ას-929-967-2011 21 ივლისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბესარიონ ალავიძე, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ. ა-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. თ-შვილი, გ. ბ-შვილი, ი. კ-ევი, ე. ზ-იანი, გ. ჯ-ძე, ვ. შ-ოვი, ბ. გ-ავა, საქართველოს ... სამინისტროს ... ბიუროს თბილისის ... ბიურო (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ნასყიდობისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების გამოთხოვა, ქონებაზე ყადაღის მოხსნა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ა-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: თ. თ-შვილის, გ. ბ-შვილის, ი. კ-ევის, ე. ზ-იანის, გ. ჯ-ძის, ვ. შ-ოვის, ბ. გ-ავასა და საქართველოს ... სამინისტროს ... ბიუროს თბილისის ... ბიუროს მიმართ ნასყიდობისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის, უძრავი ქონების გამოთხოვისა და ქონებაზე ყადაღის მოხსნის შესახებ.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ა-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ნ. ა-შვილსა და გ. ბ-შვილს შორის 2008 წლის 6 მარტის ¹1-860 ხელშეკრულება უძრავი ქონების ნასყიდობის შესახებ ქ.თბილისში, ...კორპუსში მდებარე ¹196 ბინაზე, ბათილად იქნა ცნობილი გ. ბ-შვილსა და ი. კ-ევას შორის 2008 წლის 2 აპრილს გაფორმებული ¹... ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ.თბილისში, ...კორპუსში მდებარე ¹196 ბინაზე, ბათილად იქნა ცნობილი ი. კ-ევასა და თ. თ-შვილს შორის 2008 წლის 13 მაისს გაფორმებული უძრავი ქონების ¹... ნასყიდობის ხელშეკრულება ამავე ქონებაზე და მასზე აღდგა ნ. ა-შვილის საკუთრების უფლება, ნ. ა-შვილს უარი ეთქვა გ. ბ-შვილს, ე. ზ-იანსა და გ. ჯ-ძეს შორის 2008 წლის 13 მარტს გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ერთიანი ¹... ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობაზე, ნ. ა-შვილს უარი ეთქვა თ. თ-შვილს, ვ. შ-ოვასა და ბ. გ-ავას შორის 2008 წლის 23 მაისს გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ¹1-1997 ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობაზე და ზემოხსენებული ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლებაზე.

საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 7 აპრილის განჩინება ნ. ა-შვილმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ...კორპუსში მდებარე ¹196 ბინა საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მოსარჩელე ნ. ა-შვილს. 2008 წლის 6 მარტის თარიღით შედგენილ იქნა ნასყიდობის ხელშეკრულება, სადაც გამყიდველად მითითებულია ნ. ა-შვილი, ხოლო შემძენად _ გ. ბ-შვილი, აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე გ. ბ-შვილმა საცხოვრებელი ბინა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა თავის სახელზე 2008 წლის 26 მარტს.

2008 წლის 31 მარტს გ. ბ-შვილს, ე. ზ-იანსა და გ. ჯ-ძეს შორის გაფორმებული იქნა სესხისა და იპოთეკის ¹... ხელშეკრულება.

2008 წლის 2 აპრილს გ. ბ-შვილსა და ი. კ-ევას შორის გაფორმდა ¹... ხელშეკრულება ქ.თბილისში, ...კორპუსში მდებარე ¹196 ბინის ნასყიდობის შესახებ.

2008 წლის 13 მაისს ი. კ-ევასა და თ. თ-შვილს შორის გაფორმებული იქნა ¹... ხელშეკრულება ქ.თბილისში ...კორპუსში მდებარე ¹196 ბინის ნასყიდობის თაობაზე.

2008 წლის 23 მაისს თ. თ-შვილს, ვ. შ-ოვსა და ბ. გ-ავას შორის გაფორმდა ¹1-1997 სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება.

პალატამ უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ ნ. ა-შვილს არ გამოუვლენია ნება უძრავი ქონების ნასყიდობის გარიგების დადების თაობაზე. შესაბამისად, სასამართლო გადაწყვეტილებით სადავო უძრავ ნივთზე აღდგა ნ. ა-შვილის საკუთრების უფლება. აღნიშნულ ნაწილში გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა და შესულია კანონიერ ძალაში.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ბ-შვილს, ე. ზ-იანსა და გ. ჯ-ძეს შორის ¹... სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადების დროს, 2008 წლის 31 მარტს, სადავო ბინა რეგისტრირებული იყო გ. ბ-შვილის სახელზე.

თ. თ-შვილს, ვ. შ-ოვსა და ბ. გ-ავას შორის სესხისა და იპოთეკის ¹1-1997 ხელშეკრულების დადების დროს, 2008 წლის 23 მაისს, სადავო ბინა რეგისტრირებული იყო თ. თ-შვილის სახელზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის დანიშნულებაა სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველოფა. ის წარმოადგენს კეთილსინდისიერი პარტნიორის უფლების დაცვის გარანტს. ზუსტად ამ პრინციპიდან გამომდინარე, როდესაც რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას ვიხილავთ უფლების კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტის ფარგლებში, მნიშვნელოვანია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე და 185-ე მუხლის ანალიზი, რომლის მიზანს წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის დაცვა და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტისადმი მაღალი ნდობის უზრუნველყოფა. პალატამ ჩათვალა, რომ არ შეიძლება უფლების შემძენს მოეთხოვოს შესაძენი უფლების შესახებ იმაზე მეტის ცოდნა, რაც კანონით არის დადგენილი. უპირველეს ყოვლისა, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტისადმი ნდობა გულისხმობს, რომ უფლება, რომელიც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, ნამდვილად ეკუთვნის გამსხვისებელს, ანუ იმ პირს, რომელიც გამოხარტავს ნებას, გაასხვისოს მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება. ამდენად, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა ნიშნავს სამოქალაქო ურთიერთობების მონაწილეთა მიმართ ნდობასა და კეთისინდისიერებას, რაც უზრუნველყოფილია საჯარო რეეესტრის ჩანაწერის სისწორისა და სისრულის პრეზუმფციით.

სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლისა და 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახამად, პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ სამოქალაქო უფლებებს, რომლის არსებობა ვლინდება მხოლოდ საჯარო რეესტრიდან, ახასიათებთ განსაკუთრებული თავისებურება. აღნიშნული ვლინდება მათი განკარგვის შემთხვევაში. ამდენად, მათი გასხვისების, დატვირთვის ან სხვაგვარად განკარგვის დროს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მესამე პირთა უფლებებს, რომლებისთვისაც აღნიშნული უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია წარმოადგენს მყარ გარანტიას სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობისათვის. საჯარო რეესტრი წარმოადგენს კეთილსინდისიერი სამოქალაქო ბრუნვის გარანტს და ემსახურება ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების უზრუნველყოფას და დაცვას. აღნიშნული პრინციპის საფუძველზე, ობიექტურად არსებული ფაქტი _ საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია იცავს ნდობის და კეთილსინდისიერების პრინციპს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციაუნარიანი უფლებების განკარგვის დროს და მისი სისწორის პრეზუმფცია ეხება როგორც ადრინდელი მესაკუთრის, ასევე ახალი შემძენის უფლებებს. კონკრეტულ შემთხვევაში აღნიშნული პრინციპი იცავს ასევე კრედიტორის (იპოთეკარის) უფლებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე იპოთეკარების უფლებებიც ისევეა დაცული, როგორც შემძენის და მათ ენიჭებათ უფლებამოსილება, დაიკმაყოფილონ თავიანთი მოთხოვნა ძირითადი მოვალის (ერთ შემთხვევაში გ. ბ-შვილის, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, თ. თ-შვილის) მიმართ იპოთეკით დატვირთული ნივთიდან.

სააპელაციო პალატამ ასევე გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემები მხოლოდ მაშინ შეიძლება იქნეს მიჩნეული უსწოროდ, თუ ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ანუ პირველ შემთხვევაში საკმარისია, რომ უფლების შემძენმა იცოდეს, რომ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ამ უფლების შეძენის გარიგების დადებამდე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, საკმარისია, რომ უფლების შემძენის შესახებ გარიგების ჩანაწერი იყოს უზუსტო. მხოლოდ ამ გარემოებათა არსებობის შემთხვევაში უფლების შემძენი არ არის კეთილსინდისიერი.

სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელე არ მიუითითებდა, რომ მოპასუხეებმა იპოთეკის ხელშეკრულების დადებამდე იცოდნენ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილი საჩივრის არსებობის შესახებ ან ამ უფლების თაობაზე იპოთეკარის მიერ უზუსტო ჩანაწერის ცოდნაზე. იპოთეკარების _ ე. ზ-იანისა და გ. ჯ-ძის, ვ. შ-ოვის, ბ. გ-ავას უფლებები დაცულია რეგისტრაციაუნარიანი უფლების რეგისტრაციის ფაქტით. ამდენად, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი მესაკუთრის შესახებ გულისხმობს, რომ მესამე პირისათვის მესაკუთრედ ითვლება პირი, თუნდაც ის არ იყოს ამ უძრავი ნივთის ნამდვილი მესაკუთრე. სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ სადავო იპოთეკის ხელშეკრულებები არ უნდა ყოფილიყო ცნობილი ბათილად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ა-შვილს საქალაქო სასამართლოს მიერ მართებულად ეთქვა უარი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლებაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. ა-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, რითაც დაარღვია მოქმედი საპროცესო ნორმები. გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას სააპელაცო სასამართლოს საერთოდ არ მიუღია მხედველობაში, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 18 ივნისის ¹... კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილია, რომ მსჯავრდებულებმა, ამ საქმეში მოპასუხეებმა – თ. თ-შვილმა და გ. ბ-შვილმა მოტყუებით გააფორმეს სესხისა და იპოთეკის სადავო ხელშეკრულებები ე. ზ-იანთან, გ. ჯ-ძესთან, ვ. შ-ოვთან და ბ. გ-ავასთან. აღნიშნული დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად იპოთეკით დაიტვირთა კასატორის სადავო საცხოვრებელი ბინა და გამოტანილი გადაწყვეტილებების საფუძველზე ბინის მესაკუთრე – ნ. ა-შვილი ვალდებულია, გადაუხადოს სასესხო დავალიანება, რომელიც მას არ მიუღია და არ უკისრია.

სასამართლო სხდომის ოქმებით დადგენილია, რომ გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების თანახმად, იპოთეკრებს, ანუ გამსესხებლებს არ გადაუცია სესხის თანხა თ. თ-შვილისათვის და გ. ბ-შვილისათვის, რაც ასევე სააპელაციო სასამართლოს არ მიუღია მხედველობაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ივლისის განჩინებით ნ. ა-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. ა-შვილის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. ა-შვილს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2011 წლის 4 ივლისს გადახდილი 1482,50 ლარის 70% _ 1037,75 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ა-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ნ. ა-შვილის (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 1037,75 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.