ას-796-850-2011 29 ივლისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია სულხანიშვილი, ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ი. გ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. კ-ძე, ბმა “....” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ამხანაგობის გადაწყვეტილებისა და კრების ოქმის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. გ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. კ-ძისა და ბმა “....ს” მიმართ ბმა “....ს” 2008 წლის 3 აპრილის ¹5 კრების ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ამხანაგობის კრების ოქმის საფუძველზე მოპასუხე მ. კ-ძისათვის გადაცემულ სადავო ქონებაზე, უფლებამოსილების მატარებელი პირი _ ამხანაგობა “ი-ძე” წევრი ა. ქ-ანი იყო, რომლის მემკვიდრეც ი. გ-ძეა. ბმა “....” არ იყო უფლებამოსილი, განეკარგა ქონება, რადგან იგი ამხანაგობის საერთო ქონებას არ წარმოადგენდა. ამასთან, სადავო ფართი არ წარმოადგენს სხვენს, იგი ჩვეულებრივი საცხოვრებელი სართულია, რისი განკარვის უფლებაც ხმათა 2/3-ით ამხანაგობის წევრებს აქვთ, თუმცა, მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, ბმა “....” მაინც არ იყო უფლებამოსილი, განეკარგა ქონება. ამასთან, მოპასუხე არც ფლობდა სადავო ფართს, ამ ფართში შესასვლელი კარის გასაღები აქვს მოსარჩელე ი.გ-ძეს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხეთა განმარტებით, არ დასტურდება სადავო ფართის მოსარჩელისადმი კუთვნილება. ამხანაგობას ჰქონდა ვალდებულება სართულის დაშენების სანაცვლოდ მაცხოვრებლებისათვის მიეშენებინათ ლოჯიები, რაც მათ მიერ არ განხორციელებულა. ა. ქ-ანს არ მიუღია მონაწილეობა სახლზე სართულის დაშენებაში, რის გამოც მას სადავო ფართზე უფლება არ წარმოშობია. მოპასუხეთა განმარტებით, გასაღების ფლობა არ ადასტურებს ფართის ფლობას. სადავო ფართი არის სხვენი და სართულად არ არის რეგისტრირებული. ამასთან, რადგან სადავო ფართის ამხანაგობა “ი-ძის “ წევრებისათვის გადაცემა მოხდა გარკვეული ლოჯიების მიშენების პირობით, რაც არ განხორციელდა 20 წლის განმავლობაში და მშენებლობის განხორციელება მობინადრეებს მოუწიათ, ამის გამო ამ პირობის შესრულება შეუძლებელია და იგი ძალადაკარგულად ითვლება. მოპასუხეების მითითებით, სადავო კრების ოქმი და გადაწყვეტილება კანონიერია და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. გ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობა “....” 2008 წლის 3 აპრილის ¹5 კრების ოქმი, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. კ-ძემ და ბმა “....”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებით მ. კ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ი. გ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, .... ქ¹60-ში და .... ქ¹6-ში მდებარე სახლების მაცხოვრებლებმა თანხმობა განაცხადეს “....” სამმართველოს მიერ აღნიშნულ სახლებზე ერთი (მეხუთე) სართულის დაშენებაზე იმ პირობით, რომ მათ მიუშენდებოდათ ლოჯიები შემინვით.

.... ქ¹60-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე ერთი სართულის დაშენებისა და ლოჯიების რეკონსტრუქციის შესახებ სსრკ .... .... სამინისტროს “.......” მშენებლობის სამმართველოს “....” მოთხოვნა დაკმაყოფილდა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის ¹.... გადაწყვეტილებით ბინის მიღების აღრიცხვაზე მყოფი თანამშრომლების სასარგებლოდ. დასახელებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ მოთხოვნასთან ერთად წარდგენილ იქნა მობინადრეთა თანხმობა. გადაწყვეტილების მიზნებისათვის “.......” დაევალა: 1)საპროექტო ორგანიზაციის მიერ დამუშავებული პროექტის წარდგენა შესათანხმებლად მთავარი არქიტექტურულ-დაგეგმარებით სამმართველოსათვის, 2)პროექტსა და ხარჯთაღრიცხვაში სახლის გარე იერსახის გაუმჯობესების სამუშაოების (ლოჯიების, აივნების, ფასადებისა და სადარბაზო შესასვლელების რეკონსტრუქცია, ეზოს კეთილმოწყობა და სხვა) გათვალისწინება, 3)სამუშაოების დამთავრების შემდეგ, ობიექტის ექსპლოატაციაში ჩაბარება დადგენილი წესით, 4)დაშენების სამუშაოების წარმოებისას, ქვედა სართულის ბინების დაზიანების შემთხვევაში, აღდგენითი სამუშაოების განხორციელება საკუთარი ხარჯებით, 5)სამშენებლო სამუშაოების წარმოება არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციიდან სათანადო ნებართვის მიღების შემდეგ.

აღმასკომის 1990 წლის 20 მარტის ¹345 განკარგულებით დაკმაყოფილდა “.......” თხოვნა და მას ნება დაერთო, .... ქუჩა ¹60-ში მდებარე ოთხსართულიან საცხოვრებელ სახლზე სართულის დაშენებასთან ერთად (აღმასკომის 29.12.88 ¹788 გადაწყვეტილება) სხვენში მოეწყო შვიდი შემოქმედებითი სახელოსნო შემოქმედებითი კავშირებისათვის.

აღმასკომის 1990 წლის 19 სექტემბრის ¹19.28.799 გადაწყვეტილებით .... ქუჩა ¹60-ში მდებარე სახლზე აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის ¹23.24.788 გადაწყვეტილების შესაბამისად შემოქმედებითი სახელოსნოების, ერთი სართულის დაშენებასა და ლოჯიების მიშენებაზე ნება დაერთო ამავე მიზნით და ამავე გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბებულ ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “.... 60-ს”, რომელსაც დაევალა მიზნის განხორციელება ინდივიდუალური მშენებლობის სამმართველოსთან გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით.

“ამხანაგობა .... 60-ში გაწევრიანების შესახებ” 1990 წლის 3 ოქტომბრის ....... რაიონის აღმასკომის ¹20.29.852 გადაწყვეტილებით .... ქუჩა ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლების დაშენებაში სხვენის სართულში შემოქმედებითი სახელოსნოების მშენებლობაში სხვა პირებთან ერთად გაწევრიანდა ა.ქ-ანი.

თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1995 წლის 18 სექტემბრის ¹256 ბრძანებით დამტკიცდა ქ.თბილისში, ....... რაიონში, .... ქ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებზე ერთი სართულის დაშენების პროექტი. ამ ბრძანებით დამკვეთად მითითებულია “.......” და “.......” სააქციო საზოგადოება, ხოლო საფუძვლად _ ....... რაიონის აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის ¹23.24.785 და 1990 წლის 19 სექტემბრის ¹19.28.799 გადაწყვეტილებები.

“ამხანაგობა ი-ძე-60-ის დაკომპლექტების შესახებ” თბილისის ....... რაიონის გამგეობის 1995 წლის 11 ოქტომბრის ¹13.28.198 გადაწყვეტილებით ამხანაგობა “ი-ძე-60-ს” (თანახმად ქალაქის მთავარი არქიტექტორის 18.09.95 ¹250 ბრძანებისა) ნება დაერთო სხვენის სართულში სახელოსნოების გაუქმებასა და ერთი საცხოვრებელი სართულის დაშენებაზე. ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ამხანაგობის წევრად, სხვა წევრებთან ერთად, დარჩა ა.ქ-ანი.

1995 წელს ამხანაგობა “ი-ძე” (დამკვეთი) და “.......” (.......) შორის გაფორმდა ¹68-95 საიჯარო ხელშეკრულება, რომლის პირველი მუხლის შესაბამისად, “.......მ” აიღო ვალდებულება, შეესრულებინა ერთი საცხოვრებელი სართულის დაშენება ქ.თბილისში, .... ქ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებზე არსებული დამტკიცებული პროექტის მიხედვით და ადრე მიღებულ სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების ნებართვის საფუძველზე, ხოლო დამკვეთის ვალდებულებას წარმოადგენდა მშენებლობის დაფინანსება. მშენებლობის დამთავრების ვადა განისაზღვრა 1996 წლის 31 დეკემბრით. გათვალისწინებული იყო ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობისას მხარეთა ურთიერთპასუხისმგებლობაც.

2006 წლის 26 სექტემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით ა. ქ-ანის მემკვიდრედ აღიარებულ იქნა ი. გ-ძე. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მხარეთა შორის სადავო არაა ის გარემოება, რომ არ განხორციელებულა შემინული ლოჯიების მიშენება .... ქ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე სახლების მაცხოვრებელთათვის – ბმა “....ს” მობინადრეთათვის.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცსო კოდექსის 180-ე მუხლზე და განმარტა, რომ დასახელებული ნორმით, აღიარებითი სარჩელის წარდგენისას მოსარჩელე შეზღუდულია იურიდიული ინტერესის არსებობით, რომელიც მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება, ჩაითვალოს გამართლებულად და გახდეს აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, თუ დასაბუთებულია, ანუ საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე იკვეთება მისი დაკმაყოფილების შესაძლებლობა. აღიარებითი მოთხოვნის დასაბუთებულობაზე მსჯელობისას უნდა არსებობდეს სწორედ ამგვარი ინტერესი და არა ის, რასაც სუბიექტური დამოკიდებულების შედეგად მხარე საკუთარ იურიდიულ ინტერესად მოიაზრებს. ისეთ პირობებში, როდესაც არ არსებობს მხარის მიერ მითითებული ინტერესის დაკმაყოფილების წინაპირობა, საფუძველი ეცლება აღიარებით მოთხოვნას. ამდენად, აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილება-არდაკმაყოფილებაზე მსჯელობისას უნდა იქნას შეფასებული მისი იურიდიული ინტერესის მართებულობა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ სადავო ოქმის ბათილად ცნობის ინტერესად მითითებულია, აღიარებულ იქნეს მისი უფლება თბილისში, .... ქ¹60-ში მდებარე მოპასუხე მ. კ-ძის კუთვნილ ფართზე. ასეთი უფლების საფუძვლად კი მოყვანილია თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მის საფუძველზე მიღებული ადმინისტრაციული აქტები, რომლებითაც მშენებლობის სამმართველო “.......” ნება დაერთო, .... ქ¹60-ში მდებარე სახლზე დაეშენებინა მე-5 სართული ბინის მიღების აღრიცხვაზე მყოფი თანამშრომლებისათვის. პალატის განმარტებით, როგორც შესაბამისი ადმინისტრაციული აქტებიდან ირკვევა, ნებართვა გაიცა დასაშენებელი სართულიდან ფართების მიღებაზე უფლებამოსილი პირების სასარგებლოდ, რომელთა გაერთიანება ჩამოყალიბდა ამხანაგობის ფორმით. .... ქ¹60-ში მდებარე სახლზე სართულის დაშენებასთან დაკავშირებით თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის აქტებით განისაზღვრა მშენებლობის მწარმოებლის _ “....” ვალდებულებები. აღნიშნული ვალდებულების შესრულების მიღებაზე უფლებამოსილ პირად განისაზღვრა ამხანაგობა “.... 60” აღმასკომის 1990 წლის 20 მარტის ¹345 გადაწყვეტილებით, ხოლო ამხანაგობის შესაბამისი ვალდებულების განსაზღვრა დადგინდა მშენებლობლობის სამმართველოსთან ხელშეკრულების გაფორმების გზით. ასეთი ხელშეკრულება გაფორმებულ იქნა 1995 წელს, რომლითაც ამხანაგობას დაევალა, უზრუნველეყო მშენებლობის დაფინანსების გახსნა და მისი უწყვეტობა შესრულებული სამუშაოების შესაბამისად. ამდენად, მშენებლობასთან დაკავშირებულ საკითხთან დაკავშირებით გამოცემული ადმინისტრაციული აქტებითა და ხელშეკრულებით წარმოშობილი უფლებებისა და ვალდებულებების ერთობლივი შეფასების საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზეა აღმასკომსა და “.......” შორის გაფორმებული ხელშეკრულება მესამე პირის _ ამხანაგობა “ი-ძის “ სასარგებლოდ, კერძოდ, სახეზეა აღმასკომისა და “.......” ნებათა გამოვლენა, მიმართული ამხანაგობა “ი-ძის” უფლების წარმოშობისკენ.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 350-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა, რომ ხელშეკრულების მიზნიდან უნდა დადგინდეს: ა) უფლება მესამე პირმა უნდა შეიძინოს თუ არა, ბ) ეს უფლება მას მაშინვე წარმოეშობა, თუ განსაზღვრული წინაპირობების არსებობისას, გ) ხელშეკრულების მხარეები უფლებამოსილი არიან თუ არა, მესამე პირის უფლება გააუქმონ ან შეცვალონ მისი თანხმობის გარეშე. მოცემულ შემთხვევაში, ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ამხანაგობა “ი-ძის “ უფლების წარმოშობისათვის განისაზღვრა წინაპირობა _ .... ქ¹60-ში მდებარე სახლის მაცხოვრებელებისათვის მიშენებული ყოფილიყო ლოჯიები შემინვით. კერძოდ, მშენებლობის მწარმოებელ “....” ვალდებულებებისა და უფლებების განმსაზღვრელი აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის ¹23.24.788 გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა სახლის მაცხოვრებლების შესაბამისი თანხმობის საფუძველზე იმ პირობით, რომ დაშენებასთან ერთად სახლზე განხორციელდებოდა შემინული ლოჯიების მიშენება. როგორც დადგენილ იქნა, დასახელებული პირობა შესრულებული არ ყოფილა, ამდენად, სასამართლოს განმარტებით, ამხანაგობა “ი-ძის “ უფლება დაშენებულ სართულზე არ შეიძლება, ჩაითვალოს წარმოშობილად. შესაბამისად, დასახელებული ამხანაგობის წევრობიდან გამომდინარე, უფლებაზე მოსარჩელის პრეტენზია დაუსაბუთებელია და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. გ-ძემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” და “ე¹” ქვეპუნქტების მოთხოვნები, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სახეზეა მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული ხელშეკრულება და 1988 წელს დადებული ხელშეკრულების სამართლებრივი რეგულირებისათვის არასწორად მიუთითა 1997 წლის სამოქალაქო კოდექსის 350-ე მუხლის დებულება.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება კანონით დადგენილ მოთხოვნებს, კერძოდ, სასამართლომ გადაწყვეტილების დასაბუთებისას არ გაითვალისწინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილებით დადგენილი მოთხოვნები. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებით სასამართლომ დაარღვია საპროცესო ნორმებიც, რაც დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა, აღნიშნული კი გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობაა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოსაგან განსხვავებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები. პალატა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებისას შემოიფარგლება მხოლოდ ი.გ-ძის იურიდიული ინტერესის არასწორი ინტერპრეტაციით და მოწინააღმდეგე მხარეს აკუთვნებს ი.გ-ძის მამკვიდრებლის მიერ საკუთარი ხარჯით სადავო მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ბინის მე-5 სართულზე დაშენებულ 152.46 კვ.მ ფართს. სააპელაციო სასამართლომ, მართალია, სწორად მიუთითა იურიდიული ინტერესის არსებობის სავალდებულობაზე აღიარებითი სარჩელისას, თუმცა არასწორად შეაფასა კასატორის იურიდიული ინტერესის მართებულობა. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სახეზე იყო აღმასკომსა და “.......” შორის დადებული ხელშეკრულება, მიმართული ამხანაგობა “ი-ძის “ მიმართ და არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 350-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი გარემოებები.

კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო პალატის აღნიშნულ მოსაზრებას, რადგანაც სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა _ მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმები და არ გამოიყენა 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, ვინაიდან “.......” და .... ქ¹60-ში მაცხოვრებელთა შორის ურთიერთობა წარმოიშვა 1988 წლის 8 სექტემბერს ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული “ქ.თბილისში, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შესახებ” დებულების საფუძველზე ამავე დებულების მე-7, მე-10, მე-16, მე-20 და 21-ე მუხლების შესაბამისად.

აღნიშნული დებულებების გათვალისწინებით, ამხანაგობა “.... 60” 1990 წლის 19 სექტემბერს ქ.თბილისის ....... რაიონის აღმასრულებელი კომიტეტის ¹19.28.799 გადაწყვეტილების საფუძველზე წარმოადგენდა იურიდიულ პირს, რომლის წევრებსაც დამტკიცებული პროექტის საფუძველზე წარმოეშვათ უფლება სამომავლო ქონებაზე _ ამავე მისამართზე მდებარე სახლის მე-4 სართულის ზემოთ დასაშენებელი მე-5 სართულის ფართზე და უფლების წარმოშობა არ იყო დამოკიდებული კონკრეტულ პირობებზე, კონკრეტული პირის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ამ პირს ჩაანაცვლებდა სხვა.

კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილებით ამხანაგობის წევრებს უფლება მიეცათ დაშენებისა და ლოჯიების მიშენებაზე, ისე, რომ ეს უკანასკნელნი უფლებამოსილი იყვნენ და არა ვალდებულები განეხორციელებინათ მშენებლობა, ამასთან ლოჯიების მიშენებაში იგულისხმებოდა არა მთელ ფართზე, არამედ, მხოლოდ დაშენებულ ნაწილზე ლოჯიების მიშენების უფლება.

საქმეში არსებული ქ.თბილისის სახელმწიფო არქიტექტურის სამშენებლო კონტროლის ინსპექციის 1991 წლის 2 ივნისის ¹66 ნებართვით დასტურდება, რომ ვალდებულების შესრულება ეკისრებოდა “.......”, რომელსაც არ შეუსრულებია ნაკისრი ვალდებულება, შესაბამისად, გამოდის, რომ ორივე მოდავე მხარე არის ერთი მოვალის _ “....” კრედიტორი და ორივე მათგანის მიმართ არსებობს შეუსრულებელი ვალდებულება.

დასახელებული გარემოებიდან გამომდინარე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაადგინა, რომ ამხანაგობა “ი-ძის “ წევრებს .... ქ¹60-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე ლოჯიების მიშენების ვალდებულება არ უკისრიათ.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 350-ე მუხლის პირველი ნაწილით და დაარღვია ამავე კოდექსის 1506-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დებულება, რადგანაც სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 164-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც ქ.თბილისში, .... ქ¹60-ში მცხოვრებ როგორც ძველ მაცხოვრებლებს, ისე ამხანაგობა “ი-ძის “ წევრებს უფლება აქვთ, მოსთხოვონ მოვალეს ვალდებულების ჯეროვნად შესრულება და აღნიშნული გავლენას არ მოახდენს სამომავლო ქონებაზე კასატორის საკუთრების უფლებაზე. სააპელაციო სასამართლოს ასევე უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 153-ე მუხლით, რომელიც მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის მსგავსად აწესებს კრედიტორის უფლებას, მოსთხოვოს მოვალეს ნაკისრი ვალდებულების შესრულება.

კასატორის განმარტებით, განსახილველი დავის სპეციფიკურობა ისაა, რომ სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობა უკავშირდება მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლზე სართულის დაშენებას, რომლის თაობაზეც შეიქმნა ამხანაგობა, წევრების უფლება-მოვალეობები განისაზღვრა მხოლოდ სართულის დაშენების ნაწილით, ამდენად, აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოადგენს საერთო საქმიანობის ხელშეკრულებასაც, სადაც წარმოდგენილი არიან კონკრეტული პირები კონკრეტული უფლება-მოვალეოებებით: 1. “.......”, რომელმაც მოიპოვა უფლება და იკისრა ვალდებულება, ბინის მიმღებთა რიგში მყოფი თანამშრომლებისათვის საცხოვრებელ სახლზე დაეშენებინა ერთი სართული და აღნიშნულის სანაცვლოდ ქ.თბილისში, .... ქ¹60-ში მაცხოვრებელთა წინაშე იკისრა ვალდებულება, საცხოვრებელ სახლებზე მიეშენებინა ლოჯიები შემინვით. 2. ამ მისამართზე მაცხოვრებლებმა განაცხადეს თანხმობა მშენებლობაზე ლოჯიების მიშენების სანაცვლოდ. 3. ამხანაგობა “.... 60”, რომელმაც იკისრა ვალდებულება, საცხოვრებელ სახლზე სართულის დაშენების ნებართვის “....” მიერ მოპოვების გამო, დაეფინანსებინა მშენებლობა. ამ გარიგებით სამივე მხარე მიიღებდა სარგებელს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ამხანაგობა “ი-ძის “ წევრებმა მოახდინეს საცხოვრებელი სახლის მე-4 სართულის ზემოთ დაშენებული ფართის შესაბამისი ნაწილის რეალიზაცია. საკუთრების უფლების რეგისტარციის საფუძველი გახდა ის აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტები, რაც სააპელაციო სასამართლომ არასწორად ჩათვალა მესამე პირის სასრგებლოდ დადებულ გარიგებად. 90-იან წლებში გაცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები კასატორს ანიჭებენ ისეთივე უფლებას, როგორიც მიენიჭათ ამხანაგობა “ი-ძის “ სხვა წევრებს, მიუხედავად იმისა, საცხოვრებელ სახლს მიეშენა თუ არა ლოჯიები შემინვით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დარღვეულია არა მხოლოდ კასატორის, არამედ ამხანაგობა “ი-ძის “ სხვა წევრების უფლებები, ვინაიდან სამომავლო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოთხოვნის იურიდიული ინტერესი ი.გ-ძეს გააჩნია, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ საქმის მასალების თანახმად, სადავო მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის მე-4 სართულის ზემოთ არსებობს მე-5 სართულის მონოლითური რკინა-ბეტონის იატაკის ფილა, რომელიც 4-სართულიანი შენობის ჭერს დაშორებულია 1.10 მეტრით, ამ სართულზე არსებობს მზიდი კოლონები და მათი დამაკავშირებელი რიგელები ორქანობიანი სახურავითა და შესასვლელი კარით. მხარეთა შორის სადავო არც ის გარემოებაა, რომ მშენებლობა ნაწარმოებია ი.გ-ძის მამკვიდრებლისა და ამხანაგობის სხვა წევრების ძალისხმევით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების 1.1, 21-ე მუხლები, ასევე 3.2 მუხლის “გ” ქვეპუნქტი და არ შეაფასა ის ფაქტი, რომ ფართის ლეგალიზებისათვის სავალდებულოა მხარემ დაადასტუროს მისი საკუთრების უფლება ქონებაზე, რაც განსახილველ შემთხვევაში 90-იან წლებში გაცემული ადმინისტრაციული აქტებია და სწორედ ეს აქტები მიიჩნია ქ.თბილისის მერიამ ამხანაგობა “ი-ძის “ წევრებისათვის სახლზე დაშენებული ფართების ლეგალიზებისას.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ასევე დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, პალატას არ უმსჯელია იმ გარემოებაზე ნ. კ-ლია იყო თუ არა უფლებამოსილი, დაეცვა ბმა “....ს” ინტერესები სასამართლოში, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მინდობილობის თანახმად, მინდობილობა ნ.კ-ლიას სახელზე გაცემულია დ.მ-შვილის მიერ როგორც ფიზიკური პირის და არა როგორც ამხანაგობის წარმომადგენლის მიერ. აღნიშნულით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 93-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და 96-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ასევე “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის “ა” ქვეპუნქტი და 26-ე მუხლის მე-7 პუნქტის “მ” ქვეპუნქტი.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ “.......” ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია, რადგანაც საქმის მასალებითა და მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ “.....” ნაკისრი ვალდებულების ძირითადი ნაწილი შეასრულა, ხოლო დაწყებული სამშენებლო სამუშაოების დასრულება ამხანაგობის წევრებმა განახორციელეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 მაისის განჩინებით ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). როგორც საკასაციო საჩივრის შინაარსიდან ირკვევა, კასატორი მიუთითებს საპროცესო ნორმების დარღვევაზე, რის შედეგადაც საქმეზე არასწორად იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რაც საბოლოოდ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი გახდა. საკასაციო პალატა კასატორის პრეტენზიებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით ვერ მიიჩნევს დასაშვებად და დასაბუთებულად, რის გამოც თვლის, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებანი არ საჭიროებენ დამატებით გამოკვლევას.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რამდენიმე გარემოებაზე:

ქ.თბილისში, .... ქ¹60-ში და .... ქ¹6-ში მდებარე სახლების მაცხოვრებლებმა თანხმობა განაცხადეს “....” სამმართველოს მიერ აღნიშნულ სახლებზე ერთი (მეხუთე) სართულის დაშენებაზე იმ პირობით, რომ მათ მიუშენდებოდათ ლოჯიები შემინვით.

საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის ¹23.24.788 გადაწყვეტილებით “.......” დაევალა: საპროექტო ორგანიზაციის მიერ დამუშავებული პროექტის წარდგენა შესათანხმებლად მთავარი არქიტექტურულ-დაგეგმარებითი სამმართველოსათვის; პროექტსა და ხარჯთაღრიცხვაში სახლის გარე იერსახის გაუმჯობესების სამუშაოების (ლოჯიების, აივნების, ფასადებისა და სადარბაზო შესასვლელების რეკონსტრუქცია, ეზოს კეთილმოწყობა და სხვა) გათვალისწინება; სამუშაოების დამთავრების შემდეგ, ობიექტის ექსპლოატაციაში ჩაბარება დადგენილი წესით; დაშენების სამუშაოების წარმოებისას, ქვედა სართულის ბინების დაზიანების შემთხვევაში, აღდგენითი სამუშაოების განხორციელება საკუთარი ხარჯებით; სამშენებლო სამუშაოების წარმოება არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციიდან სათანადო ნებართვის მიღების შემდეგ.

აღმასკომის 1990 წლის 19 სექტემბრის ¹19.28.799 გადაწყვეტილებით .... ქუჩა ¹60-ში მდებარე სახლზე აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის ¹23.24.788 გადაწყვეტილების შესაბამისად შემოქმედებითი სახელოსნოების, ერთი სართულის დაშენებასა და ლოჯიების მიშენებაზე ნება დაერთო ამავე მიზნით და ამავე გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბებულ ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “.... 60-ს”.

“ამხანაგობა .... 60-ში გაწევრიანების შესახებ” 1990 წლის 3 ოქტომბრის ....... რაიონის აღმასკომის ¹20.29.852 გადაწყვეტილებით .... ქუჩა ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლების დაშენებაში სხვენის სართულში შემოქმედებითი სახელოსნოების მშენებლობაში სხვა პირებთან ერთად გაწევრიანდა ა.ქ-ანი.

თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1995 წლის 18 სექტემბრის ¹256 ბრძანებით დამტკიცდა ქ.თბილისში, ....... რაიონში, .... ქ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებზე ერთი სართულის დაშენების პროექტი.

“ამხანაგობა ი-ძე-60-ის დაკომპლექტების შესახებ” თბილისის ....... რაიონის გამგეობის 1995 წლის 11 ოქტომბრის ¹13.28.198 გადაწყვეტილებით ამხანაგობა “ი-ძე-60-ს” ნება დაერთო სხვენის სართულში სახელოსნოების გაუქმებასა და ერთი საცხოვრებელი სართულის დაშენებაზე. ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ამხანაგობის წევრად, სხვა წევრებთან ერთად, დარჩა ა.ქ-ანი.

1995 წელს ამხანაგობა “ი-ძე 60-სა” (დამკვეთი) და “.......” (.......) შორის გაფორმდა ¹68-95 საიჯარო ხელშეკრულება, რომლის პირველი მუხლის შესაბამისად, “.......მ” აიღო ვალდებულება, შეესრულებინა ერთი საცხოვრებელი სართულის დაშენება ქ.თბილისში, .... ქ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებზე არსებული დამტკიცებული პროექტის მიხედვით და ადრე მიღებულ სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების ნებართვის საფუძველზე, ხოლო დამკვეთის ვალდებულებას წარმოადგენდა მშენებლობის დაფინანსება. მშენებლობის დამთავრების ვადა განისაზღვრა 1996 წლის 31 დეკემბრით.

2006 წლის 26 სექტემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით ა. ქ-ანის მემკვიდრედ აღიარებულ იქნა ი. გ-ძე.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა შეაფასა როგორც მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული ხელშეკრულება. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოცემულ სამართლებრივ კვალიფიკაციას და ვერ გაიზიარებს კასატორის საწინააღმდეგო მოსაზრებას, თუმცა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული გარიგების ერთ-ერთ მხარედ აღმასკომი.

როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი, .... ქ.¹60-ისა და .... ქ.¹6-ში მდებარე მრავალბინიანი სახლის მაცხოვრებლებმა თანხმობა განაცხადეს “....” სამმართველოს მიერ აღნიშნულ სახლებზე ერთი (მეხუთე) სართულის დაშენებაზე, იმ პირობით, რომ მათ არსებულ ფართზე მიუშენდებოდათ ლოჯიები შემინვით. თავის მხრივ “....” სამმართველო მოქმედებდა ბინის მიღების აღრიცხვაზე მყოფი თანამშრომლების ინტერესების დასაკმაყოფილებლად. მოცემული ურთიერთობის ანალიზიდან შეიძლება დავასკვნათ, რომ .... ქ.¹60-ისა და .... ქ.¹6-ში მდებარე მრავალბინიანი სახლის მაცხოვრებლებმა განკარგეს საერთო ქონება. ამასთან, მათ საერთო ქონება კრედიტორს (“....” სამმართველოს) გადასცეს განსაზღვრული პირობების შესრულების სანაცვლოდ. ამდენად სახეზეა .... ქ.¹60-ისა და .... ქ.¹6-ში მდებარე მრავალბინიანი სახლის მაცხოვრებლებსა და “....” სამმართველოს შორის დადებული ორმხრივი ხელშეკრულება მესამე პირის _ ბინის მიღების აღრიცხვაზე მყოფი თანამშრომლების (შემდგომში _ ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “ი-ძის”) სასარგებლოდ.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განსახილველი სადავო ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასებისას უნდა გამოეყენებინა 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსის ნორმები და არ უნდა გამოეყენებინა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის მითითებას მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის მიხედვით, “სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.”. ვინაიდან მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის დებულებები უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს, ეჭვგარეშეა ახალი სამოქალაქო კოდექსის გამოყენების აუცილებლობა. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ კასატორს თავისი მოთხოვნის სამართლებრივი დასაბუთებისას არც პირველ და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში არ უხელმძღვანელებია 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მესამე პირის სასარგებლოდ ხელშეკრულების დადებისას, იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულებაში არ არის სპეციალური დათქმა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 350-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლოს შეფასების საგანია მესამე პირისათვის როგორც უფლების წარმოშობის, ისე მისი შეცვლის ან გაუქმების დადგენა. მოცემული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე, არ არის გამორიცხული, რომ უფლების წარმოშობა გარკვეული პირობის დადგომას უკავშირდებოდეს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს უნდა შეეფასებინა .... ქ¹60-ში და .... ქ¹6-ში მდებარე სახლების მაცხოვრებლებსა და “....” სამმართველოს შორის 1998 წლის 14 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულებით შეიძინა თუ არა უფლება მესამე პირმა; ეს უფლება მას მაშინათვე წარმოეშვა, თუ მისი წარმოშობა დაკავშირებული იყო განსაზღვრულ წინაპირობებთან; ხელშეკრულების მხარეები უფლებამოსილნი არიან თუ არა, მესამე პირის უფლება გააუქმონ ან შეცვალონ მისი თანხმობის გარეშე.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “ი-ძე”-ის უფლების წარმოშობა დამოკიდებული იყო იმ პირობაზე, მიუშენდებოდათ თუ არა შემინული ლოჯიები .... ქ.¹60-ისა და .... ქ.¹6-ში მდებარე მრავალბინიანი სახლის მაცხოვრებლებს, ვინაიდან ასეთი დათქმა არ გამომდინარეობს არც ხელშეკრულების მიზნიდან და არც მისი შინაარსიდან. ამასთან, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეზე დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ აღმასკომის 1990 წლის 19 სექტემბრის ¹19.28.799 გადაწყვეტილებით .... ქუჩა ¹60-ში მდებარე სახლზე აღმასკომის 1988 წლის 29 დეკემბრის ¹23.24.788 გადაწყვეტილების შესაბამისად შემოქმედებითი სახელოსნოების, ერთი სართულის დაშენებასა და ლოჯიების მიშენებაზე ნება დაერთო ამავე მიზნით და ამავე გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბებულ ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “.... 60-ს”. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1995 წლის 18 სექტემბრის ¹256 ბრძანებით დამტკიცდა ქ.თბილისში, ....... რაიონში, .... ქ¹60-სა და .... ქ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებზე ერთი სართულის დაშენების პროექტი. მითითებული გარემოებები ცხადყოფენ, რომ ამხანაგობა “.... 60-ს” უფლება წარმოეშვა იმ პერიოდიდან, რაც მშენებლობის მიზნით ჩამოყალიბდა ამხანაგობა და შესაბამისი აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტებით ნება დაერთო ეწარმოებინა მშენებლობა.

რაც შეეხება ქ.თბილისში, .... ქ¹60-ში და .... ქ¹6-ში მდებარე სახლების მაცხოვრებლების სასარგებლოდ სანაცვლო ვალდებულების შეუსრულებლობის საკითხს, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აღნიშნული გავლენას ვერ მოახდენს მესამე პირის უფლებაზე იმ პირობებში, როდესაც ხელშეკრულების მხარეებს უარი არ უთქვამთ ხელშეკრულებაზე. ამდენად თუ ბმა “....” მიიჩნევს, რომ მის მიმართ ვალდებულება არ შესრულდა ან არაჯეროვნად შესრულდა, მას შეუძლია მოვალეს მოსთხოვოს ვალდებულების შესრულება ან/და ზიანის ანაზღაურება.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა კასატორის იურიდიული ინტერესის მართებულობა. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “ი-ძის “ წევრად, სხვა წევრებთან ერთად, დარჩა ა.ქ-ანი, რომლის მემკვიდრედაც 2006 წლის 26 სექტემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით აღიარებულ იქნა ი. გ-ძე. როგორც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შინაარსიდან ირკვევა, მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი სასამართლომ გარკვეულწილად დაუკავშირა ამხანაგობა “ი-ძის “ უფლების წარმოშობას. როგორც ზემოთ დავასაბუთეთ, ქ.თბილისში, .... ქ¹60-ში და .... ქ¹6-ში მდებარე სახლების მაცხოვრებლებსა და “....” სამმართველოს შორის დადებული ხელშეკრულებით ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “.... 60-ს”, რომლის წევრიცაა მოსარჩელე, უფლება წარმოეშვა. ეს უფლება არ გაუქმებულა და დღესაც ძალაშია. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ამხანაგობა “ი-ძის “ რამდენიმე წევრმა, რომლებიც თავიანთ უფლებებში მოსარჩელესთან შედარებით არ იმყოფებოდნენ უპირატეს მდგომარეობაში, მოახდინეს სამართლებრივი სიკეთის რეალიზაცია. ის თუ რა გზით განხორციელდა ეს ფაქტი, იურიდიული ინტერესის დასაბუთებისთვის ნაკლებად მნიშვნელოვანია.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა განიხილა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 180-ე და 350-ე მუხლებთან შესაბამისობაში. სააპელაციო სასამართლოს არ შეუმოწმებია მხარეთა შორის სადავოდ გამხდარი ბმა “....ს” 2008 წლის 3 აპრილის ¹5 კრების ოქმი ხომ არ ეწინააღმდეგებოდა “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნებს.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ .... ქ.¹60-ისა და .... ქ.¹6-ში მდებარე მრავალბინიან სახლზე უნდა დაშენებულიყო შემოქმედებითი სახელოსნოები და ერთი საცხოვრებელი სართული. საქმეში წარმოდგენილია ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულოი ბიუროს მიერ 2009 წლის 24 სექტემბერს გაცემული დასკვნა, რომლის შეფასების საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ფართი წარმოადგენს სრულყოფილ საცხოვრებელ სართულს. აღნიშნული გარემოება არ უარუყვია სააპელაციო სასამართლოსაც. მხარეთა შორის სადავოდ გამხდარი 2008 წლის 3 აპრილის ¹5 კრების ოქმის შინაარსიდან ირკვევა საწინააღმდეგო, კერძოდ ის, რომ ბმა “....ს” წევრს მ.კ-ძეს გადაეცა საკუთრებაში სადავო ფართი, როგორც სხვენი.

“ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.). ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. საქმის მასალებით არ არის დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მ.კ-ძე “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის ძალაში შესვლის დროისათვის (2007 წლის 1 აგვისტო) ფაქტობრივად ფლობდა სადავო ფართს.

“ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-16 მუხლი მე-2 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას შეუძლია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების, მათ შორის, იმ სახურავის, სხვენის, სარდაფის, მიწის ნაკვეთის, რომლებიც არ იმყოფება ინდივიდუალურ საკუთრებაში, სარგებლობის უფლებით გაცემა ან გასხვისება. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ .... ქ.¹60-ისა და .... ქ.¹6-ში მდებარე მრავალბინიანი სახლის მაცხოვრებლებმა ერთხელ უკვე განკარგეს საერთო ქონება. აქედან გამომდინარე, .... ქ.¹60-ისა და .... ქ.¹6-ში მდებარე მრავალბინიანი სახლის მაცხოვრებლებს, რომელთა მონაწილეობითაც დაფუძნდა ბმა “....”, არ ჰქონდა უფლება გასხვისებული საერთო ქონება განეკარგა ამხანაგობის წევრ მ.კ-ძეზე.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საკითხების გათვალისწინებით უდავოდ დასტურდება ის ფაქტი, რომ ბმა “....ს” 2008 წლის 3 აპრილის ¹5 კრების ოქმი ეწინააღმდეგება “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის და სამოქალაქო კოდექსის ნორმებს, რის გამოც აღნიშნული ოქმი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ამასთან, იურიდიულად საკმარისად არ დაასაბუთა გადაწყვეტილება, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტისა და ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნების საფუძვლები.

ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში არასწორი გადაწყვეტილების მიღება ფაქტობრივი გარემოებების მცდარი სამართლებრივი შეფასებითაა განპირობებული და არ არსებობს მტკიცებულებათა დამატებით გამოკლვლევის აუცილებლობა, საკასაციო პალატა უფლებამოსილია, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად კი, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

მოცემული საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელე ი.გ-ძემ საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას სახელმწიფო ბაჯის სახით გადაიხადა 120 ლარი, ხოლო საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 150 ლარია. ვინაიდან მოცემული დავის საგნის ღირებულება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის “კ” ქვეპუნქტის საფუძველზე 4000 ლარით განისაზღვრა, ხოლო საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა, ამავე კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის “თ” ქვეპუნქტის თანახმად _ 300 ლარია, ამასთან, საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების ეტაპზე კასატორმა წარმოადგინა მხოლოდ 150 ლარის ჩარიცხვის ქვითრის დედანი, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოპასუხეებს: მ. კ-ძესა და ბმა “.... ......” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის დარჩენილი ნაწილის _ 150 ლარის, ხოლო ი. გ-ძის სასარგებლოდ _ მის მიერ სარჩელსა და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 120 ლარის და 150 ლარის, სულ _ 270 ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

3. ი. გ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდეს.

4. ბათილად იქნეს ცნობილი ბმა “....ს” 2008 წლის 3 აპრილის ¹5 კრების ოქმი.

5. მ. კ-ძესა და ბმა “.....” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროთ 150 ლარის, ხოლო ი. გ-ძის სასარგებლოდ _ 270 გადახდა.

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.