ას-571-539-2011 27 ივნისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟი სპს “ბ. პ”

მოწინააღმდეგე მხარე _ მენაშენეთა ამხანაგობა “ვ. უ.”

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მენაშენეთა ამხანაგობა “ვ. უ-მ” სარჩელი აღძრა სასამართლოში საქართველოს მუდმივმოქმედ არბიტრაჟ სპს “ბ.პ-ს” მიმართ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: 2006 წლის 25 სექტემბერს იპოთეკარ მ. ნ-შვილს, ო. შ-შვილსა და ქ. ა-შვილს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, იპოთეკის საგანს წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ... ქ.¹7-ში მდებარე 80 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული იპოთეკის ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია არ განხორციელებულა. 2006 წლის 20 ნოემბერიდან აღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა ამხანაგობა “ვ. უ.”. 2009 წლის 26 მარტს საქართველოს მუდმივმოქმედმა არბიტრაჟმა სპს “ბ. პ-მა” განიხილა მ. ნ-შვილისა და ო. შ-შვილის საარბიტრაჟო პრეტენზია მოპასუხე ქ. ა-შვილის მიმართ სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების თაობაზე. 2009 წლის 26 მარტის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილებულ იქნა პრეტენდენტების მოთხოვნა და, მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით, თანხის გადახდის საშუალებად განისაზღვრა ქ. ა-შვილის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების, სახელდობრ, ამხანაგობა “ვ. უ-ში” არსებული მისი კუთვნილი წილის რეალიზაცია, რომელიც, როგორც მოსარჩელე მიუთითებს, რეალურად მესამე პირის, მენაშენეთა ამხანაგობა “ვ. უ-ს” საკუთრებაა. აქედან გამომდინარე, საქმის განმხილველ არბიტრაჟს არ ჰქონდა უფლება, მესამე პირის ქონება მიექცია აღსასრულებლად.

მოპასუხე სპს “ბ. პ-მ” სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების მე-5 პუნქტში მითითებულია, რომ გადაწყვეტილებით ქ. ა-შვილისათვის დაკისრებული თანხის გადახდა უნდა განხორციელდეს არა ამხანაგობა “ვ. უ-ს” საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების რეალიზაციის გზით, არამედ ამხანაგობა “ვ. უ-ში” არსებული ქ. ა-შვილის კუთვნილი წილიდან. ქ. ა-შვილის კუთვნილ წილს წარმოადგენს 80/95 ნაწილი.

მესამე პირებმა ო. შ-შვილმა და მ. ნ-შვილმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი საფუძვლებით: ქ. ა-შვილმა იპოთეკით დატვირთა ამხანაგობა ვერის უბანში მის მიერ შენატანის სახით გადაცემული უძრავი ქონება. თბილისის სააღსრულებლო ბიუროს აღმასრულებელ კირკიტაძის სახელზე 2009 წლის 10 ოქტომბერს შედგენილ განცხადებაში კი, ქ. ა-შვილმა თანხმობა განაცხადა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა ამოღებულიყო ამხანაგობაში მისი კუთვნილი წილიდან, რისი უფლებაც მას გააჩნდა და რითაც არ ირღვეოდა ამხანაგობა “ვ. უ-ს” ინტერესები.

2010 წლის 12 აპრილის თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, მენაშენეთა ამხანაგობა “ვ. უ-ს” სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საქართველოს მუდმივმოქმედ არბიტრაჟ სპს “ბ. პ-ს” 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტი და 2009 წლის 26 ნოემბრის საარბიტრაჟო განკარგულება. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე მხარე - სპს “ბ. პ-მ”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის განჩინებით საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის - სპს “ბ. პ-ს” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით: პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები: 2006 წლის 25 სექტემბერს მ. ნ-შვილსა და ო. შ-შვილს და ქ. ა-შვილს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. მხარეებმა ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში არ დაარეგისტრირეს. 2006 წლის 20 ნოემბერს შეიქმნა მენაშენეთა ამხანაგობა “ვ. უ.”. ქ. ა-შვილმა განახორციელა შენატანი მენაშენეთა ამხანაგობა “ვ. უ-ში” 80 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სახით. საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟ სპს “ბ. პ-ს” 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტით, დადგინდა, რომ მოპასუხის ქ. ა-შვილს ვალი უნდა დაეფარა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹7-ში მდებარე მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების _ ამხანაგობა “ვ. უ-ში” არსებული კუთვნილი წილის რეალიზაციის გზით, იძულებითი აუქციონის წესით. 2006 წლის 20 ნოემბერს შეიქმნა მენაშენეთა ამხანაგობა “ვ. უ.”, სადაც ქ. ა-შვილმა განახორციელა შენატანი 80 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სახით, რომლის მესაკუთრედ აღირიცხა ამხანაგობა “ვ. უ.”. საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტით, აღსასრულებლად მიექცა მესამე პირის ქონება, რომელიც არ წარმოადგენდა იპოთეკის საგანს.

აპელანტ სპს საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟ “ბ. პ-ს” მოსაზრება იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად და უსაფუძვლოდ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მტკიცება 2009 წლის 26 მარტის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით ამხანაგობა ,,ვ. უ-ს’’ ინტერესების შელახვის თაობაზე. ,,კერძო არბიტრაჟის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ, მართალია 2006 წლის 25 სექტემბერს, ერთის მხრივ, მ.ნ-შვილსა და ო.შ-შვილს და, მეორეს მხრივ, ქ. ა-შვილს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, სადაც იპოთეკით დაიტვირთა ... ქუჩა ¹7-ში მდებარე 80 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ქ. ა-შვილის სახელზე კუთვნილი უძრავი ქონება, მაგრამ, ვინაიდან, არც ერთ მხარეს იპოთეკის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში არ განუხორციელებია, სამოქალაქო კოდექსის 289-ე მუხლის საფუძველზე იპოთეკა არ ითვლება წარმოშობილად.

პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტით, აღსასრულებლად მიექცა მესამე პირის ქონება, რომელიც არ წარმოადგენდა იპოთეკის საგანს. ამასთან, მ. ნ-შვილს, ო. შ-შვილის და ამხანაგობა ,,ვ. უ-ს” შორის არ ყოფილა დადებული არა თუ საარბიტრაჟო შეთანხმება, არამედ რაიმე გარიგება, რომლითაც ამხანაგობა “ვ. უ.” იღებდა ვალდებულებას, საკუთარი ქონებით უზრუნველყო მ. ნ-შვილისა და ო. შ-შვილის მიერ გაცემული სესხი. პალატამ განმარტა, რომ სპს საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის “ბ. პ-ს” 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტის მიხედვით ქ.თბილისში, ... ¹7-ში, ამხანაგობა “ვ. უ-ში” არსებული ქ. ა-შვილის კუთვნილი წილის რეალიზაციის გზით ვალის დაფარვა უკანონოა, გამომდინარე იქიდანაც, რომ ამგვარი ქმედებით არბიტრაჟმა შეითავსა აღმასრულებლის ფუნქცია და დაადგინა აღსრულების წესი, რისი უფლებაც მას არც ,,კერძო არბიტრაჟის შესახებ’’ საქართველოს კანონით და არც საარბიტრაჟო დებულებით ჰქონდა.

პალატამ განმარტა, რომ კანონმდებლობით გადაწყვეტილებაში აღსრულების წესი განისაზღვრება მაშინ, როდესაც მოთხოვნა არის უზრუნველყოფილი და მატერიალურ-სამართლებრივი და საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში აღსრულების წესის განსაზღვრას. მოცემულ შემთხვევაში კი, არაუზრუნველყოფილ მოთხოვნაზე არბიტრაჟმა დაადგინა აღსრულების წესი, რაც წარმოადგენდა არა არბიტრაჟის, არამედ აღმასრულებლის ფუნქციას, ხოლო გადაწყვეტილების განმარტებით კი, მან აღსრულება მიაქცია სხვა პირის – ამხანაგობის უძრავ ნივთზე, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა.

აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა უნდა ამოღებულიყო არა ამხანაგობა “ვ. უ-ს” კუთვნილი ქონებიდან, არამედ, ქ. ა-შვილის შენატანიდან ამხანაგობაში, პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ ... ქუჩა ¹7-ში მდებარე 80 კვ.მ იპოთეკით დატვირთული მიწა, სამოქალაქო კოდექსის 932-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და მენაშენეთა მხანაგობა ,,ვ. უ-ს’’ წესდების მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამხანაგობის საკუთრებაა და უნდა მოხმარდეს მხოლოდ ამხანაგობის საერთო მიზანს. 2006 წლის 20 ნოემბრიდან, როდესაც ქ. ა-შვილმა განახორციელა შენატანი ამხანაგობაში, იგი გახდა ამხანაგობა ,,ვ. უ-ს” საკუთრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 1-ლი მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს მუდმივმოქმედმა არბიტრაჟმა სპს “ბ. პ-მ” და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლით: არ შეიძლება გაზიარებულ იქნას სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ ქ. ა-შვილის შენატანი ამხანაგობაში წარმოადგენდა ამხანაგობის საკუთრებას, რადგან 2006 წლის 20 ნოემბრის ამხანაგობის დაფუძნების ხელშეკრულების 11.1 პუნქტის მიხედვით, ნებისმიერი წევრი უფლებამოსილი იყო გაესხვისებინა საკუთარი ფართი ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების გარეშე. აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო ამხანაგობიდან წევრის გარიცხვის შემთხვევაც, რა დროსაც მას უკან უბრუნდებოდა მის მიერ განხორცილებული შენატანი. რაც შეეხება იმ ფაქტს, რომ არბიტრაჟმა აღსრულების წესი დაადგინა არაუზრუნველყოფილ მოთხოვნაზე, არ არის მართებული, რადგან ქ. ა-შვილმა დაწერა განცხადება სააღსრულებლო ბიუროს სახელზე, რომ აღსრულება მომხდარიყო ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული მისი წილიდან, აღნიშნულის უფლება კი, ქ. ა-შვილს გააჩნდა. სასამართლოს მიერ არ იქნა გათვალისწინებული ო. შ-შვილის ჩვენება, მათ შორის ამხანაგობის წევრთა წილის განსაზღვრის შესახებ. ო. შ-შვილსა და მ. ნ-შვილს არ მიეცათ შესაძლებლობა ხელშეკრულების დარეგისტრირებისა, რაშიც გამოხატული იყო ქ. ა-შვილის ბრალი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს მუდმივმოქმედ არბიტრაჟ სპს “ბ. პ-ს” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება და სამოქალაქო კოდექსის 289-ე მუხლის გამოყენების კანონიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს მუდმივმოქმედ არბიტრაჟ სპს “ბ. პ-ს” უნდა დაუბრუნდეს ი. ბ-ძის მიერ 2011 წლის 2 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

საქართველოს მუდმივმოქმედ არბიტრაჟ სპს “ბ. პ-ს” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

საქართველოს მუდმივმოქმედ არბიტრაჟ სპს “ბ. პ-ს” დაუბრუნდეს ი. ბ-ძის მიერ 2011 წლის 2 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.