ას-830-822-2011 8 ივლისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. სულხანიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. გ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. კ-ძე

დავის საგანი – სამკვიდროს მიღების გაშვებული ვადის საპატიოდ ჩათვლა და ვადის აღდგენა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2004 წლის 12 ოქტომბერს სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მომართა ვ. გ-შვილის წარმომადგენელმა მ. ჯ-ძემ მოპასუხე ნოტარიუს ნ. მ-იას მიმართ, ნოტარიუსის დადგენილების გაუქმებისა და სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 იანვრის განჩინებით არასათანადო მოპასუხე შეიცვალა სათანადო მოპასუხე - დ. კ-ძით. დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მოსარჩელემ მოითხოვა სამკვიდროს მიღების გაშვებული ვადის საპატიოდ ჩათვლა და ვადის აღდგენა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის გამო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით ვ. გ-შვილის სარჩელი სამკვიდროს მიღების გაშვებული ვადის საპატიოდ ჩათვლისა და ვადის აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ივნისის განჩინებით ვ. გ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მასალების საფუძველზე, დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1997 წლის 17 ივნისს გარდაიცვალა მამკვიდრებელი ბ. ლ-ძე, რომლის საკუთრებაშიც გარდაცვალების დროისათვის ირიცხებოდა ქ.თბილისში, ...ის ქ. ¹3-ში მდებარე უძრავი ქონების 34/420 წილი;

ბ. ლ-ძის გარდაცვალების თაობაზე ინფორმაცია გელათის მეცნიერებათა აკადემიის სახელით გამოქვეყნდა გაზეთ “საქართველოს რესპუბლიკის 1997 წლის 21 ივნისის ¹142 გამოცემაში;

მხარეები არიან მამკვიდრებელ ბ. ლ-ძის მეხუთე რიგის მემკვიდრეები, კერძოდ, ვ. გ-შვილი _ მამიდაშვილი, ხოლო მოპასუხე დ. კ-ძე _ ბ. ლ-ძის დეიდაშვილის _ ი. კ-ძის შვილი. სხვა რიგის მემკვიდრე ბ. ლ-ძეს არ დარჩენია;

მუდმივმოქმედი კერძო არბიტრაჟის შპს “ა-ის” 2006 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ. კ-ძე ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ...ის ქ.¹3-ში მდებარე, მამკვიდრებელ ბ. ლ-ძის სამკვიდრო ქონების, სრულუფლებიან მესაკუთრედ. აღნიშნული საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებისა და ამ გადაწყვეტილების აღსასრულებლად გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, დ. კ-ძე აღირიცხა ქ.თბილისში, ...ის ქ.¹3-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში. დ. კ-ძე ბ. ლ-ძის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის ვადაში ფაქტობრივად დაეუფლა სამკვიდრო ქონებას;

მოსარჩელე ვ. გ-შვილმა ბ. ლ-ძის გარდაცვალების თაობაზე შეიტყო 1997 წლის სექტემბერში, როდესაც მისი ძმისშვილი მ. გ-შვილი თავის მეუღლესთან და მეგობართან ერთად მივიდა ბ.ს სანახავად. ბინაში დახვდა უცნობი ქალბატონი, რომელმაც განუმარტა, რომ ბ. ლ-ძე გარდაიცვალა და ბინა საპატრიარქოს დაუტოვა. 2002 წელს მ. გ-შვილს შემთხვევით შეხვდა მეზობელი, რომელმაც უთხრა, რომ ბ. ლ-ძის ბინაში დ. კ-ძე ცხოვრობდა, რის შემდეგაც ვ. გ-შვილმა, გაარკვია რა, რომ ბინა ისევ მამკვიდრებლის სახელზე ირიცხებოდა, ძმიშვილთან ერთად დაიწყო საბუთების შეგროვება ბ. ლ-ძის სამკვიდრო ქონების მიღების მიზნით.

ვ. გ-შვილის წარმომადგენელმა მ. ჯ-ძემ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ნოტარიუს ნ. მ-იას მიმართ სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მოთხოვნით პირველად მიმართა 2004 წლის ივლისში. კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 4 აგვისტოს განჩინებით სარჩელი ხარვეზის შეუვსებლობის გამო დარჩა უმოძრაოდ და დაუბრუნდა მოსარჩელეს;

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე, 1421-ე, 1424-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ დასახელებული ნორმების შესაბამისად, კანონმდებელი ცალსახად განსაზღვრავს სამკვიდროს მიღების წესს და ადგენს, რომ გარდაცვლილი პირის როგორც კანონისმიერი, ისე ანდერძით მემკვიდრე ვალდებულია, სამკვიდროს მისაღებად მამკვიდრებლის გარდაცვალების _ სამკვიდროს გახსნის დღიდან ექვსი თვის ვადაში განცხადებით მიმართოს ნოტარიუსს ან ფაქტობრივად დაეუფლოს სამკვიდროს. მითითებული ვადის დარღვევისას სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადება ითვალისწინებს, რომ სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადა შეიძლება გააგრძელოს სასამართლომ, თუ ვადის გადაცილების მიზეზი საპატიოდ იქნება მიჩნეული. გაშვებული ვადის საპატიოდ ან არასაპატიოდ მიჩნევა სასამართლოს შეხედულებით წყდება, მაგრამ აღიშნული უნდა ეფუძნებოდეს საქმის იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლებიც სარწმუნოდ ადასტურებენ მემკვიდრის მიერ ობიექტურ გარემოებათა გამო სამკვიდრო ქონების დაუფლების ან სანოტარო ორგანოსათვის მიმართვის შეუძლებლობას.

განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზად ასახელებდა იმ გარემოებას, რომ მესამე პირის და მოპასუხის მხრიდან შეყვანილ იქნა შეცდომაში. კერძოდ, მოსარჩელე განმარტავდა, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალების შესახებ მან შეიტყო 1997 წლის სექტემბერში (გარდაცვალებიდან სამ თვეში), როდესაც მისი ძმისშვილი მ. გ-შვილი თავის მეუღლესთან და მეგობართან ერთად მივიდა ბ.ს სანახავად. ბინაში დახვდა უცნობი ქალბატონი, რომელმაც განუმარტა, რომ ბ. ლ-ძე გარდაიცვალა და ბინა საპატრიარქოს დაუტოვა, ხოლო მეორე შემთხვევაში, აღნიშნავდა, რომ 2002 წელს ის შეცდომაში შეიყვანა მოპასუხემ, როდესაც განუმარტა, რომ ბინა მას ანდერძით დაუტოვა მამკვიდრებელმა. ამდენად, მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ მესამე პირის ინფორმაცია ბინის საპატრიარქოსათვის გადაცემის შესახებ უტყუარად მიიჩნია და მისი სისწორე არ გადაუმოწმებია. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მითითებული გარემოება პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ მიიჩნია სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზად, ვინაიდან უძრავი ქონების რეგისტრაციის თაობაზე ინფორმაცია საჯაროა და მოსარჩელეს შეეძლო აღნიშნული ინფორმაციის გადამოწმება და სანოტარო ორგანოში განცხადების წარდგენა სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის ვადაში, რაც მოსარჩელეს არასაპატიო მიზეზით არ განუხორციელებია. სააპელაციო პალატამ აპელანტის მითითება მასზე, რომ 2002 წელს ის კვლავ შეცდომაში იქნა შეყვანილი მოპასუხის მხრიდან, თითქოს ბინა მას ანდერძით ეკუთვნოდა, ასევე არ მიიჩნია ვადის გაშვების საპატიო მიზეზად და აღნიშნა, რომ მითითებულ საკითხზე კომპეტენტურ ორგანოს წარმოადგენს ნოტარიუსი, რომლის საქმიანობაც მოწესრიგებულია სპეციალური ნორმატიული აქტებით, რაც უზრუნველყოფს პირის დროულ ინფორმირებას სამემკვიდრეო უფლებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, მოსარჩელეს შეეძლო ნოტარიუსისათვის მიმართვის გზით დაედგინა სამემკვიდრეო უფლების არსებობა-არარსებობის საკითხი. ამდენად, გარემოებები იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ 1997 წლის სექტემბრიდან 2004 წლის ივლისამდე (სასამართლოში სარჩელის წარდგენამდე) უფლების რეალიზაცის მიზნით განახორციელა რაიმე მოქმედება, საქმის მასალებით არ დგინდება. სააპელაციო სასამართლომ მიიაჩნია, რომ მოსარჩელეს 1997 წლის სექტემბრიდან კანონით დადგენილ ვადაში ობიექტურად შეეძლო მიეღო ინფორმაცია სამკვიდრო ქონებასთან დაკავშირებით და სანოტარო ორგანოში განცხადების წარდგენით (სანოტარო მოქმედებათა რეგისტრაციის ჟურნალში განცხადების რეგისტრაციით) გამოეხატა სამკვიდროს მიღების ნება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ სადავო სამკვიდროს მიღების ვადის საპატიო მიზეზით გაშვების ფაქტი მოსარჩელემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დაცვით ვერ დაადასტურა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და ჩათვალა, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მირებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ სათანადოდ და სამართლებრივად არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი, ამასთან, არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლი და დებულება “სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ”.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ თავად დაადასტურა, რომ ინფორმაცია ბ. ლ-ძის გარდაცვალების თაობაზე გამოქვეყნდა გელათის მეცნიერებათა აკადემიის სახელით გაზეთში “საქართველოს რესპუბლიკა” და არა დ. კ-ძის სახელით, რომელმაც ბ. ლ-ძის გარდაცვალების ფაქტი არცერთ ნათესავს არ შეატყობინა. თუმცა სასამართლომ აღნიშნული გარემოება სამართლებრივად არ შეაფასა და უფრო მეტიც, გამოიყენა იმის მტკიცებულებად, რომ გაზეთში გამოქვეყნება საკმარისი საფუძველი იმისთვის, რომ ნათესავებს შეეტყოთ ბ. ლ-ძის გარდაცვალების თაობაზე, რაც არასწორია.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების შესაბამისად, დ. კ-ძის საკუთრებად სამკვიდრო ქონების გაფორმება არ შეაფასა იმის მტკიცებულებად, რომ მას დღესაც არ მიუღია სამკვიდრო, თუმცა ფლობის გამო რაიმე შეფერხება მის გაფორმებაში არ უნდა ჰქონოდა, აღნიშნული კი, ცხადყოფს, რომ მას შეგნებულად სურს ხელი შეუშალოს სხვა მემკვიდრებს კანონიერი უფლების განხორციელებაში. აღნიშნულის მიუხედავად კი, სასამართლომ ფაქტები არამართებულად შეაფასა და არასწორად განმარტა კანონი, მაშინ, როდესაც საქმეში არსებული მტკიცებულებები და მოწმეთა ჩვენებები უდავოდ ადასტურებენ სამკვიდროს მიღებაში რეალურ ხელშეშლას. ამას გარდა, სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოწმეთა ჩვენებები, რითაც უტყუარად დასტურდებოდა, რომ დ. კ-ძე ცდილობდა დაემალა სამკვიდრო ქონების არსებობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 ივნისის განჩინებით ვ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.