ას-404-384-2011 15 ივლისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბესარიონ ალავიძე, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ვ. თ-ოვი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. მ-ძე, ო. ვ-შვილი, ო. მ-ძის უფლებამონაცვლეები: ნ. და ზ. მ-ძეები (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, თანხის დაკისრება, ნივთის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. თ-ოვმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ., ო., ზ., ნ., მ. მ-ძეების, შ. ყ-იას, ო., ლ., ი., ე. და მ. ვ-შვილების მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებთან დადებული უძრავი ნივთის თხოვების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ქ.თბილისში, ... ქ¹2-ში მდებარე სადავო უძრავი ნივთის მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვა, ასევე მოპასუხეთათვის თანხის დაკისრება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ვ. თ-ოვის მომართ და მოითხოვეს სადავო საცხოვრებელი სახლის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ვ. თ-ოვის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹2-ში მდებარე უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებული დაუბრუნდა ვ. თ-ოვს, მოპასუხეებს: თ. მ-ძეს, ო. მ-ძეს, ზ. მ-ძეს, ნ. მ-ძეს, შ. ყ-იას, მ. მ-ძეს, ვ. თ-ოვის სასარგებლოდ 2004 წლის 1 სექტემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ ყოველთვიურად 300 ლარი, ხოლო ო. ვ-შვილს, ლ. ვ-შვილს, ი. ვ-შვილს, ე. ვ-შვილს, მ. ვ-შვილს ვ. თ-ოვის სასარგებლოდ 2004 წლის 1 სექტემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე _ ყოველთვიურად 200 ლარის გადახდა, დაკმაყოფილდა თ. მ-ძის, ო. მ-ძის, ო. ვ-შვილის შეგებებული სარჩელი და ვ. თ-ოვს თ. მ-ძის, ო. მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 79631 ლარის გადახდა, ხოლო ო. ვ-შვილის სასარგებლოდ _ 79167.5 ლარის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილება ვ. თ-ოვის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ვ. თ-ოვმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

აღნიშნული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით ო. მ-ძის უფლებამონაცვლეებად ცნობილ იქნენ ნ., ზ. და თ. მ-ძეები, ხოლო ამავე პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინებით ვ. თ-ოვის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: მხარეები არიან ერთმანეთის ბიძაშვილები. ქ. თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე სადავო სახლთმფლობელობა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მათი პაპის _ ვ. თ-ოვის სახელზე, რომელიც გარდაიცვალა 1926 წელს. მას დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე (შვილები) _ ნ.ი (მოპასუხე თ. მ-ძის მამა), ი. (მოპასუხე ო. ვ-შვილის მამა), მ. და დ. (მოსარჩელე ვ. თ-ოვის მამა).

მამის გარდაცვალების დროისთვის ყველა მემკვიდრე ცხოვრობდა მითითებულ სახლში, თუმცა 1935 წელს მთლიან სახლზე სამკვიდრეო მოწმობა მიიღო მოსარჩელე ვ. თ-ოვის მამამ დ. თ-ოვმა, რის საფუძველზეც სახლი აღირიცხა მის სახელზე. ამ გარემოების მიუხედავად მოპასუხეთა მშობლები და მათი ოჯახის წევრები განაგრძობდნენ სადავო სახლში ცხოვრებას, თითოეულ მათგანს ურთიერთშეთანხმებით რეალურად ჰქონდა გამოყოფილი თავისი ფართობი, ხოლო მოგვიანებით გაყვეს ეზოც.

ნ. თ-ოვი გარდაიცვალა 1981 წელს, ი. თ-ოვი _ 1983 წელს, ხოლო დ. თ-ოვი _ 1984 წელს. მათი გარდაცვალების შემდეგ, სადავო სახლში მათ მიერ დაკავებულ წილში ცხოვრება განაგრძეს მათმა შვილებმა ოჯახის წევრებთან ერთად.

2003 წლის 18 დეკემბერს ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე მთელი უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა ვ. თ-ოვის სახელზე.

ქ.თბილისში ... ქ. ¹2-ში მდებარე უძრავი ქონება ათწლეულების განმავლობაში გამიჯნული იყო ვ. თ-ოვის, ო. ვ-შვილისა და თ. მ-ძის ოჯახებს შორის. შესაბამისად, ო.ვ-შვილისა და თ.მ-ძის ოჯახებს ჰქონდათ ცალკე ეზო და შესასვლელი ჭიშკარი. ო.ვ-შვილის და თ.მ-ძის ოჯახები ინდივიდუალურად, თ-ოვების ოჯახისგან დამოუკიდებლად ახორციელებდნენ სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებს მათსავე დაკავებულ ფართებში. მ-ძეების და ვ-შვილების მიერ მათსავე დაკავებულ ფართებში ბოლო 7-10 წლის განმავლობაში ჩატარდა სხვადასხვა სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები, კერძოდ: ოთახების მიშენება, რემონტი, პარკეტის დაგება, კედლების შეღებვა, სათავსოების მოწყობა და სხვა.

აღნიშნული დასტურდება მოწმეების ც. მ-ძის, გ. დ-ულის, ა. ტ-შვილის, თ. მ-ძის და რ. ი-შვილის ჩვენებებით.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ საქმეზე დაკითხული მოწმეები წარმოადგენენ დაინტერესებულ პირებს და მათ ჩვენებებს არ უნდა მიენიჭოთ მტკიცებულებითი მნიშვნელობა, რადგან ამის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულემა მხარეს არ წარმოუდგენია. ამასთან, მოწმის სახით დაკითხული პირები დაკითხვის წინ ხელწერილით გაფრთხილებულ იქნენ ცრუ ჩვენების მიცემისთვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ.

სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ ვ. თ-ოვის მიერ 1991 წელს შესრულებულ ხელწერილს, რომლითაც ვ. (ვ.) თ-ოვი თავის ბიცოლას _ ნ. თ-ოვს აძლევს ნებართვას, მიაშენოს 12 კვ.მ ოთახი თავის სახლს, საქმესთან კავშირი არ აქვს, რადგან ვერ დგინდება ნ. თ-ოვის ნათესაური კავშირი მოწინააღმდეგე მხარესთან. ამდენად, საქმეში არსებული თ. მ-ძის (თ-ოვა) დაბადების მოწმობით დასტურდება, რომ ნ. თ-ოვა არის მისი დედა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ 1991 წელს ვ. თ-ოვი არ იყო ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრე და არ გააჩნდა უფლებამოსილება, გაეცა საცხოვრებელ სახლზე ოთახის მიშენების ნებართვა, ამდენად, 1984 წელს დ. თ-ოვის გარდაცვალების შემდეგ, მის დანაშთ სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივად დაეუფლა მისი შვილი _ ვ. თ-ოვი.

სასამართლომ გამოიკვლია საქმეში არსებული, ვ. თ-ოვის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები _ ქ. თბილისის ლენინის რაიონის კომუნალური განყოფილების მიერ გაცემული ცნობა, ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის წყალკანალის სამსახურის უფროსის წერილი, უკანონო მიშენებების დაკანონებასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული წარმოების მასალები და მიიჩნია, რომ აღნიშნული მტკიცებულებებით არ დასტურდება დ. და ვ. თ-ოვების მიერ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დაკავებულ ფართში სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების წარმოების ფაქტი.

ქ. თბილისის ლენინის რაიონის კომუნალური განყოფილების მიერ 1949 წლის 23 იანვარს გაცემული ცნობით, დ. თ-ოვს მიეცა ნებართვა, ქუჩის ღობე გაესწორებინა აგურით და გაელესა ცემენტის ხსნარით, შიგნით კი აღედგინა ძველი უვარგისი სარდაფი და გადაეხურა თუნუქით.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ხსენებული ცნობით არ დგინდება, განხორციელდა თუ არა რეალურად ზემოაღნიშნული სამუშაოები, ვინ განახორციელა ისინი და კონკრეტულად რომელი ოჯახის მიერ დაკავებულ ფართს ეხება აღნიშნული ნებართვა.

ქ.თბილისის ნაძალადევის რაიონის წყალკანალის სამსახურის უფროსის წერილის თანახმად, ნაძალადევის რაიონის თბილწყალკანალის სააბონენტო განყოფილებაში მისამართზე _ ქ.თბილისი, ... ქ.¹2 აბონენტად აყვანილია მუდმივი გადამხდელი დ. თ-ოვი.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ აღნიშნული წერილით ვერ დადასტურდება ის ფაქტი, რომ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის წყალ-კანალიზაციის გაყვანის სამუშაოები მოწინააღმდეგე მხარეს არ უწარმოებია, შესაბამისად, არ ირკვევა არც ის, დ. თ-ოვი 1935 წლიდან ირიცხებოდა თუ არა სადავო საცხოვრებელი სახლის ერთადერთ მესაკუთრედ. ბუნებრივია, იგი იყო აღრიცხული ნაძალადევის რაიონის თბილწყალკანალის სააბონენტო განყოფილებაში აბონენტად.

ადმინისტრაციული წარმოების მასალებით სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 2003 წლის 30 მაისის ¹61 დადგენილებით ვ. თ-ოვს დაუკანონდა ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე მის საცხოვრებელ სახლზე უკანონო მიშენებები. აღნიშნული დადგენილება გასაჩივრდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ, თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. დ. თ-ოვის გარდაცვალების შემდეგ სადავო საცხოვრებელი სახლი გადავიდა მისი შვილის _ ვ. თ-ოვის საკუთრებაში.

საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრის მიერ, მის საკუთრებაში არსებულ სახლზე უკანონო მიშენებების დაკანონებას სააპელაციო პალატა ვერ მიიჩნევს იმის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რომ აღნიშნული მიშენებები აუცილებლად განახორციელა მესაკუთრემ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლების თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ აპელანტის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დაკავებულ ფართში სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების დ. და ვ. თ-ოვების მიერ ჩატარების ფაქტი.

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2007 წლის 9 ნოემბრის დასკვნით დადგენილია და საპირისპიროს დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ არის წარმოდგენილი, რომ ქ.თბილისში ... ქ.¹2-ში, ო. ვ-შვილისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ მათსავე დაკავებულ ფართზე ჩატარებული სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოების საბაზრო ღირებულება (დარიცხვების გათვალისწინებით) შეადგენს 79167.50 ლარს. ამავე მისამართზე თ. მ-ძისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ დაკავებულ ფართზე ჩატარებული სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოების ღირებულება (დარიცხვების გათვალისწინებით) შეადგენს 79631 ლარს.

სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის, 987-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, სხვა პირის ქონებაზე შეცდომით გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირი ამით გამდიდრდა. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უდავოდ დასტურდება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეები მათ მიერ დაკავებულ ფართს მიიჩნევდნენ საკუთარ ქონებად და ახორციელებდნენ საყოფაცხოვრებო პირობების გაუმჯობესების მიზნით სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებს. ამდენად, უდავოა, რომ მათ ეს ხარჯები შეცდომით გაწიეს მეორე პირის _ ვ. თ-ოვის ქონებაზე. ამასთან, ამ ქონების დაბრუნება იწვევს ვ. თ-ოვის გამდიდრებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ვ. თ-ოვმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლი, 987-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

პალატამ დადგენილად ჩათვალა ფაქტობრივი გარემოება კასატორის კუთვნილ სახლთმფლობელობაზე გაუმჯობესებათა, ანუ ხარჯების გაწევის შესახებ, მაგრამ აღნიშნულზე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე მუხლების შესაბამისად, მოპოვებული და წარდგენილი მტკიცებულება არ არსებობს. შესაბამისად, სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები დაადგინა არასწორად, საპროცესო კოდექსის აღნიშნული მუხლების გამოყენების გარეშე.

სააპელაციო პალატამ აღიარების მნიშვნელობის მინიჭების მიზნით, დამახინჯებით გადმოსცა კასატორის წარმომადგენლის განცხადებაში ასახული მოსაზრება და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის იგნორირებით, არასწორად შეაფასა დანახარჯების გაწევის გასაბათილებლად სასამართლოში წარდგენილი მტკიცებულებები.

სააპელაციო სასამართლომ აღიარებითი მნიშვნელობა არასწორად მიანიჭა ვ. თ-ოვის წარმომადგენლის დამატებით განმარტებებში სამოქალაქო კოდექსის 163-ე მუხლის მეორე ნაწილის გამოყენების საწინააღმდეგოდ დასმულ კითხვას, რომ “თუ მათ (შეგებებული სარჩელის ავტორებმა) საკუთარი საბინაო პირობები გაიუმჯობესეს, რითაც თვითონვე სარგებლობდნენ, ამაზე მატერიალური პასუხისმგებლობის ვ. თ-ოვზე დაკისრების სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობს. მათ შეუძლიათ პირადი ნივთები მოაშორონ ვ. თ-ოვის სახლთმფლობელობას ისე, რომ მესაკუთრის უძრავი ქონება არ იქნეს დაზიანებული.”

სააპელაციო სასამართლომ აღიარებად არასწორად ჩათვალა ექსპერტიზის ჩატარების თაობაზე მოწინააღმდეგე მხარეთა შუამდგომლობაზე კასატორის წარმომადგენლის გაცხადებული თანხმობა. ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ეფუძნება არარსებულ აღიარებას და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე, 132-ე მუხლების შინაარსის არასწორ განმარტას.

სასამართლომ შეგებებული სარჩელის ავტორთა მიერ სახლთმფლობელობაზე დანახარჯების გაწევის დამადასტურებელ მტკიცებულებად გამოიყენა ექსპერტიზის დასკვნა და მას მიანიჭა მტკიცებულების მნიშვნელობა, როცა ამისი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნდა.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცებულების ტვირთი, როდესაც მოწინააღმდეგე მხარეთა წარდგენილ შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად მტკიცების ტვირთი კასატორს დააკისრა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. თ-ოვის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდეს და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ განსახილველი საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები სრულად, ყოველმხრივ და ობიექტურად არ გამოიკვლია, რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2003 წლის 18 დეკემბერს ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე მთელი უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა ვ. თ-ოვის სახელზე. აღნიშნული უძრავი ქონება ათწლეულების განმავლობაში გამიჯნული იყო ვ. თ-ოვის, ო. ვ-შვილისა და თ. მ-ძის ოჯახებს შორის. შესაბამისად, ო. ვ-შვილისა და თ. მ-ძის ოჯახებს ჰქონდათ ცალკე ეზო და შესასვლელი ჭიშკარი. ო. ვ-შვილის და თ. მ-ძის ოჯახები ინდივიდუალურად, თ-ოვების ოჯახისგან დამოუკიდებლად ახორციელებდნენ სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებს მათსავე დაკავებულ ფართებში. მ-ძეებისა და ვ-შვილების მიერ მათსავე დაკავებულ ფართებში ბოლო 7-10 წლის განმავლობაში ჩატარდა სხვადასხვა სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები, კერძოდ: ოთახების მიშენება, რემონტი, პარკეტის დაგება, კედლების შეღებვა, სათავსების მოწყობა და სხვა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

მითითებული ნორმა ადგენს მხარის ვალდებულებას, საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც მისი მოთხოვნები ეფუძნება. კანონის აღნიშნული დანაწესი უთითებს იმ მტკიცებულებათა რიგს, რომლებიც მხარემ თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დასამტკიცებლად შეიძლება წარმოადგინოს, თუმცა გარკვეული ფაქტების დადასტურება შესაძლებელია არა ნებისმიერი, არამედ მხოლოდ კონკრეტული, სათანადო მტკიცებულებებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამდენად, სასამართლოს მიზანია, მხარეთა მიერ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებით დაადგინოს სადავო გარემოების არსებობა-არარსებობის ფაქტი, რა დროსაც ყოველი მტკიცებულების სათანადოობა მოწმდება სასამართლოს მიერ.

ვ. თ-ოვის სახელზე რიცხულ სახლთმფლობელობაში მოწინააღმდეგე მხარეთა მიერ სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოების ჩატარების ფაქტი სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა მოწმეთა ჩვენებების, 1991 წელს ვ. თ-ოვის მიერ ნ. თ-ოვას სახელზე გაცემული ხელწერილისა და “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2007 წლის 9 ნოემბრის დასკვნის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო პალატამ სათანადოდ არ შეაფასა მოცემულ საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები შეგებებული სარჩელის ავტორთა მხრიდან სადავო გაუმჯობესების შესრულებასთან დაკავშირებით. მოწმეთა უმრავლესობის განმარტებით, საცხოვრებელი სახლზე წარმოებული გაუბჯობესებები განხორციელებულია ბოლო 7-8 წლის განმავლობაში. როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, 10-12 წელია, რაც მხარეთა შორის მიმდინარეობს დავა. სარჩელით სადავოდ იყო გამხდარი სწორედ აღნიშნული სახლის საკუთრების უფლება. ძნელად დასაჯერებელია, რომ ასეთი მოცულობის სამუშაოები შეასრულოს ადამიანმა ქონებაზე, რომელიც არ ირიცხება მის საკუთრებად. ხოლო თუ ასეთი სამუშაო მაინც შესრულდება, სასამართლომ უნდა გამორიცხოს, რომ ადგილი არ ჰქონია დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულებას.

საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებასაც, რომ ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულია მთელი რიგი სამუშაოები, რომელთა შორის მხოლოდ გარკვეული სამუშაოების შესრულება დაადასტურეს მხარეებმა. ასევე მშენებლობიაში გამოყენებულ მთელ რიგ სამშენებლო მასალებს ესაჭიროება სპეციალყური ნებართვები, რაც ასევე არ არის წარმოდგენილი საქმის მასალებში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გაუგებარია სააპელაციო სასამართლოს მიერ ექსპერტის დასკვნაში მითითებული მთელი სამუშაოების ღირებულების მხარისათვის დაკისრება. პალატა მიიჩნევს, რომ დასკვნაში მითითებული თითოეული სამუშაოს შესრულება უნდა დასტურდებოდეს მტკიცებულებით, რომელიც დაადასტურებს ამ სამუშაოთა შესრულების ფაქტს იმ პირის მიერ, ვინც ამ თანხის ანაზღაურებას ითხოვს. ასეთი კი მოწმეთა ჩვენებებით არ დასტურდება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სრულად და ყოველმხრივ გამოკვლევას საჭიროებს 1991 წელს შედგენილი ხელწერილიც. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ იგი შედგენილ იქნა თ. მ-ძის დედის _ ნ. თ-ოვას მიერ და მისი შინაარსიდან ირკვევა, რომ ნ. თ-ოვამ ვ. (ვ.) თ-ოვს სთხოვა 12 კვ.მ ოთახის მიშენების ნებართვა. აღნიშნულთან დაკავშირებით გასათვალისწინებელია, რომ ვ. თ-ოვი სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღირიცხა მოგვიანებით. ამასთან, კასატორი სადავოდ ხდის იმასაც, რომ 1991 წლისათვის ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე სახლთმფლობელობა უკვე შეიცავდა იმ ოთახს, რომლის აშენების ნებართვასაც მოწინაარმდეგე მხარე მოიაზრებს. ასევე, რომც ჩაითვალოს აღნიშნული მტკიცებულება ვ. თ-ოვის ნებართვად, მაშინ შესაძლებელია იმ დასკვნის გაკეთებაც, რომ მხოლოდ ერთ ოთახია აშენებული მესაკუთრის თანხმობით, რაც გამორიცხავს დანარჩენი სადავო ოთახების მესაკუთრის ნებართვით აშენებისა და გაუმჯობესების ფაქტს.

ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის მოსაზრება, რომ აღნიშნულ დოკუმენტს არანაირი მნიშვნელობა არ გააჩნია სადავო ფაქტობრივი გარემოებების (შეგებებული სარჩელის ავტორთა მიერ სადავო ფართში სამშენებლო-სარემონტი სამუშაოების ჩატარების ფაქტის) დასადგენად, ვინაიდან, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, სადავო ფაქტის არსებობა-არარსებობის გამოსაკვლევად სასამართლო აფასებს საქმეში წარმოდგენილ ყველა მტკიცებულებას ერთობლიობაში.

გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ასევე ეფუძნება ექსპერტიზის დასკვნას, რომლითაც შეგებებულ სარჩელში მითითებული მიშენებებისა და გაუმჯობესების ღირებულება 2007 წლისათვის შეადგენს ო. ვ-შვილის ოჯახის მიერ დაკავებულ ფართზე _ 79167,50 ლარს, ხოლო თ. მ-ძის ოჯახის მიერ დაკავებულ ფართზე _ 79631 ლარს. ექსპერტის მითითებით, მისთვის სადავო სამუშაოების შესრულების დრო ცნობილი არ არის, რის გამოც ზემოხსენებული საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა ექსპერტიზის ჩატარების მომენტისათვის. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, სააპელაციო პალატამ უპირობოდ გაიზიარა აღნიშნული ოდენობა იმ მოტივით, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს მითითებულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. აღნიშნულ მოსაზრებას სასამართლო ვერ გაიზიარებს, რადგან ამ სამუშაოთა შესრულების მტკიცების ტვირთი წარმოადგენს იმ მხარის ვალდებულებას, რომელიც ითხოვს შესრულებულ სამუსაოთა ღირებულების ანაზღაურებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული დავის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო პალატამ უნდა დაადგინოს, არის თუ არა შესრულებული ექსპერტის დასკვნაში მითითებული სამუშაოები შეგებებული სარჩელის ავტორთა მიერ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. თ-ოვის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.