბ-შვილის სახელზე რიცხული, ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების 3/8 წილის მესაკუთრედ;

2. მ. ო-ძეს გადაეცა ... ¹114-ში მდებარე მოძრავი ნივთები: ტანსაცმლის კარადა ორკარიანი, დაბალი კარადა ორკარიანი, «სერვანდი» შუშებიანი, გასაშლელი ხის მაგიდა, «ტუმბოჩკა», ხის სკამი რბილი საჯდომით 6 ცალი, საკერავი მანქანა «პოდოლსკი», სასადილოს ტუმბო-სკამი, ელექტროუთო (ტომი 1, ს.ფ. 138-143).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ. მან მოითხოვა გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც იგი ცნობილ იქნებოდა გ. ე-შვილისა და ნ. ბ-შვილის სახელზე რიცხული, ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/3 ნაწილის მესაკუთრედ (ტომი 1, ს.ფ. 151-159).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მარტის განჩინებით მ. ო-ძის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად.

სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძვლად მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 თებერვლის განჩინებით აპელანტს დაევალა: განემარტა, გაიზარდა თუ არა მისი სასარჩელო მოთხოვნა სააპელაციო სასამართლოში მიმართვის ეტაპზე და მიეთითებინა, თუ რამ განაპირობა ასეთი ცვლილება სასარჩელო მოთხოვნაში; განესაზღვრა მისი მოთხოვნის ღირებულება და წარედგინა ამ ღირებულების 4%-ის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი ქვითარი მის მიერ უკვე გადახდილი 150 ლარის გამოკლებით;

ამავე სასამართლოს 2011 წლის 18 თებერვლის განჩინებით აპელანტს გაუგრძელდა საპროცესო ვადა 5 დღით, მას დაევალა: ამ ვადაში განესაზღვრა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის ფარგლები, ამასთან, განემარტა, გაიზარდა თუ არა სასარჩელო მოთხოვნა სააპელაციო საჩივრის მიმართვის ეტაპზე და რამ განაპირობა ასეთი ცვლილება სასარჩელო მოთხოვნაში;

2011 წლის 1 მარტს სააპელაციო სასამართლოს ხარვეზის შევსების შესახებ განცხადებით მიმართა აპელანტის წარმომადგენელმა, რომელმაც განმარტა, რომ მ. ო-ძემ პირველი ინსტანციის სასამართლოში 2010 წლის 26 ივლისს დააზუსტა სარჩელის მოთხოვნა ისე, რომ უარი არ უთქვამს თავის მოთხოვნაზე _ ტრანსმისიით მემკვიდრეობის მიღებაზე ნ. ბ-შვილის კუთვნილ წილზე. შესაბამისად, აპელანტს მოთხოვნა არ გაუზრდია, მან მოითხოვა სადავო უძრავი ქონების 2/3 წილზე საკუთრების უფლების აღიარება. ამასთან, არც მოსარჩელე და არც მისი წარმომადგენელი არ არიან იურისტები, შესაძლოა ისინი ვერ გაერკვნენ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილ წესებში.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტმა (მოსარჩელემ) პირველი ინსტანციის სასამართლოში რამდენჯერმე დააზუსტა სარჩელის მოთხოვნა. საქმის მასალების მიხედვით, 2010 წლის 26 ივლისს მოსარჩელემ საბოლოოდ დააზუსტა სარჩელის მოთხოვნა და განმარტა, რომ იგი მოითხოვდა ... ¹114-ში მდებარე დედა-შვილის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებიდან მამკვიდრებლის, გ. ე-შვილის ნაწილის თანამესაკუთრედ და ამ ნაწილიდან 1/2 ნაწილის მფლობელად ცნობას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მიერ განცხადებაში მოყვანილი განმარტება, რომ მ. ო-ძემ მოითხოვა სადავო ქონების 2/3 წილი.

სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთებულ არგუმენტად არ მიიჩნია აპელანტის წარმომადგენლის მიერ 1.03.2011წ. განცხადებაში მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ აპელანტი და მისი წარმომადგენელი შეიძლება ვერ ყოფილიყვნენ გარკვეულნი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში, რადგან ისინი არ წარმოადგენენ იურისტებს. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული ფაქტის არსებობა გავლენას ვერ მოახდენდა მოსარჩელის მიერ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში დაზუსტებულ სასარჩელო მოთხოვნაზე. მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არასდროს მოუთხოვია სადავო ქონების 2/3 ნაწილი.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია მოსარჩელისათვის სადავო ქონების 2/3 წილის მიკუთვნების თაობაზე, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებდა აპელანტის იმ მოთხოვნაზე, რაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს არ განუხილავს.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გამო, რომ აპელანტმა ვერ შეძლო დადგენილი ხარვეზის შევსება, კერძოდ, ვერ დააზუსტა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის ფარგლები, სახეზე იყო სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 374.1 და 368.5 მუხლების თანახმად (ტომი 2, ს.ფ. 18-21).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 10 მარტის განჩინება აპელანტმა კერძო საჩივრით გაასაჩივრა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების სტადიიდან საქმის განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება.

კერძო საჩივრის საფუძვლები შემდეგში მდგომარეობს:

კერძო საჩივრის ავტორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოითხოვდა ... ¹114-ში მდებარე, დედა-შვილის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებიდან გ. ე-შვილის კუთვნილი წილის მხოლოდ 1/2 ნაწილის თანამესაკუთრედ ცნობას. სინამდვილეში, მ. ო-ძე პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოითხოვდა აღნიშნული უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობას და გ. ე-შვილის დანაშთ დანარჩენ ქონებაზე მის შვილთან ერთად ტრანსმისიით თანამესაკუთრედ ცნობას, ანუ დანაშთი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობას. უფრო კონკრეტულად, პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელემ მოითხოვა სადავო უძრავი ქონების 2/8 წილზე, როგორც მესაკუთრესთან ერთად შეძენილ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა, აგრეთვე, დანარჩენი ქონების (რომელიც შეადგენს 6/8 ნაწილს) ნახევრის 3/8-ის მესაკუთრედ ცნობა. სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში კი მოსარჩელემ მოითხოვა სადავო უძრავი ქონების 1/3 ანუ 4/12 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა. აღნიშნული მოთხოვნის დასასაბუთებლად აპელანტმა მიუთითა იმაზე, რომ პრივატიზაციის დადებისას იგი წარმოადგენდა ოჯახის სრულწლოვან წევრს, რომელსაც როგორც მემკვიდრეს უფლება გააჩნდა როგორც თავის კუთვნილ წილზე, ასევე დანარჩენი ქონების ანუ 8/12 ნაწილის ნახევარზე _ 4/12 ნაწილზე. ამდენად, მ. ო-ძემ მოითხოვა მისი როგორც მეუღლის წილის და არა როგორც ოჯახის სრულწლოვანი წევრის წილის მესაკუთრეობა და როგორც მემკვიდრემ ტრანსმისიით მისი მეუღლის წილზე მემკვიდრეობა (ტომი 2, ს.ფ. 26-27).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, კერძო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ო-ძის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მარტის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული განჩინებით მ. ო-ძის სააპელაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული იმ საფუძვლით, რომ აპელანტმა სააპელაციო სასამართლოში გაზარდა დავის საგანი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ დასკვნას, კერძოდ, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მ. ო-ძემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნები საბოლოოდ შემდეგნაირად ჩამოაყალიბა:

1. ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე, დედა-შვილის (გ. ე-შვილის და ნ. ბ-შვილის) თანასაკუთრებაში არსებული, უძრავი ქონებიდან მამკვიდრებელ გ. ე-შვილის კუთვნილი წილის – 1/2-ის ნახევრის, ანუ მთლიანი ქონების 1/4-ის მესაკუთრედ ცნობა;

2. ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე, დედა-შვილის (გ. ე-შვილის და ნ. ბ-შვილის) თანასაკუთრებაში არსებული, მოძრავი ქონებიდან 1/2-ის მესაკუთრედ ცნობა;

3. ქ.თბილისში, ... ¹7-ში მდებარე მოძრავი ნივთების 3/2-ის 1/4-ის მესაკუთრედ ცნობა;

4. ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე ქონების მოვლასა და შენახვაზე გაწეული ხარჯების ნახევრის მოპასუხისათვის დაკისრება (ტომი 1, ს.ფ. 67-68; 88-89).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ო-ძის სარჩელი მოპასუხე ნ. მ-ძის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

1. მ. ო-ძე ცნობილ იქნა გ. ე-შვილისა და ნ. ბ-შვილის სახელზე რიცხული, ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების 3/8 წილის მესაკუთრედ;

2. მ. ო-ძეს გადაეცა ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე მოძრავი ნივთები: ტანსაცმლის კარადა ორკარიანი, დაბალი კარადა ორკარიანი, «სერვანდი» შუშებიანი, გასაშლელი ხის მაგიდა, «ტუმბოჩკა», ხის სკამი რბილი საჯდომით 6 ცალი, საკერავი მანქანა «პოდოლსკი», სასადილოს ტუმბო-სკამი, ელექტროუთო (ტომი 1, ს.ფ. 138-143).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა მ. ო-ძემ და მოითხოვა ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/3-ის მესაკუთრედ ცნობა (ტომი 1, ს.ფ. 151-159).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების მიმართ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა ამ ქონების 1/4-ის მესაკუთრედ ცნობა. ეს გარემოება იმითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელემ სახელმწიფო ბაჟი გამოიანგარიშა და გადაიხადა სწორედ მითითებული უძრავი ქონების 1/4-ის ღირებულების შესაბამისად (ტომი 1, ს.ფ. 67-68). ნათელია ასევე, რომ სააპელაციო საჩივრით აპელანტი მოითხოვს ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/3-ის მესაკუთრედ ცნობას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოში დავის საგანი არ გაუზრდია და, რომ ის თავიდანვე მოითხოვდა ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/3-ის მესაკუთრედ ცნობას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის თანახმად, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, აგრეთვე შეგებებული სარჩელის შეტანა სააპელაციო სასამართლოში დაუშვებელია. ამავე კოდექსის 374-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო საჩივრის შემოსვლიდან 10 დღის განმავლობაში სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა სააპელაციო საჩივარი. თუ შემოწმების შედეგად აღმოჩნდება, რომ სააპელაციო საჩივარი დასაშვებია, სასამართლოს გამოაქვს განჩინება სააპელაციო საჩივრის განსახილველად მიღების შესახებ. თუ სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის ესა თუ ის პირობა არ არსებობს, სასამართლოს გამოაქვს განჩინება სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ.

ზემოხსენებული ნორმებიდან გამომდინარეობს, რომ კანონი კრძალავს სააპელაციო სასამართლოში დავის საგნის გაზრდას. სააპელაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი იმსჯელოს იმ საკითხზე, რომელიც მოსარჩელის მოთხოვნას არ წარმოადგენდა. შესაბამისად, სააპელაციო საჩივარი დაუშვებელია და განუხილველად უნდა დარჩეს, თუ გაზრდილია დავის საგანი, ანუ, თუ აპელანტი მოითხოვს იმის მიკუთვნებას, რაც მას სარჩელით არ მოუთხოვია. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ... ¹114-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/4-ის მესაკუთრედ ცნობა, ხოლო სააპელაციო საჩივრით იგი მოითხოვს ამ ქონების 2/3-ის მესაკუთრედ ცნობას. ამდენად, მოსარჩელემ სააპელაციო სასამართლოში გაზარდა დავის საგანი, რაც მისი სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ო-ძის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.