ას-844-895-2011 26 ივლისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ. ლ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ჩ-ა

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ჩ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ლ-ძის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე და მოითხოვა მოპასუხისათვის ზიანის_ 55 000 ლარს, სასამართლო და სასამართლოს გარეშე ხარჯების ანაზღაურება შემდეგი დასაბუთებით: 1997 წლის 4 სექტემბერს ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ...ის კორპორაციული კრების გადაწყვეტილებით სოფელ ...-ში ნ. ჩ-ას გამოეყო 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი, რაც 1999 წლის მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა საკუთრებაში და რეგისტრაციაში გაატარა მიწის მართვის დეპარტამენტში. მეზობლად მცხოვრებმა ნ. ლ-ძემ მიწის ნაკვეთი მართლსაწინააღმდეგოდ მიითვისა და 2008 წლის 15 იანვარს მიიღო საკუთრების უფლების კომისიისაგან ¹... მოწმობა. ნ. ჩ-ამ ამის შესახებ გაიგო 2008 წლის იანვრის ბოლოს და კომისიას წარუდგინა მისი საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტები. კომისიამ დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება ლ-ძის საკუთრების უფლების მოწმობის მართლზომიერების გადამოწმების მიზნით. 2008 წლის 2 ივნისს ნ. ლ-ძემ სადავო მიწის ნაკვეთი მიჰყიდა გ. ჩ-ძეს 30 000 ლარად. 2008 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილებით კომისიამ ბათილად ცნო ნ. ლ-ძის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 22 ივლისის განაჩენით ნ. ლ-ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ბ ქვეპუნქტით და სასჯელად განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა. სადავო მიწის ნაკვეთის ღირებულება აუდიტის დასკვნის შესაბამისად, 55 000 ლარს შეადგენს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს ამუშავებდა და ფლობდა ნ. ლ-ძე. აღნიშნული დადასტურებულ იქნა სისხლის სამართლის საქმეზე მოწმედ დაკითხული უ. ქ-ძისა და ნ. დ-ძის მიერ, რომელთაგან ერთ-ერთი გახლდათ სადავო მიწის ნაკვეთის მოსაზღვრე, მეორე კი _ ვინც გამოუყო ნ. ჩ-ას მიწის ნაკვეთი. მის მიერ კომისიაზე წარდგენილ იქნა ყველა საჭირო დოკუმენტაცია. კომისიას მისთვის ხარვეზი არ დაუდგენია და, შესაბამისად, ჩათვალა, რომ მის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტები აკმაყოფილებდნენ მოთხოვნას. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მოსარჩელემ დაიწყო დავა სასამართლოში და ამავდროულად მოითხოვა კომისიისგან მოპასუხის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობა, კომისიამ გააუქმა ნ. ლ-ძის საკუთრების უფლების მოწმობა, რის უფლებაც არ ჰქონდა, თანახმად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსისა. მოპასუხემ გაასაჩივრა კომისიის გადაწყვეტილება, აღნიშნულ დავასთან დაკავშირებით დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა და დაკავებულ იქნა მოპასუხე, ამ ფაქტორმა იმოქმედა სასამართლოზე და ადმინისტრაციული კოდექსის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, კერძოდ, ძალაში დარჩა კომისის გადაწყვეტილება. აღნიშნულ სისხლის-სამართლებრივ დევნაზე გამოტანილი განაჩენი გასაჩივრებულ იქნა კასაციის წესით, შესაბამისად, ჯერ არ არის დადგენილი საბოლოოდ მისი ბრალი. საჯარო რეესტრის ამონაწერისა თანახმად, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი ნ. ლ-ძის საკუთრება იყო და მის მიერ კანონიერად იქნა გასხვისებული, რაც შეეხება აუდიტორულ დასკვნას, რომელზედაც უთითებს მოსარჩელე, არის დამოუკიდებელი ექსპერტის მიერ შეფასებული და არა სახელმწიფო ექსპერტის მიერ. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 1997 წლის რწმუნებულთა კრების ოქმი ¹2, რომლის საფუძველზეც გამოეყო ნ. ჩ-ას მიწის ნაკვეთი, არის არარა აქტი, შესაბამისად, მის საფუძველზე გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტიც არის ბათილი. ამ საკითხზე სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხის მიერ აღძრულია და ამჟამად საქმე განიხილება საკასაციო წესით, გამომდინარე იქიდან, რომ მოსარჩელე ამტკიცებს, მიწის ნაკვეთი იყო მისი საკუთარება თანახმად ზემოთ აღნიშნული დოკუმენტებისა, თუმცა თვით მიღება-ჩაბარების აქტი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ ცნობილ იქნა ბათილად და შემდგომ ძალადაკარგულად. შესაბამისად, ძალადაკარგულად ცნობა არ იწვევს ძალადაკარგულისათვის არსებული შედეგების გაუქმებას.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეს დაეკისრა 55 000 ლარის გადახდა ნ. ჩ-ას სასარგებლოდ, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ლ-ძემ.

ქუთაისის სასაპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მარტის განჩინებით ნ. ლ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარებოებები: ნ. ლ-ძის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული მოქმედებით ნ. ჩ-ამ დაკარგა საკუთრების უფლება მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე, რითაც მას მიადგა 55 000 ლარის ქონებრივი ზიანი. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 22 ივლისის განაჩენით ნ. ლ-ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და სასჯელის ზომად განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა. ამავე განაჩენით დადასტურებულია, რომ ნ. ლ-ძემ მიისაკუთრა ნ. ჩ-ას კუთვნილი უძრავი ქონება საკუთრების უფლების კომისიისათვის მიმართვის გზით, კერძოდ, არასწორი ფაქტების წარდგენით მის სახელზე გაიცა ¹4839 საკუთრების უფლების მოწმობა და საკუთრებაში გადაეცა 0,2032 ჰა მიწის ნაკვეთი. დადგენილია, რომ 2008 წლის 2 ივნისს, ნ. ლ-ძემ გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება გ. ჩ-ძესთან და გაასხვისა აღნიშნული უძრავი ქონება 30 000 ლარად. საკუთრების უფლების კომისიის 2008 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ნ. ლ-ძის სახელზე გაცემული ¹4839 საკუთრების უფლების მოწმობა. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 17 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დადასტურდა ნ. ჩ-ასათვის მიწის ნაკვეთის გამოყოფის შესახებ დოკუმენტების მართლზომიერება. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 22 ივლისის განაჩენით დადასტურებულია ასევე ნ. ჩ-ასათვის 55000 ლარის ზიანის მიყენების ფაქტი.

პალატამ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს შემდეგი სამართლებრივი შეფასება მისცა: პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი ვალდებულებითი ურთიერთობა – დელიქტური ვალდებულებითი ურთიერთობისათვის გათვალისწინებული წესებით უნდა მოწესრიგდეს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან იმ ფაქტების შესახებ, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება იმ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო სამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილება. განსახილველი ნორმის თანახმად, ფაქტების პრეიუდიციული მნიშვნელობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული საბოლოო გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს (რომელი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზეც იქნა მიღებული გადაწყვეტილება). აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება ვლინდება გადაწყვეტილების არა სარეზოლუციო, არამედ სამოტივაციო ნაწილისაგან, რომლითაც დგინდება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღებისათვის აუცილებელი ფაქტები და რომლებიც წარმოადგენენ სამოქალაქო სამართლებრივი განხილვის საგანს. პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ „ნ. ლ-ძემ, კომისიის შეცდომაში შეყვანის გზით, მოტყუებით მოიპოვა ქონებრივი უფლება და მართლსაწინაამდეგოდ მიისაკუთრა მოქალაქე ნ. ჩ-ას საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი 0.25 ჰა მოცულობით, რითაც დაზარალებულს მიაყენა 55 000 ლარის ზიანი. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. პალატამ განმარტა, რომ ზიანი არის ფიზიკური ან იურიდიული პირის უფლების ან კეთილდღეობის ხელყოფა. არასახელშეკრულებო ზიანი კი წარმოიქმნება უშუალოდ სამართალდარღვევიდან. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ არსებობს ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. ამ პირობათა ერთობლიობა სავალდებულოა ზიანის იურიდიული შემადგენლობისათვის. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს მისი ბრალი, რადგან დამდგარი ზიანი გამოწვეულია საკუთრების აღიარების კომისიის ქმედებით. საქმეში არსებული მასალების მიხედვით პალატამ მიიჩნია, რომ ზიანი, რომელიც ნ. ჩ-ას მიადგა, გამოწვეული იყო ნ. ლ-ძის დანაშაულებრივი ქმედებით, აღნიშნულის გამო მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე კანონშესაბამისია. ნ. ლ-ძის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად ნ. ჩ-ას მიადგა 55 000 ლარის მატერიალური ზიანი. პალატამ განმარტა, რომ ზიანი უნდა აანაზღაუროს ზიანის მიმყენებელმა პირმა. იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. თუ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებელია, დაზარალებულს მიეცემა ფულადი ანაზღაურება. ზიანის ოდენობა კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, განმტკიცებული უნდა იყოს სათანადო მტკიცებულებებით. პალატამ საკმარის და სანდო მტკიცებულებად მიიჩნია კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, რომლითაც დადასტურებულია ზიანის ოდენობა, საგულისხმოა, რომ ზიანის ოდენობას მოპასუხე მხარე არ შედავებია. გამომდინარე აღნიშნულიდან პალატამ მიიჩნია, რომ ნ. ჩ-ას სასარჩელო მოთხოვნა კანონშესაბამისად იქნა დაკმაყოფილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ და ამ გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

ყოველივე ზემოთაღნიშნულის საფუძველზე, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 მარტის განჩინებით ნ. ლ-ძის სააპელაციო საჩივარი Aარ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ნ. ლ-ძემ შემდეგი დასაბუთებით: საქმეში არსებული მტკიცებულებებით და შემდგომ მის მიერ მოპოვებული დოკუმენტებით, ნათლად ჩანს, რომ ნ. ლ-ძე მართლზომიერად ფლობდა მიწის ნაკვეთს და მასზე დაზუსტებულია მიწის ნაკვეთი 2032 კვ.მ. ხოლო დაზარალებული ჩ-ას საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი საკადასტრო ადგილმდებარეობით, ტერიტორიულად და დაზუსტებული 718 კვ.მ. ფართი სრულიად განსხვავდება კასატორის მიერ გასხვისებული მიწის ნაკვეთისაგან. სააპელაციო პალატა დაეყრდნო არა მტკიცებულებებს, არამედ სისხლის სამართლის საქმეზე მოწმეთა მოცემულ ცრუ ჩვენებებს, რომლებიც დაუსაბუთებელია. დღემდე არ არსებობს, დამადასტურებელი დოკუმენტი იმისა, რომ ნ. ლ-ძემ თითქოს გაასხვისა ნ. ჩ-ას მიერ სადავოდ გამხდარი მიწის ნაკვეთი. სააპელაციო პალატას არ შეუსწავლია და არ უმსჯელია საქმეში არსებულ მასალებით, კერძოდ, 2009 წლის 8 ივნისის, 2006 წლის საჯარო რეესტრის ცნობებით, კრების ¹2 ოქმით, კრების ¹3 ოქმისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მიერ გაცემული დასკვნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ლ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება და სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის გამოყენების კანონიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. ლ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ნ.ა ლ-ძეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის თანახმად უნდა დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 6 ივნისის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 2837 ლარის 30%-ის 851.1 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ლ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ნ. ლ-ძეს დაეკისროს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 851.1 (რვაას ორმოცდათერთმეტი ლარი და ერთი თეთრი) ლარის გადახდა.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.