ას-909-949-2011 3 აგვისტო, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. თ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები _ ლ. მ-ი, ლ. ფ-ე, გ. თ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – თანამესაკუთრედ ცნობა, იპოთეკის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. თ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. თ-ის, ლ. მ-ის, ლ. ფ-ის მიმართ ნივთზე თანამესაკუთრედ ცნობისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: მოპასუხე გ. თ-ესთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდა 1957 წლის 5 მარტს. ერთად ცხოვრების პერიოდში ააშენეს თელავის რაიონის სოფელ ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი, რომლის რეგისტრაცია არ განხორციელებულა თელავის ტექინვენტარიზაციის ბიუროში. 2008 წლის 26 ივნისს გ. თ-ემ ერთად აშენებული სახლი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თელავის სარეგისტრაციო სამსახურში აღრიცხა თავის სახელზე, ხოლო 2008 წლის 7 ივლისს ამავე სახლზე თელავის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 24 სექტემბრის განაჩენით მსჯავრდებულმა დ. ტ-მ-მა თაღლითური ქმედებით დამოუკიდებლად მთელი სახლი იპოთეკით დატვირთა მოპასუხეების – ლ. მ-სა და ლ. ფ-ის სასარგებლოდ, კერძოდ, იპოთეკის ხელშეკრულებაში მიეთითა, რომ თითქოს მოპასუხეებმა გ. თ-ეს ასესხეს 13200 ევრო სარგებლის გარეშე 1 წლის ვადით, 2009 წლის 7 ივლისის ჩათვლით.

მოპასუხეები ლ. მ-ი და ლ. ფ-ე გ. თ-ესთან დააკავშირა დ. ტ-მ-მა და მოპასუხე ლ. მ-ის დედამ თ. მ-მა. სადავო სახლის იპოთეკით დატვირთვისას გ. თ-ეს გადაეცა მხოლოდ 6000 ევრო, თუმცა იპოთეკის ხელშეკრულებაში მიეთითა 13200 ევრო. მას შემდეგ, როდესაც გ. თ-ე მიხვდა, რომ შეცდომაში შეიყვანეს, 2009 წლის 22 ივნისს განცხადებით მიმართა შსს თელავის რაიპოლიციას. აღნიშნულის გამო დ. ტ-მ-ი ჯერ მიცემულ იქნა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში, ხოლო შემდეგ თელავის რაიონული სასამართლოს მიერ დაედო მსჯავრი. ამდენად, 2008 წლის 7 ივლისს გ. თ-ემ იპოთეკით დატვირთა მთელი სახლი, საიდანაც½ ნაწილი ეკუთვნის მოსარჩელეს, როგორც ქორწინების განმავლობაში ერთად შეძენილი.

გ. თ-ემ სარჩელი ცნო.

ლ. მ-მა და ლ. ფ-ემ სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: მოპასუხეებსა და მოპასუხე გ. თ-ეს შორის იპოთეკის ხელშეკრულება გაფორმდა 2008 წლის 7 ივლისს, რაც მათ შორის არსებული სესხის უზრუნველსაყოფად დაიდო. როგორც სესხის, ისე იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ თავიდანვე იცოდა მოსარჩელე თ. თ-ემ და ესწრებოდა მის გაფორმებას, მაგრამ მაშინ პრეტენზია არ გამოუთქვამს

თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. თ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. თ-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შეიცვალა თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; თ. თ-ის სარჩელი უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში დაკმაყოფილდა. თ. თ-ე ცნობილ იქნა თელავის რაიონის სოფელ ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2½ თანამესაკუთრედ. იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: გ. თ-ე და თ. თ-ე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან 1957 წლიდან. თელავის რაიონის სოფელ ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი 1993 წლის ¹52 მიღება ჩაბარების აქტის საფუძველზე 2008 წლის 30 ივნისს დარეგისტრირდა გ. თ-ის საკუთრებად. 2008 წლის 7 ივლისის იპოთეკის ხელშეკრულებით 13200 ევროს ოდენობით გაცემული კრედიტის უზრუნველსაყოფად იპოთეკარების, ლ. მ-ისა და ლ. ფ-ის სასარგებლოდ გ. თ-ის მიერ იპოთეკით დაიტვირთა თელავის რაიონის სოფელ ... მდებარე უძრავი ქონება. მოცემულ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა ემყარება იმ გარემოებას, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებისას მოსარჩელე, როგორც უძრავი ქონების თანამესაკუთრე არ დათანხმებულა. სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე, 1164-ე 312.1-ე, 1160.1-ე მუხლების შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ უძრავ ნივთებზე უფლების დაცვის უზრუნველყოფის განსაკუთრებული საჭიროებიდან გამომდინარე კანონმდებლობა ითვალისწინებს უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული ნებისმიერი უფლებისა თუ შეზღუდვის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის საჭიროებას. დადგენილია, რომ თ. თ-ის უფლება უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული არ ყოფილა. მეუღლეთა თანსაკუთრების უფლების თავისებურებიდან გამომდინარე სპეციალური ნორმა ადგენს, რომ მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით ერთის მიერ დადებული გარიგება ვერ იქნება ბათილად ცნობილი მეორის მოთხოვნით იმ საფუძველზე, რომ ის არ ეთანხმებოდა გარიგებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მითითებული საფუძვლით სადავო გარიგება არ ექვემდებარება ბათილად ცნობას. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში დასაბუთებულია, ხოლო უძრავ ნივთზე თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. თ-ემ და მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: ლ. მ-ისა და ლ. ფ-ისათვის ცნობილი იყო გ. თ-ის საკუთრებად რეგისტრირებული ბინის თანამესაკუთრის არსებობის შესახებ. აღნიშნულ გარემოებას ადასტურებს სესხის სახით გაცემულ თანხასთან დაკავშირებული თაღლითური ქმედების ამსახველი სისხლის სამართლის საქმის წარმოება დ. ტ-მ-ის მიმართ. სწორედ ამ უკანასკნელის მეშვეობით იქნა მოპოვებული გ. თ-ის ნდობა, რის შედეგადაც გაფორმდა სადავო ხელშეკრულება, რაც დადასტურებულია სისხლის სამართლის საქმეზე თელავის რაიონული სასამართლოს მიერ 2009 წელს გამოტანილი განაჩენით. სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირის უძრავი ნივთის მესაკუთრედ მიჩნევისათვის საკმარის საფუძველს წარმოადგენს მისი საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაცია. რაც შეეხება არაკეთილსინდისიერ უფლებას, ეს ის შემთხვევაა, როდესაც შემძენმა იცის, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მესაკუთრე არ არის ნივთის მესაკუთრე. მოცემულ შემთხვევაში კი, იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებისას იპოთეკარებმა იცოდნენ ქონების სხვა მესაკუთრის არსებობის თაობაზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნის ნაწილში დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა. ორივე ნსტანციის სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე, 187-ე 316-ე და 317-ე, მუხლები. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ ლ. ფ-ემ და ლ. მ-მა არ იცოდნენ სადავო უძრავ ნივთზე გ. თ-ეს გარდა სხვა თანამესაკუთრის არსებობის შესახებ. რაც არ შეესაბამება სინამდვილეს მათთვის ცნობილი სადავო სახლზე გ. თ-ეს გარდა სხვა მესაკუთრის არსებობის შესახებაც.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია თანამესაკუთრედ ცნობა, იპოთეკის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა. კასატორი სადავოდ ხდის სამოქალაქო კოდექსის 185-ე, 316-ე, და 317-ე, მუხლების გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

თ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, თ. თ-ეს დაუბრუნდეს 2011 წლის 4 ივლისს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –627 ლარის 70% _ 438.9ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. თ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ. თ-ეს დაუბრუნდეს 2011 წლის 4 ივლისს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –627 ლარის 70% _ 438.9 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.