ას-857-908-2011 29 ივლისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. სულხანიშვილი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შპს “...”

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ.ჭ-ე

მესამე პირი _ შპს “...”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ვალის აღიარება, ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 21 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა თ.ჭ-ემ მოპასუხე შპს “...ს” მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა:

ა. შპს “...ს” მხრიდან თ.ჭ-ის მოვალის, შპს “...-ის” მიმართ 269000 ლარის ოდენობით ფულადი ვალდებულების არსებობის აღიარება;

ბ. შპს “...სათვის”, შპს “...-ის” მიმართ აღიარებული ვალის, 269000 ლარის თ.ჭ-ის სასარგებლოდ დაკისრება.

სარჩელში აღნიშნულია, რომ შპს „...“ წარმოადგენს თ.ჭ-ის მოვალეს. არსებული ვალდებულება დადასტურებულია სასამართლოს 2009 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით, რომელზეც 2009 წლის 22 ივნისს გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი თ.ჭ-ის სასარგებლოდ. 2009 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს „...-ს“ თ.ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 216358 აშშ დოლარისა და 3000 ლარის გადახდა. გადაწყვეტილების აღსასრულებლად სააღსრულებო ბიურომ ყადაღა დაადო შპს „...-ის“ ქონებას, რაც არ არის საკმარისი დავალიანების დასაფარად. აღნიშნულის გამო აღმასრულებლის მიერ შემოწმებულ იქნა მოვალის მოთხოვნები მესამე პირთა მიმართ, რა დროსაც გამოირკვა, რომ შპს „...-ს“ გააჩნია 269000 ლარის ღირებულების მოთხოვნა შპს „...ს“ მიმართ, გამომდინარე მათ შორის ადრე არსებული საიჯარო ურთიერთობიდან. სააღსრულებო ბიუროს 2009 წლის 8 სექტემბრის ¹... განკარგულებით დასახელებული მოთხოვნა დაყადაღდა და თ.ჭ-ეს მიენიჭა უფლება, მოეთხოვა შპს „...საგან“ შპს „...-ის“ მიმართ არსებული დავალიანების მის სასარგებლოდ შესრულება, თუმცა შპს „...მ“ ვალდებულება არ აღიარა (ტომი I, ს.ფ. 9-21).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 16 მარტის საოქმო განჩინებით შპს „...“ საქმეში ჩაება მოპასუხის მხარეზე მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე (ტომი I, ს.ფ. 143-145).

ამავე სასამართლოს 2010 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილებით თ.ჭ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: აღიარებულ იქნა შპს “...ს” მხრიდან თ.ჭ-ის მოვალის შპს “...-ის” მიმართ ვალდებულების არსებობა 184096 ლარის ოდენობით; შპს “...ს” დაეკისრა შპს “...-ის” მიმართ აღიარებული ვალის 184096 ლარის თ.ჭ-ის სასარგებლოდ გადახდა; მოპასუხეს ასევე დაეკისრა მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3000 ლარის გადახდა ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა თ.ჭ-ის სარჩელი და მოპასუხე შპს “...-ს” დაეკისრა 216358 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში, აგრეთვე, თ.ჭ-ის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯის 3000 ლარის გადახდა ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ;

2009 წლის 22 ივნისს აღნიშნულ საქმეზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი;

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ 2009 წლის 1 სექტემბერს მიღებულ იქნა ¹... განკარგულება, რომლითაც ყადაღა დაედო შპს “...-ის” მოთხოვნას შპს “...” მიმართ 269000 ლარის ფარგლებში;

2005 წლის 6 ივლისს შპს “...სა” და შპს “...-ეს” შორის გაფორმდა წარმოების იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, შპს “...-ემ” იჯარით გადასცა შპს “...ს” წარმოება (ქ.თბილისში, ...ზე, სანაპიროზე განლაგებული სანაოსნო ნავებით და მასთან დაკავშირებული საწარმოო და სამეურნეო ურთიერთობები), 2012 წლის 1 სექტემბრამდე;

საიჯარო ქირის ოდენობა საიჯარო წლის განმავლობაში განისაზღვრა 15000 ლარით, დღგ-ს ჩათვლით ორ ეტაპად: 7500 ლარი – საიჯარო წლის 5 დეკემბრისათვის, 7500 ლარი _ საიჯარო წლის 4 ივლისისათვის;

2005 წლის 6 ივლისს შპს “...სა” და შპს “...-ეს” შორის გაფორმდა წარმოების იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად შპს “...-ემ” იჯარით გადასცა შპს “...ს” წარმოება (ქ.თბილისში, ...ზე მდებარე ბუნგალო ბარი ღია ტერასებით და მასთან დაკავშირებულ საწარმოო და სამეურნეო ურთიერთობები), 2012 წლის 1 სექტემბრამდე. საიჯარო ქირის ოდენობა საიჯარო წლის განმავლობაში განისაზღვრა 50000 ლარით, დღგ-ს ჩათვლით ორ ეტაპად: 25000 ლარი – საიჯარო წლის 5 დეკემბრისათვის, 25000 ლარი _ საიჯარო წლის 4 ივლისისათვის;

2005 წლის 6 ივლისს შპს “...სა” და შპს “...-ეს” შორის გაფორმდა წარმოების იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად შპს “...-ემ” იჯარით გადასცა შპს “...ს” წარმოება (ქ.თბილისში, ...ზე, ზედა ბაქანზე მდებარე ღია ტიპის კაფე და მასთან დაკავშირებულ საწარმოო და სამეურნეო ურთიერთობები), 2012 წლის 1 სექტემბრამდე;

საიჯარო ქირის ოდენობა საიჯარო წლის განმავლობაში განისაზღვრა 20000 ლარით, დღგ-ს ჩათვლით ორ ეტაპად: 10000 ლარი – საიჯარო წლის 5 დეკემბრისათვის, 10000 ლარი საიჯარო წლის 4 ივლისისათვის;

2006 წლის 29 სექტემბერს შპს “...ის” მიერ შპს “...-ის” ანგარიშზე ჩარიცხულ იქნა 5000 ლარი. დანიშნულება: 2006 წლის მეორე ნახევრის საიჯარო ქირა;

2006 წლის 10 ოქტომბერს შპს “...ის” მიერ შპს “...-ის” ანგარიშზე ჩარიცხულ იქნა 2000 ლარი. დანიშნულება: 2006 წლის მეორე ნახევრის საიჯარო ქირა;

2006 წლის 5 დეკემბერს შპს “...ის” მიერ შპს “...-ის” ანგარიშზე ჩარიცხულ იქნა 10000 ლარი. დანიშნულება: 2006 წლის მეორე ნახევრის საიჯარო ქირა;

2006 წლის 13 დეკემბერს შპს “...ის” მიერ შპს “...-ის” ანგარიშზე ჩარიცხულ იქნა 2000 ლარი. დანიშნულება: 2006 წლის მეორე ნახევრის საიჯარო ქირა;

2006 წლის 25 დეკემბერს შპს “...ის” მიერ შპს “...-ის” ანგარიშზე ჩარიცხულ იქნა 10000 ლარი. დანიშნულება: 2006 წლის მეორე ნახევრის საიჯარო ქირა;

შპს “...ის” მიერ 2008 წლის 22 დეკემბერს თბილისის საგადასახადოს ანგარიშზე ჩარიცხული იქნა გადასახადის გადამხდელის შპს “...-ის” სახელით 55700 ლარი;

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ.თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 5 იანვრის ¹... ბრძანებით განხორციელდა ცვლილება შპს “...ის” სამეწარმეო რეგისტრაციის მონაცემებში. კერძოდ, შეიცვალა საზოგადოების საფირმო სახელწოდება და ნაცვლად სახელწოდებისა: შპს “...” ეწოდა: შპს “...”.

საქალაქო სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს “...ს” გააჩნდა 2005 წლის, 2006 წლის პირველი ნახევრის, 2007-2008 წლის საიჯარო ქირის დავალიანება შპს “...-ის” მიმართ.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე შპს “...” სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოების, კერძოდ, 2007-2008 წლების საიჯარო გადასახადის გადახდის ვალდებულების გასაქარწყლებლად უთითებდა საიჯარო ქონების მეიჯარიდან მოიჯარის საკუთრებაში გადასვლის ფაქტზე, ასევე უთითებდა, რომ დაფარული იყო 2005 წლის საიჯარო გადასახადი ე.ი. გარემოებას, რომელზეც იგი ამყარებდა თავის შესაგებელს, წარმოადგენდა კონკრეტული ფაქტების არსებობა და სწორედ მას ეკისრებოდა ამ ფაქტების დადასტურების ტვირთი.Mმოპასუხე იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ სამივე საიჯარო ხელშეკრულებაში მითითებული ქონება 2008 წლის 13 მარტს გახდა შპს “...ს” საკუთრება და რომ გადახდილი იყო 2005 წლის საიჯარო გადასახადი, შემოიფარგლა სასამართლო სხდომაზე გაკეთებული ახსნა-განმარტებით.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ შესაგებლის საფუძვლად მითითებული ფაქტი (საიჯარო ქონების მეიჯარიდან მოიჯარეზე გადასვლის და 2005 წლის საიჯარო გადასახადის გადახდის ფაქტი) წარმოადგენდა საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებას, რომლის არსებობის დასადასტურებლად მტკიცებულების სახით, მხოლოდ მოპასუხე მხარის ახსნა-განმარტება არ იყო სარწმუნო და საკმარისი. მითუმეტეს, რომ მოპასუხე 2008 წლის 22 დეკემბერს შპს “...ის” მიერ შპს “...-ის” სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ დავალიანების დაფარვის მოტივად მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული გადასახადის გადაუხდელობის შემთხვევაში არ მომხდარიყო საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია, ვინაიდან აღნიშნული ღონისძიების გამოყენების შემთხვევაში მისი ობიექტი იქნებოდა შპს “...ის” მიერ იჯარით აღებული ქონება.

საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, თ.ჭ-ის სარჩელი ექვემდებარებოდა ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას, ვინაიდან იგი ვერ ასაბუთებდა მოთხოვნის არსებობას სრულად.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ უნდა მოხდეს მოთხოვნაზე ყადაღის დადება, აღმასრულებელი კრედიტორის განცხადების საფუძველზე გამოსცემს განკარგულებას მასზე ყადაღის დადების შესახებ. განკარგულებაში აღნიშნული უნდა იყოს კრედიტორის პრეტენზიის საფუძველი, მის მიერ შესასრულებელი მოთხოვნები და ის, თუ ვის წინააღმდეგ არის მიმართული მოვალის მოთხოვნა (დავალებული პირი). ყადაღის დადებასთან ერთად გამოცემული უნდა იქნეს განკარგულება კრედიტორისათვის გადახდის თაობაზე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ყადაღის დადების განკარგულება უნდა გადაეცეს დავალებულ პირს (პირი, რომელსაც იძულების წესით აღეწერება მასთან შენახული მოპასუხის ქონება). განკარგულება უნდა გაეგზავნოს კრედიტორსა და მოვალეს. დავალებული პირისათვის განკარგულების გადაცემით ყადაღა ქმედითი ხდება კრედიტორის პრეტენზიის ფარგლებში. მოვალეს აღარ აქვს უფლება, განკარგოს მოთხოვნები, დავალებულ პირს კი აღარ აქვს უფლება შეასრულოს მოქმედება, რომელიც შეადგენს ვალდებულების შინაარსს. მან ყადაღადადებული თანხა უნდა გადაუხადოს კრედიტორს. სხვა მოქმედება, რომელიც შეადგენს ვალდებულების შინაარსს, უნდა შეასრულოს აღმასრულებელმა.

მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ 2009 წლის 1 სექტემბერს მიღებულ იქნა ¹... განკარგულება, რომლითაც ყადაღა დაედო შპს “...-ის” მოთხოვნას შპს “...” მიმართ 269000 ლარის ფარგლებში. Gგანკარგულება გაეგზავნა მოპასუხე შპს “...ს”, რომელმაც თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლისადმი 2009 წლის 15 სექტემბრის წერილით არ აღიარა მოთხოვნის არსებობა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 57-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ყადაღის დადების შესახებ განკარგულება უფლებას ანიჭებს კრედიტორს მოსთხოვოს მესამე პირს ისეთი მოქმედების მის სასარგებლოდ შესრულება, რომელიც მას უნდა შეესრულებინა თავისი მოვალის მიმართ. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მოთხოვნაზე ყადაღის დადების შესახებ განკარგულების საფუძველზე კრედიტორს უფლება აქვს სასამართლოში შეიტანოს სარჩელი დავალებული პირის წინააღმდეგ.

მოსარჩელე თ.ჭ-ემ ყადაღის დადების შესახებ განკარგულების საფუძველზე სარჩელი აღძრა ვალდებული პირის _ შპს “...ს” მიმართ.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თ.ჭ-ის სასარგებლოდ შპს “...-ისათვის” სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა შეადგენდა 216358 აშშ დოლარს. საქმის მასალებით კერძოდ, მოპასუხის მიერ წარდგენილი გადასახადის გადახდის ქვითრებით დასტურდებოდა შპს “...ის” მიერ 84903 ლარის გადახდა შპს “...-ის” სასარგებლოდ, რაც უნდა გამოკლებოდა შპს “...-ის” მიმართ შპს “...ის” არსებული დავალიანების საერთო თანხას. ამგვარი გამოანგარიშების შედეგად, მოპასუხის მიერ გადასახდელი თანხის ოდენობამ 184096 ლარის შეადგინა (269000 – 84903 ლარი = 184096 ლარს) (ტომი I, ს.ფ. 163-170).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “...მ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც თ.ჭ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდებოდა, ამასთან, მას მოსარჩელის სასარგებლოდ არ დაეკისრებოდა სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 3000 ლარის ანაზღაურება (ტომი I, ს.ფ. 177-187).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 მარტის განჩინებით შპს “...ს” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2005 წლის 6 ივლისს შპს “...სა” და შპს “...-ეს” შორის გაფორმდა წარმოების იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, შპს “...-ემ” იჯარით გადასცა შპს “...ს” წარმოება _ თბილისში, ...ზე, სანაპიროზე განლაგებული სანაოსნო ნავები და მასთან დაკავშირებული საწარმოო და სამეურნეო ურთიერთობები. ხელშეკრულება დაიდო განსაზღვრული ვადით _ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე. საიჯარო ქირის ოდენობა საიჯარო წლის განმავლობაში განისაზღვრა 15000 ლარით, დღგ-ს ჩათვლით გადახდის ორ ეტაპიანი განრიგით: 7500 ლარი უნდა ყოფილიყო გადახდილი საიჯარო წლის 5 დეკემბრისათვის, ხოლო 7500 ლარი _ საიჯარო წლის 4 ივლისისათვის;

2005 წლის 6 ივლისს შპს “...სა” და შპს “...-ეს” შორის გაფორმდა წარმოების იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად შპს “...-ემ” იჯარით გადასცა შპს “...ს” წარმოება _ თბილისში, ...ზე მდებარე ბუნგალო ბარი ღია ტერასებით და მასთან დაკავშირებული საწარმოო და სამეურნეო ურთიერთობები. ხელშეკრულება დაიდო განსაზღვრული ვადით _ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე. საიჯარო ქირის ოდენობა საიჯარო წლის განმავლობაში განისაზღვრა 50000 ლარით, დღგ-ს ჩათვლით გადახდის ორ ეტაპიანი განრიგით: 25000 ლარი უნდა ყოფილიყო გადახდილი საიჯარო წლის 5 დეკემბრისათვის, ხოლო 25000 ლარი _ საიჯარო წლის 4 ივლისისათვის;

2005 წლის 6 ივლისს შპს “...სა” და შპს “...-ეს” შორის გაფორმდა წარმოების იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად შპს “...-მა” იჯარით გადასცა შპს “...ს” წარმოება _ თბილისში, ...ზე, ზედა ბაქანზე მდებარე ღია ტიპის კაფე და მასთან დაკავშირებული საწარმოო და სამეურნეო ურთიერთობები. ხელშეკრულება დაიდო განსაზღვრული ვადით _ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე. საიჯარო ქირის ოდენობა საიჯარო წლის განმავლობაში განისაზღვრა 20000 ლარით, დღგ-ს ჩათვლით გადახდის ორ ეტაპიანი განრიგით: 10000 ლარი უნდა ყოფილიყო გადახდილი საიჯარო წლის 5 დეკემბრისათვის, ხოლო 10000 ლარი _ საიჯარო წლის 4 ივლისისათვის;

ზემომითითებული ხელშეკრულებების საფუძველზე შპს “...მ” შპს “...-ეს” გადაუხადა საიჯარო ქირა 2006 წლის მეორე ნახევრისათვის ჯამში 29000 ლარის ოდენობით, რაც დასტურდება მოპასუხე მხარის მიერ წარდგენილი 2006 წლის 29 სექტემბრის, 10 ოქტომბრის, 5 დეკმბრის, 13 დეკემბრისა და 25 დეკემბრის საგადასახადო დავალებებით;

შპს “...ის” მიერ წარდგენილი საგადახდო დავალებებით დასტურდება მის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 55903 ლარის ოდენობით შპს “...-ის” საგადასახადო ვალდებულების შესრულების ფაქტი;

შპს “...ის” მიერ საიჯარო ხელშეკრულებების შესაბამისად არ ყოფილა გადახდილი საიჯარო ქირა 2006 წლის პირველი ნახევრისათვის, 2007-2008 წლებისა და 2009 წლის პირველი ნახევრისათვის, რის შედეგადაც მისმა დავალიანებამ შეადგინა 269269.79 ლარი. დასახელებული პერიოდებისათვის საიჯარო ქირის გადაუხდელობის ფაქტი არც აპელანტის მიერ ყოფილა გამხდარი სადავოდ იმაზე მითითებით, რომ ადგილი ჰქონდა საიჯარო ხელშეკრულებების შეწყვეტას. აღნიშნული სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა შემდეგი გარემოებების გამო:

2005 წლის 6 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულებების შპს “...-ის” მხრიდან შეწვეტის ფაქტი საქმის მასალებიდან არ დასტურდება. საამისო მტკიცებულებად შპს “...მ” წარადგინა შპს “...ს” 2007 წლის 4 იანვრის წერილი. მითითებული წერილი შედგენილია მ.პ-ას, როგორც შპს “...-ის” წარმომადგენლის მიერ, თუმცა საქმის მასალებიდან არ დასტურდება მ.პ-ას უფლებამოსილება, წარმოედგინა დასახელებული ორგანიზაცია. ამდენად, წერილით შპს “...-ის” ნების გამოვლენაზე მითითება უსაფუძლოა. ამასთან, თვითონ ხელშეკრულების მხარედ არსებული ორგანიზაციის _ შპს “...-ის” მიერ ხელშეკრულებების საფუძველზე მეორე მხარისათვის 2007 წლის შემდგომი პერიოდებისთვის შესრულების მოთხოვნა, გამორიცხავდა ხელშეკრულების შეწყვეტისაკენ მიმართული ნების რეალურად არსებობას. აღნიშნულზე მეტყველებდა ასევე წერილის შინაარსი, რომლის მიხედვითაც, მ.პ-ა გამოხატავს არა ხელშეკრულებების შეწყვეტის სურვილს, არამედ სადავოდ ხდის და ბათილად აცხადებს მათ იმ საფუძვლით, რომ ისინი დადებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით არაუფლებამოსილი პირების მიერ, კერძოდ, წერილის ავტორის მოსაზრებით, შპს “...-ის” დირექტორებს არ გააჩნდათ უფლებამოსილება, იჯარით გაეცათ ორგანიზაციის კუთვნილი ქონება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წერილით გამოხატულია არა ხელშემკვრელი მხარის ნება, არამედ მესამე პირის პრეტენზია, რომელიც შესაბამისი იურიდიული შედეგების დადგომის საფუძველი მხოლოდ სასამართლო დავის აღძვრის შემთხვევაში შეიძლებოდა გამხდარიყო.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარდგენილ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურაზე, რომელიც გამოწერილია შპს “...-ის” მიერ 2007 წლის 31 მარტს (წერილის გაგზავნის შემდგომი პერიოდი) შპს “...ის” მიმართ. სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული ასევე გამორიცხავდა ხელშეკრულების გასვლის ნებასა და ამ ნებაზე დაფუძნებული კონტრაქტის შეწყვეტის იურიდიულ ფაქტს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტაზე მეტყველებს საიჯარო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული ქონების მოიჯარის საკუთრებაში გადასვლის ფაქტი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილების საფუძველზე. დასახელებული გარემოების დასადასტურებლად წარდგენილ იქნა საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლის მიხედვით შპს “...ის” (შპს “...ს”) საკუთრებად 2008 წლის 18 მარტს რეგისტრირებულია 3550.00 კვ.მ ნაკვეთი და 1218.00 კვ.მ შენობა-ნაგებობა თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე. ამ დაკუმენტიდან არ ირკვევა ის გარემობა, თუ რა ქონებაზე დარეგისტრირდა შპს “...ის” საკუთრების უფლება, წარმოადგენდა თუ არა ეს ქონება მანამდე იჯარის ხელშეკრულებებით აღებულ ქონებას. საქმეში არ მოიპოვებოდა სასამართლო გადაწყვეტილება, რომელსაც აპელანტი მიუთითებდა თავისი საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, თითოელმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რაზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებულ ფაქტებზე მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს, ვინაიდან სწორედ აღნიშნულ ფაქტებს ემყარებოდა მისი შესაგებელი. გამომდინარე იქედან, რომ შესაგებლის საფუძვლად მითითებული სადავო გარემოებები ვერ დადასტურდა სათანადო მტკიცებულებებით, არ არსებობდა მათი გაზიარების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე ასევე დადგენილდ მიიჩნია შემდეგი გარემოებები:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ.თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 5 იანვრის ¹... ბრძანებით განხორციელდა ცვლილება შპს “...ის” სამეწარმეო რეგისტრაციის მონაცემებში. კერძოდ, შეიცვალა საზოგადოების საფირმო სახელწოდება და ნაცვლად სახელწოდებისა: შპს “...”, ეწოდა შპს “...”;

2005 წლის 6 ივლისის საიჯარო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე შპს “...-ის” მიმართ შპს “...ს” ვალდებულება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ცნობილ იქნა 184096 ლარის ფარგლებში. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გამომდინარე იქედან, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელის მხრიდან არ ყოფილა გამხდარი სადავოდ, ვალდებულების მოცულობა ამ სახით უნდა ყოფილიყო ცნობილი დადგენილად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377.1 მუხლის შესაბამისად, რომლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა თ.ჭ-ის სარჩელი და მოპასუხე შპს “...-ს” თ.ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 216358 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, ასევე, გაწეული სასამართლო ხარჯის ანაზღაურება 3000 ლარის ოდენობით. 2009 წლის 22 ივნისს აღნიშნულ საქმეზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ 2009 წლის 1 სექტემბერს მიღებულ იქნა ¹... განკარგულება, რომლითაც ყადაღა დაედო მოვალე შპს “...-ის” მოთხოვნას შპს “...” მიმართ 269000 ლარის ფარგლებში.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო ვალდებულების საფუძვლად მითითებულია შპს “...-სა” და შპს “...ს” შორის 2005 წლის 6 ივლისს გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებები.

სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულებით მეიჯარე მოვალეა, გადასცეს მოიჯარეს განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში და საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველყოს ნაყოფის მიღების შესაძლებლობა, თუ იგი მიღებულია მეურნეობის სწორი გაძღოლის შედეგად შემოსავლის სახით. მოიჯარე ვალდებულია, გადაუხადოს მეიჯარეს დათქმული საიჯარო ქირა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, როგორც დადგინდა, შპს “...ის” მიერ არ შესრულებულა 2005 წლის 6 ივლისის იჯარის ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულება _ არ ყოფილა გადახდილი საიჯარო ქირა 2006 წლის ნაწილის, 2007-2009 წლებისათვის. იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხემ ვერ დაადასტურა დასახელებული ვალდებულების არსებობის გამომრიცხავი მის მიერ მითითებული გარემოება _ იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის ფაქტი, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართლზომიერად აღიარა საიჯარო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე შპს “...”-ის მიმართ შპს “...ს” ვალდებულების არსებობა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს “...ს” მიმართ შპს “...-ს” გააჩნია შეუსრულებელი ვალდებულებები, რაც გამორიცხავდა საიჯარო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სადავო ვალდებულების არსებობას. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობაში ამომწურავადაა ჩამოთვლილი ვალდებულების შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძვლები. კერძოდ, ესენია: ვალდებულების შეწყვეტა შესრულებით, დეპონირებით, ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვით, ვალის პატიებით, ცალკეულ შემთხვევებში კრედიტორის გარდაცვალებით და იურიდიული პირის ლიკვიდაციით. სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის შესაბამისად, ორ პირს შორის არსებული ურთიერთმოთხოვნა შეიძლება გაქვითვით შეწყდეს, თუ დამდგარია ამ მოთხოვნათა შესრულების ვადა. ვალდებულებათა გაქვითვა შესაძლებელია მაშინაც, როცა ერთ-ერთი მოთხოვნის შესრულების ვადა ჯერ არ დამდგარა, მაგრამ ამ მოთხოვნის უფლების მქონე მხარს უჭერს გაქვითვას. მოთხოვნათა სადავოობის შემთხვევაში გაქვითვა შესაძლებელია დავის გადაწყვეტის შემდგომ. ანუ, სასამართლოს მიერ ვალდებულების არსებობის ფაქტის დადასტურების შემდგომ. როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, მოპასუხის მიერ სარჩელის საწინააღმდეგოდ დასახელებული უფლება არ ყოფილა აღიარებული მოსარჩელის მიერ და ამდენად, წარმოადგენდა სადავო უფლებას. შესაბამისად, მისი რეალიზაცია შესაძლებელი იყო მხოლოდ სასამართლო განხილვის შედეგად, დადასტურებით. იმისათვის, რომ მოპასუხეს სასარჩელო მოთხოვნის ჩასათვლელად გამოეყენებინა თავისი უფლება, უნდა მოეთხოვა ასეთი გადაწყვეტილების მიღება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი ფორმითა და წესით შესაბამისი სარჩელის (შეგებებული სარჩელის) წარდგენის გზით. მხარეები თვითონ იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის ან განცხადების წარდგენის გზით დაიწყონ წარმოება კონკრეტული უფლებისა თუ ინტერესის დასაცავად, თვითონ განსაზღვრავენ დავის საგანს, თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათA მოთხოვნებს და რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები, თანახმად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4 მუხლებისა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 188-189-ე მუხლების შესაბამისად, მოპასუხეს უფლება აქვს, აღძრას მოსარჩელის მიმართ შეგებებული სარჩელი, რომელიც სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნება განსახილველად, თუ: ა. შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა მიმართულია პირვანდელი მოთხოვნის ჩასათვლელად; ბ. შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მთლიანად ან ნაწილობრივ გამორიცხავს პირვანდელი სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას; გ. შეგებებულ სარჩელსა და პირვანდელ სარჩელს შორის არსებობს ურთიერთკავშირი და მათი ერთად განხილვის შედეგად აღძრული დავა უფრო სწრაფად და სწორად გადაწყდება. სასამართლო მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნებოდა უფლებამოსილი, ემსჯელა შპს “...-ის” ვალდებულებაზე, თუ წარდგენილი იქნებოდა შეგებებული სარჩელი კანონით გათვალისწინებული დასაშვებობის პირობების დაცვით. შესაბამისად, მოცემული დავის ფარგლებში სასამართლო მოკლებული იყო პროცესუალურ შესაძლობლობას, დაედასტურებინა შემხვედრი ვალდებულების არსებობის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, “სააღსრულებო წარმოებთა შესახებ” კანონის 55-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით მოვალის მოთხოვნას შეიძლება დაედოს ყადაღა, თუ კანონმდებლობა არ ზღუდავს მის გადაცემას ან მასზე ყადაღის დადებას. ამავე კანონის 56-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, აღმასრულებელი კრედიტორის განცხადების საფუძველზე გამოსცემს განკარგულებას მოთხოვნაზე ყადაღის დადების შესახებ, რომელშიც უნდა იყოს მითითებული კრედიტორის პრეტენზიის საფუძველი, მის მიერ შესასრულებელი მოთხოვნები და ის, თუ ვის წინააღმდეგ არის მიმართული მოვალის მოთხოვნა (დავალებული პირი). ყადაღის დადებასთან ერთად გამოცემული უნდა იქნეს განკარგულება კრედიტორისათვის გადახდის თაობაზე. 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ყადაღის დადების განკარგულება უნდა გადაეცეს დავალებულ პირს. დავალებული პირისათვის განკარგულების გადაცემით ყადაღა ქმედითი ხდება კრედიტორის პრეტენზიის ფარგლებში. Mმოვალეს აღარ აქვს უფლება, განკარგოს მოთხოვნები, დავალებულ პირს კი აღარ აქვს უფლება, შეასრულოს მოქმედება, რომელიც შეადგენს ვალდებულების შინაარსს, Mან დაყადაღებული თანხა უნდა გადაუხადოს კრედიტორს. სხვა მოქმედება, რომელიც შეადგენს ვალდებულების შინაარსს, უნდა შეასრულოს აღმასრულებელმა.

“სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 57-ე მუხლის თანახმად, ყადაღის დადების შესახებ განკარგულება უფლებას ანიჭებს კრედიტორს, მოსთხოვოს მესამე პირს ისეთი მოქმედების მის სასარგებლოდ შესრულება, რომელიც მას უნდა შეესრულებინა თავისი მოვალის მიმართ. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მოთხოვნაზე ყადაღის დადების შესახებ განკარგულების საფუძველზე კრედიტორს უფლება აქვს, სასამართლოში შეიტანოს სარჩელი დავალებული პირის წინააღმდეგ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეზე დადგენილი გარემოებების შესაბამისად, აღმასრულებლის განკარგულების მიხედვით შპს “...ს” მართლზომიერად დაეკისრა შპს “...-ის მიმართ არსებული ვალდებულების თ.ჭ-ის სასარგებლოდ შესრულება (ტომი II, ს.ფ. 80-93).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს “...მ” საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილი. კანონის აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქმის გარემოებების გასარკვევად სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით მიმართოს ამ კოდექსით გათვალისწინებულ ღონისძიებებს. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, რომლის მიხედვით, სასამართლოს შეუძლია შესთავაზოს მხარეებს წარმოადგინონ დამატებითი მტკიცებულებები. დასახელებული ნორმების დანაწესიდან გამომდინარე, სასამართლოს შეეძლო გამოეჩინა ინიციატივა იმ ფარგლებში, რა ფარგლებშიც ამას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლოდ დააყენა ეჭვქვეშ 2007 წლის 4 იანვრის წერილის ნამდვილობა, როდესაც ჩათვალა, რომ ეს წერილი დაწერილი იყო არაუფლებამოსილი პირის მიერ;

სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია მოპასუხის მიერ მტკიცებულების სახით 2006 წლის 10 აგვისტოს მეიჯარისადმი მიწერილ ¹... წერილს, სადაც ის აღნიშნავდა, რომ საიჯარო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საპასუხო მოთხოვნები გააჩნდა მეიჯარის მიმართ. კერძოდ, მოთხოვნები დაფუძნებული იყო მეიჯარის ვალდებულებაზე, გადაეხადა კომუნალური გადასახადები დაცვის უზრუნველყოფის ხელშეკრულებასა და საიჯარო ობიექტების გადმობარებისას მიღებული პროდუქტების ღირებულებაზე. შესაბამისად, მოპასუხის გაანგარიშებით, მოთხოვნათა ურთიერთგაქვითვის შედეგად შპს „...-ეს”, პირიქით, შპს „...ს“ მიმართ 2006 წლის 10 აგვისტოსათვის გააჩნდა დავალიანება 8604.21 ლარის ოდენობით;

სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა ასევე შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებაზე: მიუხედავად 2006 წლის 10 აგვისტოს გაფრთხილებისა, შპს „...-ემ”, თავის მხრივ, ცალმხრივად თავად შეწყვიტა საიჯარო ხელშეკრულებები, კერძოდ, მან 2007 წლის 4 იანვარს განცხადებით მიმართა შპს „...ს“. აღნიშნული წერილით შპს „...-ემ“ შპს „...სთან“ დადებული სამივე იჯარის ხელშეკრულება ცნო ბათილად და შესაბამისად შეწყვიტა ისინი. ამდენად, აღნიშნული წერილის თანახმად, ბათილად გამოცხადდა სამივე საიჯარო ხელშეკრულება; თუკი სააპელაცო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის საიჯარო ურთიერთობა არ შეწყვეტილა 2007 წლის 4 იანვრის წერილით და ერთ-ერთ არგუმენტად მიუთითა, რომ აღნიშნული წერილი არ იყო ხელმოწერილი უფლებამოსილი პირის მიერ, მაშინ გამოდის, რომ მხარეებს შორის საიჯარო ურთიერთობა დღესაც გრძელდება, რადგან ზემოაღნიშნული საიჯარო ხელშეკრულებები გაფორმებული იყო 2012 წლის 1 სექტემბრამდე. ცხადია, რომ დღეის მდგომარეობით მხარეებს შორის არანაირ საიჯარო ურთიერთობას არ აქვს ადგილი და საიჯარო ურთიერთობები შეწყვეტილია სწორედ 2007 წლის 4 იანვრის შემდეგ, ანუ როდესაც შპს „...-ემ“ მოპასუხეს ცალმხრივად შეუწყვიტა საიჯარო ხელშეკრულება; სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ნების გამოვლენა არ ჩაითვლება ნამდვილად, თუ მეორე მხარე წინასწარ ან მაშინვე განაცხადებს უარს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „...-ემ“ 2007 წლის 4 იანვრის განცხადებით გამოავლინა სამივე იჯარის ხელშეკრულების ბათლობის ნება, ხოლო შპს „...ს“ ჩაბარდა აღნიშნული განცხადება და მას ეს ფაქტი სადავოდ არ გაუხდია. შპს „...ს“ სადავოდ რომ გაეხადა აღნიშნული განცხადება, იგი სასამართლოს მიმართავდა დარღვეული უფლების დასაცავად;

მიუხედავად ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ნების გამოხატვისა, შპს „...-ემ“ მოგვიანებით არ მიიჩნია შეწყვეტილად საიჯარო ხელშეკრულებები და მოპასუხეს გამოუწერა 2007 წლის იანვრის, თებერვლისა და მარტის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები. საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით, შპს „...“ წარმოადგენდა გამყიდველს, ხოლო შპს „...“ – „მყიდველს“. „გამყიდველის“ მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების ცალმხრივად გამოწერა არ ნიშნავს „მყიდველის“ მიერ მის აღიარებას. მით უმეტეს, რომ ამ ანგარიშ-ფაქტურებზე არ არის დასმული „მყიდველის“ (ანუ შპს „...ს“) ხელმოწერა. საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლი (2007 წელს მოქმედი რედაქცია) საგადასახადო ანგარი-ფაქტურის გამოწერის წესებთან დაკავშირებით მითითებას ახდენს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 14 თებერვლის ¹... ბრძანებაზე. აღნიშნული ბრძანების მე-3 მუხლი განსაზღვრავს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერისა და წარდგენის წესს. მოცემული წესის მე-19 მუხლის თანახმად, ანგარიშ-ფაქტურის მე-16 სტრიქონზე კეთდება მყიდველის ხელმოწერა, მასზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისი ეგზამპლერების უშუალოდ გადაცემის შემთხვევაში. ამავე მუხლის მე-20 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერის ფაქტი დასტურდება ხელმძღვანელის ან სხვა უფლებამოსილი პირის ხელმოწერით და ბეჭდის დასმით. ამდენად, შპს „...-ის“ მიერ მხოლოდ ცალმხრივად ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა, რომელზეც არ არის დასმული შპს „...ს“ ხელმოწერა, არ შეძლება ყოფილიყო შპს „...-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, მაშინ, როცა 2007 წლის 4 იანვარს შპს „...-ემ“ თავად გამოხატა საკუთარი ნება ბათილად გამოეცხადებინა სამივე იჯარის ხელშეკრულება;

გარდა ამისა, სააპელაცო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემომითითებული წერილით, მ.პ-ა გამოხატავს არა ხელშეკრულების შეწყვეტის სურვილს, არამედ სადავოდ ხდის და ბათილად აცხადებს მათ. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული არგუმენტაცია, მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს, რადგან, თუ 2007 წლის 4 იანვრის წერილით შპს „...-ემ“ კი არ შეწყვიტა, არამედ ბათილად გამოაცხადა სამივე იჯარის ხელშეკრულება, მაშინ გამოდის, რომ აღნიშნული ხელშეკრულებების ანულირება მოხდა თავიდანვე და აქედან გამომდინარე შპს „...“ საერთოდ გათავისფლებული იყო საიჯარო ქირის გადახდისაგან. ამასთან, ნიშანდობლივია ისიც, რომ საიჯარო ხელშეკრულებები ფაქტობრივადაც შეწყვეტილი იყო მხარეებს შორის. ამას ისიც ადასტურებს რომ შპს „...-ესაც“ არ მოუთხოვია მოპასუხისაგან სარჯარო ქირის გადახდა მთელი 2007-2008 წლების განმავლობაში და მხოლოდ 2009 წლის დეკემბერში მიმართა სასამართლოს;

ყოველივე ზემოაღნიშნული ცხადყოფს, რომ მხარეებს შორის შეწყვეტილი იყო საიჯარო ურთიერთობები 2007 წლის 4 იანვრის განცხადების შემდგომ, ხოლო ორივე ინსტანციის სასამართლომ არასწორი შეფასებები მისცა საქმისათვის ამ მნიშვნელოვან გარემოებებს;

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 452-ე მუხლი. კანონის ამ ნორმის თანახმად, ვალდებულებითი ურთიერთობა შეწყდება, თუ მოვალე და კრედიტორი ერთი და იგივე პირი აღმოჩნდება. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის ის არგუმენტაცია რომ საიჯარო ხელშეკრულებით გათალისწინებული ქონება მოიჯარის საკუთრებაში გადავიდა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ თითქოს ამონაწერით არ დგინდება, თუ რა ქონებაზე დარეგისტრირდა შპს „...ის“ საკუთრების უფლება და წარმოადგენს თუ არა ეს ქონება მანამდე იჯარის ხელშეკრულებით აღებულ ქონებას. საგულისხმოა, რომ შპს „...-ის“ კუთვნილი ქონება 2008 წლის 13 მაისს საჯარო რეესტრში აღირიცხა შპს „...ის“ სახელზე. აღნიშნულს ადასტურებს 2008 წლის 13 მაისის და 2009 წლის 18 დეკემბრის ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან. შპს „...ზე“ საიჯარო ქონება საკუთრებაში გადავიდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილების საფუძველზე. ამდენად, შპს „...ის“ სახელზე საიჯარო ქონების აღრიცხვის დღიდან იგი გახდა მისი ერთადერთი მესაკუთრე და შესაბამისად მის კუთვნილ ქონებაზე საიჯარო ურთიერთობებიც შეწყდა. შესაბამისად, სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელის მიერ 2008 წლისა და 2009 წლისათვის უსაფუძვლოდ არის მოთხოვნილი იჯარის თანხები;

სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა საქმეში არსებული ისეთი მტკიცებულებები, როგორიცაა საჯარო რეესტრიდან ამონაწერები. აღნიშნული მტკიცებულებებით დგინდება, რომ შპს „...-ის“ ქონების მესაკუთრე გახდა შპს „...“, ხოლო საკუთრებაში გადაცემის საფუძვლად მითითებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება. რაც შეეხება სასამართლოს იმ არგუმენტაციას, რომ ამონაწერიდან არ ჩანს, თუ რა ქონებაზე მოხდა საკუთრების გადაცემა, კასატორი ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ შპს „...ს“ საკუთრებაში გადავიდა შპს „...-ის“ მთლიანი ქონება, რადგან სხვა ქონება მას არ გააჩნდა. შესაბამისად, შპს „...ს“ საკუთრებაში გადავიდა სწორედ ის ქონება, რომელიც იჯარით იყო გაცემული;

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლი. ამ მუხლის საფუძველზე სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია, რომ მოთხოვნათა სადავოობის შემთხვევაში გაქვითვა შესაძლებელია დავის გადაწყვეტის შემდგომ, ანუ სასამართლოს მიერ ვალდებულების არსებობის ფაქტის დადასტურების შემდგომ. კასატორის განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლი ითვალისწინებს ვალდებულებათა გაქვითვის შესაძლებლობას. ვალდებულებათა გაქვითვის შესაძლებლობის ინსტიტუტი გაქვითვის უფლების მქონე პირებს ორ მნიშვნელოვან უპირატესობას ანიჭებს: 1. იგი იძლევა შესაძლებლობას, რომ მოვალემ საკუთარი ვალდებულების რეალური შესრულების გარეშე, საკუთარი მოთხოვნის დათმობის გზით დაფაროს ნაკისრი ვალდებულება; 2. გაქვითვა უმარტივებს მოვალეს კრედიტორის მიმართ საკუთარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას სასარჩელო და სააღსრულებო წარმოების პროცესში ჩაბმის გარეშე. ამდენად, კასატორი საფუძველს მოკლებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს არგუმენტაციას იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოსდა გაქვითვა შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს გზით. ნიშანდობლივია, რომ გაქვითვისათვის მხარეთა შეთანხმება საჭირო არ არის, თუმცა იგი არც ავტომატურად ხდება. სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ვალდებულების გაქვითვა ხორციელდება მეორე მხარისათვის შეტყობინებით. შეტყობინება წარმოადგენს ცალმხრივი ნების გამოვლენას, რომელსაც სჭირდება მეორე მხარის მიერ მიღება. კონკრეტულ შემთხვევაში შპს “...მ” 2006 წლის 10 აგვისტოს ¹26/06 წერილით აცნობა მეიჯარეს, რომ მას საიჯარო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მის მიმართ საპასუხო მოთხოვნები გააჩნდა. ამდენად, შპს “...მ” გააფრთხილა შპს “...” საპასუხო მოთხოვნებთან დაკავშირებით, ხოლო მოსარჩელეს ეს გარემოება არ გაუპროტესტებია, მანამ სანამ სარჩელით არ მიმართა სასამართლოს (ტომი II, ს.ფ. 96-108).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინებით შპს “...ს” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “...ს” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “...ს” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარი) 70% _ 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “...ს” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს “...ს” დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარი) 70% _ 5600 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.