ას-776-830-2011 27 ივნისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

მ. სულხანიშვილი, პ. სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ტ.კ-ოვი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ.ჟ-ტი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება

დავის საგანი _ საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ.ჟ-ტმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ.კ-ოვის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ქ.თბილისში, ... ქ.¹6-ში მდებარე 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მხარეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს. თ.ჟ-ტის საკუთრების წილი შეადგენს მიწის ნაკვეთის 1\3-ს, ხოლო ტ.კ-ოვისა _ 2\3-ს. მხარეები თავიდანვე შეთანხმდნენ, რომ გზა, რომლითაც მოპასუხე სარგებლობდა დარჩებოდა საერთო სარგებლობაში, რადგან იგი მოსარჩელის სახლამდე მისასვლელად ერთადერთი საშუალება იყო. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლება უნდა გაუქმდეს და მოსარჩელის კუთვნილი იდეალური წილი ნატურით გამოიყოს, ისე, როგორც ეს მითითებულია “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” მიერ წარმოებული სასამართლო საექსპერტო კვლევის შედეგად 2008 წლის პირველ დეკემბერს შედგენილ დასკვნასა და მასზე თანდართულ ¹2 ნახაზში.

ტ.კ-ოვმა, ს.ი-ოვამ და ს.ა-ოვამ შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს თ.ჟ-ტისა და ნოტარიუს თ.გ-შვილის მიმართ ტ.კ-ოვსა და თ.ჟ-ტს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ახალი გარიგების დადების დავალდებულების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით: სადავო სახლთმფლობელობა მთლიანად წარმოადგენს შეგებებული სარჩელის ავტორთა მშობლების დანაშთ ქონებას, რომელთაც დარჩათ ოთხი შვილი _ ნ., ტ., ს. და ს. კ-ოვები. ნ.კ-ოვმა კუთვნილი 1/4 წილი მიჰყიდა თ.ჟ-ტს, თუმცა გარიგება გაფორმდა მთლიანი სამკვიდროს მიმღები ტ.კ-ოვის სახელით. ეს უკანასკნელი არ ფლობს ქართულ ენას, რითაც ისარგებლა მოწინააღმდეგე მხარემ და სადავო გარიგებაში 1/4 წილის ნაცვლად მიუთითა 1/3, რაც მხარის მიერ გამოხატულ ნებას აღემატება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით შეგებებული სარჩელი დარჩა განუხილველად, რაც ასევე გაზიარებულ იქნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 მარტის განჩინებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით თ.ჟ-ტის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით თ.ჟ-ტის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ.ჟ-ტის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საზიარო უფლება ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე ტ.კ-ოვისა და თ.ჟ-ტის თანასაკუთრებაში არსებულ 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობებზე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის ¹19523/03 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის ¹2 დანართის შესაბამისად, თ.ჟ-ტის საკუთრებაში აღირიცხა ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე 300,7 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, როგორც ეს მოცემულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის ¹19523/03 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ¹2-ში ლურჯი ფერით. ტ.კ-ოვის საკუთრებაში აღირიცხა ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე 601,3 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, როგორც ეს მოცემულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის ¹19523/03 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ¹2-ში მწვანე ფერით, გაუქმდა (ამოშენდეს) ტ.კ-ოვის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სახლის საყრდენ კედელზე არსებული და სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის ¹19523/03 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის ¹2 დანართში ¹1 და ¹2 ფანჯრებად მითითებული ღიობები. ფანჯრის ღიობების გაუქმების (ამოშენების) ხარჯების ანაზღურება თანაბარწილად დაეკისრათ მოსარჩელე თ.ჟ-ტსა და მოპასუხე ტ.კ-ოვს შემდეგი საფუძვლებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1996 წლის 5 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით თ.ჟ-ტმა ტ.კ-ოვისაგან იყიდა ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე 895 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განლაგებული საცხოვრებელი სახლის (სასარგებლო ფართი _ 129,97 კვ.მ) 1/3 ნაწილი. მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთის და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების (საერთო ფართობით _ 129,97 კვ.მ) 2/3 ნაწილის მესაკუთრეა ტ.კ-ოვი, ხოლო 1/3 ნაწილის _ თ.ჟ-ტი. ამავე სახითაა უძრავი ქონება აღრიცხული მხარეებზე საჯარო რეესტრშიც. პალატამ არ გაიზიარა ტ.კ-ოვის მოსაზრება, რომ მან თ.ჟ-ტს მიჰყიდა ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/4 და არა 1/3 ნაწილი. აღნიშნული გარემოება არ დასტურდება მოპასუხის მიერ მითითებული 1996 წლის 5 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით. ამასთან, მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობით უდავოდ დადგენილია, რომ ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთის და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების (საერთო ფართობით _ 129,97 კვ.მ) 1/3 ნაწილის მესაკუთრეა თ.ჟ-ტი. აღნიშნული გარემოების გასაქარწყლებად მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 მარტის განჩინებაზე, რომლითაც საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ტ.კ-ოვის მსჯელობა ნასყიდობის ხელშეკრულების კანონდარღვევით შედგენისა და მის პირობათა გაუთვალისწინებლობის თაობაზე. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ვინაიდან სარჩელის საგანს წარმოადგენს საზიარო უფლების გაუქმება, უნდა დადგინდეს: შესაძლებელია თუ არა უძრავი ქონების გაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 მარტის განჩინებით სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მიეთითა შემდეგი გარემოებები: “სააპელაციო სასამართლომ... საზიარო უფლება მიწის ნაკვეთზე ნატურით იმგვარად გაყო, რომ არ დაადგინა ამავე მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობების გაყოფის შესაძლებლობა მხარეთა მიერ რეალურად დაკავებული ფართების მიხედვით; ამავდროულად, არ შეუმოწმებია ამ შენობა-ნაგებობების განთავსების შესაბამისად მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შესაძლებლობა; ასევე არ დაუდგენია ექსპერტის დასკვნით წარმოდგენილი საზიარო საკუთრების ნატურით მხოლოდ ამ ვარიანტით გაყოფის აუცილებლობა”. რაც შეეხება ტ.კ-ობის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობა ¹1-ის (საცხოვრებელი სახლის) უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ფანჯრის ღიობის ამოქოლვის საკითხს, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სასამართლოს არ ჰქონდა გამოკვლეული “მითითებული ნაგებობა ფანჯრის ამოქოლვის შედეგად ხომ არ კარგავს თავის ღირებულებას და ვარგისია თუ არა იმავე დანიშნულებით გამოსაყენებლად, რა დანიშნულებითაც იგი ადრე იყო გამოყენებული”. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს აღნიშნული მითითებების შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით დაინიშნა ექსპერტიზა და ექსპერტს დაესვა შემდეგი კითხვები:

_ თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე შესაძლებელია თუ არა თ.ჟ-ტისა და ტ.კ-ოვის საზიარო უფლების გაუქმება მათი წილების ნატურით გამოყოფით (თ.ჟ-ტი _ 1/3; ტ.კ-ოვი _ 2/3) ღირებულების შემცირების გარეშე;

_ თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე შესაძლებელია თუ არა თ.ჟ-ტის და ტ.კ-ოვის საზიარო უფლების გაუქმება წილების ნატურით გამოყოფით (თ.ჟ-ტი _ 1/3; ტ.კ-ოვი _ 2/3) ღირებულების შემცირების გარეშე თითოეულის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობების მდებარეობის გათვალისწინებით; ანუ შესაძლებელია თუ არა მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობებზე მხარეთა ფაქტობრივი მფლობელობის შენარჩუნებით. თუ შესაძლებელია, მიეთითოს საზიარო უფლების გაუქმების ყველა შესაძლო ვარიანტი; თუ შეუძლებელია, მიეთითოს გამიჯვნის დამაბრკოლებელი გარემოებები;

_ თუ ექსპერტიზა დაადგენს, რომ საზიარო უფლების გაუქმებისათვის საჭიროა ტ.კ-ოვის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობა ¹1-ის (საცხოვრებელი სახლის) უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ფანჯრის ღიობის ამოქოლვა, ასევე უნდა დაადგინოს: მითითებული ნაგებობა ფანჯრის ამოქოლვის შედეგად ხომ არ კარგავს თავის ღირებულებას და ვარგისია თუ არა იმავე დანიშნულებით გამოსაყენებლად, რა დანიშნულებითაც იგი ადრე იყო გამოყენებული.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის დასკვნის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია დადასტურებულად, რომ ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე თ.ჟ-ტისა და ტ.კ-ოვის თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის, მათი კუთვნილი იდეალური წილების შესაბამისად გამიჯვნა (1/3 და 2/3) ისე, რომ არ დაირღვეს “სამშენებლო ნორმები და წესების” ასევე “ნაკვეთების საზღვარზე, საზღვართან საცხოვრებელი სახლების, დამხმარე და სხვა ნაგებობების მშნებლობის წესის” მოთხოვნები და ამავდროულად მხარეებს დარჩეთ მათ მიერ ფაქტობრივად დაკავებული შენობა-ნაგებობები შესაძლებელია ისე, როგორც ეს დანართ ¹2-ზე არის ნაჩვენები. იმ შემთხვევაში, თუ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა მოხდება ისეთი ფორმით, როგორც ეს დანართ ¹2-ზე არის ნაჩვენები, მაშინ საჭირო გახდება ტ.კ-ოვის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის საყრდენ კედელზე არსებული ¹1 და ¹2 ფანჯრის ღიობების ამოშენება. აღნიშნული ფანჯრის ღიობების ამოშენებით ის ოთახები, რომლებშიც ისინია განთავსებული არ დაკარგავენ თავიანთ დანიშნულებას, რადგან მათ ამ ფანჯრის ღიობების გარდა გააჩნიათ ალტერნატიული განათების წყარო”. ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე შესაძლებელია თ.ჟ-ტისა და ტ.კ-ოვის საზიარო უფლების გაუქმება მათი წილების ნატურით გამოყოფით (თ.ჟ-ტი _ 1/3; ტ.კ-ოვი _ 2/3) ღირებულების შემცირების გარეშე თითოეულის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ შენობა-ნაგებობებზე მხარეთა ფაქტობრივი მფლობელობის შენარჩუნებით. საზიარო უფლების გაუქმებისათვის საჭიროა ტ.კ-ოვის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობა ¹1-ის (საცხოვრებელი სახლის) უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ფანჯრის ღიობის ამოქოლვა, ამასთან, მითითებული ნაგებობა ფანჯრის ამოქოლვის შედეგად არ კარგავს თავის დანიშნულებას.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლით, 961-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 963-ე მუხლით და ჩათვალა, რომ ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე ტ.კ-ოვისა და თ.ჟ-ტის თანასაკუთრებაში არსებულ 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებზე უნდა გაუქმდეს საზიარო უფლება ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის ¹2 დანართის შესაბამისად, კერძოდ, თ.ჟ-ტის საკუთრებაში უნდა აღირიცხოს ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე 300,7 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, როგორც ეს მოცემულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის ¹19523/03 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ¹2-ში ლურჯი ფერით, ხოლო ტ.კ-ოვის საკუთრებაში უნდა აღირიცხოს ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹6-ში მდებარე 601,3 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, როგორც ეს მოცემულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის ¹19523/03 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ¹2-ში მწვანე ფერით, ასევე უნდა გაუქმდეს (ამოშენდეს) ტ.კ-ოვის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სახლის საყრდენ კედელზე არსებული და სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის ¹19523/03 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის ¹2 დანართში ¹1 და ¹2 ფანჯრებად მითითებული ღიობები. ფანჯრის ღიობების გაუქმების (ამოშენების) ხარჯების ანაზღურება თანაბარწილად დაეკისროთ მოსარჩელე თ.ჟ-ტსა და მოპასუხე ტ.კ-ოვს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ტ.კ-ოვმა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება ზელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ კასატორის მიერ ¹1 და ¹4 ნაგებობებს შორის მოწყობილია ბლოკით ნაშენი ღობე მაშინ, როცა ეს არის ტ.კ-ოვის 2-ოთახიანი ბინის კედელი. სასამართლო გადაწყვეტილებაში ეყრდნობა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2008 წლის გაყალბებულ დასკვნას, სადაც თ.ჟ-ტის მიერ სინამდვილეში დაკავებული ნაკვეთის ფართად მითითებულა 268 კვ. მეტრი, ნაცვლად რეალური 322 კვ. მეტრისა ხოლო ტ.კ-ოვის მიერ სინამდვილეში დაკავებული 618 კვ.მ ფართის ნაცვლად, მითითებულია მეტი. სწორედ აღნიშნული დასკვნით იხელმძღვანელა სააპელაციო სასამართლომ 2009 წლის 29 ივლისის გადაწვეტილების გამოტანისას, რაც მისი გაუქმების საფუძველი გახდა. ექსპერტ ბ.ბ-ძეს თავის წინა დასკვნაში თ.ჟ-ტის მიერ დაკავებულ ფართად მითითებული ჰქონდა 281 კვ.მ, ხოლო ტ.კ-ოვისა და მისი ორი დედმამიშვილის მიერ დაკავებულ ფართად _ 621 კვ.მ. ფაქტიურად, ექსპერტ ბ.ბ-ძის მიერ წარმოდგენილი 2 დასკვნის თანახმად თ.ჟ-ტს ჯერ 13 კვ. მეტრით მეტი ფართი აქვს, შემდეგ 13 კვ. მეტრით ნაკლები. სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 29 ივლისისა და 2011 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებები არ განსხვავდება ერთმანეთისაგან, რადგანაც გამომდინარეობს ექსპერტიზის გაყალბებული დასკვნიდან. კასატორის მიერ წარმოდგენილი საბუთები და ალეტრნატიული ექსპერტიზის დასკვნა საერთოდ არ არის ნახსენები სააპელაციო სასამართლოს არც ერთ გადაწყვეტილებაში. სასამართლო ითვალისწინებს ექსპერტ ბ-ძის მოსაზრებას, რომ არ უნდა დაირღვევს დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე 2008 წლის 8 ივლისის ბრძანების 26-ე მუხლის მე-15 ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად „სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში შენობაზე შესაძლებელია მოეწყოს კარი, ფანჯარა და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილი, თუ შენობის საანგარიშო ზედაპირი სამეზობლო საზღვრის შვეულ წარმოსახვით სიბრტყესთან ქმნის 90 გრადუსამდე კუთხეს და სამეზობლო საზღვრიდან დაშორებულია 0,6 მეტრით. ექსპერტ ბ-ძის დასკვნის თანახმად უნდა ამოქოლილიყო კასატორის ბინის უკანა საყრდენ კედელზე არსებული ფანჯარა. დასკვნის თანახმად, ამ ნორმის დაცვის უზრუნველსაყოფად მიწის გაყოფის შემთხვევაში უნდა გაუქმდეს ¹1 ნაგებობის უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ერთი ფანჯრის ღიობი. 2011 წლის 7 თებერვლის დასკვნის თანახმად, უნდა ამოიქოლოს არა მარტო ერთი, არამედ ორი ფანჯრის ღიობი. კასატორის საცხოვრებელი ბინა 80 წელზე მეტი ხნის წინაა აშენებული და ეს ფანჯრებიც ყოველთვის ჰქონდა. თ.ჟ-ტმა ნაკვეთის შესყიდის დროს დადებული პირობა დაარღვია, რადგან მისთვის ნაკვეთის მიყიდვამდე მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოწინააღმდეგე მხარე ბინას ააშენებდა ტ.კ-ოვის ძმის ნასახლარზე. აღნიშნული პირობა თ.ჟ-ტს მეზობლებმაც წაუყენეს და თ.ჟ-ტის მიერ აშენებული უნებართვო ნაგებობის მშენებლობის შეჩერება მათი საჩივრით მოხდა 2006 წელს. თ.ჟ-ტის მიერ წარმოებული მშენებლობით დაზიანდა ტ.კ-ოვის სახლის საძირკველი და ბინა თითქმის ავარიული გახდა. ექსპერტიზის დასკვნით, ტ.კ-ოვის ოროთახიანი ბინის ორი ფანჯრის ამოქოლვით მისი საბინაო პირობები არ გაუარესდება, რადგან ბინას სინათლის ალტერნატიული წყარო გააჩნია. აღნიშნული სინამდვილეს არ შეესაბამება. სასამართლოს ბოლო სხდომის ოქმში შეცვლილი და დამახინჯებული იყო ადვოკატის სიტყვა, ხოლო ოქმზე შენიშვნები სასამართლომ არ გაიზიარა. საკასაციო სასამართლოდან საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებით გაუარესდა ტ.კ-ოვის მდგომარეობა, რადგანაც სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის გადაწყვეტილებით 1 ფანჯარა უნდა ამოექოლათ, ხოლო 2011 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით ორივე ფანჯარა უნდა ამოიქოლოს. საზიარო უფლების გაუქმების მიზნით სასამართლოს გამოაქვს არასწორი გადაწყვეტილება, რითაც სასამართლო თავის უფლებამოსილებას გასცდა. მხარეს ექსპერტის მიკერძოებული დასკვნის საფუძველზე გადასცა დამატებით 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ანუ ის, რაც მხარეს თავის ძირითად სარჩელში არც მოუთხოვია.

ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მიწის ნაკვეთის საერთო ფართი შეადგენდა 895 კვ. მეტრს, თ.ჟ-ტს ეკუთვნოვდა 298 კვ.მ მიწა 15 წლის წინ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად. ექსპერტის დასკვნით კი, 1/3 იდეალური წილის მფლობელს შესაძლებელია გამოეყოს მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთი ფართით 269,9 კვ.მ და დამატებით ნაკვეთის აღმოსავლეთით მდებარე მიწა ფართით 30.8 კვ.მ. საერთო ჯამში თ.ჟ-ტს შესაძლებელია გამოეყოს ნაკვეთი საერთო ფართით 300.7 კვ.მ. თავდაპირველი საექსპერტო დასკვნით ჯერ 13 კვ.მ, ხოლო მეორე დასკვნის თანახმად, 34 კვ.მ მიწა აკლდა თ.ჟ-ტის ქონებას. თ.ჟ-ტის ნაკვეთი მდებარეობს დასავლეთით, ხოლო ტ.კ-ოვის _ აღმოსავლეთით. კასატორის ბინა ბუნებრივი საზღვარია მას და თ.ჟ-ტს შორის. ტ.კ-ოვის ბინის აღმოსავლეთით დგას მისი დის _ ს-ის სახლი, ხოლო მისი ბინის გაყოლებაზე, აღმოსავლეთით _ ექსპერტიზის მიერ ნაჩვენები 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელიც არა თუ თ.ჟ-ტის, არამედ კასატორის ნაკვეთსაც კი არ ესაზღვრება. ამ შემთხვევაში ირღვევა ს.კ-ოვის ინტერესები, რადგან მისი და არა კასატორის მფლობელობაში არსებული ნაკვეთი მიეკუთვნა თ.ჟ-ტს. სასამართლო სხდომაზე კასატორის დის პროტესტი არ იქნა გაზიარებული, ხოლო ტ.კ-ოვის ადვოკატი განიცდიდა ზეწოლას, რითაც აშკარად დაირღვა შეჯიბრებითობის პრინციპი.

სასამართლომ პროცესის დანიშვნის თაობაზე ტ.კ-ოვს აცნობა სხდომის წინა დღეს, 17:45 საათზე, ამასთან, მხარეს წინასწარ არ გადასცემია არც ექსპერტის დასკვნა. მოსამზედებელ სხდომაზე, რომელიც არ ჩატარდა კასატორის ადვოკატის ავადმყოფობის გამო, მოსამართლემ დანიშნა ექსპერტიზა. ტ.კ-ოვმა ვერ უზრუნველყო სასამართლოსგან დამოუკიდებლად ექსპერტიზის ჩატარება. კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 163-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და განმარტა, რომ დაირღვა ამ ნორმით დადგენილი მხარის უფლება ექსპერტის აცილებაზე. სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ტ.კ-ოვის შუამდგომლობა განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ შუამდგომლობა მოსამზადებელ სხდომაზე არ იყო დაყენებული, ტ.კ-ოვი ასევე შუამდგომლობდა მოწმის სახით მისი მეზობლის დაკითხვის თაობაზე, რომელიც პროფესიით ინჟინერია. ამასთან, თ.ჟ-ტმა, ისე რომ ნაკვეთის აზომვა არ მოუხდენია, საჯარო რეესტრში ტ.კ-ოვისაგან დამოუკიდებლად დაარეგისტრირა საერთო ნაკვეთი, რისი უფლებაც თანამესაკუთრის გარეშე მას არ ჰქონდა. საკადასტრო გეგმა არ ასახავს ნაკვეთის დღევანდელ მდგომარეობას, არამედ ასახულია მშენებლობის დაწყებამდე არსებული მდგომარეობა. თ.ჟ-ტმა იცის, რომ ეზოს მიმდებარედ მცხოვრები 12 ოჯახია ამ უნებართვო მშენებლობის წინააღმდეგი და ამიტომ სურს მიიღოს ის, რაც არ ეკუთვნის, ამავე დასახლების მცხოვრებლები აპირებენ სარჩელის შეტანას მისი უნებართვო ნაგებობის დანგრევის მოთხოვნით, რადგან თ.ჟ-ტს სურს კიდევ 2 სართულის დაშენება, რაც გამოიწვევს მეზობლების ბინების დაბნელებას.

ექსპერტიზის დასკვნით, ტ.კ-ოვის სახლის ფანჯრის ორივე ღიობი უნდა ამოიქოლოს იმიტომ, რომ მას ალტერნატიული განათების წყარო გააჩნია. ამასთან, დასკვნა ამ წყაროს არსებობის თაობაზე მითითებას არ შეიცავს, რაც დასტურდება საქმეზე დართული აუდიოდისკით. განათების ალტერნატიული წყაროს არსებობა არც საკასაციო სასამართლოს 2010 წლის 26 მარტის განჩინებაშია მითითებული, მაშინ, როდესაც სასამართლოს წევრებმა ადგილზე შეამოწმეს მდგომარეობა. კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 171-ე მუხლზე და განმარტა, რომ სააპელაციო პალატამ დაარღვია აღნიშნული ნორმა, თუმცა სხდომის ოქმში აღნიშნული არ ასახულა, უფრო მეტიც, მითითებულია ის, რაც მხარის წარმომადგენელს არ უთქვამს.

სასამართლომ ტ.კ-ოვს დააკისრა ექსპერტიზის ხარჯის _ 177 ლარის გადახდა, მაშინ, როდესაც აღნიშნული თანხა მას გადახდილი ჰქონდა. მოსამართლე თ.ზ-ძე მონაწილეობდა ამ საქმის განხილვაში 2008 წელს, ხოლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვაში მოსამართლის განმეორებითი მონაწილეობა დაუშვებელია.

სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ სარეგისტრაციო მოწმობით ... ქ¹6-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი 902 კვ. მეტრია, რაც სიმართლეს არ წარმოადგენს, რადგან ნაკვეთის საერთო ფართი შეადგენს 943 კვ. მეტრს, აქედან ტ.კ-ოვსა და მის დედმამიშვილებს რეალურად უკავიათ 618 კვ.მ, ხოლო თ.ჟ-ტს _ 307 კვ.მ და დამატებით მისი უკანონო ნაგებობის უკან მდებარე 15 კვ.მ მიწის ვიწრო ზოლი. ექსპერტმა გაზომა თ.ჟ-ტის ტერიტორიაზე არსებული შენობები და განსაზღვრა მათი მდებარეობები, მაშინ, როდესაც საჭირო იყო მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივად აზომვა და უნდა დაედგინა რეალური წითელი ხაზები, რადგან დაკავებული მიწის ნაკვეთი ფაქტობრივად აღემატება წითელი ხაზებით განსაზღვრულ ტერიტორიას. უზენაესი სასამართლოს განჩინებაში ექსპერტიზის ზუსტად ამ ნაკლზე იყო მითითებული. სააპელაციო სასამართლომ საზიარო უფლება მიწის ნაკვეთზე იმგვარად გაყო, რომ არ დაადგინა ამავე მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობების გაყოფის შესაძლებლობა მხარეთა მიერ რეალურად დაკავებული ფართების მიხედვით. ამავდროულად არ შეუმოწმებია ამ შენობა-ნაგებობების განთავსების შესაბამისად მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შესაძლებლობა, ასევე არ დაუდგენია ექსპერტის დასკვნით წარმოდგენილი საზიარო საკუთრების ნატურით მხოლოდ ამ ვარიანტით გაყოფის აუცილებლობა. ექსპერტმა მხარეთა წილების განსაზღვრა და გამიჯვნა განახორციელა არა მათ მიერ რეალურად დაკავებული ფართების, არამედ საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო რუკის მიხედვით, რაც არ ასახავს რეალობას.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საზიარო წილების გაუქმებისათვის საჭიროა ტ.კ-ოვის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობა ¹1-ის უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ფანჯრის ღიობის ამოქოლვა, ამასთან ნაგებობა ამოქოლვის შედეგად არ კარგავს თავის დანიშნულებას. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში კი მითითებულია, რომ უნდა გაუქმდეს ტ.კ-ოვის სახლის საყრდენ კედელზე არსებული და 2011 წლის 7 თებერვლის ექსპერტიზის დასკვნის ¹2 დანართში ¹1 და ¹2 ფანჯრებად მითითებული ღიობები, სააპელაციო სასამართლოს წინა გადაწყვეტილებით კი, მხოლოდ ერთი ფანჯრის გაუქმებაზეა საუბარი. სასამართლოს ეს გადაწყვეტილება თ.ჟ-ტს არ გაუსაჩივრებია და ის ეთანხმებოდა ერთი ღიობის გაუქმებას. სასამართლომ ისე, რომ მხარისთვისაც არ უკითხავს, გადაწერა ექსპერტის დასკვნა, სასამართლო გასცდა თავის უფლებამოსილებას, როდესაც მან გადაწყვეტილებით მხარეს იმაზე მეტი მიაკუთვნა, ვიდრე ეკუთვნოდა. თ.ჟ-ტი სარჩელში არ ითხოვდა ფანჯრის ამოქოლვას. ექსპერტიზამ ვერ დაადგინა ტ.კ-ოვის ოროთახიანი ბინის ალტერნატიული განათების წყარო. მან მხოლოდ ზერელედ, დასაბუთების გარეშე მიუთითა აღნიშნულზე. ოთახებს აქვს კარებები, რაც დასტურდება საკასაციო საჩივრზე დართული დისკით. სასამართლომ ისე დაადგინა მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობების გაყოფის კანონიერება, რომ არ გამოურიცხავს შენობა-ნაგებობების ღირებულების შემცირება, ამასთან არ განუმარტავს კანონის რომელი ნორმით დაიშვება უკვე არსებული ფანჯრის ამოქოლვა. კანონი მხოლოდ ადგენს სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში შენობაზე განთავსებული ფანჯრის და არა დიდი ხნის წინათ გაკეთებული ფანჯრის დაცილების სტანდარტებს. თ.ჟ-ტის მიერ აშენებული უნებართვო ნაგებობა ტ.კ-ოვის სახლის საძირკველზეა დაშენებული და ამიტომ დგას საზედამხედველო სამსახურის წინაშე მისი დანგრევის საკითხი. დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ ექსპერტის დასკვნა, საინჟინრო და ტექნიკური ნორმების დაცვით, ტექნიკურად შესაძლებლად მიიჩნევს თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გაყოფას მხარეთა წილების შესაბამისად, ამასთან, სასამართლო კასატორის საცხოვრებელი სახლის აშენების დროს არ ითვალისწინებს.

სასამართლომ მხარეს მიაკუთვნა 30 კვ.მ მიწის ის ნაკვეთი, რომელიც არა თუ თ.ჟ-ტის ნაკვეთს, არამედ ტ.კ-ოვის მფლობელობაში არსებულ ნაკვეთსაც არ ესაზღვრება, რადგან ის ს.ი-ოვას ნაკვეთის ბოლოში მდებარეობს და აღნიშნულით შეილახა ს.ი-ოვას კანონიერი ინტერესები. თ.ჟ-ტი რეალურად ფლობს არა 269,9 კვ.მ ფართს, არამედ 307 კვ. მეტრსა და 15კვ. მეტრს (15 კვ.მ მიწის ვიწრო ზოლი მისი ბინის უკან) ანუ 322 კვ.მ მიწის ნაკვეთს და სასამართლო გადაწყვეტილებით მას დამატებით მიეცა 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთი იქ, რომელიც მას არ ესაზღვრება და ეს არის კანონის უხეში დარღვევა. სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია ტ.კ-ოვის მიერ წარმოდგენილ აზომვით ნახაზებზე, რითაც დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მოთხოვნა. თ.ჟ-ტმა მშენებლობა დაიწყო ნაკვეთების საზღვარზე. საზღვართან საცხოვრებელი სახლების დამხმარე და სხვა ნაგებობების მშენებლობის წესით დამტკიცების შესახებ საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის მინისტრის ¹57 ბრძანების მე-3 მუხლის დარღვევით.

სააპელაციო სასამართლოს არ უხელმძღვანელია საკასაციო სასამართლოს რეკომენდაციებით და არ გამოუკვლევია საქმეში წარმოდგენილი ის მტკიცებულებები, რაც საკასაციო სასამართლოს განჩინებაშია მოთითებული. არ დაადგინა მხარეთა მიერ რეალურად დაკავებული ფართების ოდენობა, ამასთან, სასამართლოს გადაწყვეტილებით არ არის ჩამოყალიბებული ტ.კ-ოვისათვის დაკისრებული თანხების ერთიანი ოდენობა, კერძოდ, გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ტ.კ-ოვს დაეკისრა 477 ლარის გადახდა, სარეზოლუციო ნაწილის თანახმად _ 180 ლარი, საქმეში წარმოდგენილი ქვითრებით დასტურდება, რომ კასატორს ექსპერტიზის ხარჯი _ 177 ლარი გადახდილი აქვს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივნისის განჩინებით ტ.კ-ოვის საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთებისა და საკასაციო პრეტენზიების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ ტ.კ-ოვის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

როგორც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 26 მარტის განჩინებაშია მითითებული, მტკიცებულებები საკმარისად და სათანადოდ არ არის გამოკვლეული და, შესაბამისად, საჭიროა მათი ხელახლა გამოკვლევა ფაქტობრივი გარემოებების სწორად დადგენის მიზნით. აღნიშნულ გადაწყვეტილებას, საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად დაუდო სამართლებრივი მოსაზრება, რომლის თანახმად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი იმპერატიულად ავალდებულებს სასამართლოს, საქმეში წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულების როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლივად სრულყოფილ და ობიექტურ გამოკვლევას და რაიმე გამონაკლისს რომელიმე მტკიცებულებისათვის უპირატესობის მინიჭების თაობაზე კანონი არ ითვალისწინებს. მტკიცებულების სრულყოფილად გამოკვლევა გულისხმობს თავდაპირველად მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას.

ამდენად მტკიცებულებათა შეფასება შეიძლება შემოიფარგლოს მათი გაზიარებით ან უარყოფით, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დებულებიდან გამომდინარე აუცილებლად უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნებისას საკასაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება სავალდებულოა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოსათვის. კანონის აღნიშნული დანაწესიდან გამომდინარე, საქმის ხელახლა განმხილველი სასამართლო ვალდებულია, საკასაციო სასამართლოს მითითების ფარგლებში სრულყოფილად გამოიკვლიოს და დაადგინოს ის სადავო ფაქტობრივი გარემოებები, რაც მანამდე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდა, რათა საქმეზე მიღებულ იქნას სწორი და სამართლებრივად დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი, საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა დაბრუნების შემდეგ, სააპელაციო სასამართლომ დანიშნა ექსპერტიზა, რომელიც თავისი შინაარსით წარმოადგენს განმეორებით ექსპერტიზას, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილია რამდენიმე ექსპერტის დასკვნა, რომლებიც ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. თუმცა, დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ სათანადოდ არ დაასაბუთა რატომ უნდა იქნეს გაზიარებული 2011 წლის 7 თებერვლის ექსპერტის დასკვნა (სწორედ ამ დასკვნაზეა დაფუძნებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილება) და რატომ უნდა იქნეს უარყოფილი სხვა მტკიცებულებები.

როგორც საქმეში წარმოდგენილი მხარეთა ახსნა-განმარტებების ანალიზიდან ირკვევა, ორივე მხარე აკრიტიკებს 2011 წლის 7 თებერვლის ექსპერტის დასკვნას. კერძოდ, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთი გამოეყო იქ, რომელიც მის მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთს არ ესაზღვრება. ხოლო მოსარჩელის განმარტებით, მისაღები არ არის ის, რომ 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ასე მოშორებითაა განთავსებული. ამასთან, მოსარჩელე მხოლოდ მაშინ დათანხმდებოდა აღმოსავლეთით 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამოყოფას, თუ მოპასუხე ავტოფარეხის მოწყობაში დაეხმარებოდა, ვინაიდან ეს ადგილი გზიდან დაახლოებით 1,5 მ-ის სიმაღლეზეა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 თებერვლის ექსპერტის დასკვნის შეფასებისას უნდა გაეთვალისწინებინა მხარეთა ინტერესებიც. აქედან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობების გაყოფისას არ გამოურიცხავს შენობა-ნაგებობების ღირებულების შემცირება, საფუძვლიანია.

საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, თითქოს თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის აღმოსავლეთით 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისათვის მიკუთვნების შემთხვევაში ილახება ს.ი-ოვას კანონიერი ინტერესები, ვინაიდან ამგვარი ინტერესი არ დგინდება საქმეში წარმოდგენილი მასალებიდან.

როგორც უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 26 მარტის განჩინების შინაარსიდან ირკვევა, საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამორიცხოს ნივთის ღირებულების შემცირების საეჭვოობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია ექსპერტის 2008 წლის 1 დეკემბრის დასკვნით წარმოდგენილი საზიარო საკუთრების ნატურით მხოლოდ ამ ვარიანტით გაყოფის აუცილებლობა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამგვარი მითითება არ გამორიცხავს კვლავ 2008 წლის 1 დეკემბრის დასკვნის მიხედვით გაყოფის შესაძლებლობას, თუკი ამაში სასამართლო დარწმუნდება და მისი ეს პოზიცია დასაბუთებული იქნება.

რაც შეეხება მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობის და მხარეთა მიერ ინდივიდუალურად ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთის განსაზღვრას, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რამდენიმე გარემოებაზე:

1996 წლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, საცხოვრებელი სახლი განლაგებულია 895 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (იხ. ტ.I, ს.ფ. 3).

1999 წლის 28 ოქტომბერს გაცემული მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობით დაზუსტდა მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი და საერთო ფართობი განისაზღვრა 902 კვ.მ-ით (იხ. ტ.I, ს.ფ. 4,5). ანალოგიური ფართობი ფიქსირდება 2008 წლის 25 აგვისტოს გაცემულ ამონაწერში საჯარო რეესტრიდან და სასამართლოს იცნიციატივით დანიშნულ ექსპერტის დასკვნებში (იხ. ტ.I, ს.ფ. 158-165, 207-214, 231; ტ.III, ს.ფ. 56-60).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹6-ში მდებარე 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთის და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების 1/3 ნაწილის მესაკუთრეა თ.ჟ-ტი.

ლ. სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 7 თებერვლის დასკვნით, რომელიც სრულად იქნა გაზიარებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ, დადგენილია, რომ ფაქტობრივი მდგომარეობით თ.ჟ-ტს დაკავებული აქვს 269.9 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო ტ.კ-ოვს 632.1 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

უზენაესი სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ ნაკვეთის საერთო ფართი შეადგენს 943 კვ. მეტრს, ამასთან, თ.ჟ-ტს ნაკვეთის აზომვა არ მოუხდენია და საჯარო რეესტრში ტ.კ-ოვისაგან დამოუკიდებლად დაარეგისტრირა საერთო ნაკვეთი, რისი უფლებაც თანამესაკუთრის გარეშე მას არ ჰქონდა, ხოლო საკადასტრო გეგმა არ ასახავს ნაკვეთის დღევანდელ მდგომარეობას, არამედ ასახულია მშენებლობის დაწყებამდე არსებული მდგომარეობა.

საკასაციო პალატა კასატორს განუმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, “სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.”. აღნიშნული ნორმის ანალიზდან გამომდიბარე, მოცემულ შემთხვევაში კასატორს ევალება ამტკიცოს, რომ საკადასტრო გეგმა არ ასახავს ნაკვეთის დღევანდელ მდგომარეობას. მხარე ვერ უთითებს ვერცერთ მტკიცებულებაზე, რომელიც მის მიერ მითითებულ გარემოებას სარწმუნოს გახდიდა. ამდენად მითითებული პრეტენზია არ არის დასაშვები და დასაბუთებული.

უზენაესი სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში ეყრდნობა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს გაყალბებულ დასკვნას, სინამდვილეში კი მოსარჩელეს რეალურად დაკავებული აქვს 307 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, ხოლო ტ.კ-ოვს და მის დედმამიშვილებს - 618 კვ.მ. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის ავტორს განუმარტავს, რომ საბუთის სიყალბე უნდა დადასტურდეს კანონით დადგენილი წესით, მხოლოდ ვარაუდი არ არის საკმარისი საბუთის ყალბად მიჩნევისა და მისი საქმიდან ამორიცხვისათვის.

კასატორის არგუმენტთან დაკავშირებით, რომ ექსპერტის 2008 წლის 31 ივნისის, 2008 წლის 1 დეკემბრის და 2011 წლის 7 თებერვლის დასკვნები შინაარსობრივად ურთიერთსაწინააღმდეგოა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე უნდა დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, თუ რეალურად რა მოცულობის ნაკვეთს ფლობს თითოეული მხარე. ამასთან, სააპელაციო პალატას მხედველობიდან არ უნდა გამორჩეს ის გარემოება, რომ 2008 წლის 31 ივნისის დასკვნის შედგენისას, როგორც ექსპერტმა სასამართლო სხდომაზე განმარტა, აზომა მხოლოდ მოსარჩელის მფლობელობაში არსებული ნაკვეთი (იხ. ტ.I, ს.ფ. 198). რაც შეეხება 2008 წლის 1 დეკემბრისა და 2011 წლის 7 თებერვლის დასკვნებში ასახულ მონაცემებს ფაქტობრივ ფლობასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სხვაობა იმდენად უმნიშვნელოა, რომ ეს ფაქტი გავლენას ვერ მოახდენს დავის არსებითად გადაწყვეტაზე.

კასატორის განმარტებით, თ.ჟ-ტი სარჩელში არ ითხოვდა ფანჯრის ამოქოლვას. გარდა ამისა ექსპერტიზამ ვერ დაადგინა ტ.კ-ოვის ოროთახიანი ბინის ალტერნატიული განათების წყარო, მან მხოლოდ ზერელედ, დასაბუთების გარეშე მიუთითა აღნიშნულზე. საკასაციო სასამართლო კასატორის მოცემულ მსჯელობასთან დაკავშირებით აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია.

სწორედ იმ მოტივით, რომ სასამართლოს არ გააჩნდა სპეციალური ცოდნა, ამასთან უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 26 მარტის განჩინებით დაევალა სააპელაციო სასამართლოს შეემოწმებინა, ფანჯრის ამოქოლვის შედეგად ნაგებობა ხომ არ კარგავდა თავის ღირებულებას, სასამართლომ ექსპერტს დაუსვა სათანადო კითხვა, რომელმაც დასმულ კითხვას უპასუხა იმგვარად, რომ ფანჯრის ღიობების ამოშენებით ის ოთახები, რომლებშიც ისინია განლაგებული არ დაკარგავდნენ თავიანთ დანიშნულებას.

საკასაციო სასამართლო მხარის საყურადღებოდ განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლით განსაზღვრულია მხარეთა საპროცესო უფლებები, მათ შორის მხარეს უფლება აქვს, წარადგინოს მტკიცებულებანი, მათ შორის, ექსპერტის (საექსპერტო დაწესებულების) დასკვნები, სპეციალისტის ცნობები, მონაწილეობა მიიღოს მტკიცებულებათა გამოკვლევაში, შეკითხვები დაუსვას ექსპერტებს და სპეციალისტებს, სასამართლოს წინაშე განაცხადონ შუამდგომლობები. როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, კასატორმა ზემოთ განხილული საპროცესო უფლებების ფარგლებში ვერ გააბათილა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები ფანჯრის ღიობების ამოქოლვასთან დაკავშირებით, ვინაიდან სასამართლოს დასკვნა ეფუძნება ექსპერტის დასკვნას, ხოლო კასატორი მხოლოდ ზეპირი განმარტებებით შემოიფარგლება.

ამდენად, კასატორის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უხელმძღვანელია უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 26 მარტის მითითებებით, მხოლოდ ნაწილობრივ შეიძლება იქნეს გაზიარებული. რაც შეეხება სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხს, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით.

კასატორ ტ.კ-ოვს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები (ტ.III, ს.ფ.159-165), ჩD დისკი (ტ.III, ს.ფ.168) ასევე დაზუსტებულ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 16 ფურცლად, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორ ტ.კ-ოვს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ტ.კ-ოვის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. ტ.კ-ოვს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები (ტ.III, ს.ფ.159-165), ჩD დისკი (ტ.III, ს.ფ.168) ასევე დაზუსტებულ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 16 ფურცლად

4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.