ას-553-522-2011 27 ივნისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს “... 1” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “... ბანკი” (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს “საქართველოს ... ბანკის” ლიკვიდატორმა ბ.პ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “... 1-ის” მიმართ, საკრედიტო ხელშეკრულების არაჯეროვანი შესრულების გამო, სესხის ძირითადი თანხისა და სარგებლის, სულ 572653.15 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2002 წლის 28 ივნისს სს “საქართველოს ... ბანკსა” და შპს “ბ-ს” შორის დაიდო ¹350 საკრედიტო ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც შპს “ბ-ს” სესხად გადაეცა 450000 აშშ დოლარი წლიური 14%-ით 15 წლის ვადით.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 2 სექტემბრის დადგენილებით მოხდა შპს “ბ-ის” ლიკვიდაცია და ეს უკანასკნელი ამოღებულ იქნა სამეწარმეო რეესტრიდან. შპს “ბ-ის” მიერ საკრედიტო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება გადაეკისრა შპს “... 1-ს”. მოპასუხემ ნაკისრი ვალდებულება ჯეროვნად არ შეასრულა, კერძოდ, დაარღვია მხარეთა შორის შეთანხმებული თანხის გადახდის გრაფიკის პირობები, რის გამოც დავალიანება შეადგენს 572653.15 აშშ დოლარს, საიდანაც სესხის ძირითადი თანხა 402477 აშშ დოლარია, ხოლო სარგებელი _ 170176 აშშ დოლარი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

შპს “... 1” შპს “ბ-ის” უფლებამონაცვლე არ არის, რაც დასტურდება ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 4 თებერვლის განჩინებით, სარჩელის თანახმად კი, სესხი აღებული აქვს შპს “ბ-ს”. მოსარჩელეს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, არ დაუდასტურებია შპს “ბ-ის” უფლებამონაცვლედ შპს “... 1-ის” მიჩნევა, ამასთან, უფლებამონაცვლეობის არსებობის შემთხვევაშიც კი, სარჩელი უსაფუძვლოა, რადგანაც სადავო თანხა მოსარჩელეს აქვს და 2002 წლის 28 ივნისის გირავნობის ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელე იყო ვალდებული დაეფარა დავალიანება.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სს ,,... ბანკის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს ,,... 1-ს” დაეკისრა 572653,15 აშშ დოლარის გადახდა სს ,,... ბანკის” სასარგებლოდ, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

აღნიშნული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 თებერვლის განჩინებით შპს ,,... 1-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ 2002 წლის 28 ივნისის ¹350 საკრედიტო ხელშეკრულებით შპს ,,ბ-მა” აიღო კრედიტი 450000ª აშშ დოლარის ოდენობით 14%-ის დარიცხვით, 15 წლის ვადით. ვალდებულება, შპს ,,ბ-ის” მიერ შესრულებული უნდა ყოფილიყო ნაწილ-ნაწილ, 15 წლის განმავლობაში დადგენილი გრაფიკის მიხედვით, რაც 2003 წლიდან არ შესრულებულა. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 2 სექტემბრის დადგენილებით შპს ,,ბ-ი” ლიკვიდირებულია. საქმეზე წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებით, შპს ,,... 1-ის” პარტნიორთა კრების 2003 წლის ივნისის ოქმით კრებას ესწრებოდა 100% ხმის უფლების მქონე 6 პარტნიორი. დღის წესრიგში შედიოდა სს ,,საქართველოს ... ბანკსა” და შპს ,,ბ-ს” შორის 2002 წლის 28 ივნისის ¹350 საკრედიტო ხელშეკრულებით მიღებული კრედიტიდან დარჩენილი დავალიანების, 425000 აშშ დოლარის გადახდაზე ვალდებულების აღება. კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ შპს “... 1-ის” დირექტორ გ.ც-ძეს ნება დაერთო შპს “... 1-ის” სახელით სს ,,საქართველოს ... ბანკთან” გაეფორმებინა ხელშეკრულება შპს “ბ-ის” სახელზე რიცხული საერთო საკრედიტო დავალიანების _ 4104900 აშშ დოლარის გადაკისრების შესახებ. საკრედიტო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალის აღების (გადაკისრების) შესახებ გ.ც-ძეს საზოგადოების სახელით ხელი უნდა მოეწერა ყველა საჭირო დოკუმენტებზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებით: ანგრიშსწორების ანგარიშიდან ამონაწერებით ირკვევა, რომ შპს “... 1-ის” მიერ სს ,,საქართველოს ... ბანკში” ხორციელდებოდა თანხების ჩარიცხვა, მათ შორის, 2003 წლის მარტიდან 2004 წლის 31 იანვრამდე ყოველთვიურად 2500 აშშ დოლარის ჩარიცხვა. მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებით, 2010 წლის 28 დეკემბრის “შესყიდვის აქტითა” და 2010 წლის 31 ოქტომბრის “აქტით დოკუმენტების გასანადგურებლად გამოყოფის შესახებ, რომლებიც შენახვას არ ექვემდებარება” ირკვევა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 15 აპრილის ¹189 ბრძანებულების შესაბამისად, ლიკვიდაციაში მყოფი სს “საქართველოს ... ბანკის” დოკუმენტები 1999-2010 წლების 2079 შესრულებული ერთეული, რომლებსაც არ გააჩნდა სამეცნიერო-ისტორიული ფასეულობა და დაკარგული ჰქონდა პრაქტიკული მნიშვნელობა, გამოყოფილ იქნა გასანადგურებლად და მაკულატურის სახით შეიძინა ინდ.მეწარმე “რ.თ-ძემ”. სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე შპს “... 1-ის” წარმომადგენლის მიერ დადასტურებულ იქნა, რომ შპს “... 1” ,,საქართველოს ... ბანკის” მეშვეობით ახორციელებდა სხვადასხვა ანგარიშებზე თანხების ჩარიცხვას.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, 203-ე მუხლის პირველ ნაწილზე 341-ე, 131-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ, ვინაიდან აპელანტის მიერ დადასტურებულ იქნა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ შპს “... 1” სს “საქართველოს ... ბანკის” მეშვეობით ახორციელებდა საბანკო ოპერაციებს და ახდენდა სხვადასხვა ანგარიშზე თანხების ჩარიცხვას, პალატამ ჩათვალა, რომ გაზიარებულ უნდა იქნას მოწინააღმდეგე მხარის მითითება საქმეზე წარმოდგენილი ამონაწერების საბანკო ანგარიშწორების ანგარიშებიდან შპს “... 1-ის” კუთვნილების თაობაზე. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 103-ე მუხლებზე და, ვინაიდან, მოსარჩელემ (აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე) სასამართლოს წარუდგინა “... 1-ის” მიერ, სს “საქართველოს ... ბანკში” თანხების ჩარიცხვის დამადასტურებელი ამონაწერები ანგარიშსწორების ანგარიშიდან, რომლითაც დგინდება 2003 წლის მარტიდან 2004 წლის 31 იანვრამდე, ყოველთვიურად, ბანკის ანგარიშზე “... 1-ის” მიერ 2500 აშშ დოლარის ჩარიცხვა, ხოლო შპს “... 1-მა” ამ თანხების ჩარიცხვის მიზნობრიობა ვერ დაადასტურა, სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელე) მოსაზრება, რომ თანხები ჩარიცხულია სს ,,საქართველოს ... ბანკსა” და შპს ,,ბ-ს” შორის 2002 წლის 28 ივნისის ¹350 საკრედიტო ხელშეკრულებით მიღებული კრედიტიდან დარჩენილი დავალიანების დაფარვის მიზნით.

სასამართლოს მითითებით, მართალია, საქმეში არ არსებობს ვალის გადაკისრების თაობაზე მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება, მაგრამ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით: შპს “ბ-ის” ვალის გადაკისრების თაობაზე, შპს ,,... 1-ის” პარტნიორთა მიერ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების, ანგარიშსწორების ანგარიშიდან ამონაწერებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, დადასტურებულად უნდა ჩაითვალოს, რომ სს “საქართველოს ... ბანკის” წინაშე შპს ,,ბ-ის” ვალის გადახდა იკისრა შპს “... 1-მა” და საბანკო ანგარიშზე თანხის ნაწილის ჩარიცხვით განახორციელა მისი ნაწილობრივი დაფარვა, რითაც დაიკავა თავდაპირველი მოვალის ადგილი.

სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, არ გაიზიარა შპს “... 1-ის” წარმომადგენლის მითითება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, ვინაიდან ასეთი საფუძველი პირველი ინსტანცის სასამართლოში მის მიერ გაცხადებული არ ყოფილა. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 873-ე მუხლზე და განმარტა, ვინაიდან მოვალის მიერ გადაცილებულია გადახდის გაცილებით მეტი ვადა, ვიდრე მითითებული ნორმა ითვალისწინებს და საკრედიტო ურთიერთობა შეწყვეტილია, შესაბამისად კრედიტორის სასარჩელო მოთხოვნა მთლიანი თანხის ვადამდე დაბრუნების თაობაზე საფუძვლიანია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “... 1-მა”, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სს “საქართველოს ... ბანკის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ შპს “... 1-ის” 2003 წლის ივნისის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით შპს “... 1-მა” იკისრა შპს “ბ-ის” ვალდებულება სს “საქართველოს ... ბანკის” მიმართ 2002 წლის 28 ივნისის ¹350 ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის _ 420000 აშშ დოლარის გადახდის თაობაზე, რადგანაც საქმეში არ არის შპს “... 1-ის” პარტნიორთა კრების ოქმის დამოწმებული ასლი. სასამართლოს საბუთის მხოლოდ ასლისათვის მტკიცებულების ძალა არ უნდა მიენიჭებინა და მასზე დაყრდნობით არ უნდა გამოეტანა გადაწყვეტილება, რის გამოც სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები. გასაჩივრებული განჩინებით ასევე დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, კერძოდ, სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ მიანიჭა მტკიცებულების ძალა ზემოაღნიშნული საბუთის ქსეროასლს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხარე ვალდებული იყო, თავადვე წარმოადგინა სხვა მტკიცებულებებიც, რაც დოკუმენტის ასლის ნამდვილობას დაადასტურებდა, ამასთან სასამართლოს არ დაუნიშნავს არც ექსპერტიზა.

სასამართლომ ასევე არასწორად დაადგინა, რომ შპს “ბ-ის” ვალი გადაეკისრა შპს “... 1-ს”, რადგანაც საქმის მასალებში არ მოიპოვება არც ვალის გადაკისრების და არც ვალის აღიარების დამადასტურებელი გარიგება, ამდენად, არ დასტურდება სამოქალაქო კოდექსის 203-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 341-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 204-ე მუხლების წინაპირობები.

კასატორის განმარტებით, ნაკლებად სავარაუდოა, სს “საქართველოს ... ბანკი” დასთანხმებოდა მოვალესა და მესამე პირს შორის მიღწეულ შეთანხმებას ვალის გადაკისრების თაობაზე, რადგანაც საქმის მასალებით აღნიშნული შეთანხმება არ დასტურდება, ხოლო ის ფაქტი, რომ შპს “... 1” არ არის გადახდისუნარიანი, გამორიცხავს კრედიტორის თანხმობასაც.

საკასაციო სასამართლოს მითითების თანახმად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარეს უნდა წარედგინა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ შპს “... 1-მა” სს “საქართველოს ... ბანკის” ანგარიშზე განახორციელა თანხის გადახდა, თუმცა მოწინააღმდეგე მხარემ აღნიშნული დოკუმენტი სასამართლოს ვერ წარუდგინა. მან წარმოადგინა მის მიერვე შედგენილი ანგარიშსწორების ანგარიში, რასთანაც არანაირი კავშირი შპს “... 1-ს” არ აქვს, ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, აღნიშნული სათანადო მტკიცებულება არ არის.

სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა მოწინააღმდეგე მხარის მითითება, თითქოს მან ხანდაზმულობის გამო გაანადგურა საგადასახადო დავალების ქვითრები. მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებით არ ირკვევა, რომ განადგურებულია მოცემულ საქმესთან დაკავშირებული მტკიცებულებებიც, ამასთან ისინი ექვემდებარებოდა საქმის წარმოების დასრულებამდე შენახვას.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დანაწესები, კერძოდ, სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, არასწორად არ გაიზიარა კასატორის მითითება მოსარჩელის მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 მაისის განჩინებით შპს “... 1-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ამავე განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის საფუძველზე, კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის _ 8000 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს “... 1-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “... 1-ის” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ კასატორს საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 27 მაისის განჩინებით გადავადებული ჰქონდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, პალატა თვლის, რომ შპს “... 1-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის _ 8000 ლარის 30%-ის _ 2400 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს “... 1-ის” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს “... 1-ს” (ს/ნ ...) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 2400 ლარის გადახდა.

3. სახელმწიფო ბაჟი ჩაირიცხოს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე”.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.