ას-710-669-2011 27 ივნისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

პ.ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები _ კ., მ., ა., ქ. კ-შვილები, თ. ნ-უა (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. ფ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ფ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებისა და თ. ნ-უას მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2009 წლის 28 დეკემბრის ¹01/01-22/09-2464 განკარგულებით მოსარჩელეს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ... ქ. 55-ში მდებარე 496 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული საცხოვრებელი შენობა-ნაგებობები საერთო ფართით _ 121.06 კვ.მ. აღნიშნული უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მის სახელზე. მოსარჩელემ მოითხოვა ყოფილი მესაკუთრის _ ო. ნ-უასა და მისი ოჯახის წევრების გამოსახლება პოლიციის მეშვეობით, მაგრამ არ განხორციელდა იმ მიზეზით, რომ კ. კ-შვილმა გლდანი-ნაძალადევის შს სამმართველოს მე-7 განყოფილებაში წარადგინა განცხადება, სადაც მიუთითა, რომ მოპასუხეები რეგისტრირებული არიან იძულებით გადაადგილებულ პირებად და ცხოვრობენ თბილისში, ... 55-ში. აღნიშნულის გამო სამართალდამცავმა ორგანომ ისინი მიიჩნია მართლზომიერ მფლობელებად, რის გამოც ვერ მოხერხდა კ-შვილების ოჯახის გამოსახლება. მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2007 წლის 24 მაისის ¹747 ბრძანებით საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის წესის მე-2 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, დევნილის მოწმობაში მითითებული საცხოვრებელი ადგილის შესახებ არსებული ჩანაწერი, მართლზომიერი მფლობელობის ან/და სარგებლობის უფლებას წარმოშობს მხოლოდ დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტზე. ამდენად, იგი უფლებამოსილია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოითხოვოს აღნიშნული პირებისაგან უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა.

მოპასუხე თ. ფ-ძემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სარჩელიდან არ ირკვევა, საცხოვრებელი ბინის რომელი ნაწილიდან მოითხოვს მოსარჩელე გამოსახლებას. აღნიშნული საკითხის დაზუსტება იმისათვის არის საჭირო, რომ სადავო ქონების ფართი საკმაოდ დიდია და გასარკვევია, კონკრტულად რომელი ნაწილია მოსარჩელის საკუთრებაში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილებით თ. ფ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებისა და თ. ნ-უას უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ... ¹55-ში მდებარე უძრავი ქონება, როგორც მიწის ნაკვეთი, ისე შენობა-ნაგებობები.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებმა და თ. ნ-უამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 თებერვლის განჩინებით კ. კ-შვილის, მ. კ-შვილის, ა. კ-შვილის, ქ. კ-შვილისა და თ. ნ-უას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2010 წლის 30 აგვისტოს განჩინება საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, თბილისში, ... ¹55-ში მდებარე უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი ...) მესაკუთრეა თ. ფ-ძე (ს.ფ. 11). სადავო არ არის და მხარეებმაც დაადასტურეს, რომ, მართალია, რეესტრში შენობა-ნაგებობის ფართად მითითებულია 121.06 კვ.მ, განლაგებული 496 კვ.მ-ზე, თუმცა რეალურად იგი მიშენება-დაშენების ხარჯზე გაზრდილია და ფაქტობრივად რეგისტრირებულზე მეტი ფართია. მხარეებმა დაადასტურეს, რომ მთლიანი შენობა მდებარეობს საჯარო რეესტრში თ. ფ-ძის სახელზე რიცხულ 496 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. მხარეებმა დაადასტურეს, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებისას ეს მიშენება-დაშენებები ასეთი სახით უკვე არსებობდა. მოპასუხეებს არ გააჩნიათ სადავო ქონების ფლობის უფლება. საქმის განხილვისას მოპასუხეთა მცდელობა მიმართული იყო იმისაკენ, რომ დაესაბუთებინათ მიშენებულ ნაწილზე მოსარჩელის არაუფლებამოსილება, რის გამოც სადავო ქონების ფლობის უფლება მათ არ დაუმტკიცებიათ. მოპასუხემ ვერ შესძლო ვერც ერთი მტკიცებულების წარმოდგენა თუ გარემოების მითითება, რომელიც დაადასტურებდა სადავო ქონებაზე მათი ფლობის უფლების არსებობას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი შესაბამისად კი, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

სააპელაციო სასამართლო საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172 მუხლების პირველი ნაწილის შესაბამისად მიიჩნევს, რომ მოცემულ დავაზე მოსარჩელის უფლება დგინდება მთლიან ქონებაზე, მოპასუხემ კი ვერ შესძლო, დაემტკიცებინა სადავო ქონებაზე ფლობის უფლების არსებობა, რის გამოც საფუძვლიანი და დასაბუთებულია მოსარჩელის მოთხოვნა მათი უკანონო მფლობელობიდან ქონების გამოთხოვის შესახებ.

ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის სახელზე სადავო უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული ჩანაწერი მისი საკუთრების უფლების თაობაზე გაუქმებული არ არის. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე არის სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე და ითხოვს ბინის მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვას. ამ შემთხვევაში არსებობს სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა: თ. ფ-ძე წარმოადგენს იმ ქონების მესაკუთრეს, რომლის ვინდიცირებასაც ითხოვს, სადავო უძრავი ქონება მოპასუხეთა მფლობელობაშია და მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს ქონების ფლობის მართლზომიერება.

აღნიშნულ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებმა და თ. ნ-უამ და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ სადავო სახლი იპოთეკის ხელშეკრულების დადებამდე მიშენება-დაშენების ხარჯზე უფრო გაზრდილია და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ ფართზე გაცილებით დიდია. მიუხედავად იმისა, იპოთეკის ხელშეკრულებით დატვირთული იყო მხოლოდ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ფართი, სასამართლომ არასწორად დაადგინა მთლიანი ფართიდან გამოსახლება.

სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია იპოთეკის ხელშეკრულების მე-8 მუხლის მე-2 პუნქტზე და არასწორად უთითებს, თითქოს ხელშეკრულებაში მხარეებს დათქმა არ ჰქონიათ იპოთეკის ხელშეკრულების დადებამდე არსებული მიშენება-დაშენების ცალკე ობიექტად გამოყოფაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამართლებრივად არასწორად შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული ფაქტი, კერძოდ, არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლი. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულებაში იყო განსაზღვრული და ცალკე უფლების ობიექტად იყო გამოყოფილი ხელშეკრულების დადებამდე მიმატებული ფართი, აღნიშნულს სასამართლომ იგნორირება გაუკეთა და არასწორად მიუთითა, რომ მიშენება-დაშენებები არ შედიოდა იპოთეკით დატვირთულ ფართში ანუ მასზე არ გავრცელდებოდა იპოთეკა და იგი ცალკე უფლების ობიექტი იყო.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში, ფაქტობრივ გარემოებათა სწორი შეფასების შემთხვევაში არ უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან მხარეების მიერ იპოთეკის ხელშეკრულების მე-8 მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის პირობები, კერძოდ, ხელშეკრულებით განსაზღვრეს და ცალკე უფლების ობიექტად გამოყვეს ხელშეკრულების დადებამდე განხორციელებული მიშენება-დაშენებები. ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, კასატორებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებისა და თ. ნ-უას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა და სამოქალაქო კოდექსის 150-ე და 172-ე მუხლების გამოყენების კანონიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებს და თ. ნ-უას უნდა დაუბრუნდეთ 2011 წლის 30 მაისს დ. გ-ძის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 50 ლარის 70% _ 35 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებისა და თ. ნ-უას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კ., მ., ა., ქ. კ-შვილებსა და თ. ნ-უას დაუბრუნდეთ დ. გ-ძის მიერ 2011 წლის 30 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 50 ლარის 70% _ 35 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.