ას-403-383-2011 15 ივლისი, 2011 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ნუნუ კვანტალიანი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორები – 1. ლ. ფ-შვილი
2. ნ. ს-შვილი,
ნ. მ-შვილი-ს-შვილი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილება
კასატორთა მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება
დავის საგანი _ თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა (ძირითად სარჩელში) და თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობიდან გამოთხოვა (შეგებებულ სარჩელში)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ლ. ს-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ს-შვილი-მ-შვილისა და ნ. ს-შვილის წინააღმდეგ და მოთხოვა მოპასუხეებისათვის თანხის გადახდის სანაცვლოდ, სადგომის საკუთრებაში გადაცემა და მოპასუხის ბინიდან გამოსახლება შემდეგი საფუძვლებით:
სარჩელის თანახამდ, ლ. ფ-შვილმა 1947 წელს შეიძინა ქ. თბილისში, … ….. .¹2-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ¹8 და ¹9 ოთახები. ბინის შესყიდვა განხორციელდა მაშინდელი მესაკუთრის ი. ნ-შვილის თანდასწრებით და მის მეუღლესათნ _ მ. ა-ვასთან დადებული შინაურული ხელშეკრულების საფუძველზე. 1978 წელს მოსარჩელემ შეიტყო, რომ მ. ა-ვამ მთელი სახლი და მათ შორის ფ-შვილების კუთვნილი ფართიც საკუთრებაში გადასცა მოპასუხეს. 1989 წელს მოსარჩელემ ნ. ს-შვილი-მთივლიშვილს გადაუხადა 2000 მანეთი ფართის საკუთრებაში გადაცემის სანაცვლოდ, თუმცა აღნიშნულის მიუხედავად, მოპასუხემ სასამართლო წესით მოითხოვა მისი გამოსახლება დაკავებული ფართიდან, რაც დაკმაყოფილდა სასამართლო გადაწყვეტილებით და მოსარჩელე გამოსახლდა მხოლოდ ერთი _ ¹8 ოთახიდან, მოსარჩელის მიერ გადახდილი თანხა კი, ნ. ს-შვილი-მ-შვილს დღემდე არ დაუბრუნებია.
ლ. ფ-შვილის არაერთი შეთავაზების მიუხედავად, მოპასუხე უარს აცხადებს მისთვის კანონით გათვალისწინებული ბინის საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდაზე.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ლ. ფ-შვილმა მოითხოვა მესაკუთრისათვის ბინის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ, დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის (81,39 კვ.მ) საკუთრებაში გადაცემა და ნ. ს-შვილი-მ-შვილის გამოსახლება ქ. თბილისში, ... ..¹2-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ¹8 ოთახიდან, რომელიც მოსარჩელის მიერ თავდაპირველად შეძენილი ფართის შემადგენლობაში შედის.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და თავის მხრივ შეგებებული სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ლ. და ბ. ფ-შვილების წინააღმდეგ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის თაობაზე მოპასუხეთათვის სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ. მოპასუხეთა განმარტებით, სადავო საცხოვრებელი სადგომის ფართი შეადგენს არა 81,39 კვ.მ-ს, არამედ 22,86 კვ.მ-ს. მოპასუხეთა მტკიცებით, მოსარჩელეთა მფლობელობაში არსებული სადგომის ფართში მოიაზრება მხოლოდ ¹9 ოთახის ფართი და იმის გათვალისწინებით, რომ ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 21 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ნ. ს-შვილს ბ. ფ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა 9040 ლარის გადახდა, როგორც საცხოვრებელის სადგომის ნ. და ბ. ფ-შვილის მფლობელობიდან გამოთხოვილ ფართზე გაწეული რემონტის ხარჯის ანაზღაურება, აღნიშნული თანხის გამოკლებით, 22,86 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის განთავისუფლების სანაცვლოდ ნ. ს-შვილისა და ნ. ს-შვილი-მ-შვილის მხრიდან გადახდილ უნდა იქნას 7117 ლარი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილებით ლ. და ბ. ფ-შვილების სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეების (შეგებებული სარჩელის მოპასუხეების) ლ. და ბ. ფ-შვილების მიერ მოპასუხეების (შეგებებული სარჩელის მოსარჩელეების) ნ. შ-შვილისათვის და ნ. მ-შვილისათვის 6877 (ექვსი ათას რვაასსამოჩდაჩვიდმეტი) აშშ დოლარის გადახდის მომენტიდან ნ. ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს შეუწყდათ თბილისი, ... 2 მისამართზე მდებარე სახლში განთავსებულ 60,99 მ2 საერთო ფართის მქონე (აღნიშნულ ფართში მოიაზრება ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტის მიერ 2009 წლის 27 თებერვალს გაცემულ ექსპერტის დასკვნაში აღნიშნული ¹9 ოთახი ფართით 20.95 მ2, ¹ბI შუშაბანდი ფართით 5.07 მ2, ¹ა1 შუშაბანდი ფართით 14,33 მ2, ¹აII სამზარეულო ფართით 2,31 მ2, სარდაფის სართულზე განთავსებული ¹3 და ¹31 სათავსოები ფართით 18,33) საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლება და აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლება გადაეცათ მოსარჩელეებს (შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებს) ლ. და ბ. ფ-შვილებს; ლ. და ბ. ფ-შვილების სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე 15,27 მ2 ფართის მქონე ოთახისა და მის მიმდებარედ არსებული 5,13 მ2 ფართის მქონე შუშაბანდის (აღნიშნული ოთახი და შუშაბანდი ლ. შამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 27 თებერვლის ექსპერტის დასკვნაში მოისენიება ¹8 ოთახად და ¹ბII შუშაბანდად) საკუთრებაში გადაცემის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში. მოპასუხეებს ნ. ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს უარი ეთქვათ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.
ლ. ფ-ნიშვილმა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
ნ. ს-შვილმა და ნ. ს-შვილი-მ-შვილმა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტიელბის მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ფ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნ. ს-შვილისა და ნ. მ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ლ. ფ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნ. ს-შვილისა და ნ. მ-შვილის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, შეგებებულ სარჩელის მოპასუხე ლ. ფ-შვილის მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ამჟამად მის მფლობელობაში არსებული 66,12 კვ.მ. საცხოვრებელი სადგომი, მდებარე თბილისში, ... 2-ში და დაუბრუნდა მესაკუთრეებს: ნ. ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს ლ. ფ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრათ, გამოთხოვლი საცხოვრებელი სადგომის სანაცვლოდ, 28 500 აშშ დოლარის ეკვივალენტური თანხის ლარში გადახდა.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ლ. ფ-შვილის სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ, მისი მესაკუთრედ ცნობა. ნ. შ-შვილი და ნ. M-შვილი კი, შეგებებული სარჩელით ითხოვდნენ ლ. ფ-შვილისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტას.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ ქ. თბილისში, ... 2-ში მდებარე სადავო საცხოვრებელი სადგომის თანამესაკუთრეებს წარმოადგენენ ნ. შ-შვილი და ნ. მ-შვილი, რაც არც სააპელაციო საჩივრებით გამხდარა სადავო;
სააპელაციო სასამართლომ სადავო საკითხებად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები: ლ. ფ-შვილი წარმოადგენდა მოსარგებლეს სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, თუ მოსარგებლეს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.
მითითებულ საკითხთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნა მასზე, რომ ლ. ფ-შვილი (რომელიც იმავდროულად მეორე მოსარჩელე ბ. ფ-შვილის უფლებამონაცვლეა) საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე მოსარგებლეს წარმოადგენდა.
ლ. ფ-შვილის მსჯელობა მასზე, რომ იგი იყო მოსარგებლე ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, რის დასადასტურებლადაც უთითებდა საქმეში წარმოდგენილ ხელწერილებზე (ტ.I, ს.ფ.11-13), სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, კერძოდ, პალატამ აღნიშნა, რომ 17.11.1970წ. ხელწერილის თანახმად, ლ. ა-ვამ თავისი კუთვნილი ოთახი (19 კვ.მ) ბ. ფ-შვილს მიჰყიდა 9 500 მანეთად თავისი სარდაფით (ტ.I, ს.ფ.11). სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ხელწერილის შედგენის პერიოდში ლ. ა-ვა თავად წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს. შესაბამისად, მის მიერ გაცემული ხელწერილი პალატის მოსაზრებით, ფორმადაუცველ ნასყიდობის ხელშეკრულებად ვერ შეფასდებოდა.
მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 02.05.1973წ. ხელწერილის თანახმად, ბ. ფ-შვილმა თავის წინა მესაკუთრეს ი. ნ-შვილს და მის მეუღლეს მ. ა-ვას 1947 წელს გადაუხადა 1000 მან. ერთ ოთახში 20 კვ.მ., ხოლო 1970წ. მ. ავეტისოვის თანხმობით ლ. ა-ვას მეორე ოთახში 14,05 კვ.მ სარდაფით გადაუხადა 9 500 მანეთი (ტ.I, ს.ფ.12). აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნულ ხელწერილში არ იყო პირდაპირი მსჯელობა ნასყიდობის ურთიერთობაზე _ ფართის გაყიდვაზე, მასზე საკუთრების უფლების გადაცემაზე. შესაბამისად, პალატის განმარტებით, იგი ასევე ვერ შეფასდებოდა ფორმადაუცველ ნასყიდობად. აპელანტის მითითება, რომ რადგან 14.10.1978წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, თავად ნ. ს-შვილმა თბილისში, ... 2-ში მდებარე უძრავი ქონება შეიძინა მ. ა-ვისაგან (ტ.I, ს.ფ.119), რაც თავისთავად მოწმობს მ. ა-ვის მესაკუთრეობას, სასამართლოს მითითებით, ვერ აქცევდა 02.05.1973წ. ხელწერილს ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულებად, რადგან იგი შინაარსობრივად წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებას.
სააპელაციო სასამართლომ ვერც 28.12.1989 წლით დათარიღებული ხელწერილი (რომლის თანახმად, დ. (იგივე ლ.) ფ-შვილმა მისცა 2000 მანეთი ნ. ს-შვილს მოწმეების თანდასწრებით. თანხის მიღებას ხელმოწერით ადასტურებს თავად ნ. ს-შვილიც (ტ.I, ს.ფ.13), მიიჩნია ფორმადაუცველ ნასყიდობის ხელშეკრულებად, რადგან აღნიშნა, რომ თავად ხელწერილი არ შეიცავდა პირობებს არც გასხვისებული ფართის მოცულობისა და არც ფართის განკარგვის თაობაზე. ამასთან, სააპელაციო პალტამ თარგმანის ასლი მიიჩნია იმ დოკუმენტად, რომლითაც ხელწერილი ფორმადაუცველ ნასყიდობად შეფასდებოდა.
ისეთ პირობებში, როცა ერთ საქმეში აღძრულია მოსარგებლის სარჩელი თანხის გადახდის სანაცვლოდ მესაკუთრედ ცნობის შესახებ და მესაკუთრის სარჩელი თანხის გადახდის სანაცვლოდ მოსარგებლის მფლობელობის შეწყვეტის თაობაზე, რომლის მოთხოვნა სარგებლობს კანონისმიერი პრიორიტეტით, აღნიშნულთან მიმართებაში სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი მოსარგებლეს მხოლოდ მაშინ ანიჭებს უფლებას მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისათვის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე. ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, მესაკუთრეებს აღძრული ჰქონდათ ასეთი სარჩელი (შეგებებული სარჩელი), შესაბამისად, პალატა დაეთანხმა აპელანტებს: ნ. ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს, რომ მათ, როგორც მესაკუთრეებმა ისარგებლეს კანონისმიერი პრიორიტეტით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ არასწორად დააკმაყოფილა მოსარგებლის სარჩელი და უარი უთხრა მესაკუთრეებს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია დაედგინა: კონკრეტულად რა ფართის (რამდენი მ2 -ის) საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ უნდა ყოფილიყო გამოთხოვილი ლ.ფ-შვილის მფლბელობიდან საცხოვრებელი სადგომი.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შემდეგი:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით აღიარებულია ლ. ფ-შვილის მოსარგებლეობა თბილისი, ... ¹2 მისამართზე მდებარე სახლში განთავსებულ 60,99 მ2 საერთო ფართის მქონე საცხოვრებელ სადგომზე (აღნიშნულ ფართში მოიაზრება ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტის მიერ 2009 წლის 27 თებერვალს გაცემულ ექსპერტის დასკვნაში აღნიშნული ¹9 ოთახი ფართით 20,95 მ2, ¹ბI შუშაბანდი ფართით 5.07 მ2, ¹ა1 შუშაბანდი ფართით 14,33 მ2, ¹აII სამზარეულო ფართით 2,31 მ2, სარდაფის სართულზე განთავსებული ¹3 და ¹31 სათავსოები ფართით 18,33მ2). თბილისის საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარგებლისა და მესაკუთრის ურთიერთობა ამოწურულია 15,27 მ2 ფართის მქონე ოთახსა და მის მიმდებარედ არსებული 5,13 მ2 ფართის მქონე შუშაბანდზე (აღნიშნული ოთახი და შუშაბანდი ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 27 თებერვლის ექსპერტის დასკვნაში მოიხსენიება ¹8 ოთახად და ¹ბII შუშაბანდად).
ნ. ს-შვილისა და ნ. მ-შვილის მსჯელობა მასზე, რომ ლ.ფ-შვილი რეალურად უფრო ნაკლები ფართის მოსარგებლე იყო სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, მისი განმარტებით, საქმის მასალებით უტყუარად დასტურდებოდა, რომ ლ. ფ-შვილი ფლობდა 60,99 მ2 სადგომს, როგორც მოსარგებლე. ამ ფართის ფაქტობრივ ფლობაზე უთითებდა ასევე სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 27 თებერვლის დასკვნაც.
ამასთან, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა აპელანტ ლ. ფ-შვილს, რომ სადავო ურთიერთობის რეგლამენტაციისას მხედველობაში უნდა ყოფილიყო მიღებული ასევე ¹8 ოთახი (15,27 მ2) და მისი მიმდებარე შუშაბანდი ¹ბII (5,13მ2), შემდეგ გარემოებათა გამო:
პალატამ მიუთითა იმ დადგენილ გარემოებაზე, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 29.09.1999წ. გადაწყვეტილებით ლ. და ბ. ფ-შვილები გამოსახლებულ იქნენ თბილისში, ... 2-ში მდებარე სახლის 17,74 კვ.მ. ნამეტი ფართიდან (ტ.I, ს.ფ.18-24). აღნიშნულთან მიმართებაში, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 29.09.1999წ. გადაწყვეტილებით სასამართლომ დაადგინა ფ-შვილების მოსარგებლეობის სტატუსი სადავო ფართზე და სარჩელი დააკმაყოფილა იმ პერიოდში მოქმედი რედაქციით “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, რომელიც იმ შემთხვევაში, თუ მოსარგებლეს ეკავა ერთ სულზე 12 კვ.მ-ზე მეტი საცხოვრებელი ფართობის მქონე სადგომი, მესაკუთრეს ანიჭებდა უფლებას მოეთხოვა მოსარგებლის მიერ ნამეტი ფართობის გამოთავისუფლება, თუ მესაკუთრეს საცხოვრებელი სადგომი სჭირდებოდა თავისთვის ან ახლო ნათესავისათვის.
სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ეს გადაწყვეტილება განმარტებული იქნა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 19.09.2001წ. განჩინებით, რომლის თანახმადაც ლ. და ბ. ფ-შვილების გამოსახლების ნაწილში გადაწყვეტილება განიმარტა იმგვარად, რომ ბ. და ლ. ფ-შვილები გამოსახლებულნი იქნენ თბილისში ... 2-ში მდებარე სახლის ¹8 და ¹9 ოთახების მომიჯნავე კედლიდან 80 (ოთხმოცი) სმ-მანძილზე (¹9 ოთახის მიმართულებით) აღიმართოს ფიცრის გამყოფი კედელი (ტ.II, ს.ფ.21).
სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ფ-შვილები თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 29.09.1999წ. გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით გამოსახლებულნი იქნენ ¹8 ოთახიდან, რომლის ფართი შეადგენდა 15,27 მ2-ს, რაც ცხადყოფდა, რომ ამ ფართზე მფლობელობა შეწყდა. საქმის მასალებით ასევე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ამ ფართზე მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ, კანონით გათვალისიწნებული კომპენსაცია (საბაზრო ღირებულების 75%) მოსარჩელეს არ მიუღია. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ განმარტა, რომ კანონისმიერ კომპენსაციად ვერ მიიჩნეოდა ის თანხა, რაც ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 21.10.2002წ. გადაწყვეტილებით დაეკისრა მესაკუთრეს, ფ-შვილისათვის ნამეტ ფართზე ე.წ. გადაუდებელი აუცილებლობით გამოწვეული სარემონტო სამუშაოების ღირებულების (და არა ფართის საბაზრო ღირებულების 75%-ის) ანაზღაურების სახით.
სააპელაციო სასამართლომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 2.11. მუხლზე მითითებით, აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ 15,27 კვ.მ ფართის ოთახზე შეწყვეტილი იყო მოსარჩელის მფლობელობა, მას არ დაუკარგავს უფლება მასზე მიიღოს კანონისმიერი კომპენსაცია. გარდა ამისა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ 5.13მ2 ფართის შუშაბანდზეც, როგორც საცხოვრებელ სადგომზე, რომელიც შედიოდა სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების ობიექტში, უნდა გავრცელებულიყო კანონით დადგენილი სამართლებრივი რეჟიმი _ ფართზე მფლობელობის შეწყვეტა საკომპენსაციო თანხის გადახდის სანაცვლოდ.
ყოველივე აღნიშნულზე დაყრდნობით, სააპელაციო პლატამ მიაჩნია, რომ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეების მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილებულიყო და ლ. ფ-შვილის მფლობელობიდან გამოთხოვილიყო ამჟამად მის მფლობელობაში არსებული მთელი ფართი, ანუ 66,12 კვ.მ, ხოლო კომპენსაცია უნდა გადახდილიყო როგორც 66,12 კვ.მ ფართის, ისე კომპენსაციის გარეშე უკვე გამოთხოვილი ფართის _ 15,27 კვ.მ-ის, ანუ ჯამში 81,39 კვ.მ-ს საბაზრო ღირებულების 75%-ის ოდენობით.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ 81,39 მ2 საერთო ფართის მქონე საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 80 000 (ოთხმოცი ათასი) აშშ დოლარს, რადგან ეს მოსაზრება ემყარებოდა მოსარჩელე მხარის მხოლოდ სიტყვიერ ახსნა-განმარტებას და საქმეში არ იყო წარმოდგენილი რაიმე სახის დოკუმენტი, რაც შესაძლებელს გახდიდა აღნიშნული მოსაზრების გაზიარებას.
მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორულ დასკვნა ქონების შეფასების შესახებ, სადაც სადგომის ღირებულებად მითითებული იყო 91 360 აშშ დოლარი (ტ.I, ს.ფ.199), სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა და მიუთითა საქმეში არსებულ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 27.02.2009წ. დასკვნაზე, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ სადავო 81,39 მ2-ის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 38 000 აშშ დოლარს და ჩათვალა, რომ ექსპერტიზის დასკვნა უფრო კვალიფიციური და დასაბუთებული იყო.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ლ. ფ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას (გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე პროცესუალური მოთხოვნის ნაწილში), ხოლო ნ. ს-შვილისა და ნ. მ-შვილის სააპელაციო საჩივარი სრულად დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებითა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ნ. ს-შვილისა და ნ. მ-შვილის შეგებებული სარჩელი სრულად უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
თბილსის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.
ნ. ს-შვილმა და ნ. მ-შვილმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება დაკისრებულ თანხაში ცვლილებების შეტანის გზით.
კასატორთა განმარტებით, თანხის დაკისრების ნაწილში, გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და უკანონოა, ვინაიდან, მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლოსათვის ცნობილი იყო აღნიშნულ ბინასთან დაკავშირებით გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული და უკვე აღსრულებული ორი გადაწყვეტილების შესახებ, მათი უგულებელყოფით გამოიტანა უკანონო გადაწყვეტილება, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნები.
კასატორთა აზრით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მითითება მასზე, რომ ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვტეილება არ აღსრულებულა, ვინაიდან წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერით, ირკვევა, რომ სააღსრულებო ბიუროს ანგარიშზე ჩარიცხულ იქნა 9672,8 ლარის აღსრულების ხარჯების დამატებით. სასამართლოს გადაწყვეტილებით კი, დაეკისრათ მასზე გადმოცემული ოთახის საბაზრო ღირებულების გადახდაც, რომლის რემონტის ხარჯებიც უკვე გადახდილი აქვთ, ბინა კი, სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის დასკვნით შეფასდა თავის რემონტიანად. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ კი, თავისი გადაწყვეტილებით ლ. ფ-შვილი უსაფუძვლოდ გაამდიდრა.
რაც შეეხება ლ. ფ-შვილს, თავისი საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმება, სადაც სასამართლომ გაიზიარა სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს შეფასება და არ გაიზიარა აუდიტის დასკვნა და ეკონომიკურ სამინისტროსთან არსებული სტატისტიკის დეპარტამენტის ცნობა, ასევე, მის მიერ წარმოდგენილი შინაურული ხელწერილი.
კასატორის აზრით, გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ არ იხელმძღვანელა “საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით და დაეყრდნო მხოლოდ ამავე კანონის მე-3 მუხლს, რაც ცხადყოფს, რომ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რაც მისი გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 მარტის განჩინებით ლე. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი, ხოლო ამავე სასამართლოს 2011 წლის 15 აპრილის განჩინებით ნ. შ-შვილისა და ნ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ივნისის განჩინებით ლ. ფ-შვილის, ნ. ს-შვილისა და ნ. მ-შვილის საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნა ცნობილი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში საკასაციო საჩივრის განხილვისას მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს მისი დამტკიცება შემდეგი პირობებით:
1. ნ. ს-შვილი და ნ. მ-შვილი თანახმა არიან გადასცენ ლ. ფ-შვილს 25000 აშშ დოლარი;
2. ლ. F-შვილი თანახმაა 25000 აშშ დოლარის მიღების შემდეგ გამოათავისუფლოს მის მიერ დაკავებული ბინის ფართი, მდებარე: ქ. თბილისი, ... ¹2-ში და გამოთავისუფლებული სახით გადასცეს მესაკუთრეებს: ნ.ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს;
3. მხარეები თანახმა არიან შეწყდეს სამოქალაქო საქმის წარმოება, ხოლო მორიგების პირობების ნებაყოფლობითი შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოხდეს გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს და მოცემულ საქმეზე წარმოება შეწყდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული მორიგების პირობები არ ეწინააღმდეგება კანონს და არ ლახავს მესამე პირთა ინტერესებს, რის გამოც წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს.
მოდავე მხარეების მიერ შედგენილი მორიგების აქტი დაერთო საქმეს.
მხარეებს განემარტათ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეთა მორიგების შედეგად მოცემულ დავაზე სამოქალაქო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, ხოლო, ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მხარეები მორიგდებიან, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა ნახევრდება, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის განახევრება ხდება ამ მუხლით დადგენილი წესით, ამ ინსტანციებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის ფარგლებში. კანონის აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, კასატორ _ ლ. ფ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 100 ლარის ახევარი _ 50 ლარი. ასევე, კასატორებს ნ. ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს უნდა დაუბრუნდეთ ნ. მ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 100 ლარის ნახევარი 50 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. დაკმაყოფილდეს მხარეთა შუამდგომლობა და დამტკიცდეს მორიგება მხარეთა შორის შემდეგი პირობებით:
ა) ნ. ს-შვილი და ნ. მ-შვილი თანახმა არიან გადასცენ ლ. ფ-შვილს 25000 აშშ დოლარი;
ბ) ლ. ფ-შვილი თანახმაა 25000 აშშ დოლარის მიღების შემდეგ გამოათავისუფლოს მის მიერ დაკავებული ბინის ფართი, მდებარე: ქ. თბილისი, …... ¹2-ში და გამოთავისუფლებული სახით გადასცეს მესაკუთრეებს: ნ. ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს;
გ) მხარეები თანახმა არიან შეწყდეს სამოქალაქო საქმის წარმოება, ხოლო მორიგების პირობების ნებაყოფლობითი შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოხდეს გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება;
2. მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების გამო, გაუქმდეს ამ საქმეზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, შეწყდეს საქმის წარმოება;
3. მხარეებს განემარტოთ, რომ სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება. მორიგების პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოხდება გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება;
4. ლ. ფ-შვილს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 100 ლარის ნახევარი 50 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ხაზინის ერთიანი ანგარიშის ნომერი – 200122900, მიმღები ბანკი – სახელმწიფო ხაზინა 220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი - ¹300773150;
5. კასატორებს: ნ. ს-შვილსა და ნ. მ-შვილს დაუბრუნდეთ ნ. მ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 100 ლარის ნახევარი 50 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ხაზინის ერთიანი ანგარიშის ნომერი – 200122900, მიმღები ბანკი – სახელმწიფო ხაზინა 220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი - ¹300773150;
6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
