ას-627-588-2011 29 ივლისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია სულხანიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები _ ვ. ა-ი, ი. ა-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ კ.ხ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 6 მაისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა კ.ხ-მა მოპასუხეების _ ი. ა-ასა და ვ. ა-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქ.თბილისში, ...¹22 ბინის 1/3 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა.

სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად კ.ხ-მა იმ გარემოებაზე მიუთითა, რომ მას მოპასუხეებთან ერთად, სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ჰქონდა მამის _ გ. ა-ის სამკვიდრო. აღნიშნული იმაში გამოიხატებოდა, რომ 1994 წელს მეუღლესთან განქორწინების შემდეგ, მოსარჩელემ გაყიდა მის სახელზე რიცხული ბინა და საცხოვრებლად გადავიდა მამის ბინაში, სადაც ცხოვრობდა 2010 წლამდე, გამოსახლებამდე. მოპასუხეებმა ნოტარიუსს დაუმალეს სხვა პირველი რიგის მემკვიდრის არსებობის შესახებ და მოტყუებით მიიღეს მთელი სამკვიდრო (ტომი I, ს.ფ. 1-10).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით კ.ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მამკვიდრებლის, გ. ა-ის სახელზე გარდაცვალების დროისათვის ირიცხებოდა უძრავი ქონება, ბინა ¹22, მდებარე ქ.თბილისში, .... აღნიშნულ ბინაზე საკუთრების უფლება გ. ა-მა მოიპოვა 1992 წლის 26 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე. პრივატიზაციის მომენტისათვის სადავო ბინაში კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებულნი იყვნენ გ. ა-ი, რ. ა-ი (გარდაიცვალა 1996 წლის 27 მაისს), აგრეთვე, მოპასუხეები – ი. და ვ. ა-ები;

გ. ა-ი გარდაიცვალა 2003 წლის 7 იანვარს;

მხარეები არიან გ. ა-ის პირველი რიგის მემკვიდრეები – შვილები;

მოპასუხეები _ ი. და ვ. ა-ები ნოტარიუს თ.გ-ის მიერ 2010 წლის 23 აპრილს (რეესტრის ¹...) გ. ა-ის სამკვიდრო ქონებაზე, მათ სახელზე გაფორმებული კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, საჯარო რეესტრში აღირიცხენ სადავო ქონების მესაკუთრეებად;

კ.ხ-ს, მამის სამკვიდროს მიღების მიზნით, სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოსათვის კანონით დადგენილ ვადაში არ მიუმართავს. მან ნოტარიუსს მიმართა 2010 წლის 30 მარტს. ნოტარიუსის 2010 წლის 30 მარტის დადგენილებით, სამკვიდროს მიღების ვადის გასვლის გამო, კ.ხ-ს უარი ეთქვა სამკვიდრო მოწმობის გაცემაზე;

1978 წლის 4 აპრილს მოსარჩელე რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდა გ.ხ-თან და საცხოვრებლად გადავიდა მამის სახლიდან. მეუღლესთან განქორწინდა 1994 წელს. 1982 წლის 15 სექტემბრის აღმასკომის გადაწყვეტილების თანახმად, კ.ხ-ი აყვანილ იქნა კოოპერატიული ბინათმშნებლობის აღრიცხვაზე და საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, ... ბინა 67;

სასამართლოს 1995 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით, კ.ხ-ს ზემოაღნიშნული ბინიდან გამოეყო ერთი ¹1 ოთახი, ფართით 18.93 კვ.მ, ¹8 ლოჯიასთან ერთად;

კ.ხ-ი 1985 წლიდან რეგისტრირებულია ქ.თბილისში, ... ბინა 67-ში, რეგისტრაცია გაუქმდა 2004 წლის 18 ივნისს;

2010 წლის 5 მაისს კ.ხ-ი პოლიციის მიერ გაფრთხილებულ იქნა მოპასუხეთა საკუთრებაში არსებული ბინის გამოთავისუფლების შესახებ;

მოპასუხეებმა მამის სამკვიდრო მიიღეს სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლებით, კერძოდ, მამის გარდაცვალებამდე და მის შემდეგაც, ამ დრომდე ცხოვრობენ სადავო სახლში.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან ექვს თვეში იგი დაეუფლა მამის სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით, რაც შემდეგნაირად დაასაბუთა:

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ იგი მამის გარდაცვალებამდე – 1994 წლიდან და მისი გარდაცვალების შემდეგ ექვს თვეში ცხოვრობდა მის ბინაში, უვლიდა, მართავდა სამკვიდროს, იხდიდა გადასახადებს და სხვა, ვინაიდან მტკიცებულებები, რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა აღნიშნულ გარემოებებს მას არ წარუდგენია. საქმეში მოპასუხე მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ სადავო ბინის მაცხოვრებელებს მამის გარდაცვალებამდე და გარდაცვალებიდან ექვს თვეში წარმოადგენდნენ მხოლოდ მოპასუხეები.

მოსარჩელე მის მიერ მამის სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების ძირითად მტკიცებულებად უთითებდა პოლიციის მიერ შედგენილ 2010 წლის 5 მაისის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ გაფრთხილებაზე, აგრეთვე განქორწინების მოწმობაზე. სასამართლომ აღნიშნა, რომ აღნიშნული უტყუარად ვერ ადასტურებდა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებას – მამის გარდაცვალებიდან ექვს თვეში სამკვიდროს მართვას, მოვლას, ზრუნვას, მოსარჩელის ნებას მიეღო მამის სამკვიდრო. ასევე, მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა ფაქტობრივ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ იგი ბათუმიდან პერიოდულად ჩადიოდა და ცხოვრობდა მამის ბინაში, მამის გარდაცვალების შემდეგ გარკვეული დრო იმყოფებოდა იქ, აღნიშნული საქმის მასალებით არ დასტურდება.

ამდენად, დასახელებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე, საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე მამის გარდაცვალებიდან ექვს თვეში სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მითითებული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე, უნდა არსებობდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების ნება და სამკვიდროს მიღების მიზნით განხორციელებული მოქმედებების არსებობის ფაქტი, რომლებიც, თავის მხრივ, ადასტურებენ სამკვიდრო ქონების ფლობასა და მართვას. ასეთად კი მიიჩნევა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის ცხოვრება იმავე საცხოვრებელ სახლში, მემკვიდრის მიერ მამკვიდრებლის ნივთების თავისთან გადატანა, შენახვა და სხვა. სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მემკვიდრე არ ფლობს მამკვიდრებლის ნივთებს, მაგრამ მისი მოქმედებიდან დასტურდება, რომ სამკვიდროს თავისად მიიჩნევს, რაც შეიძლება გამოიხატებოდეს გადასახადების გადახდაში, დამქირავებლისათვის ქირის გადახდევინებაში, თხოვებაში და ა.შ. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ წარადგინა ზემოაღნიშნული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რის საფუძველზეც სასამართლომ დადგენილად არ მიიჩნია გარემობა იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს კანონით დადგენილი წესით და ვადაში, მიღებული ჰქონდა მამის სამკვიდრო.

რაც შეეხება მოსარჩელის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხეებმა დაუმალეს ნოტარიუსს პირველი რიგის სხვა მემკვიდრეების არსებობის შესახებ, სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული ვერ გახდებოდა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან მოსარჩელეს განსახილველ დავაში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით თავად შეეძლო და უნდა უზრუნველყო თავისი სამემკვიდრეო უფლებების რეალიზაცია სამკვიდროს მიღების კანონით დადგენილ ვადაში სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების ან სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანის გზით, რაც არ გაუკეთებია.

სამოქალაქო კოდექსის 1433-ე მუხლის თანახმად, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა, რომ მამის სამკვიდრო მიღებული ჰქონდა კანონით დადგენილი წესით, არ არსებობდა მისი სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი (ტომი 1, ს.ფ. 226-236).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კ.ხ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც იგი ცნობილი იქნებოდა სადავო უძრავი ნივთის 1/3 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა (ტომი 1, ს.ფ. 243-251).

თბილისის სააპელაციო საამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით კ.ხ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, კ.ხ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, იგი ცნობილ იქნა აწ გარდაცვლილი გ. ა-ის დანაშთი სამკვიდრო ქონების (ქ.თბილისში, ... ბინა ¹22-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/3 ნაწილი) 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მამკვიდრებელი გ. ა-ი გარდაიცვალა 2003 წლის 7 იანვარს;

გ. ა-ს, გარდაცვალების მომენტისათვის, ჰყავდა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილები: ი. ა-ა, ვ. ა-ი, კ.ხ-ი;

მამკვიდრებელ გ. ა-ის სახელზე, გარდაცვალების დროისათვის საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ქ.თბილისში... ბინა ¹22-ში მდებარე უძრავი ქონება. აღნიშნულ ბინაზე საკუთრების უფლება გ. ა-მა შეიძინა 1992 წლის 26 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე. პრივატიზაციის მომენტისათვის სადავო ბინაში კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებული იყვნენ გ. ა-ი, რ. ა-ი (გარდაიცვალა 1996 წლის 27 მაისს) და მოპასუხეები – ი. და ვ. ა-ები;

ი. და ვ. ა-ები სადავო ქონების მესაკუთრეებად საჯარო რეესტრში აღირიცხნენ 2010 წლის 23 აპრილს გ. ა-ის სამკვიდრო ქონებაზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე. მოპასუხეებმა მამის სამკვიდრო მიიღეს კანონისმიერი მემკვიდრეობით, სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების გზით;

კ.ხ-მა მამის სამკვიდროს მიღების მიზნით 2010 წლის 30 მარტს მიმართა ნოტარიუსს, რომელმაც სამკვიდროს მიღების ვადის გასვლის გამო უარი უთხრა მას სამკვიდრო მოწმობის გაცემაზე;

1978 წლის 4 აპრილს მოსარჩელე ცოლად გაჰყვა გ.ხ-ს და მამის სახლიდან საცხოვრებლად გადავიდა ქმართან. 1994 წელს კ.ხ-ი მეუღლესთან განქორწინდა;

2010 წლის 5 მაისს კ.ხ-ი გაფრთხილებულ იქნა პოლიციის მიერ მოპასუხეთა საკუთრებაში არსებული ბინის გამოთავისუფლების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ის ფაქტობრივ გარემოება, რომ კ.ხ-ს მამის სამკვიდრო ქონება ფაქტობრივი ფლობით არ მიუღია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას. ამავე კოდექსის 1424-ე მუხლის შესაბამისად, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმები სამკვიდროს მიღებას უკავშირებს მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს დაუფლების სურვილს, რისი ერთ-ერთი გამოხატულებაცაა დანაშთი ქონების ფაქტობრივად მიღება და მართვა. ამდენად, სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების დროს განმსაზღვრელია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ელემენტები: სამკვიდროს მართვა-დაუფლებისკენ მიმართული ნება და ამგვარი ნების მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში გამოვლენა. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა შეიძლება განხორციელდეს სხვადასხვა გზით, კერძოდ, მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის ცხოვრება სამკვიდრო სახლში ყოველთვის განიხილება, როგორც სამკვიდროს მიღება გარდაცვლილის ნივთის ფლობით. ამავე დროს, მნიშვნელობა არ აქვს სამკვიდრო სახლში ცხოვრების ხანგრძლივობას. იმის გათვალისწინებით, რომ სამკვიდროს მიღება არის ცალმხრივი გარიგება და დამოკიდებულია სამკვიდროს მიმღების ნება-სურვილზე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, უნდა გარკვეულიყო, აპელანტმა სამკვიდროს შეძენის დროს გამოხატა თუ არა ეს ნება და რა გზით მოხდა მისი განხორციელება.

ზემოაღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებულ იმ გარემოებაზე, რომ კ.ხ-ი მეუღლესთან განქოწინების შემდეგ, 1994 წელს საცხოვრებლად გადავიდა სადავო ბინაში, სადაც ცხოვრობდა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგაც და მხოლოდ 2010 წელს იქნა იქიდან გამოსახლებული.

სააპელაციო სასამართლომ მიაჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ არასრულყოფილად გამოიკვლია აღნიშნულ გარემოებასთან დაკავშირებული ფაქტები.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოწინააღმდეგე მხარის – ვ. ა-ის მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებით დასტურდებოდა, რომ კ.ხ-ი განქორწინების შემდეგ დადიოდა თურქეთში სამუშაოდ, საიდანაც დაბრუნების შემდეგ მიდიოდა სადავო ბინაში და 1-2 კვირით რჩებოდა მათთან. როდესაც კ.ხ-ი თურქეთში მიდიოდა, თავის მცირეწლოვან შვილს _ ნ.ხ-ს უტოვებდა მოპასუხეებს მოსავლელად.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოწინააღმდეგე მხარის – ი. ა-ას მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებით დასტურდებოდა, რომ კ.ხ-ის შვილი _ ნ.ხ-ი 1999-2000 წლებში დადიოდა ვაჟა-ფშაველაზე მდებარე ¹...-ე სკოლაში და ამ პერიოდში ცხოვრობდა ვ. და ი. ა-ებთან სადავო ბინაში.

სსიპ ქ.თბილისის ¹151 საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის ზ.ა-შვილის მიერ 2010 წლის 8 დეკემბერს გაცემულ ცნობით და ხსენებული სკოლის მასწავლებლის ნ. დ-ის მოხსენებითი ბარათით დასტურდებოდა, რომ ნ.ხ-ი 1996-1998 წლებში სწავლობდა ქ.თბილისის ¹...-ე საჯარო სკოლაში, მდებარე ქ.თბილისში, ... ¹61-ში. აღნიშნულ პერიოდში ნ.ხ-ი დედასთან _ კ.ხ-თან და ნათესავებთან: ვ. და ი. ა-ებთან ერთად ცხოვრობდა ქ.თბილისში, ... ¹22 ბინაში;

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო პერიოდში კ.ხ-ის აღნიშნულ მისამართზე ცხოვრების ფაქტს ადასტურებდა ასევე ... ბანკის მიერ 2011 წლის 10 იანვარს გაცემული ცნობა, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელე 2002-2005 წლებში მოპასუხეებს უგზავნიდა ფულს, რითაც დგინდება, რომ მხარეები ერთ ოჯახად ცხოვრობდნენ და ერთიან საოჯახო მეურნეობას ეწეოდნენ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

ზემოთ მითითებული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების და ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია აპელანტის განმარტება, რომ ქმართან განქორწინების შემდეგ, 1994 წელს კ.ხ-ი საცხოვრებლად გადავიდა მშობლების ბინაში _ ქ.თბილისში, ... ¹22 ბინაში. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ გაფრთხილებით დასტურდება, რომ კ.ხ-ი 2010 წელს ცხოვრობდა ქ.თბილისში, ... ¹22 ბინაში. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ კ.ხ-ი 1994-2000 წლებში და 2010 წელს ფლობდა სადავო უძრავ ქონებას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 166-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ პირი ნივთს ფლობდა დროის გარკვეული მონაკვეთის დასაწყისში და ბოლოს, ივარაუდება, რომ იგი ფლობდა ამ ნივთს დროის შუა პერიოდშიც. აღნიშნული ნორმის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ კ.ხ-ი 2000-2010 წლებში არ ფლობდა ნივთს, მოპასუხეთა მხარეზე იყო, რომლებმაც ვერ დაამტკიცეს აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება. შესაბამისად, მათ ვერ დაადასტურეს, რომ კ.ხ-ი მამის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში არ დაუფლებია ამ უკანასკნელის სამკვიდრო ქონებას.

გარდა ამისა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ი. ა-ას მიერ მიცემული განმარტებით დასტურდებოდა, რომ კ.ხ-ს მშობლების ქონებიდან გადაეცა პიანინო, რომელიც იყო მზითევი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ი. ა-ას მოსაზრება, რომ მოსარჩელისათვის გადაცემული პიანინო წარმოადგენდა მზითევს, რადგან საქმეში წარდგენილი მამკვიდრებლის – გ. ა-ის მიერ შედგენილი შინაურული ანდერძით დგინდებოდა, რომ პიანინო შედიოდა ამ უკანასკნელის სამკვიდრო მასაში.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღონ სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც არ უნდა იყოს იგი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ კ.ხ-მა ფაქტიური ფლობით მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1320-ე, 1328-ე მუხლებზე, ასევე “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1-ელი თებერვლის ¹...-ე დადგენილებაზე და მიიჩნია, რომ აწ გარდაცვლილი გ. ა-ის სამკვიდრო მასა შეადგენდა სადავო ბინის 1/3 ნაწილს.

სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში დაადგინა რა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მამკვიდრებელ გ. ა-ს დარჩა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე, მათ შორის, კ.ხ-ი, რომელმაც მამის სამკვიდრო ქონება მიიღო ფაქტობრივი ფლობით, პალატამ სამართლებრივად დასაბუთებულად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა, მამის დანაშთი სამკვიდრო ქონების 1/3 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ (ტომი 2, ს.ფ. 94-106).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი. და ვ. ა-ებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგს:

სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადცემის) შესახებ მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტის მოთხოვნა, ასევე პრივატიზაციის განხორციელების დროს მოქმედი საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის დანაწესი;

სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოპასუხეების მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძვლიანი ნუსხა; 1996 წლის სექტემბერში კ.ხ-ი ჩამოვიდა თურქეთიდან, სადაც იგი 1993 წელს დაქორწინდა და დაიქირავა საბურთალოს ქუჩაზე მდებარე კორპუსში ერთოთახიანი ბინა. სწორედ ამ ბინაში ცხოვრობდა დედა-შვილი _ კ. და ნ.ხ-ები. ნ.ხ-ი აღნიშნული ბინიდან დადიოდა ...-ე საჯარო სკოლაში. 1998 წლიდან ეს უკანასკნელი გადავიდა ...-ე საჯარო სკოლაში, რომელიც მდებარეობს ...-ში. 2009 წლის მეორე კვარტალში კ.ხ-მა დაასრულა ... მდებარე კოოპერატიულ ბინაზე თანხის გადახდა და იმავე წლის 17 სექტემბერს ნ.ხ-ის თანხმობის გარეშე, “სტუმრობის საფუძველზე” შევიდა კასატორების საცხოვერებელ ბინაში, რომელიც მდებარეობს ... ბინა ¹22; სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა ...-ე საჯარო სკოლის მასწავლებლის ნ. დ-ის მოხსენებითი ბარათი. კასატორებისათვის გაუგებარია, თუ საიდან უნდა სცოდნოდა მასწავლებელს, ცხოვრობდა თუ არა ნ.ხ-ი დედასთან კ.ხ-თან ერთად და ვინ უვლიდა მას. რაც შეეხება ამავე სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის მიერ გაცემულ ცნობას, მასში აღნიშნულია, რომ ნ.ხ-ი 1998 წლიდან გადავიდა ...-ე საჯარო სკოლაში, ანუ ბავშვი იზრდებოდა ოჯახში მშობლებთან. კასატორები მიიჩნევენ, რომ ნათესავებთან სტუმრად დარჩენა არ ნიშნავს მათ ბინაში პირის ჩაწერასა და ცხოვრებას.

სს “... ბანკის” მიერ გაცემულ ცნობასთან მიმართებით კასატორები აღნიშნავენ, რომ ისინი ეხმარებოდნენ კ.ხ-ს ფულით, რადგან მას ჰქონდა მათი ვალი, რომელსაც აგზავნიდა ბანკის მეშვეობით;

1970 წელს კ.ხ-მა სკოლასთან ერთად დაამთავრა მუსიკალური ათწლედი. მას კასატორების სახლში ჰქონდა შავი პიანინო “საქართველო”. 1978 წელს, როდესაც იგი გათხოვდა, მშობლებმა მზითევად გაატანეს ეს ინსტრუმენტი. მოწინააღმდეგე მხარის მეუღლემ გ. ხ-მა პიანინო წაიღო სოფელში უფროს დასთან, სადაც აღნიშნული ნივთი გაანადგურეს. 1978 წლის 4 ივნისს ი. ა-ამ ჩააბარა მუსიკალურ სასწავლებელში, შემდეგ კი კონსერვატორიაში. იმავე წელს მშობლებმა განვადებით შეიძინეს პიანინო “უკრაინა” (ყავისფერი), რაც მოგვიანებით ი. ა-ამ მშობლებისაგან გამოისყიდა. გ. ა-ის საოჯახო ანდერძში მოხსენიებულია ორი შვილი, ვ. ა-ი და ი. ა-ა. სწორედ ი. ა-ას ეკუთვნის პიანინო და მზითევი (ტომი 2, ს.ფ. 115-135).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 02 მაისის განჩინებით ვ. და ი. ა-ების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების ეტაპზე ი. და ვ. ა-ებმა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოადგინეს განცხადება, რომლითაც მოითხოვეს საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. და ი. ა-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. და ი. ა-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

დაუსაბუთებელია და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარება ვ. და ი. ა-ების შუამდგომლობა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 406-ე მუხლის თანახმად, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში, ხოლო 411-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა. აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილების მხოლოდ იურიდიულ მხარეს. საკასაციო სასამართლო არაა ფაქტების დამდგენი სასამართლო, ამიტომ, კანონი კრძალავს საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითებას და ახალი მტკიცებულებების წარდგენას. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების საპროცესო-სამართლებრივი ინსტიტუტი არ მოქმედებს საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში, რამდენადაც მისთვის დამახასიათებელი საპროცესო თავისებურებებიდან გამომდინარე, იგი შეუთავსებელია საკასაციო სასამართლოს ფუნქციასთან. აქედან გამომდინარე, ვ. და ი. ა-ების შუამდგომლობა საკასაციო სასამართლოში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე არ გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მოთხოვნებიდან და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე და 104-ე მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 34 ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 137-170).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. და ი. ა-ების საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ვ. და ი. ა-ების შუამდგომლობა კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

3. ვ. და ი. ა-ებს დაუბრუნდეთ მათ მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 34 ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 137-170).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.