ა-1657-ბ-13-2011 29 ივლისი, 2011 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ნუნუ კვანტალიანი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
განმცხადებელი – რ.გ-ია
მოწინააღმდეგე მხარე _ გ.მ-ე
გასაჩივრებული განჩინება – საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინება
განმცხადებლის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება
დავის საგანი _ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით გ.მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ.მ-ის მიერ მოპასუხეებისათვის – ი. და რ.გ-იებისათვის 2825 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, გ.მ-ე ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ...¹17-ში მდებარე, რ. და ი. გ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ შენობა-ნაგებობაში განთავსებული და გ.მ-ის მფლობელობაში არსებული 18 კვ.მ ფართის საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ.
აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანეს რ. და ი. გ-მა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით რ. და ი. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება.
აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ.გ-იამ და მოითხოვა მისი გაუქმება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინებით რ.გ-იას საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად გასაჩივრების ვადის გასვლის გამო.
2011 წლის 16 მაისს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს განცხადებით მომართა რ.გ-იამ. განმცხადებელმა მოითხოვა საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 აპრილის განჩინების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება.
გასაჩივრებული განჩინების ბათილად ცნობის საფუძვლად განმცხადებელი მიუთითებს შემდეგ გარემოებებზე:
განმცხადებელს საკასაციო სასამართლოდან არ მიუღია შეტყობინება საქმის განმხილველი მოსამართლის ვინაობის თაობაზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი იშუამდგომლებდა მისი აცილების შესახებ;
განმცხადებელს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ჩაბარდა 2011 წლის 24 თებერვალს, ხოლო საკასაციო საჩივარი შეიტანა 2011 წლის 23 მარტს. აქედან გამომდინარე, მას საკასაციო საჩივრის წარდგენის ვადა არ დაურღვევია;
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 78-ე მუხლში განხორციელებული ცვლილებები ამოქმედდა 2011 წლის 1 იანვრიდან, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დათარიღებულია 2010 წლის 24 ნოემბრით. ამ შემთხვევაში კანონს უკუძალა არ გააჩნია.
განმცხადებლისათვის გაუგებარია, თუკი სააპელაციო სასამართლომ ვერ უზრუნველყო რ.გ-იასათვის განჩინების ჩაბარება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 73-ე მუხლის შესაბამისად, მაშინ რატომ არ ჩაბარდა გზავნილი ი. გ-იას სასამართლოსათვის ცნობილ ალტერნატიულ მისამართზე;
კურიერების მიერ შედგენილი აქტები დათარიღებულია 2011 წლის თებერვლის თვის დასაწყისი რიცხვებით. ასეთ ვითარებაში ჩნდება კითხვა, თუ რატომ იქნა გაგზავნილი მისთვის 2010 წლის 24 ნოემბრით დათარიღებული განჩინება ორი თვისა და რამდენიმე დღის დაგვიანებით;
რატომ და ვის მიერ არის გადანომრილი საქმეში არსებული მასალები და რა მიზანს ემსახურებოდა მათი გადანომვრა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, რ.გ-იას განცხადების საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ აღნიშნული განცხადება არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება დაინტერესებული პირის განცხადებით შეიძლება ბათილად იქნეს ცნობილი, თუ: ა. გადაწყვეტილების მიღებაში მონაწილეობდა მოსამართლე, რომელსაც კანონის თანახმად უფლება არ ჰქონდა, მონაწილეობა მიეღო ამ გადაწყვეტილების მიღებაში; ბ. ერთ-ერთი მხარე ან მისი კანონიერი წარმომადგენელი (თუ მას კანონიერი წარმომადგენელი სჭირდება) არ იყო მოწვეული საქმის განხილვაზე; გ. პირი, რომლის უფლებებსა და კანონით გათვალისწინებულ ინტერესებს უშუალოდ ეხება მიღებული გადაწყვეტილება, არ იყო მოწვეული საქმის განხილვაზე.
მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინების ბათილად ცნობის ერთ-ერთ საფუძვლად განმცხადებელი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვებამდე მას არ ეცნობა საქმის განმხილველი მოსამართლის ვინაობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი იშუამდგომლებდა მოსამართლის აცილების შესახებ.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების მიხედვით, საკასაციო საჩივრის შემოსვლიდან 10 დღის ვადაში საკასაციო სასამართლომ უნდა გადაწყვიტოს საკითხი, მისაღებია თუ არა წარმოებაში საკასაციო საჩივარი. აღნიშნულ საკითხს მომხსენებელი მოსამართლე წყვეტს ზეპირი განხილვის გარეშე. მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების (დასაშვებობის) საკითხის შემოწმების სტადიაზე, მომხსენებელი მოსამართლის ვინაობის შესახებ მხარეების ინფორმირების საპროცესო ვალდებულება სასამართლოს არ აკისრია, ასეთ რამეს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ განმცხადებელი არ უთითებს საქმის განმხილველი მოსამართლის აცილების საფუძვლებზე, თუკი ასეთი მართლაც არსებობდა.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს განმცხადებლის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მისი საკასაციო საჩივარი არასწორად იქნა დატოვებული განუხილველად, ვინაიდან მას არ დაურღვევია საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადა.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეს ან მის წარმომადგენელს სასამართლო უწყებით ეცნობება სასამართლო სხდომის ან ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების დრო და ადგილი. უწყება მხარისათვის და მისი წარმომადგენლისათვის ჩაბარებულად ჩაითვლება, თუ იგი ჩაბარდება ერთ-ერთ მათგანს ან ამ კოდექსის 74-ე მუხლით გათვალისწინებულ სუბიექტებს. წარმომადგენელი ვალდებულია უწყების ჩაბარების შესახებ აცნობოს მხარეს. ამავე კოდექსის 73-ე მუხლის 11 ნაწილის თანახმად, თუ პირველად გაგზავნისას სასამართლო უწყების ადრესატისათვის ჩაბარება ვერ ხერხდება, უწყება დასაბარებელ პირს უნდა გაეგზავნოს დამატებით ერთხელ მაინც იმავე ან სასამართლოსათვის ცნობილ სხვა მისამართზე. ამავე კოდექსის 71-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ მოსარჩელეს მის მიერ მითითებულ მისამართზე უწყება ვერ ჩაჰბარდა ამ კოდექსის 73-ე მუხლის 11 ნაწილით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა დაცვით, უწყება ჩაბარებულად ჩაითვლება.
მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ნოემბრის განჩინების ასლი რ.გ-იას გაეგზავნა ორჯერ (2011 წლის 01 და 17 თებერვლას) მის მიერ მითითებულ მისამართზე – ქ.თბილისი, ...¹17 (იხ. ტომი 2. ს.ფ. 67; 74). საქმეში არსებული სასამართლოს კურიერის მიერ 2011 წლის 04 თებერვალს და 2011 წლის 21 თებერვალს შედგენილი აქტებიდან ირკვევა, რომ სასამართლოს გზავნილები ადრესატს ვერ ჩაბარდა მითითებულ მისამართზე მისი არყოფნის გამო (იხ. ტომი 2, ს.ფ. 72; 79). ამდენად, ვინაიდან რ.გ-იას, მის მიერ მითითებულ მისამართზე, ორჯერ გაეგზავნა და ვერ ჩაბარდა სასამართლო გზავნილი, კანონის ზემოთ დასახელებული ნორმების საფუძველზე, გზავნილი მისთვის ჩაბარებულად ითვლება 2011 წლის 21 თებერვლიდან, სასამართლო კურიერის მიერ გზავნილის ჩაუბარებლობის შესახებ მეორე აქტის შედგენის მომენტიდან. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-60-ე და 61-ე მუხლების შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის შეტანის ერთთვიანი საპროცესო ვადის დენა მოცემულ შემთხვევაში დაიწყო 2011 წლის 22 თებერვალს და დასრულდა 2011 წლის 22 მარტს. კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარი შეტანილია 2011 წლის 23 მარტს, ანუ საკასაციო საჩივრის შეტანის ერთთვიანი ვადის გასვლის შემდეგ. აქედან გამომდინარე, რ.გ-იას საკასაციო საჩივარი მართებულად იქნა დატოვებული განუხილველად, ვინაიდან კასატორმა დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 397-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი საკასაციო საჩივრის შეტანის ერთთვიანი ვადა.
დაუსაბუთებელია ასევე განმცხადებლის პერეტენზია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 78-ე მუხლის არასწორად გამოყენებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მას ჩაბარდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 71.2 მუხლის მოთხოვნათა დაცვით და არა საჯარო შეტყობინების გზით.
განმცხადებლის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ი. გ-იას უნდა გაგზავნოდა ამ უკანასკნელის მიერ მითითებულ ალტერნატიულ მისამართზე.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლებების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად. ამავე კოდექსის მე-3 მუხლის თანახმად, მხარეები თვითონ განსაზღვრავენ დავის საგანს და იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ.
საკასაციო სასამართლო გნმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით დამკვიდრებულია პირის უფლება მიმართოს სასამართლოს თავისი დარღვეული ან სადავო უფლების დაცვის მიზნით, ხოლო ამავე კოდექსის მე-3 მუხლი განამტკიცებს დისპოზიციურობის პრინციპს სამოქალაქო საპროცესო სამართალში, რაც ნიშნავს მხარეთა თავისუფლებას განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. აღნიშნული, ცხადია, გულისხმობს მხარეთა თავისუფლებას, გაასაჩივრონ სასამართლოს გადაწყვეტილებები ან უარი თქვან მათ გასაჩივრებაზე.
საქმის მასალების თანახმად, ი. გ-ია, რ.გ-იასთან ერთად, წარმოადგენდა თანამოპასუხეს გ.მ-ის სარჩელში, რომელიც დაკმაყოფილდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 04 მარტის გადაწყვეტილებით. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე რ. და ი. გ-ის მიერ შეტანილი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ი. გ-იას საკასაციო წესით არ გაუსაჩივრებია, მას არ წარმოუდგენია ასევე განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს ი. გ-იასათვის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ჩაბარების კანონიერებაზე, ვინაიდან არ არსებობს ამ უკანასკნელის საჩივარი.
რაც შეეხება გასაჩივრებული განჩინების ბათილად ცნობის საფუძვლად განმცხადებლის მიერ მითითებულ სხვა გარემოებებს (კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება აპელანტს რატომ გაეგზავნა ორი თვის დაგვიანებით; რატომ და ვის მიერ არის გადანომრილი საქმეში არსებული მასალები და რა მიზანს ემსახურებოდა მათი გადანომვრა), საკასაციო სასამართლო მათზე ვერ იმსჯელებს, რამდენადაც აღნიშნული სცილდება საქმის წარმოების განახლების ფარგლებს. გადაწყვეტილების (განჩინების) ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული საფუძვლების დადგენისას. მოცემულ შემთხვევაში განმცხადებლის მიერ დასახელებული გარემოებები არ განეკუთვნებიან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილების (განჩინების) ბათილად ცნობის არც ერთ საფუძველს. შესაბამისად, მათზე დაყრდნობით განჩინების ბათილად ცნობის მოთხოვნა სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განმცხადებელი ვერ ასაბუთებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების (განჩინების) ბათილად ცნობისა და საქმეზე წარმოების განახლების საფუძვლების არსებობას, რის გამოც განცხადებას უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე, 430-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. რ.გ-იას განცხადება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდეს;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
