ას-757-813-2011 20 ივნისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ს. ნ-ანი

წარმომადგენელი _ კ. მ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ე. მ-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. ნ-ანმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. მ-შვილის მიმართ საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: ს. ნ-ანს საკუთრებაში გააჩნია ქ.თბილისში, ... ქ.¹4-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილი, ხოლო მეორე ნაწილი ძმის – გაგიკ ნ-ანის საკუთრებაა. შენობა-ნაგებობის საერთო ფართია 523 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი _ 120.81 კვ.მ მესაკუთრეებს შორის 1992 წლის 23 სექტემბერს გაფორმებული საცხოვრებელი სახლის საკუთრების ან სარგებლობის ხელშეკრულებით, რაც დამოწმებულ იქნა ნოტარიუს ნ.გ-ძის მიერ, საცხოვრებელი სახლი განაწილდა ძმებს შორის. თითოეულ ფართი, კერძოდ, საცხოვრებელი ოთახები და დამხმარე ფართი სათანადოდ დაინომრა. 1979 წლის 18 დეკემბრიდან ხსენებული სახლის პირველ სართულზე მდებარე ოთახი, საერთო ფართით 25.85 კვ.მ და შუშაბანდი, საერთო ფართით 11.5 კვ.მ ანუ საერთო ფართის 11.59%, რაც ს. ნ-ანის საკუთრებაა, აღრიცხულია ე. მ-შვილის სახელზე, რომელიც ამ ხნის განმავლობაში ფლობს და სარგებლობს ამ ფართით, იხდის კომუნალურ გადასახადებს. მოცემულ შემთხვევაში ესაა ზეპირი გარიგება მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის საცხოვრებელი ფართის დათმობის შესახებ. ს. ნ-ანის მიერ მოწვეული დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ ხსენებული საცხოვრებელი ფართი შეფასებულ იქნა 14 645.2 ლარად. თანახმად „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე მესაკუთრეს სურს, შეწყვიტოს მოსარგებლე ე. მ-შვილმა დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობა მისთვის მესაკუთრის მხრიდან საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში, რაც შეადგენს 10 983 ლარს.

მოპასუხე ე. მ-შვილმა წერილობით შესაგებელში სარჩელი ნაწილობრივ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საცხოვრებელი სადგომის აუდიტორული შეფასება არ არის რეალური, მის მიერ შეფასებულ იქნა საცხოვრებელი სადგომი დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ და ფართის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 40600 ლარით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით ს. ნ-ანის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ს. ნ-ანს ე. მ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა 15000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. ს. ნ-ანის მიერ ე. მ-შვილის სასარგებლოდ 15000აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდის შემთხვევაში, ვალდებულების შესრულების დოკუმენტის ან ამ ვალდებულების სხვაგვარად შეწყვეტის დოკუმენტის წარდგენის შემდეგ, ე. მ-შვილს შეუწყდება მფლობელობა ქ.თბილისში, ... ქ. ¹4-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან ს. ნ-ანის კუთვნილ 1/2 ნაწილში არსებული 40,3 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე და გამონთავისუფლებული საცხოვრებელი სადგომი გადაეცემა მესაკუთრე ს. ნ-ანს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. ნ-ანმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 მარტის განჩინებით ს. ნ-ანის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹4-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი რეგისტრირებულია ს. ნ-ანის საკუთრებად. ე. მ-შვილი არის ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოსარგებლე და მოპასუხე ფლობს ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹4-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან ს. ნ-ანის კუთვნილ 1/2 ნაწილში არსებულ საცხოვრებელ სადგომს 40,3 კვ.მ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 2010 წლის 11 მარტს შედგენილი დამოუკიდებელ აუდიტორ ო. ბ-ძის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, თბილისში, ა.-ის ქ.¹4-ში მდებარე მესაკუთრეს ს. ნ-ანის კუთვნილი 25.85 კვ.მ ოთახის, 11.5. კვ.მ. შუშაბანდისა და 12.44 კვ.მ მიწის საერთო საბაზრო ღირებულება დღეისათვის შეადგენს 14645,2 ლარს. მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი 2010 წლის 28 აპრილით დათარიღებული აუდიტის დასკვნის თანახმად ქ.თბილისში, ... ქ.¹4-ში მდებარე ე. მ-შვილის მიერ დაკავებული 40.3 კვ.მ ფართობის სავარაუდო საბაზრო ღირებულება განისაზღვრება 40600 ლარით. ლ. ს. ბიუროს, 2010 წლის 22 ივნისის ¹7621/03/2 დასკვნის მიხედვით ე. მ-შვილის მიერ დაკავებულია 40.3 კვ.მ, რომლის ფართობის სავარაუდო საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 20000 აშშ დოლარით, რასაც დაეთანხმა მოპასუხე მხარე, ხოლო მოსარჩელემ სადავოდ გახადა აღნიშნული დასკვნით განსაზღვრული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლისა და მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, არსებობდა სადავო ბინაზე მოპასუხის მფლობელობის შეწყვეტის საფუძველი.

აპელანტები სადავოდ ხდიან სსიპ ლ. ს. ბიუროს 2010 წლის 22 ივნისის დასკვნაში მითითებულ უძრავი ქონების ღირებულებას, აღნიშნული სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-105 მუხლის საფუძველზე საქალაქო სასამართლომ საცხოვრებელი სადგომის შეფასების შესახებ წარმოდგენილი დასკვნებიდან სწორად გაიზიარა სსიპ ლ. ს. ბიუროს 2010 წლის 22 ივნისის დასკვნა, ვინაიდან ობიექტის შეფასება მოხდა და დასკვნა მიღებულია უფრო გვიან, ვიდრე მხარეთა მიერ წარმოდგენილი შეფასებები, ამასთან, ხსნებული დასკვნით განსაზღვრული შეფასება თითქმის მიახლოებული იყო მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ შეფასებასთან, რასაც დაეთანხმა მოპასუხე, ხოლო, რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ აუდიტორულ დასკვნას, იგი შესრულებლი იყო დამოუკიდებელი აუდიტორის, ო. ბ-ძის მიერ 2010 წლის 11 მარტს, საცხოვრებელი სადგომის ფასი განსაზღვრული იყო დათვალიერების შედეგად. ამასთან, შეფასებაში მითითებული იყო, რომ შემფასებელი არ არის პასუხისმგებელი ობიექტის იმ მდგომარეობის შეფასებაზე, რომლის აღმოჩენა შეუძლებელია ვიზუალური დათვალიერებით. პალატამ აღნიშნა, რომ უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრისას, მნიშვნელოვანია გათვალისწინებული იქნეს უძრავი ქონების როგორც ადგილმდებარეობა, ასევე, უძრავი ქონების სტატუსი. მოცემულ შემთხვევაში, სიტუაციური რუკისა და ფოტოილუსტრაციის თანახმად, სადავო უძრავი ქონება მდებარეობს ძველი თბილისის უბანში - ავლაბარში, პრეზიდენტის რეზიდენციის ახლოს, რასაც დიდი მნიშვნელობა ენიჭება უძრავი ქონების ფასის განსაზღვრისას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 მარტის საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ნ-ანმა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლით, ლ. ს. ბიუროს 2010 წლის 22 ივნისის დასკვნას ობიექტური შეფასების გარეშე დაეყრდნო, არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ექსერტიზის დასკვნა არ შეიცავს წარმოებული გამოკვლევის წერილობით აღწერას, გამოკვლევის შედეგად მიღებულ დასკვნებსა და დასაბუთებულ პასუხებს სასამართლოს მიერ დასმულ კითხვებზე. სასამართლოების მხრიდან მსგავსი პრაქტიკის ჩამოყალიბებით უძრავი ქონების მესაკუთრეები ფაქტობრივად ვერ განახორციელებენ კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებას, ვერ შესძლებენ მათი საკუთრების დაბრუნებას. ექსპერტს შეფასების დროს არ აქვს გათვალისწინებული ის დანახარჯები, რაც ნივთობრივად უნაკლოს გახდის საცხოვრებელ ფართს, რომელიც ფაქტობრივად საცხოვრებლად უვარგისია და მისი საცხოვრებლად ანუ ნივთობრივად უნაკლო მდგომარეობამდე მისაყვანად საჭიროა მნიშვნელოვანი ხარჯის გაწევა, რაც შადგენს უძრავი ნივთის ღირებულების 90%-დე დანახარჯების გაწევას. უნდა აღინიშნოს ის გარემოება, რომ სასამართლოს წარედგინა იმავე ექსპერტის იმავე საცხოვრებელ სახლში ბევრად უკეთეს მდგომარეობაში მყოფი საცხოვრებელი ფართი, 2008 წლის 14 თებერვალს შედგენილი დასკვნით 1 კვ.მ შეფასებულია 500 აშშ დოლარად. პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე ექსპერტმა დაადასტურა, რომ 2008 წლის შემდეგ ქ.თბილისში უძრავი ქონების ფასები შემცირდა სულ მცირე 20-30%-ით. გადაწყვეტილების გამოტანისას ეს გარემოება როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ, ასევე, სააპელაციო სასამართლოებმა რატომღაც არ გაითვალისწინეს, არ გამოიყენეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლი, არ ისარგებლეს ამავე კოდექსის 173-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილებით, არ დანიშნეს დამატებითი ექსპერტიზა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ნ-ანის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ს. ნ-ანს დაუბრუნდეს კ. მ-ძის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 100 ლარის 70% -70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ს. ნ-ანის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ს. ნ-ანს დაუბრუნდეს კ. მ-ძის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 100 ლარის 70% -70 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.