ას-865-915-2011 11 ივლისი,2011 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბ. ალავიძე, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. დ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ^ნ. ხ-შვილი, დ. ლ-ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 30 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

მ. დ-შვილმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე ნ. ხ-შვილისა და დ. ლ-ძის მიმართ შემდეგი დასაბუთებით: თბილისში, ... მასივში, ... 28-კორპუსში, მდებარე 29-ე ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მოსარჩელის დედის ე. დ-შვილის სახელზე. 2003 წლის იანვარში ს. ე-ძემ მოტყუებით გააფორმებინა მინდობილობა, რომლითაც ე. დ-შვილი ანიჭებდა უფლებამოსილებას განეკარგა მისი კუთვნილი უძრავი ქონება. 2003 წლის 5 მარტს ს. ე-ძემ მინდობილობის საფუძველზე, ე. დ-შვილის სახელით მისი კუთვნილი უძრავი ქონება იპოთეკით დატვირთვის ნაცვლად, ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, საკუთრების უფლებით გადასცა ნ. ხ-შვილს. აღნიშნულის შემდეგ, ს. ე-ძემ ნ. ხ-შვილს 2003 წლის 19 მაისს ბინა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გადააფორმებინა დ. ლ-ძის სახელზე 5500 აშშ დოლარად. ნ. ხ-შვილმა თავისი თანხა დაიბრუნა, მოსარჩელის დედისათვის მისი ბინის გაყიდვის შედეგად ნასყიდობის საფასური არ გადაუხდიათ. 2003 წლის 29 დეკემბერს ე. დ-შვილი გარდაიცვალა. 2003 წლის 5 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილია, რადგან იგი თვალთმაქცური გარიგებაა და თავისი არსით არის არა ნასყიდობის, არამედ იპოთეკის ხელშეკრულება, რაც დასტურდება თუნდაც იმ ფაქტით, რომ ნ. ხ-შვილმა ისევ ე-ძის მეშვეობით გაასხვისა ბინა ლ-ძეზე, ფული აიღო არა მან, არამედ ს. ე-ძემ, რომელმაც ხ-შვილს დაუბრუნა თავისი თანხა, დანარჩენი კი თვითონ დაიტოვა. მ. დ-შვილის მითითებით ასევე ბათილია 2003 წლის 19 მაისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, ვინაიდან შემძენი დ. ლ-ძე არაკეთილსინდისიერი შემძენია, მისთვის ცნობილი იყო, რომ ბინის მესაკუთრეები იყვნენ მოსარჩელე და მისი დედა ე. დ-შვილი, რომ ბინა ფორმალურად იყო ხ-შვილზე გაფორმებული.

მოპასუხე დ. ლ-ძემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 2003 წლის 5 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულება არ არის თვალთმაქცური გარიგება. ე. დ-შვილს, რომელიც იყო ბინის მესაკუთრე ნასყიდობის ხელშეკრულება სადავოდ არ გაუხდია. ის კეთილსინდისიერი შემძენია. დ. ლ-ძემ გადაიხადა ბინის საფასური და ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მესაკუთრედ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით მ. დ-შვილის სარჩელი ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. დ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით მ. დ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით: პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2003 წლის 5 მარტს ე. დ-შვილის სახელით ს. ე-ძესა და ნ. ხ-შვილს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ს. ე-ძემ მყიდველს საკუთრებაში გადასცა ე. დ-შვილის კუთვნილი უძრავი ქონება, მდებარე, ... მასივი, ... კორპუსი ¹28, ბინა ¹29. უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 2000 აშშ დოლარად. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შემძენი ნ. ხ-შვილი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მესაკუთრედ. 2003 წლის 19 მაისს ნ. ხ-შვილსა და დ. ლ-ძეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, გამყიდველმა ნ. ხ-შვილმა გაასხვისა ე. დ-შვილისაგან შეძენილი უძრავი ქონება. ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 2000 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარად. დ. ლ-ძე ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, საჯარო რეესტრში აღირიცხა, ქ. თბილისში, ... მასივი, .... კორპუსი ¹28, ბინა ¹29-ის მესაკუთრედ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 აპრილის განაჩენით ს. ე-ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის II ნაწილის “ბ” და “გ” ქვეპუნქტით. აღნიშნული განაჩენის შესაბამისად, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ს. ე-ძემ ჩაიდინა თაღლითობა. წინასწარ გამოძიებაში ნ. ხ-შვილის ჩვენებით დადგენილია, რომ მას სურდა გარკვეული თანხის გასესხება შესაბამისი უზრუნველყოფით. აღნიშნული მიზნით, 2003 წლის 5 მარტს ე. დ-შვილის წარმომადგენელთან, ნაცვლად სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებისა, გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნ. ხ-შვილის განმარტებით დადგენილია, რომ 2003 წლის 19 მაისს ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა დ. ლ-ძესთან, რის შემდეგაც მან მიიღო სესხის თანხა. აღნიშნული განაჩენის შესაბამისად, წინასწარ გამოძიებასა და სასამართლო სხდომაზე დაზარალებულის სახით დაკითხული მ. დ-შვილის ჩვენებით, მოწმის სახით დაკითხული დ. ლ-ძის ჩვენებებით დადგენილია, რომ ე. დ-შვილსა და მ. დ-შვილს სურდათ ბინის გაყიდვა. აღნიშულთან დაკავშირებით მოლაპარაკებისას ბინის მყიდველს, დ. ლ-ძეს, მათ განუცხადეს, რომ ბინა ირიცხებოდა ნ. ხ-შვილის სახელზე და რომ ბინის ყიდვის საკითხზე მოლაპარაკება ეწარმოებინა ს. ე-სთან. დადგენილია, რომ ს. ე-ძე ესწრებოდა ნ. ხ-შვილსა და დ. ლ-ძეს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას, ბინის საფასური 5500 აშშ დოლარი მყიდველმა გადასცა ს. ე-ძეს, საიდანაც 1680 აშშ დოლარი მიიღო ნ. ხ-შვილმა.

პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრე უფლებამოსილია განახორციელოს თავის ქონებაზე ყოველგვარი ბატონობა, მათ შორის ქონების განკარგვა. ნასყიდობის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ გამყიდველმა მყიდველს გადასცეს საკუთრების უფლება ქონებაზე, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლისა. ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს მხარეები ავლენენ, ერთის მხრივ, ნივთის გაყიდვის, მეორეს მხრივ _ შეძენის ნებას და ამგვარი ნება მიმართული უნდა იყოს სამართლებრივი შედეგის დადგომისკენ. გამომდინარე იქიდან, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება შეუძლია საამისოდ უფლებამოსილ პირს _ მესაკუთრეს, ამგვარი ურთიერთობის წარმოშობისთვის აუცილებელია მესაკუთრის ნების გამოვლენა. წარმომადგენლის მიერ გარიგების გაფორმებისას ივარაუდება, რომ წარმომადგენლის მეშვეობით ხდება მესაკუთრის ნების გამოვლენა და აღნიშნული ეფუძნება კანონის შესაბამისად გაფორმებულ მინდობილობასა თუ დავალებას. პალატამ მიიჩნია, რომ 2003 წლის 5 მარტის ხელშეკრულებით დაფარულ იქნა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რაც სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის შესაბამისად, მოცემული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველია. ასევე, დადგენილია, რომ 2003 წლის 19 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს მყიდველის დ. ლ-ძისათვის ცნობილი იყო, რომ რეალურად ბინის მესაკუთრეს წარმოადგენდა ე. დ-შვილი, რომელმაც დ. ლ-ძესთან მოლაპარაკებისას დაადასტურა ნება ბინის გასხისებასთან დაკავშირებით. რეალურად ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა ნ. ხ-შვილსა და დ. ლ-ძეს შორის, ვინაიდან ქონება ბათილი ხელშეკრულების საფუძველზე ირიცხებოდა ნ. ხ-შვილის სახელზე. ამდენად, 2003 წლის 19 აპრილის ხელშეკრულების მხარეს არ წარმოადგენს ე. დ-შვილი იმ რეალური ვითარებიდან გამომდინარე, რომ ნ. ხ-შვილთან არსებული სესხის სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე, ბინა ირიცხებოდა ნ. ხ-შვილის სახელზე, მაგრამ მესაკუთრის ე. დ-შვილის ნება ბინის გასხისების შესახებ უდავოა. აღნიშნული ხელშეკრულების გაფორმებას ესწრებოდა ს. ე-ძე, რომელსაც მოსარჩელის განმარტებით, კანონის შესაბამისად გაფორმებული მინდობილობის საფუძველზე გააჩნდა ბინის განკარგვის უფლებამოსილება, ხოლო მყიდველისათვის ცნობილი იყო ბინის რეალური მესაკუთრის ე. დ-შვილის (ასევე მისი შვილის მ. დ-შვილის) ნება ბინის გასხვისების შესახებ. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ბინის გასხვისება განხორციელდა მესაკუთრის ნამდვილი ნების გამოვლენის საფუძველზე. დადგენილი გარემოებები კი მიუთითებენ, რომ 2003 წლის 19 აპრილის გარიგების გაფორმებისას არ დარღვეულა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 477-ე მუხლების დანაწესი. პალატამ ასევე მიიჩნია, რომ ე. დ-შვილს არ გააჩნია იურიდიული ინტერესი 2003 წლის 5 მარტის გარიგების ბათილობის მიმართ, ვინაიდან აღნიშნული გარიგების ბათილად ცნობის შემთხვევაში ვერ აღდგება პირვანდელი მდგომარეობა, ანუ ქონება ვერ დაუბრუნდება ე. დ-შვილს,

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. დ-შვილმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ. ნ. ხ-შვილსა და ე. დ-შვილის წარმომადგენელს შორის 2003 წლის 5 მარტის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგება იყო და აღნიშნა, რომ ნაცვლად სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებისა, დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება. გაურკვეველია, ასეთ შემთხვევაში რატომ არ ცნო სასამართლომ ბათილად აღნიშნული ხელშეკრულება. სასამართლო გადაწყვეტილების ეს ნაწილი იურიდიულად დაუსაბუთებელია. რაც შეეხება ნ. ხ-შვილსა და დ. ლ-ძეს შორის 2003 წლის 19 მაისს დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, სააპელაციო სასამართლოს ყურადღება არ მიუქცევია იმ გარემოებისათვის, რომ ნ. ხ-შვილს არ წარმოშობია საკუთრების უფლება ბინაზე და ის არ იყო უფლებამოსილი განეკარგა ეს ქონება. ამასთანავე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. ლ-ძემ იცოდა 2003 წლის 5 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითობის შესახებ, მაგრამ დ. ლ-ძე კეთილსინდისიერი შემძენად მიიჩნია, რადგან ჩათვალა, რომ მან ნ. ხ-შვილის თანხმობით თანხა გადასცა ე. დ-შვილის წარმომადგენელს, რომელიც მას მიაჩნდა მესაკუთრედ. საქმის გარემოებათა ასეთი შეფასება არასწორია, შემძენის კეთილსინდისიერება განისაზღვრება მხოლოდ იმ ფაქტით, იცოდა თუ არა მან საჯარო რეესტრის მონაცემთა უსწორობა. ამ შემთხვევაში დადგენილია, რომ დ. ლ-ძემ აღნიშნულის შესახებ იცოდა. სწორედ ის ფაქტი, რომ ბ. ხ-შვილზე იყო რეგისტრირებული, მაგრამ მან თანხა გადასცა ე. დ-შვილის წარმომადგენელს, ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ დ. ლ-ძემ იცოდა საჯარო რეესტრის მონაცემის უსწორობის შესახებ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, შემძენის არაკეთილსინდისიერება და სამოქალაქო კოდექსის 56-ე, 170-ე და 477-ე მუხლების კანონიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროებს არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მ. დ-შვილს დაუბრუნდეს ც. ც-იანის მიერ 2011 წლის 24 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1350 ლარის 70% _ 945 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

მ. დ-შვილს დაუბრუნდეს ც. ც-იანის მიერ 2011 წლის 24 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1350 ლარის 70% _ 945 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.