ას-700-659-2011 27 ივნისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ რ. მ-შვილი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ო-შვილი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2009 წლის 28 იანვარს თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოში სარჩელი აღძრა ნ. ო-შვილმა მოპასუხე რ. მ-შვილის მიმართ და მოითხოვა ხეხილის გაჩეხვით და სასმელი წყლის ჭის ამოვსებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, როგორც ფაქტობრივი დანაკლისის, ისე მიუღებელი შემოსავლის სახით, სულ 5000 ლარის ოდენობით. მოსარჩელის ოჯახი 1941 წლიდან ... რაიონის სოფელ კ-ში ფლობდა მიწის ნაკვეთს, რომელიც საქართველოში განხორციელებული სასოფლო-სამეურნეო მიწის რეფორმის შედეგად, მიწის სხვა ნაკვეთებთან ერთად 1996 წლის 11 სექტემბერს ¹809 მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა მოსარჩელის მამას, თ. ო-შვილს. აღნიშნული ნაკვეთი 2002 წლის 21 ივნისს დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, ხოლო 2007 წლის 25 აპრილს ჩუქების ხელშეკრულებით გადაეცა მოსარჩელე ნ. ო-შვილს და იმავე დღეს დარეგისტრირდა მის სახელზე. მამის გარდაცვალების შემდეგ ნ. ო-შვილი შეუდგა მამის დანაშთი ქონების ფლობას, როგორც ერთადერთი ქალიშვილი. 2006 წლის იანვარში რ. მ-შვილმა ო-შვილების სახლში არყოფნის დროს გაჩეხა ხეები, დაანგრია საპირფარეშო.

მოპასუხე რ. მ-შვილმა სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: წარმოდგენილი არცერთი დოკუმენტით მოპასუხის მხრიდან ზიანის მიყენების ფაქტი არ დასტურდება. 1996 წლის 28 ივნისს გამოიცა ... რაიონის სოფ. კ-ის საკრებულოს ¹6 განკარგულება, რითაც სადავო ნაკვეთი ჩამოერთვა უკანონო მფლობელობიდან ნ. ო-შვილს და გადაეცა რ.მ-შვილს. ნ. ო-შვილს მიწის ნაკვეთი დარეგისტრირებული აქვს დაუზუსტებელი მონაცემებით. 2001 წლის 1 მაისს თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოში თ. ო-შვილმა აღძრა სარჩელი მის წინააღმდეგ ანალოგიური მოთხოვნით, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 179-ე მუხლებზე მითითებით მოითხოვა მოპასუხისათვის მისი საკუთრების ხელყოფის აკრძალვა. აღნიშნული სარჩელი განსახილველად გადაეცა ბოლნისის რაიონულ სასამართლოს, რომელმაც 2002 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დააკმაყოფილა. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ, რაც განსახილველ სარჩელზე საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლია, რადგან არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება გამოტანილი დავაზე იმავე მხარეებს შორის იმავე დავის საგანზე და იმავე საფუძვლით.

თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ო-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და რ. მ-შვილს ნ. ოგანაშვილის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 2000 ლარის ანაზღაურება. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანეს ნ. ო-შვილმა და რ. მ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის გადაწყვეტილებით რ. მ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ნ. ო-შვილის სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რ. მ-შვილს ნ. ო-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის - 1304 (ათას სამას ოთხი) ლარის გადახდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ნ. ო-შვილსა და რ. მ-შვილს ... რაიონის სოფელ კ-ში ერთმანეთის მეზობლად აქვთ მიწის ნაკვეთები. რ. მ-შვილსა და ნ. ო-შვილის მამას, თ. ო-შვილს, წლების განმავლობაში 670 კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთზე ჰქონდათ დავა. სადავო მიწის ნაკვეთი 1996 წლის 11 სექტემბერს ¹809 მიღება-ჩაბარების აქტით მიღებული აქვს მამას თ. ო-შვილს, რომელმაც საკუთრების უფლება აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე საჯარო რეესტრში დაარეგისტრირა 2002 წლის 21 ივნისს. თ. ო-შვილმა ხსენებული მიწის ნაკვეთი 2007 წლის 25 აპრილს აჩუქა შვილს - ნ. ო-შვილს, რომელიც იმავე დღეს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ. თ. ო-შვილი გარდაიცვალა 2007 წლის 19 ივლისს, რის შემდეგაც მისი მთელი სამკვიდრო ქონება მიიღო ქალიშვილმა ნ. ო-შვილმა. სადავო 670 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე 1997 - 2007 წლებში იყო თ. ო-შვილი, ხოლო 2007 წლის 25 აპრილიდან უძრავი ნივთის მესაკუთრე ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე გახდა ნ. ო-შვილი. სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ თ. ო-შვილი 1997 წლიდან წარმოადგენს სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს. 2006 წლის 30 იანვარს რ. მ-შვილმა თვითნებურად მოჭრა სადავო მიწის ნაკვეთზე მსხმოიარე ხეხილის ნარგავები, კერძოდ: 2 კაკლის, 2 ნუშის, 3 ლეღვის, 2 ქლიავისა და 2 ტყემლის ხე. რ. მ-შვილის მიერ ხეხილის ნარგავების მოჭრით ნ. ო-შვილისათვის მიყენებულმა ზიანის ოდენობამ შეადგინა 1304 ლარი. 2001 წლის 1 მაისამდე პერიოდში რ. მ-შვილმა ამოავსო თ. ო-შვილის კუთვნილი სასმელი წყლის ჭა და გახადა გამოსაყენებლად უვარგისი, რის შესახებაც თ. ო-შვილმა შეიტყო იმავე პერიოდში.

სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლის შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, რ. მ-შვილის მიერ სასმელი წყლისთვის განკუთვნილი ჭის ამოვსების შესახებ თ. ო-შვილისათვის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ 2001 წელს, შესაბამისად, ამ უკანასკნელს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება ჰქონდა შეტობის მომენტიდან სამი წლის განმავლობაში – 2005 წლამდე, რის შემდეგაც აღნიშნული უფლება გაქარწყლდა. სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე პალატამ განმარტა, რომ პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ არსებობს ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. განსახილველ შემთხვევაში არსებობს მოპასუხე რ. მ-შვილის მიმართ ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების ყველა პირობა, რის გამოც ნ. ო-შვილის სარჩელი, რ. მ-შვილის მიერ ხეხილის ნარგავების გაჩეხვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ საფუძვლიანია.

აპელანტის მოსაზრება, რომ ხეხილის ნარგავები არ იყო ო-შვილების ოჯახის საკუთრება. სამოქალაქო კოდექსის 149-ე მუხლის თანახმად სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ვინაიდან მიწის ნაკვეთი, რომელზეც აღმოცენებული იყო ხეხილის ნარგავები წარმოადგენდა თ. ო-შვილის საკუთრებას, მასზე არსებული ნარგავებიც წარმოადგენდა ამ უკანასკნელის საკუთრებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა რ. მ-შვილმა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: ნ. ო-შვილის მიერ არ იქნა წარმოდგენილი კანონით დადგენილი წესით მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მან მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებები ჩაიდინა. ასევე არ იქნა წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულებები, თუ ვის საკუთრებას წარმოადგენდა ქონება, როდის მოხდა ქონების დაზიანება, რა ოდენობის ქონება დაზიანდა, რას შეადგენს ზიანის ოდენობა. მოსარჩელე მხარემ მიიჩნია, რომ მას მიადგა ზიანი, მაგრამ ვერ დააზუსტა მისი ოდენობა, რაც მისი მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულებები, როდის მოჭრეს ხეები. სპეციალისტების მიერ ჩატარებულ იქნა მხოლოდ სავარაუდო შეფასება, მოსარჩელე მხარის მიერ დანართის სახით წარმოდგენილია მონაცემები მხოლოდ ხეების ჯიშების აღწერილობისა და მათი ზომების შესახებ. სპეციალისტი დაეყრდნო სასარჩელო განცხადებაზე თანდართულ ¹1 დანართში ასახულ მონაცემებს და მის საფუძველზე, გამოსაკვლევი ჭისა და ხეხილის შესწავლის გარეშე განსაზღვრა ნ. ო-შვილისათვის მიყენებული ზარალის ოდენობა. ამ უკანასკნელმა ყოველგვარი შესწავლის, დათვალიერებისა და გამოკვლევის გარეშე, შეადგინა სავარაუდო ცნობა ობიექტების ღირებულების შესახებ. ექსპერტის ცნობა ასახავს მხოლოდ ობიექტის სავარაუდო ღირებულებას და ემყარება მხოლოდ მოსარჩელე მხარის მიერ მიმართულ დანართში ობიექტის სავარაუდო აღწერილობას ხეების ჯიშების მათი ზომებისა და სხვა პარამეტრების მიმართ, რომლის საფუძველზე ექსპერტის მიერ გამოტანილი იქნა მხოლოდ სავარაუდო დასკვნა ხეების ღირებულების შესახებ. მოსარჩელე მხარის მიერ არ იქნა წარმოდგენილი, კანონით დადგენილი წესით მტკიცებულებები ზიანის ოდენობის დადგენის ნაწილში, რის გამოც მათი მოთხოვნა ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 1008-ე მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებს. სასამართლო გადაწყვეტილებით არ არის დადგენილი კონკრეტულად, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ რომელ ქონებას მიადგა ზიანი და რა ქმედებები განახორციელა მოპასუხე მხარემ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ზიანის ანაზღაურება და სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 1008-ე მუხლების გამოყენების კანონიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ რ. მ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 30 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

რ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

რ. მ-შვილს დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 30 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.