ას-610-575-11 4 ივლისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ა-ია, გ. გ-ია

მოწინააღმდეგე მხარე – ს. მ-ია

კასატორი _ ს. მ-ია

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ა-ია, გ. გ-ია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის (პირის გარდაცვალებით გამოწვეული დაკრძალვის, საფლავის მოწყობისა და ორმოცის ხარჯების) ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ა-იამ და გ. გ-იამ სარჩელით მიმართეს სენაკის რაიონულ სასამართლოს ს. მ-იას მიმართ და მოითხოვეს დაკრძალვის, საფლავის მოწყობისა და ორმოცის ხარჯების დაკისრება შემდეგი დასაბუთებით: 2007 წლის 27 სექტემბერს მ. ა-იას შვილი ქ. ე-უა ავტოავარიის შედეგად ბარძაყის ამოვარდნილობით მიყვანილ იქნა სენაკის რაიონის საავადმყოფოს რეანიმაციულ განყოფილებაში. ექიმთა ჯგუფმა გადაწყვიტა ფეხის კორექცია უნარკოზოდ ჩაეტარებინათ, რის შედეგადაც საოპერაციო მაგიდაზე ქ. ე-უა შემოაკვდათ. გამოძიებით და შემდგომში სასამართლო წესით დადგინდა ექიმ ს. მ-იას ბრალეულობა და მას სენაკის რაიონულმა სასამართლომ 2009 წლის 26 თებერვალს, საქართველოს სსკ-ის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილით მიუსაჯა თავისუფლების აღკვეთა 2 წლითა და 6 თვის ვადით. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 ივლისის განაჩენით, სენაკის რაიონული სასამართლოს განაჩენი უცვლელი დარჩა.

მოსარჩელეების განმარტებით, ქ. ე-უა ქართული ტრადიციის მიხედვით დაკრძალეს. ქ. ე-უას ჰყავდა მეუღლე, რომელიც შემდგომ, საქართველოს კანონმდებლობიდან გამომდინარე, ცნობილ იქნა დაზარალებულად, მას მეუღლის დაკრძალვისათვის სახსრები არ გააჩნდა. აქედან გამომდინარე, ყოველგვარი ხარჯები, რაც მოითხოვა ამ რიტუალმა, გაიღო მ. ა-იას მეუღლე გ. გ-იამ. მოსარჩელეები ითხოვენ, დაეკისროს დამნაშავედ ცნობილ ს. მ-იას დანაშაულის შედეგად ფიზიკური ზიანის მიყენების გზით გარდაცვლილის დაკრძალვაზე, სასაფლაოს მოწყობასა და ორმოცის აღნიშვნაზე გაწეული ხარჯების _ 13 952 ლარის ანაზღაურება.

მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ, მართალია, სენაკის რაიონულმა სასამართლომ 26.02.2009 წლის განაჩენით სისხლის სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილით ცნო დამნაშავედ და მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა 2 წლისა და 6 თვის ვადით, მაგრამ სასჯელს იხდის უკანონოდ, რისთვისაც საჩივრით მიმართა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს. მოსარჩელეს სურს სასამართლოს გზით დააკისროს გარდაცვლილის დაკრძალვაზე, სასაფლაოს მოწყობისა და სარიტუალო დღეების აღსანიშვნავად გაწეული ხარჯები, 13 952 ლარის გადახდა, რაც რეალობას არ შეესაბამება. ამასთან, მოპასუხემ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეებმა სამოქალაქო სარჩელზე წინასწარი გამოძიების ეტაპზე უარი განაცხადეს და არც გამომძიებელს გამოუტანია დადგენილება სამოქალაქო მოსარჩელედ ცნობის შესახებ. აღნიშნული საფუძვლით მოპასუხეს მიაჩნია, რომ სამოქალაქო სარჩელი არის დაუსაბუთებელი, რადგან სამოქალაქო სარჩელის წარდგენის უფლების განმარტების შემდეგ მათ აღნიშნული არ წარუდგენიათ.

2010 წლის 7 დეკემბრის ხობის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით (სენაკის რაიონული სასამართლოდან საქმე განსახილველად გადაეცა ხობის რაიონულ სასამართლოს) მოსარჩელე მ. ა-იასა და გ. გ-იას სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩეელების სასარგებლოდ 6500 ლარის გადახდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე ს. მ-იამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილებით ს. მ-იას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მ. ა-იასა და გ. გ-იას სასარგებლოდ დაეკისრა 3700 ლარის გადახდა. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ს. მ-იას მიმართ არსებობს სისხლის სამართლის საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, რომლითაც დადგენილ იქნა ქ. ე-უას გარდაცვალებასთან დაკავშირებით ს. მ-იას ბრალეულობა. აღნიშნული განაჩენით ს. მ-იამ ჩაიდინა სიცოცხლის მოსპობა გაუფრთხილებლობით, რაც გამოიხატა შემდეგში: 2007 წლის 27 სექტემბრის ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ქ. ე-უა მარცხენა ბარძაყის ძვლის თავის ამოვარდნილობის დიაგნოზით მოთავსებული იქნა სენაკის რაიონის საავადმყოფოს რეანიმაციულ განყოფილებაში. ავადმყოფი ქ. ე-უა რეანიმაციულ განყოფილებაში შეყვანის დროს იმყოფებოდა გონზე, იყო კონტაქტური, იძლეოდა ადეკვატურ პასუხებს, უჩიოდა ძლიერ ტკივილებს მარცხენა მენჯ-ბარძაყის მიდამოში, ფილტვის ორივე მხარეს მოისმინებოდა ვეზიკულური სუნთქვა. მორიგე ექიმის მიერ გამოძახებული იქნა ქირურგიული განყოფილების გამგე ს. მ-ია, რომელმაც მოიწვია ანესთეზიოლოგი ე. ქ-ია, ტრავმატოლოგი ა. ხ-ავა და თ. ხ-ძე. ოპერაციის დაწყებამდე ექოსკოპიური გამოკვლევის შედეგად ქ. ე-უას მუცლის ღრუში სისხლის ან სხვა რაიმე სითხე არ აღენიშნებოდა. ქირურგ ს. მ-იას გადაწყვეტილებით ავადმყოფი ქ. ე-უა საავადმყოფოში მიყვანიდან 2 საათისა და 15 წუთის გასვლის შემდეგ, ავადმყოფის მეურვის წერილობითი თანხმობის გარეშე ოპერაციული ჩარევის მიზნით გადაყვანილი იქნა საოპერაციოში, სადაც ენდოტრაქეული ნარკოზით მას გაუკეთდა ბარძაყის ამოვარდნილობის კორექცია. აღნიშნული სამედიცინო მანიპულაციის დროს ავადმყოფ ქ. ე-უას გაუჩერდა გული. რეანიმაციული ღონისძიებების, კერძოდ: არაპირდაპირი მასაჟის ჩატარების შემდეგ გულის მოქმედება აღსდგა. ბარძაყის ამოვარდნილობის კორექციის დასრულების შემდეგ მუცლის ღრუსა და პლევრის ღრუში სისხლის ან სხვა სითხის არსებობის გამოსარიცხად ავადმყოფ ქ. ე-უას ჩაუტარდა ლაპაროცენტეზი – გაუკეთდა განაკვეთი შუა ხაზზე ჭიპის ზემოთ და გატარებული იქნა კათეტერი მუცლის ღრუში, ასევე გაკეთდა პლევრის ღრუს დიაგნოსტიკური გამოკვლევა-ფუნქცია. აღნიშნული მანიპულაციების შედეგად ავადმყოფ ქ. ე-უას მუცლის ღრუსა და პლევრის ღრუში სისხლის ან სხვა სითხის არსებობა გამოირიცხა. ოპერაციის დასრულების შემდეგ ქ. ე-უა მძიმე მდგომარეობაში კვლავ გადაყვანილი იქნა რეანიმაციულ განყოფილებაში, სადაც ავადმყოფს მეორედ გაუჩერდა გულის მოქმედება. გულის მოქმედების აღსადგენად ქ. ე-უას ჩაუტარდა რეანიმაციული ღონისძიებები, კერძოდ, ქირურგ ს. მ-იას მიერ გაუკეთდა გულის არაპირდაპირი მასაჟი, ასევე იგი საინექციო ნემსით შეეცადა გულის ღრუში ადრენალინის შეყვანას. თუმცა ადრენალინის შეყვანისას ქირურგმა ს. მ-იამ ვერ გაუკეთა გულის ღრუში ნემსი და გაუფრთხილებლობით – დაუდევრად დააზიანა ქ. ე-უას ფილტვის ქსოვილი და ფილტვის ქვედა წილის ვენა, რამაც გამოიწვია შინაგანი სისხლდენა გულმკერდის მარცხენა ღრუში. მარცხენა ფილტვის ქსოვილიდან და ფილტვის ვენიდან, პლევრის ღრუში დაგროვდა დიდი ოდენობით სისხლი, რაც დასტურდება ჩატარებული შინაგანი ორგანოების ჰისტოლოგიური გამოკვლევითაც, რის შედეგადაც, ავადმყოფი ქ. ე-უა გარდაიცვალა.

მიცვალებულის დაკრძალვასთან, სასაფლაოს მოწყობასთან, ქელეხისათვის და ორმოცთან დაკავშირებით ხარჯები გასწიეს მ. ა-იამ და გ. გ-იამ. ქ. ე-უა არის მ. ა-იას და გ. გ-იას შვილი.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლის შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას ან პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისგან, თუ დამტკიცდება, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია რომ, დაკრძალვისათვის, ორმოცისათვის და საფლავის მოწყობისათვის გაღებულმა ხარჯებმა შეადგინეს 6 500 ლარი, რაც აპელანტს დაეკისრა გადასახდელად. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეების - მ. ა-იასა და გ. გ-იას მიერ არ გასაჩივრებულა. იგი გაასაჩივრა მხოლოდ აპელანტმა ს. მ-იამ.

პალატამ განმარტა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ 500 - კაციანი ქელეხის ხარჯმა შეადგინა 1000 ლარი, სასაფლაოს მოწყობის ხარჯმა _ 1000 ლარი, ხოლო 200 _ კაციანი ორმოცის ხარჯმა _ 4 500 ლარი. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ხარჯების ოდენობა არ არის გონივრული, კერძოდ, ორმოცის ხარჯები არ არის გონივრული შემდეგ გარემოებათა გამო: თუკი 500 კაციანი ქელეხის ხარჯმა შეადგინა 1 000 ლარი, 200 _ კაციანი ორმოცის ხარჯის _ 4 500 ლარით განსაზღვრა არაგონივრულია. პალატამ მიიჩნია, რომ ხარჯების ოდენობის დაკისრების ნაწილში უნდა მოხდეს ცვლილება და ამასთან, განმარტა, რომ ასეთი კატეგორიის საქმეებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომლის თანახმადაც აღნიშნული ხარჯების ოდენობა 2500 ლარით არის განსაზღვრული, მაგრამ ამ შემთხვევაში ეს არ გამოდგება, რადგან უზენაესი სასამართლოს მიერ ეს პრაქტიკა დადგენილია 2002 წლისათვის. აწ გარდაცვლილი ქ. ე-უას დაკრძალვის ხარჯები გაწეულია 2007 წელს. 2002 წლიდან 2007 წლამდე საბაზრო ფასები შეიცვალა და აღარ შეესაბამებოდა 2002 წელს არსებულ ფასებს. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ ს. მ-იას პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ, რადგან ს. გ-იამ დაზარალებულის უფლებამონაცვლემ არ აღძრა სამოქალაქო სარჩელი სისხლის სამართლის საქმის განხილვის დროს, მ. ა-იასა და გ. გ-იას სარჩელი განუხილველი უნდა დარჩენილიყო. მისი დანაშაული (ქ. ე-უას გარდაცვალება) დადასტურებულია სისხლის სამართლის საქმეზე არსებული კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის საფუძველზე. აქედან გამომდინარე, ს. მ-იას დაეკისრა 3700 ლარის, აწ გარდაცვლილი ქ. ე-უას დასაფლავებისა და სასაფლაოს მოწყობისათვის (1500 ლარის), ქელეხისათვის (1500 ლარის) და ორმოცისათვის გაწეული (700 ლარის) გადახდა.

ქუთაისის საპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1-ლი მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ა-იამ, გ. გ-იამ და ს. მ-იამ.

კასატორებმა მ. ა-იამ და გ. გ-იამ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლით: კასატორებს მიაჩნიათ, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია მათ მიერ წარდგენილ ხარჯთაღრიცხვაზე, რომლის მიხედვითაც, დაკრძალვასთან დაკავშირებულმა ხარჯებმა შეადგინა 6131.70 ლარი, საფლავის მოწყობასთან დაკავშირებულმა ხარჯებმა _ 3256 ლარი, ხოლო ორმოცის ხარჯებმა _ 4564.80 ლარი. ხობის რაიონულმა სასამართლომ მოპასუხე ს. მ-იას დააკისრა მოსარჩელეების მ. ა-იასა და გ. გ-იას, სასარგებლოდ 6500 (ექვსიათას ხუთასი) ლარის გადახდა. მიუხედავად იმისა, რომ ხობის რაიონულ სასამართლოს გადაწყვეტილებას არ ეთანხმებოდნენ, რადგან მოსამართლემ განმარტა, რომ საფუძვლად ედო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა ჩათვალეს მისაღებად, ხოლო ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ ს. მ-იაზე 3700 ლარის დაკისრება მათთვის შეურაცხმყოფელი, უსაფუძვლო და სუბიექტურია.

კასატორმა ს. მ-იამ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ვინაიდან, დაზარალებულის უფლებამონაცვლემ, გარდაცვლილის მეუღლე _ ს. გ-იამ, წინასწარი გამოძიებისას სამოქალაქო სარჩელის წარდგენის უფლების განმარტების შემდეგ, უარი განაცხადა სამოქალაქო სარჩელზე და, შესაბამისად, არც სამოქალაქო სარჩელი წარუდგენია, სამოქალაქო სარჩელი არ უნდა განხილულიყო თანახმად, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-40 და 85-ე მუხლებისა (ძველი რედაქცია). განაჩენი, რომლითაც კასატორი _ ს. მ-ია ცნობილ იქნა დამნაშავედ, მას გასაჩივრებული აქვს ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში და თავს უდანაშაულოდ თვლის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ა-იას, გ. გ-იასა და ს. მ-იას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ზიანის (პირის გარდაცვალებით გამოწვეული დაკრძალვის, საფლავის მოწყობისა და ორმოცის ხარჯების) ანაზღაურება, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 1007-ე მუხლების შესაბამისად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მ. ა-იას, გ. გ-იასა და ს. მ-იას საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ს. მ-იას დაუბრუნდეს 2011 წლის 24 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ა-იას, გ. გ-იასა და ს. მ-იას საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ს. მ-იას დაუბრუნდეს 2011 წლის 24 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.