ას-762-818-2011 4 ივლისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ბ. ბ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. მ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – ავტოსაგზაო შემთხვევით მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-ძემ სარჩელი აღძრა ბ. ბ-შვილის მიმართ და მოითხოვა დანაშაულით მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება შემდეგი დასაბუთებით: საგამოძიებო მასალებით დადასტურებულია, რომ 2003 წლის 24 იანვარს ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მოსარჩელეს დაეჯახა ავტომანქანა “ვაზ 2106” სახ. ნომრით ¹... რომელსაც მოპასუხე მართავდა 2002 წლის 3 დეკემბრის სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობის საფუძველზე, რომლითაც ავტომანქანის მესაკუთრე ა. ხ-ძემ ბ. ბ-შვილს მიანიჭა ავტომანქანის მართვის უფლებამოსილება. გ. მ-ძე ავტოავარიის შემდეგ გადაყვანილ იქნა და მკურნალობდა თბილისის ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში დიაგნოზით: ქალა ტვინის ტრავმა, თავის ტვინის დაჟეჟილობა, ნათხემის მარჯვენა ჰემისფეროს ინტრაცერებრალური ჰემატომა ოპერაციის შემდგომი პერიოდში, კბილების ნაწილობრივი ამოვარდნილობა, ზედა ყბის II ტიპის მოტეხილობა, პნევმოთრაქსი. ამასთან, მოსარჩელეს 2006 წლის 11 დეკემბერს დაუდგინდა მარჯვენა ნათხემ ხიდის კუნთის სიმსივნე, რომელიც ოპერაციის შედეგად ამოკვეთილ იქნა. მოსარჩელე ავტოავარიის შედეგად გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. მ-ძემ მოითხოვა მორალური ზიანის - 100 000 ლარის და მიუღებელი შემოსავლის 1724 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ გ. მ-ძეს თანხა გადაუხადა რის შემდეგაც მოსარჩელემ გამომძიებლის თანდასწრებით წერილობით დააფიქსირა, რომ მოპასუხის მიმართ სხვა პრეტენზია არ გააჩნდა. ამასთან, მოპასუხემ სასამართლო სხდომაზე მიუთითა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე და განმარტა, რომ გ. მ-ძის დაზიანება არაა გამოწვეული მისი ბრალით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. მ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. მ-ძემ. 2010 წლის 8 აპრილის განჩინებით გ. მ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. მოცემულ გადაწყვეტილებაზე გ. მ-ძემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი. 2010 წლის 9 ნოემბრის უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით გ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ - გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

2011 წლის 17 მარტის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით გ. მ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, პალატამ მიუთითა შემდეგი, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 აპრილის განჩინებით უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო წესით გ. მ-ძემ გაასაჩივრა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ნოემბრის განჩინებით გ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს შემდეგი დასაბუთებით, 2003 წლის 24 იანვარს ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად გ. მ-ძეს დაეჯახა რა ავტომანქანა, რომელსაც ბ. ბ-შვილი მართავდა, გ. მ-ძემ მიიღო სხეულის მძიმე დაზიანებები. გ. მ-ძის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე მოპასუხე ბ. ბ-შვილისათვის მორალური ზიანისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით თანხის დაკისრება. პირველი ინსტანციის სასამართლომ გ. მ-ძის სარჩელი არ დააკმაყოფილა იმ საფუძვლით, რომ ბ. ბ-შვილის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული მოქმედების ჩადენა ვერ დადგინდა, შესაბამისად, დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთი მთავარი პირობა, ზიანის მიმყენებლის ქმედების მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ხასიათი არ დგინდებოდა. უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2010 წლის 8 აპრილის განჩინებაში განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლი და აღნიშნა, რომ მოცემული ნორმა ითვალისწინებს სამოქალაქო სამართლის ზოგადი პრინციპიდან (პასუხისმგებლობა მიყენებული ზიანის გამო პირს ეკისრება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მისი მოქმედება არის ბრალეული) განსხვავებულ _ სატრანსპორტო საშუალების მომხმარებლის ისეთ განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობას, რა დროსაც მისი დაკისრებისათვის ბრალეულობა სავალდებულო არ არის. ამ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების დადგომის შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია – ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს, ბრალის მიუხედავად, ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით და ან ნებისმიერი სხვა ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვს და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია. ამავდროულად, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას სატრანსპორტო საშუალების მფლობელის პასუხისმგებლობა უნდა გამოირიცხოს, თუ ზიანი გამოწვეულია თუნდაც ნივთის ექსპლუატაციის დროს, მაგრამ სხვა გარე ფაქტორების ზემოქმედებით და არა მომეტებული საფრთხის წყაროს თვისებებიდან გამომდინარე. პასუხისმგებლობის მთლიან ან ნაწილობრივ გამომრიცხველ გარემოებად უნდა ჩაითვალოს როგორც დაუძლეველი ძალა (სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი), ასევე დაზარალებულის ბრალი.

დაუძლეველ ძალაში იგულისხმება, რომ, მიუხედავად ავტომანქანის გულისყურით მართვისა, ზიანის თავიდან აცილება ვერ ხერხდება. ასეთ შემთხვევაში უნდა დადგინდეს, ზიანი გამოწვეულია თუ არა დაბრკოლებით, რომელიც არ შედიოდა ტრანსპორტის მფლობელის კონტროლის სფეროში და მას გონივრულად არ შეეძლო არც მისი წინასწარ გათვალისწინება და არც დაბრკოლების ან მისი შედეგების თავიდან აცილება ან დაძლევა, ანუ პირი მოკლებული იყო დაბრკოლებაზე ზემოქმედების შესაძლებლობას. სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის დაკისრებისას უნდა გამოირიცხოს დაზარალებულის ბრალიც. დელიქტური ვალდებულებების მომწესრიგებელი ნორმები _ სამოქალაქო კოდექსის 992-1008-ე მუხლები არ ითვალისწინებს შემხვედრი ბრალის საკითხს. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 326-ე მუხლის თანახმად, წესები სახელშეკრულებო ვალდებულების შესახებ გამოიყენება ასევე სხვა არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა მიმართ, თუკი ვალდებულების ხასიათიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა გ. მ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ ბ. ბ-შვილის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული მოქმედების ჩადენა ვერ დადგინდა, შესაბამისად, დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთი მთავარი პირობა, ზიანის მიმყენებლის ქმედების მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ხასიათი, არ დგინდებოდა. ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობის _ პირის ბრალეულობის არსებობა მოცემულ შემთხვევაში აუცილებელი არ არის. ამასთან, სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის დაკისრებისას უტყუარად უნდა დადგინდეს ზიანის ანაზღაურების დაკისრების მოთხოვნის გამომრიცხავ გარემოებათა არარსებობა.

მოცემულ შემთხვევაში, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიის 2007 წლის 30 მარტის დადგენილების, ასევე სასამართლო შსს ქ. თბილისის საექსპერტო-კრიმინალისტიკური სამმართველოს ექსპერტ-კრიმინალისტთა 2003 წლის 12 თებერვლის გამოკვლევის შედეგად დადგენილია, რომ ტექნიკური თვალსაზრისით 2003 წლის 24 იანვარს ავტოავარიის თავიდან აცილება ბ. ბ-შვილს არ შეეძლო და მას არ დაურღვევია ავტოსაგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ საქართველოს კანონის მოთხოვნები. შსს ქ.თბილისის საექსპერტო-კრიმინალისტიკური სამმართველოს ექსპერტ-კრიმინალისტთა 2003 წლის 12 თებერვლის გამოკვლევის შედეგად ასევე დასტურდება ის გარემოება, რომ ავტოავარია მოხდა გზის სავალი ნაწილის მარჯვენა მხარეს, კერძოდ, ,,ავტომობილი მოძრაობდა დაახლოებით 60 კვ/მ სიჩქრით მსვლელობის დროს მძღოლმა შენიშნა გზის მარცხენა მხარეს გაჩერებული ქვეითადმოსიარულე, როდესაც ზემოაღნიშნული ავტომობილი მიუახლოვდა მას დაახლოებით 10 მეტრში, უცებ ქვეითადმოსიარულემ დაიწყო სავალი გზის გადარბენა მარცხნიდან მარჯვნივ. მძღოლმა საჭე მიმართა მარჯვნივ და დაამუხრუჭა. ავტომობილი მოცურდა და დაახლოებით 15 მეტრის გავლის შემდეგ დაეჯახა გზის სავალი ნაწილის მარჯვენა მხარეს გაჩერებულ ქვეითადმოსიარულეს’’. იმ ფაქტს, რომ ავტოავარია მოხდა მანქანის სავალ გზაზე ადასტურებს ასევე 2003 წლის 24 იანვრის სქემა, 2004 წლის 4 მარტის სქემა და 2005 წლის 26 აპრილის დადგენილება სისხლის სამართლის საქმეზე სამართალწარმოების შეწყვეტის შესახებ. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატას მიაჩნია, რომ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო ასევე დაზარალებულის მოქმედებამაც, ამდენად, არსებობს დაზარალებულის ბრალი ზიანის დადგომაში გათვალისწინებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლით, რომლის თანახმად, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული (შერეული ბრალი). სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ დაზარალებულის ბრალის არსებობა ზიანის დადგომაში არ გამორიცხავს ბ. ბ-შვილისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ როგორც მატერიალური, ისე მორალური ზიანის დაკისრების შესაძლებლობას, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში შერეული ბრალის არსებობამ, სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის თანახმად, შეიძლება გავლენა მოახდინოს მხოლოდ ზიანის ანაზღაურების მოცულობაზე და არა ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებაზე. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მორალური ზიანი შეიძლება მდგომარეობდეს ფიზიკურ ტკივილში, რომელიც დაკავშირებულია ჯანმრთელობისათვის ზიანის ან სხვაგვარი ვნების მიყენებასთან. ფიზიკური და ზნეობრივი ტანჯვის ხასიათი უნდა შეფასდეს ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოებების, ასევე დაზარალებულის ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებით (მაგ. ასაკი, ფიზიკური მდგომარეობა), აგრეთვე, სხვა გარემოებათა გათვალისწინებით, რომლებიც ადასტურებს, თუ რა სიმძიმის ტანჯვა გადაიტანა დაზარალებულმა. კომპენსაციის მოცულობა კი უნდა განისაზღვროს ტრავმის, ჯანმრთელობის სხვა დაზიანების სიმძიმის ხარისხიდან და სხვა გარემოებებიდან გამომდინარე, რომლებიც ადასტურებენ დაზარალებულის მიერ გადატანილ ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვას. ანაზღაურების ოდენობა განისაზღვრებოდა აგრეთვე ზიანის მიმყენებლის ქონებრივი მდგომარეობის, დაზარალებულის ბრალის ხარისხის და სხვა კონკრეტულ გარემოებათა გათვალისწინებით.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ გ. მ-ძე ავტოავარიის შემდეგ გადაყვანილი იქნა და მკურნალობდა თბილისის ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში დიაგნოზით: ქალა ტვინის ტრავმა, თავის ტვინის დაჟეჟილობა, ნათხემის მარჯვენა ჰემისფეროს ინტრაცერებრალური ჰემატომა ოპერაციის შემდგომი პერიოდი, კბილების ნაწილობრივი ამოვარდნილობა, ზედა ყბის II ტიპის მოტეხილობა, პნევმოთრაქსი. ამასთან, მოსარჩელეს 2006 წლის 11 დეკემბერს დაუდგინდა მარჯვენა ნათხემ ხიდის კუნთის სიმსივნე, რომელიც ოპერაციის შედეგად ამოკვეთილ იქნა. მოსარჩელე ავტოავარიის შედეგად გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413.2 მუხლის მიხედვით, მოსარჩელეს უფლება აქვს, მოითხოვოს არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება. პალატამ მოსარჩელის მიერ არაქონებრივი ზიანის ოდენობის 100.000 ლარით განსაზღვრა გადაჭარბებულად და არაგონივრულად მიიჩნია. თბილისის სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურებას გააჩნია სამი ფუნქცია: პირველი – დააკმაყოფილოს დაზარალებული; მეორე – ზემოქმედება მოახდინოს ზიანის მიმყენებელზე; მესამე – თავიდან აიცილოს პიროვნული უფლებების ხელყოფა სხვა პირების მიერ. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება მიზნად არ ისახავს მიყენებული ზიანის სრულ რესტიტუციას, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრული კომპენსაცია. მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და სამართლიანი. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მოცემულ შემთხვევაში მიიჩნია, რომ 7.000 ლარი მიყენებული ზიანის გათვალისწინებით გონივრულია და სამართლიანად შეესაბამება დამდგარ შედეგებს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, რომელიც შეიძლებოდა დამდგარიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შემთხვევაში. ესაა ანაცდური მოგება, რომლის ანაზღაურებაც მოსარჩელის განსაკუთრებულ კომერციულ ინტერესში შედის, ვინაიდან კომერციულ ბრუნვაში მისი ინტერესი შემოსავლის მიღებისკენ არის მიმართული. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე გ. მ-ძე 1988 წლის 20 მაისიდან მუშაობდა ,,ს-ი‘ მოძრავ-მექანიკური კოლონა ¹19-ში სამუშაოთა მწარმოებლად. მისი ხელფასი საშტატო განრიგის მიხედვით, შეადგენდა თვეში 21 ლარსა და 55 თეთრს. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ ავტოავარიის დღიდან _ 2003 წლის 24 იანვრიდან გ. მ-ძის მიუღებელმა შემოსავალმა შეადგინა 1724 ლარი. აღნიშნული გარემოების გამაბათილებელი მტკიცებულებები მოპასუხეს არ წარმოუდგენია.

სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, პალატა მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა უნდა აითვალოს სისხლის სამართლის ¹1004042 საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული პროკურატურის 2007 წლის 16 თებერვლის დადგენილებიდან. შესაბამისად, ვინაიდან გ. მ-ძის მიერ სარჩელი შეტანილია 2009 წლის 27 თებერვალს, მას არა აქვს გაშვებული სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით დადგენილი ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. ამასთან, საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ ავტოავარიის შედეგად სხეულის მძიმე დაზიანებების შედეგად, პოსტოპერაციული ცვლილებები მოსარჩელეს თანდათან განუვითარდა. გ. მ-ძე ავტოავარიის შემდეგ გადაყვანილი იქნა და მკურნალობდა თბილისის ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში დიაგნოზით: ქალა ტვინის ტრავმა, თავის ტვინის დაჟეჟილობა, ნათხემის მარჯვენა ჰემისფეროს ინტრაცერებრალური ჰემატომა ოპერაციის შემდგომი პერიოდში, კბილების ნაწილობრივი ამოვარდნილობა, ზედა ყბის II ტიპის მოტეხილობა, პნევმოთრაქსი. ამასთან, მოსარჩელეს 2006 წლის 11 დეკემბერს დაუდგინდა მარჯვენა ნათხემ ხიდის კუნთის სიმსივნე, რომელიც ოპერაციის შედეგად ამოკვეთილი იქნა. მოსარჩელე ავტოავარიის შედეგად გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი. ამდენად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა ბ. ბ-შვილის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ბ. ბ-შვილმა და მიუთითა, რომ 2003 წლის 24 იანვარს თბილისში, ... გამზ. ¹44 სახლის წინ ავტომანქანა, რომელსაც მართავდა ბ. ბ-შვილი, დაეჯახა ქვეითად მოსიარულე გ. მ-ძეს. საქმის მასალებით დგინდება, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიება შეწყდა 2007 წლის 16 თებერვლის დადგენილებით ბ. ბ-შვილის ქმედებაში სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნების არარსებობის გამო. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიის 2007 წლის 30 მარტის დადგენილებისა და სასამართლო შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ.თბილისის საექსპერტო-კრიმინალისტიკური სამმართველოს ექსპერტ-კრიმინალისტთა 2003 წლის 12 თებერვლის გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ტექნიკურად ავტოავარიის თავიდან აცილება ბ. ბ-შვილს არ შეეძლო და მას არ დაურღვევია ავტოსაგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ საქართველოს კანონის მოთხოვნები. სარჩელი სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარემ შეიტანა ავარიიდან 6 წლის შემდეგ, ე.ი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ.

მოცემულ შემთხვევაში, გ. მ-ძემ გაუშვა სასამართლოსათვის მიმართვის კანონით დადგენილი გასაჩივრების ვადა, რის გამოც სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა აღნიშნული და სააპელაციო საჩივარზე ეთქვა უარი. პალატამ არასწორი ინტერპრეტაცია გაუკეთა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლს, კერძოდ: პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა უნდა აითვალოს სისხლის სამართლის ¹1004042 საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული პროკურატურის 2007 წლის 16 თებერვლის დადგენილებიდან. შესაბამისად, ვინაიდან გ. მ-ძის მიერ სარჩელი შეტანილია 2009 წლის 27 თებერვალს, მას არა აქვს გაშვებული სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით დადგენილი ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ კანონი არასწორად განმარტა, რაც ყოვლად უსაფუძვლოა. საქმის მასალებით დგინდება, რომ მ-ძეს მთელი გამოძიების დროს არ მოუთხოვია დაზარალებულად ცნობა და ზიანის ანაზღაურება. მან ეს მოთხოვნა დააყენა მხოლოდ ექვსი წლის შემდეგ, აქედან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სარჩელი არის ხანდაზმული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ავტოსაგზაო შემთხვევით მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ბ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ბ. ბ-შვილის დაუბრუნდეს 2011 წლის 4 ივნისს ც. ბ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 436 ლარის 70% _ 305.2 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ბ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ბ. ბ-შვილის დაუბრუნდეს 2011 წლის 4 ივნისს ც. ბ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 436 ლარის 70% _ 305.2 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.