ას-712-671-2011 22 ივლისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია სულხანიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი. გ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. რ-ძე

მესამე პირები _ ლ. ქ-შვილი, ა. ბ-იანი, ნ. დ-იანი, მ. მ-შვილი, ლ. ნ-ძე, ე. მ-ძე

დავის საგანი – არბიტრაჟის გადაწყვეტილების გაუქმება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილევლად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. რ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: შპს “ა-სა” და ი. გ-ძის მიმართ არბიტრაჟის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, შპს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის შპს “ა-ის” მიერ 2009 წლის 10 სექტემბერს მიღებულია გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი ი. გ-ძეს, ლ. ნ-ძეს, ნ. დ-იანს, მ. მ-შვილს, ა. ბ-იანს, ე. მ-ძესა და ლ. ქ-შვილს შორის 2008 წლის 24 ივლისს დადებული იპოთეკის ხელშეკრულება. არბიტრაჟმა გადაწყვეტილება გამოიტანა “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, ვინაიდან ამავე მხარეებს შორის არსებული დავა განხილული იყო სხვა არბიტრაჟის მიერ და შპს არბიტრაჟი არ იყო უფლებამოსილი ი. გ-ძის საარბიტრაჟო პრეტენზია მიეღო წარმოებაში.

2009 წლის 12 ნოემბერს შპს არბიტრაჟის სახელით მისმა წარმომადგენელმა გ. ჟ-ძემ სასამართლოს მომართა შესაგებლით, რომლის მიხედვით ლ. რ-ძის სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ საქმისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტები და გარემოებები ასახული იყო შპს “ა-ჟის” მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაში.

სასამართლოს შესაგებლით მომართა ი. გ-ძემაც, რომელმაც სარჩელი მიიჩნია დაუსაბუთებლად. შესაგებლის თანახმად, 2008 წლის 24 ივლისს დადებული იპოთეკის ხელშეკრულება შედგენილია მთელი რიგი დარღვევებით. ი. გ-ძეს ამ ხელშეკრულებაზე ხელი მოაწერინეს მოტყუებით, დოკუმენტს სრულყოფილად არ აქვს სანოტარო აქტის რეკვიზიტები ხოლო ხელშეკრულების შინაარსი მხარეს არ გაცნობია. მხარეთა შორის იპოთეკის ხელშეკრულების დადებამდე სესხის ხელშეკრულება არ არსებულა. არბიტრაჟის მიერ არ დარღვეულა საქმის განხილვის კანონით დადგენილი წესი. მართალია საარბიტრაჟო საქმის განხილვას ესწრებოდა გარეშე პირი თუმცა აღნიშნული გამოწვეული იყო ერთ-ერთი მხარის ავადმყოფობით. შპს ა-ჟის მიერ ი. გ-ძის საარბიტრაჟო პრეტენზია წარმოებაში მიღებული იქნა “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” კანონის შესაბამისად და მხარეთა შორის იმავე დავის საგანზე გადაწყვეტილება სხვა არბიტრაჟის მიერ არ ყოფილა მიღებული.

საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულმა ლ. ნ-ძემ, ნ. დ-იანმა, მ. მ-შვილმა, ა. ბ-იანმა, ე. მ-ძემ და ლ. ქ-შვილმა სასარჩელო მოთხოვნა მიიჩნიიეს დასაბუთებულად და განმარტეს, რომ, შპს “ა-ჟის” მიერ 2009 წლის 10 სექტემბერს მიღებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმებულიყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით ლ. რ-ძის სარჩელი შპს “ა-ჟისა” და ი. გ-ძის მიმართ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი მუდმივმოქმედი კერძო არბიტრაჟის შპს „ა-ჟის“ მიერ 2009 წლის 10 სექტემბერს მიღებული გადაწყვეტილება ი. გ-ძის საარბიტრაჟო პრეტენზიასთან დაკავშირებით მოპასუხეების ლ. ნ-ძის, ნ. დ-იანის, მ. მ-შვილის, ა. B-იანის, ე. მ-ძის, ლ. ქ-შვილის და ლ. რ-ძის მიმართ;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. გ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით ი. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 24 ივლისს ერთის მხრივ ი. გ-ძეს და მეორეს მხრივ ლ. ნ-ძეს, ნ. დ-იანს, მ. მ-შვილს, ა. ბ-იანს, ე. მ-ძეს და ლ. ქ-შვილს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების თანახმად, ი. გ-ძეს სესხის სახით გადაეცა იპოთეკარების კუთვნილი თანხები, ხოლო სესხის უზრუნველსაყოფად, იპოთეკით დაიტვირთა ი. გ-ძის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინა. სესხი გაიცა სამი თვის ვადით 2008 წლის 24 ოქტომბრამდე. ამავე ხელშეკრულებით, მხარეები შეთანხმდნენ, ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავის კერძო არბიტრაჟისთვის გადაცემის შესახებ. 2008 წლის 24 ივლისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ერთ ერთმა მხარემ 2008 წლის 21 ნოემბერს ი. გ-ძის წინააღმდეგ საარბიტრაჟო პრეტენზიით მიმართა შპს “ბ-რს”, 2008 წლის 13 დეკემბერს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის შპს “ბ-რის” მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით ე. მ-ძის საარბიტრაჟო პრეტენზია დაკმაყოფილდა. მოპასუხე ი. გ-ძეს ე. მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 7000 აშშ დოლარის, სესხის სარგებლის 350 აშშ დოლარის, ასევე 2008 წლის 24 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 21 აშშ დოლარის გადახდა;

საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის შპს “ა-ჟის” 2009 წლის 10 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ი. გ-ძის საარბიტრაჟო პრეტენზიის საფუძველზე, ი. გ-ძეს, ლ. ნ-ძეს, ნ. დ-იანს, მ. მ-შვილს, ა. ბ-იანს, ე.მ-ძეს და ლ. ქ-შვილს შორის 2008 წლის 24 ივლისს დადებული იპოთეკის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი. შპს “ა-ჟის” 2009 წლის 10 სექტემბრის გადაწყვეტილებაში დასახელებული მხარეების ნაწილი 2008 წლის 13 დეკემბერს მონაწილეობდა მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის შპს “ბ-რის” მიერ განხილულ საარბიტრაჟო საქმეშიც.

პალატამ მიუთითა კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სასამართლო უფლებამოსილია განიხილოს მხარის სარჩელი და შეცვალოს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დარღვეულია არბიტრაჟის მიერ საქმის განხილვისა და გადაწყვეტის მხარეთა შეთანხმებით ან კანონით დადგენილი წესი. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელის საფუძველს წარმოადგენდა მხარეთა შორის საარბიტრაჟო შეთანხების არარსებობა.

სააპელაციო პალატამ “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” კანონის პირველი მუხლზე მითითებით, რომლის შესაბამისად, პირებს შორის წამოჭრილი სამოქალაქო დავა მათივე შეთანხმებით განსახილველად გადაეცემა მუდმივმოქმედ ან ამ დავისათვის საგანგებოდ შექმნილ დროებით კერძო არბიტრაჟს, აღნიშნა, რომ არბიტრაჟისათვის დავის განსახილველად გადაცემის შეთანხმების შინაარსი უნდა შეიცავდეს მხარეთა ნამდვილი ნების გამოხატვას კონკრეტული სამოქალაქო დავის კონკრეტული არბიტრაჟის მიერ საარბიტრაჟო წესით დავის განხილვის თაობაზე.

მოცემულ შემთხვევაში, პალატამ დადგენილად ცნო, რომ ი. გ-ძემ მიმართა შპს “ა-ჟს” იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რაც განხილული იქნა არბიტრაჟის მიერ ისე, რომ მხარეთა შორის არ არსებობდა შეთანხმება კონკრეტული არბიტრაჟისათვის დავის განსახილველად გადაცემის შესახებ, რაც არც აპელანტს გაუხდია სადავოდ. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია ემყარება იმ გარემოებას, რომ ი. გ-ძემ არ მიმართა შპს “ბ-რს” მის მიმართ გამოხატული უნდობლობის მოტივით, ვინაიდან მას განხილული ჰქონდა დავა იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რაც აპელანტს არ ანიჭებს მეორე მხარისაგან დამოუკიდებლად დავის განმხილველი საარბიტრაჟო სასამართლოს შერჩევის უფლებამოსილებას. შესაბამისად, უგულებელყოფილი იქნა სახელშეკრულებო თავისუფლების ფუნდამენტური პრინციპი _ ნების ავტონომია, რომელიც საარბიტრაჟო შეთანხმებისას უნდა ყოფილიყო უცილობლად თანხვედრი.

აღნიშნულთან მიმართებაში, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარემ საარბიტრაჟო განხილვის საგანი გახადა მოთხოვნა, რომელიც არ იყო დაცული საარბიტრაჟო შეთანხმებით, რაც ცხადყოფდა, რომ შპს “ა-ჟი” არ იყო უფლებამოსილი განეხილა აღნიშნული დავა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. გ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლოს განმარტება მასზე, რომ მხარეებმა მიაღწიეს დამატებით შეთანხმებას კონკრეტული არბიტრაჟისათვის საქმის გადაცემის შესახებ, როდესაც მიმართეს შპს “ბ-რს” სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად და ამ შეთანხმებამ მიიღო დასრულებული და “კერძო არბიტრაჟის სესახებ” კანონის შესაბამისი სახე, კასატორის მოსაზრებით, არასწორია, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლი განსაზღვრავს მხარეების მიერ ყველა ხელშეკრულების ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმებას, საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ შპს “ბ-რისათვის” ხუთ იპოთეკარს არ მიუმართავს და, შესაბამისად, მათი ნების გამოხატვის ნამდვილობის შემოწმება შეუძლებელი იყო. ამასთან, კასატორის განმარტებით, ნოტარიუსი ხელშეკრულების მხარეს საერთოდ არ წარმოადგენდა და მისი ნების გამოხატვის ნამდვილობის დადასტურება ვერ მოხდებოდა ერთი მხარის მიერ კონკრეტული არბიტრაჟისათვის _ შპს “ბ-რისათვის” მიმართვით, მაშინ, როცა ნოტარიუსი არც საარბიტრაჟოO განხილვის მხარეს არ წარმოადგენდა.

კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე გაკეთებული დასკვნები არ გამომდინარეობს კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან და, შესაბამისად, გადაწყვეტილება არაკანონიერია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 მაისის განჩინებით ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. სასამართლომ გაიზიარა მხარის შედავება საარიბტრაჟო სასამართლოს კომპეტენციასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ იგი არ ეწინააღმდეგება სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი ი. გ-ძე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.