ას-650-611-2011 14 ივლისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

პაატა ქათამაძე, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. შ. და ლ. მ-ძეები (მოპასუხე)

2. ლი. მ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, სამკვიდროდან იდეალური წილის გამოყოფა, საერთო საკუთრებიდან ინდივიდუალური წილის მესაკუთრედ ცნობა და რეესტრის ჩანაწერში ცვლილების განხორციელება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლი. მ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ. და ლ. მ-ძეების, ასევე ... სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის, დედის სამკვიდროდან იდეალური წილის გამოყოფის, საერთო საკუთრებიდან ინდივიდუალური წილის მესაკუთრედ ცნობისა და რეესტრის ჩანაწერში ცვლილების განხორციელების შესახებ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა შ. მ-ძესა და ლ. მ-ძეს შორის 2008 წლის 15 ოქტომბერს ქ.ბათუმში, ... ქ¹15-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულება უძრავი ქონების 1/6 ნაწილში, აღნიშნული ფართის იდეალური წილის მესაკუთრედ ცნობილ იქნა ლი. მ-ძე და შევიდა შესაბამისი ცვლილება ლ. მ-ძის სასარგებლოდ განხორციელებულ საჯარო რეესტრის ჩანაწერში, ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების 1/6 ნაწილის იდეალური წილის მესაკუთრედ აღირიცხა ლი. მ-ძე, ხოლო სარჩელის მოთხოვნა დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მოპასუხემ, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველი, მეორე ნაწილებით და დაადგინა, რომ შ. მ-ძე და ნ. ნ-ია 1957 წლიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში და სადავო ქონება შეიძინეს ქორწინების განმავლობაში. ასევე საცხოვრებელ სახლზე მესამე სართულის დაშენება განხორციელდა ნ. ნ-იას სიცოცხლეში. სადავო ქონება წარმოადგენდა შ. მ-ძისა და ნ. ნ-იას საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას).

ამდენად, სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მითითება, რომ ქონება მხოლოდ შ. მ-ძის იყო, რის გამოც ნ. ნ-იას სამკვიდრო არ გახსნილა და ნ. ნ-იას გარდაცვალების დროისათვის მის სახელზე ქონება არ ირიცხებოდა.

სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1306-ე მუხლების საფუძველზე პალატამ დაადგინა, რომ ნ. ნ-ია გარდაიცვალა 2009 წლის 4 აგვისტოს და გაიხსნა მისი სამკვიდრო. ნ. ნ-იას ანდერძი არ დაუტოვებია, რის გამოც მისი ქონება გადავიდა კანონით მემკვიდრეებზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებით პალატამ უდავოდ დაადგინა, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის შესაბამისად, ლი. მ-ძემ დედის სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო, იგი ცხოვრობდა სადავო სახლის მეორე სართულზე მისთვის გამოყოფილ ოთახში დედის სიცოცხლეშიც და მისი გარდაცვალების შემდეგაც.

სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნ. ნ-იას პირველი რიგის მემკვიდრეები არიან მისი შვილები – ლი. მ-ძე, ლ. მ-ძე და ნ. ნ-იას მეუღლე შ. მ-ძე, რის გამოც უსაფუძვლოა ლი. მ-ძის მოსაზრება, რომ მასზე საკუთრების უფლებით უნდა აღრიცხულიყო დედის სამკვიდრო ქონების ნახევარი, ვინაიდან ნ. ნ-იას სამკვიდრო ქონება სამ პირველი რიგის მემკვიდრეზე უნდა განაწილებულიყო.

სადავო ქონება წარმოადგენდა შ. მ-ძისა და ნ. ნ-იას საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), აღნიშნული ქონების ნახევარი ეკუთვნოდა შ. მ-ძეს, ხოლო მეორე ნახევარი _ შ., ლ., და ლი. მ-ძეებს. ამდენად, შ. მ-ძეს უფლება არ ჰქონდა, მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონებიდან მეუღლის წილი გაეჩუქებინა მოსარჩელის წილის გაუთვალისწინებლად. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ შ. და ლ. მ-ძეებს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება უნდა გაუქმებულიყო უძრავი ქონების 1/6 ნაწილში, აღნიშნული ფართის 1/6 ნაწილის იდეალური წილის მესაკუთრედ ცნობილიყო ლი. მ-ძე, შესაბამისი ცვლილებები შესულიყო ლ. მ-ძის სასარგებლოდ განხორციელებულ ჩანაწერებში და აღნიშნული უძრავი ქონების 1/6-ის იდეალური წილის მესაკუთრედ უნდა აღრიცხულიყო ლი. მ-ძის სახელზე.

ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ ლ. და შ. მ-ძეების სააპელაციო საჩივარი საფუძველს მოკლებულია და მასში მოყვანილი მსჯელობა ვერ იქნება გაზიარებული.

სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა ლი. მ-ძის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას და ჩათვალა, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს. მართალია, მოსარჩელემ თანხმობა მისცა მამას _ შ. მ-ძეს, კუთვნილ სახლზე ეწარმოებინა დაშენება, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავდა, რომ დაშენებულ ფართზე მას წარმოეშვა საკუთრებითი უფლება. მით უფრო, რომ ლი. მ-ძეს არანაირი მონაწილეობა არ მიუღია დაშენებაში, ხარჯი არ გაუღია და ასეთ ვალდებულებას (საერთო საკუთრებიდან ინდივიდუალური წილის გამოყოფაზე) სათანადო მტკიცებულებების გარეშე, კანონი არ ითვალისწინებდა. ამდენად, სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა მოთხოვნა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში ცვლილების შეტანის თაობაზე, რადგან სადავო სხვენი შ. მ-ძის საკუთრება იყო, მან იგი კანონიერად განკარგა შვილზე _ ლ. მ-ძეზე, შესაბამისად, მისი აღრიცხვა ლ. მ-ძის, ისევე როგორც თავის დროზე შ. მ-ძის სახელზე მოხდა კანონიერად. ამდენად, საჯარო რეესტრის სამსახურმა ცვლილებები კანონიერად დაარეგისტრირა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ლ. და შ. მ-ძეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქმეში არსებული ქორწინების მოწმობაზე აღნიშნული ფაქტი, რომ ქორწინება შეწყვეტილია და არასწორად არ მიიღო ამავე შინაარსის განქორწინების მოწმობა. აღნიშნული დოკუმენტი არ წარმოადგენდა ახალ მტკიცებულებას. სასამართლომ არასწორად დაადგინა სამკვიდრო ქონების არსებობისა და სადავო მემკვიდრეობის გახსნის ფაქტი. პალატას არ გაუთვალისწინებია მეოთხე მემკვიდრის, შ. მ-ძის მესამე შვილის არსებობა, რაც სასამართლო სხდომაზე გამოკვლეულ იქნა, პალატას არ გამოურკვევია, რა ფართს მოიცავს სამკვიდრო მასა წილის გამოთვლის მომენტისათვის მაშინ, როცა მოწინააღმდეგე მხარეს უარი ეთქვა ლ. მ-ძის სახელზე რეგისტრირებულ ქონებაში შემავალი დაშენებული სხვენიდან ფართის გამოთხოვაზე. აღსანიშნავია, რომ ლი. მ-ძე ყოველთვის ლ. მ-ძის მზრუნველობის ქვეშ იმყოფებოდა, წლების განმავლობაში უწევდა მას მატერიალურ დამხარებას და ამჟამადაც დაუბრკოლებლად ცხოვრობს მის კუთვნილ სახლში.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ლი. მ-ძემაც, მოითხოვა მისი გაუქმება საერთო საკუთრების მშენებარე სხვენის ფართიდან ინდივიდუალური საკუთრებად 1/2½ წილის გამოყოფის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით შემდეგი მოთხოვნის დაკმაყოფილება: კასატორ ლი. მ-ძეს, როგორც სადავო სახლთმფლობელობის პირველი სართულის მესაკუთრესა და სხვენის თანამესაკუთრეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში გამოეყოს მშენებარე სხვენის 1/2, ხოლო საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში განხორციელდეს შესაბამისი ცვლილებები. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ საერთო საკუთრების სხვენიდან ინდივიდუალური საკუთრების გამოყოფაზე არასწორი და არასრული სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებს. სადავო სახლთმფლობელობის პირველი სართულის საკუთრება თავისთავად წარმოშობს სახლის სხვენზე თანასაკუთრების უფლებას, რის გამოც აღნიშნულიდან 1/2½ წილის გამოყოფის მოთხოვნა გახლდათ საფუძვლიანი და კანონიერი, მით უფრო, რომ იგი არის მშენებარე და მის ნახევარზე, ანუ იმ ნაწილზე, რომელზედაც არსებობს მოთხოვნა, რაიმე ხარჯი არ გაწეულა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 მაისის განჩინებით ლ. და შ. მ-ძეების, ხოლო 27 ივნისის განჩინებით ლი. მ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ., შ. მ-ძეებისა და ლი. მ-ძის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივრები, რის გამოც კასატორებს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრების განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ლ. და შ. მ-ძეებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2011 წლის 11 მაისს ლ. მ-ძის მიერ გადახდილი 833,34 ლარის 70% _ 583,33 ლარი, ხოლო ლი. მ-ძეს მის მიერ 2011 წლის 20 ივნისს გადახდილი 500 ლარის 70% _ 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ., შ. მ-ძეებისა და ლი. მ-ძის საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორებს _ ლ. (პირადი ¹...) და შ. (პირადი ¹...) მ-ძეებს დაუბრუნდეთ შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” ლ. მ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 583,33 ლარი, ხოლო ლი. მ-ძეს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს ამავე ანგარიშზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 350 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.