ას-869-919-2011 25 ივლისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუნუ კვანტალიანი, ვასილ როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი _ ნ. ტ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, მოძრავი ნივთების დაბრუნება ან მათი ღირებულების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ტ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: მ. კ-შვილის, გ. გ-შვილის, რ. ო-შვილის, გარდაბნის რაიონის სანოტარო კანტორის მიმართ, ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობისა და მოძრავი ნივთების დაბრუნების მოთხოვნით.

გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ტ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა 2000 წლის 24 სექტემბერს გარდაბნის რაიონის სანოტარო ბიუროს ნოტარიუს დ. ბ-შვილის მიერ დამოწმებული მ. კ-შვილსა და გ. გ-შვილს შორის დადებული, საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, ნ. ტ-შვილი ცნობილ იქნა გარდაცლილი მშობლების: მ. და თ. კ-შვილების დანაშთი ქონების მემკვიდრედ და გარდაბნის რაიონის სოფელ ... მდებარე მ. კ-შვილის სახელზე აღრიცხული სახლის თანამესაკუთრედ, ამავე გადაწყვეტილებით რ. (რ.) ო-შვილსა და მ. კ-შვილს დაევალათ ნ. ტ-შვილისათვის კუთვნილი ნივთების (ნიკელის ორი საწოლი, ოთხი ბალიში, ოთხი საბანი, ოთხი ლეიბი, ორი ადიელა, დიდი და პატარა ხალიჩა, ჭურჭლის კარადა, ტახტი, ტანსაცმლის კარადა, ხუთი ცალი ფარდა, 12 ცალი ბროლის ჭიქა, ბროლის ხილის ვაზა, ყავის სერვიზი, ძველებური თეთრეულის კარადა, 50 ცალი ჭურჭელი, 3 ცალი მინა, მაგიდა, ექვსი სკამი, ხის საამშენებლო მასალა, ბროლის 12 ცალი დიდი ჭიქა და ორი ცალი საწოლის გადასაფარებელი) დაბრუნება ან სოლიდარულად მათი ღირებულების _ 2000 ლარის გადახდა

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ო-შვილმა,სააპელაციო საჩივრები ამავე გადაწყვეტილებაზე შეიტანეს მ. კ-შვილმა და გ. გ-შვილმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 18 ივლისის განჩინებით რ. ო-შვილისა და გ. გ-შვილის სააპელაციო საჩივრები დატოვებულ იქნა განუხილველად, ხოლო 2001 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული მ.კ-შვილის სააპელაციო საჩივარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის განჩინებით აპელანტ მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილის წარმომადგენლის, თ. შ-ძის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ამ საქმეზე გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება ნ. ტ-შვილის, მშობლების _ მ. და თ. კ-შვილების დანაშთი ქონების მემკვიდრედ და გარდაბნის რაიონის სოფელ ... მდებარე მ. კ-შვილის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრედ ცნობის (გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მეორე აბზაცი), ნ. ტ-შვილისთვის მოძრავი ნივთების (ნიკელის ორი საწოლი, ოთხი ბალიში, ოთხი საბანი, ოთხი ლეიბი, ორი ადიელა, დიდი და პატარა ხალიჩა, ჭურჭლის კარადა, ტახტი, ტანსაცმლის კარადა, ხუთი ცალი ფარდა, 12 ცალი ბროლის ჭიქა, ბროლის ხილის ვაზა, ყავის სერვიზი, ძველებური თეთრეულის კარადა, 50 ცალი ჭურჭელი, 3 ცალი მინა, მაგიდა, ექვსი სკამი, ხის საამშენებლო მასალა, ბროლის 12 ცალი დიდი ჭიქა და ორი ცალი საწოლის გადასაფარებელი) დაბრუნების, ან მათი ღირებულების _ 2000 ლარის გადახდის ნაწილში და ამ ნაწილში ნ. ტ-შვილის სარჩელზე საქმის წარმოება შეწყდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 2002 წლის 18 ნოემბერს გარდაიცვალა აპელანტი მ. კ-შვილი, რის გამოც მოცემული საქმის წარმოება შეჩერდა მისი უფლებამონაცვლის დადგენამდე.

2008 წლის 24 მარტს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით მიმართა რ. ო-შვილის შვილმა ა. ო-შვილმა და აღნიშნა, რომ მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლეობაზე პრეტენზიას აცხადებდნენ ნ. ტ-შვილი, როგორც 1976 წლის ანდერძისმიერი მემკვიდრე და რ. ო-შვილი, როგორც უკვე შემდგომ 2003 წლის 3 ივნისს შედგენილი ანდერძისმიერი მემკვიდრე. კანონისმიერი მემკვიდრეები მ. კ-შვილს არ ჰყავდა. ნ. ტ-შვილს აღძრული ჰქონდა სარჩელი მ. კ-შვილის 2000 წლის 3 ივნისის ანდერძის ბათილად ცნობაზე და აღნიშნული დავა იმ დროისათვის გადაწყვეტილი არ იყო. თავად რ. ო-შვილი 2007 წლის 14 აგვისტოს გარდაიცვალა და მიმდინარეობდა მისი სამკვიდროს გადაფორმების პროცედურა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 26 იანვრის განჩინებაზე, რომლითაც გარდაბნის რაიონის ნოტარიუსის მიერ 2009 წლის 23 იანვარს გაცემული ¹1-17 სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, რ. ო-შვილის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე მეუღლე ნ. ო-შვილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა ნ. ო-შვილი.

სასამართლომ მიუთითა ¹2ბ/540-09 სამოქალაქო საქმეზე, სადაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 ივლისის განჩინებით დამტკიცდა მორიგება, მხარეები შეთანხმდნენ და ურთიერთშორის გაინაწილეს მამკვიდრებლის _ მ. კ-შვილის დანაშთი ქონება. აღნიშნული მორიგების დამტკიცების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მხარეებს არ გაუსაჩივრებიათ და იგი შესულია კანონიერ ძალაში. რადგან მამკვიდრებლის _ მ. კ-შვილის სამკვიდრო ქონება განაწილებულ იქნა მხარეებს _ ნ. ტ-შვილსა და ნ. ო-შვილს (რ. ო-შვილის უფლებამონაცვლე) შორის, შესაბამისად, ამ დავაში გარდაცვლილი მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლედ მიჩნეულ იქნა ნ. ო-შვილი (რ. ო-შვილის უფლებამონაცვლე).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 5 აპრილის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა აპელანტ მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილის შუამდგომლობა სააპელაციო საჩივარზე ნაწილობრივ უარის თქმის გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ და გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებაზე წარდგენილ მ. კ-შვილის (უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილი) სააპელაციო საჩივარზე, ნ. ტ-შვილის სარჩელის დაკმაყოფილების _ 2000 წლის 24 სექტემბერს მ. კ-შვილსა და გ. გ-შვილს შორის დადებული, გარდაბნის რაიონის სანოტარო ბიუროს ნოტარიუს დ. ბ-შვილის მიერ დამოწმებული საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდის ხელშეკრულების გაუქმების ნაწილში, საქმის წარმოება შეწყდა, ამ ნაწილში სააპელაციო საჩივარზე აპელანტის მიერ უარის თქმის გამო.

დავის განხილვის შემდგომ ეტაპზე აპელანტ მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილის წარმომადგენელმა თ. შ-ძემ იშუამდგომლა სააპელაციო საჩივარზე საქმის წარმოების შეწყვეტა დანარჩენ (მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობისა და მოძრავი ნივთების დაბრუნების ან მათი ღირებულების დაკისრების) ნაწილშიც, იმ საფუძვლით, რომ ამავე სასამართლოს წარმოებაში მყოფ სამოქალაქო საქმეზე ¹2ბ/540-09 ნ. ტ-შვილის სარჩელის გამო, მოპასუხეების რ. ო-შვილის (უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილი) და გარდაბნის რაიონის ნოტარიუსის დ. ბ-შვილის, მესამე პირ ბ. წ-იას მიმართ, მ. კ-შვილის 2000 წლის 3 ივნისის ანდერძის ბათილად ცნობის შესახებ 2009 წლის 21 ივლისის განჩინებით დაკმაყოფილდა მხარეთა შუამდგომლობა და დამტკიცდა მორიგება, ერთი მხრივ, ნ. ტ-შვილსა და, მეორე მხრივ, ნ. ო-შვილს, ასევე დ. ბ-შვილს და მესამე პირ ბ. წ-იას შორის, შესაბამისად, გაუქმდა გარდაბნის რაიონული სასმართლოს 2005 წლის 29 აგვისტოს გადაწყვეტილება და ნ. ტ-შვილის სარჩელზე, რ. ო-შვილის უფლებამონაცვლის ნ. ო-შვილისა და გარდაბნის რაიონის ნოტარიუსის დ. ბ-შვილის მიმართ, მ. კ-შვილის 2000 წლის 3 ივნისის ანდერძის ბათილად ცნობის შესახებ საქმის წარმოება შეწყდა. ხსენებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტის თანახმად, ნ. ტ-შვილმა უარი განაცხადა საქმის წარმოების გაგრძელებაზე ყველა დავასთან მიმართებაში, რომლებიც სასამართლო წარმოებაშია, კერძოდ, ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის, ნივთების დაბრუნების და ბინაში შესახლების თაობაზე. შუამდგომლობის ავტორმა მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ განსახილველ საქმეზე სააპელაციო საჩივარზე, მ. კ-შვილსა და გ. გ-შვილს შორის 2000 წლის 24 სექტემბრის ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, საქმის წარმოება უკვე შეწყვეტილია, აპელანტმა მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა სარჩელზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის, ნივთების დაბრუნების ან მათი ღირებულები გადახდის ნაწილშიც.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ა¹”, “გ”, ქვეპუნქტებით, მე-3 მუხლით და ჩათვალა, რომ ნ. ტ-შვილმა ¹2ბ/540-09 სამოქალაქო საქმის მორიგებით დასრულებისას უარი განაცხადა წინამდებარე საქმეში განსახილველ სასარჩელო მოთხოვნებზე, მხარეთა (ნ. ტ-შვილსა და ნ. ო-შვილს) შორის, მ. კ-შვილის სამკვიდრო ქონების განაწილების თაობაზე მიღწეული მორიგებით, გადაწყვეტილია მოცემულ ¹¹2ბ/25-06 საქმეში აღძრული სასარჩელო მოთხოვნები (სადავო ქონებაზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის, მოძრავი ნივთების დაბრუნების ან მათი ღირებულების გადახდის თაობაზე), შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე მხარეთა შორის აღარ არსებობს დავის საგანი, რაც ასევე საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ნ. ტ-შვილის წარმომადგენელმა მ. ბ-ანმა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და მოცემული კერძო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვა შემდეგი დასაბუთებით:

კერძო საჩივრის ავტორმა მიუთითა, რომ მხარეთა შორის დავა მიმდინარეობდა 2001 წლიდან და იგი შეეხებოდა სხვადასხვა დროს გაცემულ ორ ანდერძს. გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დადასტურდა, რომ რ.ო-შვილის სახელზე გაცემული ანდერძი იყო ყალბი და ბათილად იქნა ცნობილი ის ანდერძი, რომლითაც რ.ო-შვილი მ.კ-შვილის მემკვიდრეს წარმოადგენდა.

მოცემული დავის სააპელაციო წესით განხილვისას გარდაიცვალა რ.ო-შვილი და საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ მის უფლებამონაცვლედ არასწორად ჩართო გარდაცვლილის მეუღლე ნ.ო-შვილი. თავდაპირველი აპელანტი გარდაიცვალა მანამ, სანამ მხარეთა შორის დამტკიცდებოდა მორიგება.

საკასაციო სასამართლომ უფლებამონაცვლეობა დაადგინა 2009 წლის 26 იანვარს, ხოლო 2009 წლის 23 იანვარს ნოტარიუსმა გასცა სამკვიდრო მოწმობა.

სააპელაციო სასამართლომ მითითებულ უსწორობას შეფასება არ მისცა, თუმცა მთავარ უსწორობას წარმოადგენს ის გარემოება, რომ მან მორიგების დამტკიცების შესახებ განჩინების საფუძველზე გასცა სააღსრულებო ფურცელი 2009 წლის 28 სექტემბერს და ამ სააღსრულებო ფურცლით კერძო საჩივრის ავტორს საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა მიწის ნაკვეთი.

მიწის ნაკვეთის გადაცემის ნაწილში მოცემული განჩინება არ აღსრულდა იმ საფუძვლით, რომ მამკვიდრებელს ეს ნივთი საკუთრების უფლებით აღრიცხული არ ჰქონია, შესაბამისად, მ.კ-შვილს არ ჰქონდა უფლება, მორიგების საგნად ექცია მიწის ნაკვეთი, რომელიც მას არ ეკუთვნოდა.

აღნიშნულის პასუხად სააპელაციო სასამართლო მიუთითებდა მხოლოდ იმ გარემოებაზე, რომ მხარეს სადავოდ ნივთის რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ საჯარო რეესტრის უარი უნდა გაეხადა, ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია კანონი, რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების ანალიზის, საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ტ-შვილის წარმომადგენელ მ. ბ-ანის კერძო საჩივარი, როგორც უსაფუძვლო, არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 იანვრის განჩინებით 2007 წლის 14 აგვისტოს გარდაცვლილი რ. ო-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილია. განსახილველი საქმის მასალებით ასევე უტყუარად დასტურდება ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით აპელანტ მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლედ მიჩნეულ იქნა ნ. ო-შვილი. სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოებაც, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში (2000 წლის 24 სექტემბერს გარდაბნის რაიონის სანოტარო ბიუროს ნოტარიუს დ. ბ-შვილის მიერ დამოწმებული, მ. კ-შვილსა და გ. გ-შვილს შორის დადებული, საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, მ. და თ. კ-შვილების დანაშთი ქონების მემკვიდრედ და გარდაბნის რაიონის სოფელ ... მდებარე, მ. კ-შვილის სახელზე აღრიცხული სახლის თანამესაკუთრედ ნ.ტ-შვილის ცნობის, ნ. ტ-შვილისათვის კუთვნილი ნივთების (ნიკელის ორი საწოლი, ოთხი ბალიში, ოთხი საბანი, ოთხი ლეიბი, ორი ადიელა, დიდი და პატარა ხალიჩა, ჭურჭლის კარადა, ტახტი, ტანსაცმლის კარადა, ხუთი ცალი ფარდა, 12 ცალი ბროლის ჭიქა, ბროლის ხილის ვაზა, ყავის სერვიზი, ძველებური თეთრეულის კარადა, 50 ცალი ჭურჭელი, 3 ცალი მინა, მაგიდა, ექვსი სკამი, ხის საამშენებლო მასალა, ბროლის 12 ცალი დიდი ჭიქა და ორი ცალი საწოლის გადასაფარებელი) დაბრუნება ან სოლიდარულად მათი ღირებულების _ 2000 ლარის გადახდის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში) სააპელაციო წესით სხვა მხარეებთან ერთად გასაჩივრებული ჰქონდა მ. კ-შვილს.

საქმის მასალებით დადასტურებულია და ამას არც კერძო საჩივრის ავტორი ხდის სადავოდ, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 5 აპრილის განჩინებით გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებაზე წარდგენილ მ. კ-შვილის (უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილი) სააპელაციო საჩივარზე, ნ. ტ-შვილის სარჩელის დაკმაყოფილების _ 2000 წლის 24 სექტემბერს მ. კ-შვილსა და გ. გ-შვილს შორის დადებული, გარდაბნის რაიონის სანოტარო ბიუროს ნოტარიუს დ. ბ-შვილის მიერ დამოწმებული საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდის ხელშეკრულების გაუქმების ნაწილში, საქმის წარმოება შეწყდა, სააპელაციო საჩივარზე ამ ნაწილში აპელანტის მიერ უარის თქმის გამო.

დადგენილია და ამას არც კერძო საჩივრის ავტორი ხდის სადავოდ, რომ რ. ო-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილსა და ნ. ტ-შვილს შორის (მესამე პირი ბ. წ-ია) თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 ივლისის განჩინებით დამტკიცდა მორიგება, რომლის თანახმადაც მხარეები შეთანხმდნენ და ურთიერთშორის გაინაწილეს მამკვიდრებელ მ. კ-შვილის დანაშთი ქონება, აღნიშნული მორიგების დამტკიცების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მხარეებს არ გაუსაჩივრებიათ და იგი შესულია კანონიერ ძალაში.

დადგენილია ის გარემოებაც, რომ მხარეთა შორის დამტკიცებული მორიგების აქტის მე-5 პუნქტის თანახმად, ნ. ტ-შვილმა უარი განაცხადა საქმის წარმოების გაგრძელებაზე ყველა დავასთან მიმართებაში, რომლებიც სასამართლოს წარმოებაშია, კერძოდ, ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის, ნივთების დაბრუნებისა და ბინაში შესახლების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლისა და 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ზემოაღნიშნულ განმარტებებს და თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, მან სწორად დატოვა განუხილველად მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილის სააპელაციო საჩივარი, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლით დადგენილია სამოქალაქო საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლები და ამ ნორმის “ა¹” და “გ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულია მითითებული შედეგის დადგომა მაშინ, როდესაც არ არსებობს დავის საგანი, ასევე მაშინ, როდესაც მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სააპელაციო პალატის წარმოებაში არსებული სააპელაციო საჩივარი ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში დარჩა განუხილველად აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის გამო (იხ. სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 5 აპრილის საოქმო განჩინება) განჩინება კანონიერ ძალაშია შესული, ასევე იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ქონების განაწილების თაობაზე მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების შესახებ კანონიერ ძალაში შესული განჩინების მე-5 პუნქტის თანახმად, აპელანტმა უარი თქვა სასამართლოს წარმოებაში ამ მხარეებს შორის არსებულ დავაზე, სააპელაციო პალატამ სავსებით მართებულად იხელმძღვანელა კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესებით და სწორად დატოვა განუხილველად მ. კ-შვილის უფლებამონაცვლე ნ. ო-შვილის სააპელაციო საჩივარი.

განსახილველი კერძო საჩივრის საფუძვლიანობასთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. დასახელებული ნორმით დადგენილია, რომ კერძო საჩივრის განმხილველი სასამართლო მისი საფუძვლიანობის შემოწმებისას ხელმძღვანელობს ამ ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისათვის დადგენილი წესების შესაბამისად. ამავე კოდექსის 409-ე მუხლით დადგენილია საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის ფარგლები და კანონმდებელი აწესებს, რომ საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, შეცვალოს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ, რაც შეჯიბრებითობის პრინციპის უტყუარი გამოვლინებაა. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია ამ პრინციპზე და დადგენილია, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (სსსკ მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესი), ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი, მხარეთა შორის განაწილებულია მტკიცების ტვირთი და დადგენილია, რომ თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მითითებული ნორმების ანალიზი იძლევა იმის დასკვნის მყარ გარანტიას, რომ სამოქალაქო უფლების დაცვის სასამართლო წესით რეალიზებისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება მხარის მიერ მოთხოვნის მართებულობის დასაბუთებას, მხარე თავადვეა ვალდებული, სადავო საკითხთან მიმართებით მიუთითოს მისი პოზიციის როგორც ფაქტობრივ, ისე სამართლებრივ დასაბუთებაზე და უფლების დარღვევის თაობაზე, ვინაიდან სასამართლო მოთხოვნის საფუძვლიანობას სწორედ მხარის მიერ მითითებული გარემოებების უტყუარობის შესწავლის საფუძველზე ადგენს.

განსახილველი კერძო საჩივრით მხარე, მართალია, მოითხოვს სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 26 აპრილის განჩინების გაუქმებას, თუმცა მისი გაუქმების საფუძვლად უთითებს მორიგების დამტკიცების თაობაზე განჩინებაში დაშვებულ უსწორობებზე, ასევე იმაზე, თუ რატომ ხდება შეუძლებელი ნივთის გადაცემის თაობაზე მორიგების დამტკიცების შესახებ განჩინების აღსრულება, აღნიშნული კი, დადასტურების შემთხვევაშიც მოცემულ საქმეზე საპროცესო დარღვევას არ წარმოადგენს და არც სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის განჩინების გაუქმების საფუძველია. ანალოგიური შეიძლება ითქვას კერძო საჩივრის იმ არგუმენტზე, სადაც მხარე უფლებამონაცვლის დადგენის თაობაზე საკასაციო სასამართლოს განჩინებას მიიჩნევს უსწოროდ.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ დაეთანხმება კერძო საჩივრის ავტორის არგუმენტს, რომ მოცემული საქმის გარემოებების დადგენისათვის საჭიროა კერძო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვა, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე მუხლის მე-2 ნაწილის პირველი წინადადებით დადგენილია, რომ კერძო საჩივრის თაობაზე განჩინება გამოიტანება საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე, რაც შეეხება მითითებას, რომ სასამართლომ შეიძლება დანიშნოს ზეპირი მოსმენა, აღნიშნული მხოლოდ სასამართლოს შეხედულებით წყდება, მიუხედავად იმისა, მხარე მოითხოვს თუ არა ზეპირ მოსმენას, უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლოში საქმის წარმოების სპეციალური ნორმა (სსსკ 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილი) აწესებს, რომ ამ ინსტანციის სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს. კანონის მითითებული დანაწესი კი განსახილველ შემთხვევაში დაცულია, მხარეებს საქმის განხილვის წესის თაობაზე ეცნობათ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 10 ივნისის განჩინებით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ნ. ტ-შვილის წარმომადგენელ მ. ბ-ანის კერძო საჩივარი უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, იგი არ ქმნის გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალურ პირობებს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ტ-შვილის წარმომადგენელ მ. ბ-ანის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის განჩინება დარჩეს უცვლელად. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.