ას-260-244-11 27 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ნ. უ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ ... ცენტრი” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სამედიცინო შეცდომით მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. უ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ ... ცენტრის” მიმართ მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით: უ-შვილს 2004 წლის 26 აპრილს ¹2 სამკურნალო პროფილაქტიკურ ცენტრში ჩაუტარდა გეგმიური აცრაM,,MMღ”“ ვაქცინით. შესაბამისი სამედიცინო-სააღრიცხვო დოკუმენტაციის არარსებობის გამო 2004 წლის 10 ნოემბერს მოსარჩელეს კვლავ ჩაუტარდა აცრა იმავე ვაქცინით. განმეორებითი აცრის შედეგად მოსარჩელის მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა, ხოლო გამოკვლევისას დაუდგინდა დიაგნოზი მარჯვენა ყბა-ყურის სანერწყვე ჯირკვლის მიდამოს ლიმფადენიტი, ინფექციური ალერგიული კარდიტი, ვეგეტოასთენიური სინდრომი, ქოლედისკინეზია, იოდდეფიციტით გამოწვეული ფარისებრი ჯირკვლის I ბ ხარისხის ჰიპერპლაზია. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო დასჭირდა ოპერაციის ჩატარება და განმეორებითი აცრის შემდეგ მკვეთრად გაუუარესდა ჯანმრთელობა, ვინაიდან განუვითარდა სინუსური ბრადიარითმია, ღერძის ვერტიკალური მდებარეობა, ინტერვალის დამოკლების სინდრომი, პარკუჭთაშორისი გამტარიანობის შეფერხება, გამოხატული თ კბილთა დეპრესიულობა. ნ. უ-შვილის ჯანმრთელობა გაუარესდა მოპასუხე სამკურნალო დაწესებულების მიერ ჩატარებული მოსარჩელის განმეორებითი ვაქცინაციით, რის შედეგადაც მოსარჩელეს მიადგა მატერიალური და მორალური ზიანი.

მოპასუხემ არ ცნო სარჩელი შემდეგი დასაბუთებით: საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად ნ. უ-შვილის ჯანმრთელობა არ გაუარესებულა მოსარჩელის მიერ ჩატარებული ხელმეორე ვაქცინაციით, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. უ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ.უ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით ნ. უ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელად. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ნ. უ-შვილს 2004 წლის 26 აპრილს შპს “თბილისის ... ცენტრში” ჩაუტარდა გეგმიური აცრა MMღ ვაქცინით. 2004 წლის 10 ნოემბერს მოსარჩელე კვლავ აცრეს MMღ ვაქცინით იმავე სამედიცინო დაწესებულებაში. შპს “თბილისის ... ცენტრის” ¹19/91 ამბულატორიული ბარათის მიხედვით, 2004 წლის დეკემბერში ნ. უ-შვილს დაუდგინდა დიაგნოზი: მარჯვენა ყურისწინა და ყბისქვეშა მწვავე ლიმფადენიტი. 2005 წლის 11 იანვარს მოსარჩელეს ჩაუტარდა ოპერაცია, მარჯვენა ყურისწინა ჯირკვლის გაკვეთა. ნ. უ-შვილს ქ. თბილისის ... პროფილაქტიკურ ცენტრში ჩატარებული გამოკვლევის შედეგად დაუდგინდა დიაგნოზი: ინფექციურ-ალერგიული კარდიტი, ვეგეტოასთენიური სინდრომი, ქოლედისკენეზია, იოდდეფიციტით გამოწვეული ფარისებრი ჯირკვლის I ბ ხარისხის ჰიპერტენზია. მოპასუხე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია, რომ ნ. უ-შვილს 2006 წლის 26 აპრილს ჩატარებული გამოკვლევის შედეგად დაუდგინდა შემდეგი დიაგნოზი: სინუსური ბრადიარითმია, ღერძის ვერტიკალური მდებარეობა, PQ ინტერვალის დამოკლების სინდრომი, პარკუჭთაშორისი გამტარიანობის შეფერხება, გამოხატული თ კბილთა დეპრესიულობა. სამედიცინო ცენტრ ,,ც-ში” 2008 წლის 28 იანვარს ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად პაციენტს კარდიალური პათოლოგიის კლინიკური გამოვლინება არ გააჩნდა, ხოლო ინსტრუმენტული გამოკვლევის შედეგად აღმოჩნდა შემოკლებული PQ სინდრომი და მიტრალური სარქველის უმნიშვნელო პროლაფსი, რაც დადგინდა სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზის ცენტრის ¹390/32 დასკვნითა და მხარეთა ახსნა-განმარტებით.

მოსარჩელის ჯანმრთელობა შპს “თბილისის ... ცენტრის” მოქმედებითა და ნ. უ-შვილის განმეორებითი ვაქცინაციით არ გაუარესებულა, კერძოდ, ¹390/32 სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ ნ. უ-შვილის დაავადება მარჯვენა ყურისწინა და ყბისქვეშა მწვავე ლიმფადენიტი ბაქტერიული წარმოშობის იყო რაც არ გამოუწვევია მოსარჩელის განმეორებით ვაქცინაციას. ნ. უ-შვილის ჯანმრთელობის მდგომარეობა გააუარესა დაგვიანებულმა სამედიცინო დახმარებამ, ხოლო შპს “თბილისის ... ცენტრში” და გ. ჟ-იას სახ. პედიატრიულ კლინიკაში მიმართვის შემდეგ მოსარჩელეს დაენიშნა და ჩაუტარდა დაავადების ადეკვატური მკურნალობა. ¹390/32 სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე გაირკვა, რომ მოსარჩელის დაავადება შემოკლებული PQ სინდრომი და მიტრალური სარქველის უმნიშვნელო პროლაფსი არ იყო დაკავშირებული მოსარჩელის ორგანიზმშიMMMMღ ვაქცინის განმეორებით შეყვანასთან.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იარსებებს დელიქტი. დელიქტის დროს უნდა არსებობდეს შემდეგი სამი პირობის კუმულატიური ერთობლიობა: ერთმა პირმა მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით უნდა მიაყენოს მეორეს გარკვეული სახის ზიანი; პირის მოქმედება უნდა იყოს ბრალეული (გაუფრთხილებელი ან განზრახი); უნდა არსებობდეს მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი პირის მოქმედებასა და დამდგარ შედეგს – ზიანს შორის. სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლი კი, აწესებს მტკიცების ტვირთის განაწილების წესს, რომლის თანახმადაც სამედიცინო დაწესებულება ვალდებულია, ამტკიცოს, რომ პაციენტისთვის მიყენებული ზიანი არ წარმოადგენს მისი ბრალეული მოქმედების შედეგს. საქმეში არსებული სასამართლო სამედიცინო საექსპერტო დასკვნიდან გამომდინარე, არსებობს ზიანი, მაგრამ არ დასტურდება, რომ აღნიშნული ზიანი სამედიცინო დაწესებულების, ანუ შპს “თბილისის ... ცენტრის” ბრალეული მოქმედებით იყო გამოწვეული.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. უ-შვილმა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა _ „პაციენტის უფლებების შესახებ“ და „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“. პალატამ მტკიცებულებად მიიჩნია ექსპერტიზის უარყოფითი დასკვნა, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ,,განმეორებითი ვაქცინაცია იწვევს თუ არა რაიმე სახის გართულებას, ამაზე მსჯელობა შეუძლებელია”. აღნიშნული დასკვნით, არ დასტურდება, თუ რამ გამოიწვია პაციენტის ჯანმრთელობის გაუარესება. პალატამ არ განიხილა სხვა მტკიცებულებები და არც გადაწყვეტილებაში ასახა რაიმე ფორმით, შესაბამისად სამართლებრივად არ შეფასდა და არ გამოკვლეულა, რომ პაციენტს პირველადი ვაქცინაცია ჩაუტარდა აცრისათვის განსაზღვრულ ასაკში. პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრის მიხედვით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 04ბ06.2003 წლის ¹122/ნ და 2004 წლის ნოემბრის ¹276/ო ბრძანებით დეტალურად არის დადგენილი ასაცრელ პაციენტთა ზღვრული ასაკი, აცრების რაოდენობა ამ ღონისძიებების პროცედურები და სამედიცინო პერსონალის პასუხისმგებლობა მცდარი სამედიცინო მოქმედებისათვის, რომელთაც არ ჰქონდათ მიღებული კანონის შესაბამისი პაციენტის ინფორმირებული თანხმობა. გადაწყვეტილებაში არ აისახა და სამართლებრივად არ შეფასდა ასევე საქმეში წარმოდგენილი სამედიცინო დახმარების ხარისხის კონტროლის დასკვნას სამედიცინო პერსონალის ბრალეული შეცდომის შესახებ. სამედიცინო პერსონალის მიერ არასრულწლოვანის მიმართ დარღვეული უფლებების აღდგენა კონკრეტული შემთხვევისათვის მხოლოდ სასამართლოს მიერ ყველა ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და სწორი შეფასებითა და დასაბუთებული კანონიერი გადაწყვეტილებითაა შესაძლებელი. სამედიცინო ექსპერტის დასკვნა არ შეიძლება ყოფილიყო აბსოლუტური ხასიათის მტკიცებულება, ვინაიდან საექსპერტო დასკვნითი ნაწილი ეწინააღმდეგება თვით საექსპერტო კვლევისა და მოტივაციის შინაარსს, ამასთანავე ექსპერტებმა არ შეასრულეს სასამართლო განჩინებით მითითებული დავალება, საექსპერტო კვლევა ჩაეტარებინათ პაციენტის თანდასწრებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა. საკასაციო პალატის დასკვნით, სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). კასატორებს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. უ-შვილს 2004 წლის 26 აპრილს შპს “თბილისის ... ცენტრში” ჩაუტარდა გეგმიური აცრაMMMღ ვაქცინით. 2004 წლის 10 ნოემბერს მოსარჩელე კვლავ აცრეს MMღ ვაქცინით იმავე სამედიცინო დაწესებულებაში. შპს “თბილისის ... ცენტრის” ¹19/91 ამბულატორიული ბარათის მიხედვით, 2004 წლის დეკემბერში ნ. უ-შვილს დაუდგინდა დიაგნოზი: მარჯვენა ყურისწინა და ყბისქვეშა მწვავე ლიმფადენიტი. 2005 წლის 11 იანვარს მოსარჩელეს ჩაუტარდა ოპერაცია _ მარჯვენა ყურისწინა ჯირკვლის გაკვეთა. ნ.უ-შვილს ქ.თბილისის ... პროფილაქტიკურ ცენტრში ჩატარებული გამოკვლევის შედეგად დაუდგინდა დიაგნოზი: ინფექციურ-ალერგიული კარდიტი, ვეგეტოასთენიური სინდრომი, ქოლედისკენეზია, იოდდეფიციტით გამოწვეული ფარისებრი ჯირკვლის I ,,ბ” ხარისხის ჰიპერტენზია. მოპასუხე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია, რომ ნ. უ-შვილს 2006 წლის 26 აპრილს ჩატარებული გამოკვლევის შედეგად დაუდგინდა შემდეგი დიაგნოზი: სინუსური ბრადიარითმია, ღერძის ვერტიკალური მდებარეობა, PQ ინტერვალის დამოკლების სინდრომი, პარკუჭთაშორისი გამტარიანობის შეფერხება, გამოხატული თ კბილთა დეპრესიულობა. სამედიცინო ცენტრ ,,ც-ში” 2008 წლის 28 იანვარს ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად პაციენტს კარდიალური პათოლოგიის კლინიკური გამოვლინება არ გააჩნდა, ინსტრუმენტული გამოკვლევის შედეგად კი აღმოჩნდა, შემოკლებული PQ სინდრომი და მიტრალური სარქველის უმნიშვნელო პროლაფსი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და განმარტავს:

სამედიცინო შეცდომით მოქალაქის სიცოცხლისა და ჯანრთელობისათვის ზიანის მიყენების გამო სამოქალაქო_სამართლებრივი პასუხისმგებლობის წარმოშობის პირობები იგივეა, როგორც ყველა დელიქტურ ვალდებულებებში: ზიანი, მართლწინააღმდეგობა, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი. ამასთან, თითოეული ამ კომპონენტების თავისებურება სამედიცინო საქმიანობის ხასიათით განისაზღვრება. იმავე პირობების არსებობას მოითხოვს სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლი, რომლის ძალითაც სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვ.) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. ნორმის მიზნიდან გამომდინარე, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად მიიჩნევა სამედიცინო დაწესებულების მიერ არასწორად განხორციელებული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, რამაც გამოიწვია ზიანი.

ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის აუცილებელია, დადგინდეს საექიმო შეცდომა. “ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის “ო” ქვეპუნქტით, მცდარ სამედიცინო ქმედებად განმარტებულია ექიმის მიერ უნებლიედ, პაციენტის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო სადიაგნოზო და ან სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარება, რაც მიყენებული ზიანის უშუალო მიზეზი გახდა. პაციენტთა უფლებების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლით, პაციენტს ან მის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს: ა)კომპენსაცია ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისა, რომლებიც გამოწვეულია: ა.ა) პაციენტის უფლებების დარღვევით; ა.ბ) მცდარი სამედიცინო ქმედებით.

კანონის აღნიშნული დანაწესების ანალიზით უნდა დავასკვნათ, რომ ექიმის მიერ პაციენტისათვის ზიანის მიყენება არ უნდა იყოს წინასწარ განზრახული, წინააღმდეგ შემთხვევაში ექიმის ქმედება პროფესიულ შეცდომად აღარ ჩაითვლება, ვინაიდან ასეთი მოქმედება სისხლის სამართლის კოდექსის სათანადო ნორმებითაა რეგულირებული; ექიმის მიერ ჩატარებული სადიაგნოზო, თუ სამკურნალო ღონისძიება პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო, მიუღებელი უნდა იყოს; ექიმი პასუხისმგებელია მხოლოდ მცდარ სამედიცინო მოქმედებაზე და მისი საქმიანობის მიმართ ბრალეულობის ვარაუდი (პრეზუმფცია) არ მოქმედებს; პაციენტისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეული უნდა იყოს ექიმის არასწორი მოქმედებით.

ამდენად, პაციენტს ზიანის ანაზღაურების უფლება აქვს იმ შემთხვევაში, თუ: 1. სამედიცინო საქმიანობის მიზანი მიღწეული არ არის (ადამიანის ჯანმრთელობის აღდგენა და სიცოცხლის შენარჩუნება) და 2. მედიცინის მუშაკის ქმედება არ შეესაბამება სამედიცინო მაჩვენებლებს.

სამედიცინო პერსონალის ქმედებით ან უმოქმედობით გამოწვეული პაციენტის ფიზიკური ან ფსიქიკური მდგომარეობის გაუარესების ან სიკვდილის შემთხვევაში, პაციენტს, მის ნათესავს ან კანონიერ წარმომადგენელს შეუძლია, მოითხოვოს პაციენტისათვის მიყენებული როგორც მორალური, ასევე მატერიალური ზიანის ანაზღაურება. მატერიალური ზიანი მოიცავს იმ ხარჯებს, რომლებიც უკვე გაწეულია პაციენტის მიერ და ასევე იმ ხარჯებს, რომლებსაც სამომავლოდ საჭიროებს პირი. მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურება გათვალისწინებულია როგორც სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლით, ასევე “ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონის 103-ე მუხლით.

ანაზღაურებას ექვემდებარება ზიანი, რომელიც მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით. სამედიცინო მუშაკის ქცევის, როგორც მართლსაწინააღმდეგო ქცევის კვალიფიკაციისას, აუცილებელია არასათანადო სამედიცინო დახმარების აღმოჩენის ფაქტის დადგენა. ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მოიცავს არა მარტო მის აქტიურ მოქმედებებს, არამედ უმოქმედობასაც. არასათანადო სამედიცინო მომსახურება ხასიათდება არა მხოლოდ დიაგნოსტიკური და სამკურნალო ჩარევების მეთოდურად და ტექნიკურად განხორციელებით, არამედ სამედიცინო დანიშნულებით დიაგნოსტიკური და სამკურნალო ღონისძიებების სავალდებულო მოცულობის შეუსრულებლობით, რომელიც ავადმყოფის სათანადო დაკვირვებითა და მოვლით უზრუნველყოფილი არ არის.

პაციენტისათვის მიყენებული ზიანისას, როგორც წესი, ექიმის განზრახი ბრალი არ გვაქვს. ასეთ შემთხვევებში საკმარისია, დადგინდეს ექიმის გაუფრთხილებლობა, რაც გულისხმობს მის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების აუცილებელი გულისხმიერებისა და ყურადღების გარეშე განხორციელებას. გულისხმიერებასა და ყურადღებიანობაში იგულისხმება ექიმის მიერ საჭირო სამედიცინო მოქმედებების ზედმიწევნით ხარისხიანად, აღიარებული სამედიცინო სტანდარტების შესაბამისად შესრულება.

მკურნალობის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება დაკმაყოფილდეს, თუკი პირისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეულია უშუალოდ მცდარი სამედიცინო მოქმედებით, ანუ გამოკვეთილია მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ის გარემოება, რომ ზიანი გამოიწვია სამედიცინო პერსონალის ქმედებამ, უტყუარად უნდა დადგინდეს. უშედეგო მკურნალობა ან მკურნალობის უარყოფითი შედეგი თავისთავად (უალტერნატივოდ) არ იწვევს სამედიცინო პერსონალის პასუხისმგებლობას. ზიანი გამოწვეული უნდა იყოს მკურნალობისას დაშვებული შეცდომებით, ანუ, თუ მკურნალობა სწორადაა ჩატარებული, თუნდაც მას უარყოფითი შედეგი მოჰყვეს, არ იწვევს ექიმის პასუხისმგებლობას.

სამედიცინო პერსონალისათვის სამოქალაქო_სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებისას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს იმ გარემოების გამორიცხვას, რომ ზიანის წარმოშობას ან გაზრდას ხელი ხომ არ შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც. სამოქალაქო კანონმდებლობით, ზიანის მიმყენებელმა პასუხი უნდა აგოს მხოლოდ საკუთარი ბრალეული მოქმედებისათვის, ანუ მისი პასუხისმგებლობა უნდა შემოიფარგლოს მის მიერ განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით. აღნიშნული გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან, რომლის თანახმად, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული. პაციენტის ბრალს გამორიცხავს კანონით გათვალისწინებულ მოქმედებათა ზედმიწევნით კეთილსინდისიერად განხორციელება. აღნიშნულში უპირველესად, იგულისხმება დიაგნოსტიკის, მკურნალობის, პროფილაქტიკის ან სამედიცინო რეაბილიტაციის მიზნით ნებისმიერი მანიპულაციის თუ პროცედურის ჩატარებამდე სამედიცინო მომსახურების გამწევისათვის ინფორმაციის მიწოდება. პაციენტი ვალდებულია, მისცეს სრულყოფილი ინფორმაცია თავისი პირადი მონაცემებისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის თაობაზე, წარუდგინოს ზემოაღნიშნულის ამსახველი სამედიცინო დოკუმენტაცია და შეასრულოს მკურნალობისათვის დანიშნული ყველა პროცედურა.

მოცემულ დავაში ¹390/32 სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ ნ. უ-შვილის დაავადება მარჯვენა ყურისწინა და ყბისქვეშა მწვავე ლიმფადენიტის სახით ბაქტერიული წარმოშობის იყო და არ არის გამოწვეული განმეორებითი ვაქცინაციით. ასევე დადგინდა, რომ ნ.უ-შვილის ჯანმრთელობა გაუარესდა დაგვიანებული სამედიცინო დახმარების გამო, ხოლო შპს “თბილისის ... ცენტრში” და გ. ჟ-ას სახელობის პედიატრიულ კლინიკაში მიმართვის შემდეგ მოსარჩელეს დაენიშნა და ჩაუტარდა დაავადების ადეკვატური მკურნალობა. სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე გაირკვა, რომ მოსარჩელის დაავადება შემოკლებული PQ სინდრომი და მიტრალური სარქველის უმნიშვნელო პროლაფსი, არ იყო დაკავშირებული მოსარჩელის ორგანიზმშიMMMღ ვაქცინის განმეორებით შეყვანასთან.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას სასამართლოს მიერ ექსპერტის დასკვნის არაკანონიერად გაზიარებასთან დაკავშირებით. სამედიცინო ექსპერტის დასკვნა არ შეიძლება ყოფილიყო აბსოლუტური ხასიათის მტკიცებულება, ვინაიდან საექსპერტო დასკვნითი ნაწილი ეწინააღმდეგება თვით საექსპერტო კვლევისა და მოტივაციის შინაარსს.

განსახილველი კატეგორიის დავების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სამედიცინო დახმარების მოქმედებასა და შედეგების მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენისათვის, მნიშვნელოვანია ექსპერტის დასკვნა. სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი ექსპერტის დასკვნის დახმარებით სასამართლომ უნდა დაადგინოს მედიცინის მუშაკის ქმედებისა და უარყოფით შედეგებს შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობა ან არ არსებობა. ამავდროულად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოსათვის არც ერთ მტკიცებულებას (მათ შორის ექსპერტის დაკვნას) წინასწარ დადგენილი ძალა არ აქვს, ხოლო, ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოცემულ შემთხევევაში ექსპერტის დასკვნით დგინდება, რომ “ნ. უ-შვილის ჯანმრთელობის გაუარესება მარჯვენა ყურისწინა და ყბისქვეშა მწვავე ლიმფადენიტის სახით არ არის გამოწვეული ვაქცინის განმეორებით შეყვანით, ვინაიდან იგი ბაქტერიული წარმოშობისაა”. ამავე დასკვნის შედეგების პირველი პუნქტით ექსპერტები ასკვნიან, რომ “MMღ ვაქცინით აცრა პირველად ტარდება 12-15 თვის ასაკში, მეორედ 4-6 წლის ასაკში, მესამედ 11-14 წლის ასაკში. აღნიშნული ასაკობრივი ჯგუფების გარდა სხვა ასაკში ან განმეორებით ვაქცინაციის ჩატარება მიზანშეწონილი არ არის. განმეორებით ვაქცინაცია იწვევს თუ არა რაიმე სახის გართულებებს, ამაზე მსჯელობა შეუძლებელია”. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მითითებას, რომ ექსპერტმა ვერ შეძლო პასუხი გაეცა კითხვისათვის _ იწვევს თუ არა რაიმე სახის გართულებებს განმეორებით ვაქცინაცია, თუმცა აღნიშნული არ არის საფუძველი ამავე მტკიცებულებით დადგენილი სხვა ფაქტების გაუზიარებლობისა, ვინაიდან ექსპერტის დასკვნის საწინააღმდეგო რაიმე მტკიცებულება კასატორს არ წარმოუდგენია. ამავდროულად, საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია, რომ სადვო განმეორებთი აცრა ჩატარდა 2004 წლის 10 ნოემბერს, ხოლო სამედიცინო დაწესებულებას მხარემ მიმართა 2004 წლის 24 დეკემბერს, მაშინ, როდესაც სამედიცინო დოკუმენტაციაში (ამბულატორიული ბარათი) არსებული ჩანაწერით ბავშვის დედის გადმოცემით დაავადება დაიწყო 2004 წლის 1-2 დეკემბერს.

ყოველგვარ დასაბუთებასაა მოკლებული კასატორის მოსაზრება, რომ საექსპერტო დასკვნითი ნაწილი ეწინააღმდეგება თვით საექსპერტო კვლევისა და მოტივაციის შინაარსს, ვინაიდან კონკრეტულ გარემოებაზე, რაშიც ვლინდება ექსპერტის დასკვნის კვლევითი და სამოტივაციო ნაწილების წინააღმდეგობრიობა, კასატორი ვერ უთითებს. ასეთი ვითარება ვერც საკასაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნული მტკიცებულების, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილით დადგენილ ფარგლებში, გამოკვლევითა და მისი იურიდიული ძალის შეფასებით ვერ დადგინდა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მითითებას, რომ ნ. უ-შვილის აცრის ჩატარებისას დარღვეულია სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოება (ჩატარებული აცრის სათანადო წესით რეგისტრაცია, ექიმის მიერ პაციენტის მდგომარეობის შესახებ ჩანაწერების არაკვალიფიციური შესრულება, ვაქცინი არასათანადო საბუღალტრო აღრიცხვა), რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი სამედიცინო დახმარების ხარისხის კონტროლის ინსპექციის უფროსის ინფორმაციით, თუმცა აღნიშნული მოცემულ სამოქალაქო დავაზე სასამართლო გადაწყვეტილებით მიღებულ შედეგს ვერ შეცვლის შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამედიცინო დოკუმენტაციის არარსებობა ან არასწორად წარმოება გავლენას ახდენს მედიცინის მუშაკის მტკიცების ტვირთზე, ვინაიდან ექიმმა, მიუხედავად სამედიცინო დოკუმენტაციის არასათანადოობისა, უნდა ამტკიცოს მისი ქმედების (დიაგნოზის, მკურნალობის, ქირურგიული ჩარევისა თუ ჩაურევლობის და სხვა) სისწორე. ამდენად, სამედიცინო დოკუმენტაციის არასრულყოფილი წარმოება უალტერნატივოდ იწვევს მედიცინის მუშაკის ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, ხოლო სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობისათვის კი აუცილებელია ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ზემოაღნიშნული წინაპირობების არსებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ დგინდება. სამედიცინო დოკუმენტაციის დადგენილი წესით წარმოება მედიცინის მუშაკის მტკიცების ტვირთს ამსუბუქებს. ექიმის მიერ ამა თუ იმ სავალდებულო სამკურნალო მოქმედების სათანადო განხორციელების დასადასტურებლად ექიმს შეუძლია, სამედიცინო დოკუმენტაცია გამოიყენოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მან უნდა ამტკიცოს, რომ ასეთი მოქმედება მან ნამდვილად განახორციელა. ამდენად, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სამედიცინო შეცდომა მხოლოდ მაშინ იწვევს სამოქალაქო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობას, თუ ამ შეცდომას მოყვა ზიანი, ხოლო სამედიცინო დაწესებულებაში არსებული დარღვევა ცალსახად სამოქალქო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობას ვერ წარმოშობს, ვინაიდან ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის აუცილებელია, ზიანი ვალდებულების დარღვევის შედეგი უნდა იყოს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. უ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.