ას-809-862-2011 15 ივლისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. სულხანიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – 1. ნ. ც-ძე

2. შპს “ს. კ-ში”

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. გ-ძე, თ. ქ-ძე, ა. გ-შვილი, ც. კ-ავა, ე. ტ-შვილი, ც. ჯ-შვილი, ვ. ფ-ია, ლ. მ-შვილი, პ. მ-შვილი, ქ. გ-ძე, მ. ჩ-ძე, ლ. ჯ-ია, თ. მ-ძე, თ. ბ-შვილი, ა. ფ-ავა, თ. გ-ძე, ე. ბ-ური, გ. შ-ია

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. გ-ძემ, თ. ქ-ძემ, ა. გ-შვილმა, ც. კ-ავამ, ე. ტ-შვილმა, ც. ჯ-შვილმა, ვ. ფ-იამ, ლ. მ-შვილმა, პ. მ-შვილმა, ქ. გ-ძემ, მ. ჩ-ძემ, ლ. ჯ-იამ, თ. მ-ძემ, თ. ბ-შვილმა, ა. ფ-ავამ, თ. გ-ძემ, ე. ბ-ურმა და გ. შ-იამ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ნ. ც-ძისა და შპს “ს. კ-ში” წინააღმდეგ და მოითხოვეს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2008 წლის 30 მაისის, 15 ივლისისა და 10 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელეებმა ქ. უ-ძეს სამი თვის ვადით, თვეში 5% და ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,3 % დარიცხვით სესხად გადასცეს თანხა, რომლის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ც-ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება მდებარე, ქ. თბილისი, ... ქ ¹37, ფართი 488 კვ.მ., მე-3 სართულზე და 162,78 კვ.მ. მე-4 სართულზე. ხელშეკრულების გაფორმებისას ნ. ც-ძისათვის ცნობილი იყო ხელშეკრულების შინაარსი და ქ. უ-ძის სესხის ოდენობა. 2009 წლის 3 აპრილს ე. ბ-ურმა და გ. შ-იამ მიმართეს კერძო არბიტრაჟს, რომლის 2009 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით მათი პრეტენზია დაკმაყოფილდა სრულად და ქ. უ-ძისათვის დაკისრებული თანხების ამოღების მიზნით აუქციონზე სარეალიზაციოდ მიექცა ნ. ც-ძის საკუთრებაში არსებული ზემოთ აღნიშნული ქონება. 2009 წლის 13 მაისს კერძო არბიტრაჟს მიმართეს სხვა კრედიტორებმა, რომელთა საარბიტრაჟოO პრეტენზიები ასევე იქნა დაკმაყოფილებული. 2009 წლის 28 მაისს შპს “ს. კ-ში”-ს მიმართა ნ. ც-ძემ და მოითხოვა იპოთეკის ნაწილში 2008 წლის 30 მაისის, 15 ივლისისა და 10 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა. 2009 წლის 19 ივნისს შპს “ს. კ-ში” საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით, ნ. ც-ძის პრეტენზია დაკმაყოფილდა ბათილად იქნა ცნობილი მხარეებს შორის 2008 წლის 30 მაისს, 15 ივლისს და 10 დეკემბერს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებები იპოთეკის ნაწილში. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეები ითხოვენ აღნიშნული გადაწყვეტილების გაქუმებას.

ნ. ც-ძემ და შპს “ს. კ-ში”, სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ არბიტრაჟის გადაწყვეტილება კანონიერია, და არ არსებობს “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლით გათვალისწინებული მისი გაუქმების საფუძვლები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით ე. ტ-შვილის, ც. ჯ-შვილის, ვ. ფ-იას, ლ. მ-შვილის, პ. მ-შვილის, ქ. გ-ძის, მ. ჩ-ძის, ლ. ჯიქიას, თ. მ-ძის, თ. გ-ძის, თ. ბ-შვილის, ა. ფ-ავას, თ. ქ-ძის, ლ. გ-ძის, ა. გ-შვილის, ც. კ-ავას, ე. ბ-ურის, გ. შ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა შპს “ს. კ-შის” 2009 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ც-ძემ და შპს “ს. კ-ში”, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინებით ნ. ც-ძისა და შპს “ს. კ-ში” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 30 მაისს, 15 ივლისსა და 10 დეკემბერს მოსარჩელეებსა და ქ. უ-ძეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებები.

აღნიშნული ხელშეკრულებების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ნ. ც-ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება მდებარე, ქ. თბილისი, ... ქ. ¹37, ფართი 488 კვ.მ., მე-3 სართულზე და 162,78 კვ.მ., მე-4 სართულზე.

2009 წლის 3 აპრილისა და 2009 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებებით მოსარჩელეთა პრეტენზია დაკმაყოფილდა და ქ. უ-ძეს დაეკისრა მათთვის თანხის გადახდა, ასევე დაკისრებული თანხების ამოღების მიზნით აუქციონზე სარეალიზაციოდ მიექცა ნ. ც-ძის საკუთრებაში არსებული ზემოთ აღნიშნული უძრავი ქონება.

შპს “ს. კ-ში” 2009 წლის 19 ივნისს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით ნ. ც-ძის პრეტენზია დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი მხარეებს შორის 2008 წლის 30 მაისს, 15 ივლისს და 10 დეკემბერს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებები იპოთეკის ნაწილში.

2008 წლის 30 მაისის, 15 ივლისისა და 10 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებში აღნიშნულ იქნა, რომ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ნებისმიერი დავა, მათ შორის დაკავშირებული ამ ხელშეკრულების მოშლის და შეწყვეტის უნდა გადაწყვეტილიყო კერძო არბიტრაჟის მიერ, დავა უნდა განეხილა ერთი არბიტრისაგან შექმნილ არბიტრაჟს.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები და მიიჩნია, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას სწორად იხელმძღვანელა “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 1.1-წ, 43-ე, 28-ე მუხლებით, ასევე სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე და ამასთან განმარტა, რომ “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საარბიტრაჟო შეთანხმება, ასევე წარმოადგენს ორი ან მეტი პირის შინაარსობრივად ურთიერთთანმხვედრი ნების გამოვლენას (გარიგებას), რომელიც უნდა აკმაყოფილებდეს ნების გამოვლენის ნამდვილობის ყველა წინაპირობას. ხსენებული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, პალატამ აღნიშნა, რომ პირთა თანასწორობაზე დამყარებული კერძო ხასიათის ურთიერთობიდან წარმოშობილი დავა მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება განიხილოს იმ არბიტრაჟმა, რომელზეც შეთანხმდებიან მხარეები საარბიტრაჟო შეთანხმების დადებისას, ხოლო ბათილია ის საარბიტრაჟო შეთანხმება, თუ მასში მითითებული არბიტრაჟი არც ერთმნიშვნელოვნად არის განსაზღვრული და არც იმგვარად არის ჩამოყალიბებული, რომ მისი შინაარსის მიხედვით შესაძლებელი იყოს განსაზღვრა, თუ რომელ კონკრეტულ არბიტრაჟს გულისხმობდნენ მხარეები. დაუშვებელია საარბიტრაჟო დათქმიდან ორი ან მეტი არბიტრაჟის განსჯადობა გამომდინარეობდეს. შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ზოგადი დათქმის არსებობა ბუნდოვანს ხდიდა, თუ რა ტიპის არბიტრაჟი იყო მხარეთა მიერ შერჩეული, რაც შესაძლებლობას ანიჭებდა არაკეთილსინდისიერ მხარეს ასეთი შეთანხმების საკუთარი ინტერესების გათვალისწინებით გამოყენებას.

აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მხარეთა მიერ განხორციელებული მოქმედებები ადასტურებდნენ, რომ ისინი სწორედ იმაზე შეთანხმდნენ, რომ დავა განეხილა ნებისმიერ არბიტრაჟს, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნულის საპირისპიროდ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას მასზე, რომ საარბიტრაჟო დათქმის შედგენისას, მისი ნამდვილობის ერთ-ერთ სავალდებულო ელემენტს კონკრეტული არბიტრაჟის კომპეტენციის განსაზღვრა წარმოადგენს. ანუ, მხარეები როდესაც თანხმდებიან, დავის არბიტრაჟისათვის განსახილველად გადაცემას, მათ ასევე უნდა განსაზღვრონ ის კონკრეტული არბიტრაჟი, რომელიც იქნება უფლებამოსილი გადაწყვიტოს მხარეთა შორის არსებული დავა. განსახილველ საქმეში, მხარეთა შორის 2008 წლის 30 მაისის, 15 ივლისისა და 10 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებში აღნიშნულია, რომ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ნებისმიერი დავა, მათ შორის დაკავშირებული ამ ხელშეკრულების მოშლის, შეწყვეტის, გადაწყვეტილი უნდა იქნეს კერძო არბიტრაჟის მიერ. დავა უნდა განიხილოს ერთი არბიტრისაგან შექმნილმა არბიტრაჟმა. ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ ხსენებული საარბიტრაჟო დათქმა ვერ ჩაითვლებოდა ნამდვილად.

სააპელაციო სასამართლო ასევე სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას, რომ შპს “ს. კ-ში” არ გააჩნდა მხარეთა შორის არსებული დავის განხილვისა და გადაწყვეტის კომპეტენცია. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს განმარტება მასზე, რომ მოპასუხეთა მიერ საარბიტრაჟო საქმის განხილვისას წარმოდგენილი შესაგებლებით, მათ განუმარტეს საარბიტრაჟო სასამართლოს, რომ მხარეთა შორის ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავას უკვე იხილავდა სხვა არბიტრაჟი, რომელსაც თავის მხრივ ეს მითითება უნდა განეხილა, როგორც ამ საქმესთან მიმართებით მისი კომპეტენციის არ ცნობად.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ც-ძემ და შპს “ს. კ-ში”, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ მართალია განჩინების გამოტანისას გამოიყენა “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 1.1 მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, თუმცა არასწორად განმარტა იგი, მაშინ, როდესაც მიიჩნია, რომ მხარეთა თანხმობის შემთხვევაშიც კი კრძალავს კანონი იმ არბიტრაჟის მიერ საქმის განხილვას, რომელიც კონკრეტულად იყო მითითებული წერილობით საარბიტრაჟო შეთანხმებაში;

კასატორის აზრით, მართალია სასამართლომ ასევე გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, მაგრამ ასევე არასწორად განმარტა იგი, კერძოდ, “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 28-ე მუხლი, როდესაც მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმა არ განსაზღვრავდა ამისთვის სპეციალურ ფორმას _ არბიტრაჟის კომპეტენციასთან დაკავშირებული პრეტენზიის დაფიქსირებას, იმ დროს, როცა მხარეს საქმის განმხილველი არბიტრაჟის წინააღმდეგ არც წერილობით და არც ზეპირად არ წამოუყენებია თავისი შესაგებელი, რაც დასტურდება საქმის მასალებით;

კასატორის მოსაზრებით, ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლი, ვინაიდან მხარეები სწორედ იმ საკითხზე შეთანხმდნენ, რაც იყო მითითებული საარბიტრაჟო შეთანხმებაში.

კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლი და მის საფუძველზე, საარბიტრაჟოO შეთანხმების მხოლოდ ერთი მხარისათვის მიიჩნია ბათილად ის საარბიტრაჟო შეთანხმება, რომელიც თავდაპირველად არაკეთილსინდისიერად გამოიყენა მეორე მხარემ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17ვნისის განჩინებით შპს “ს. კ-ში” და ნ. ც-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ს. კ-ში” და ნ. ც-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. სასამართლომ გაიზიარა მხარის შედავება საარიბტრაჟო სასამართლოს კომპეტენციასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ იგი არ ეწინააღმდეგება სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “ს. კ-ში” და ნ. ც-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარი) 70% _ 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “ს. კ-ში” და ნ. ც-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ ნ. ც-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარი) 70% _ 4200 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.