ას-1017-1048-2011 22 სექტემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა. კ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. მ-ი, თ. მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: ლ. და თ. მ-ების მიმართ და მოითხოვა ლ. მახრაშვილის სახელზე 1963 წლის 11 იანვარს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის, თ. მ-სა და ლ. მ-ს შორის 2010 წლის 14 ივლისს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ასევე, მცხეთაში, ... ¹13-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრედ ა. კ-ის აღრიცხვა საჯარო რეესტრში და ლ. მ-ისათვის მცხეთაში, ... ქ. ¹13-ში მდებარე კიბისა და ბაქნის სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის დავალდებულება.

ლ. მ-მა სარჩელი არ ცნო.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 05 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ა. კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს: ლ. მ-სა და თ. მ-ს აეკრძალათ ა. კ-ს ხელი შეუშალონ მცხეთაში, ... ¹13-ში მდებარე უძრავი ქონებაზე არსებული კიბითა და ბაქნით სარგებლობაში. ამავე გადაწყვეტილებით ა. კ-ის სასარჩელო მოთხოვნები სამკვიდრო მოწმობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. კ-მა, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის განჩინებით ა. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ მართალია გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მასზედ, რომ პირველი ინსტანციის საამართლომ საქმის განხილვისას შეჯიბრობითობის პრინციპის დარღვევით მიუთითა სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე, მაგრამ მიუხედავად ამისა, პალატამ მიიჩნია, რომ სასამართლომ გასაჩივრებულ ნაწილში არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო, რის გამოც მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობდა.

სააპელაციო პალატამ ყურადღებას გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ აპელანტ (მოსარჩელე) ა. კ-ის მიერ თავდაპირველ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხისათვის კიბითა და ბაქნით (კორიდორით) სარგებლობაში ხელის შეშლის აკრძალვა. სასარჩელო მოთხოვნა რამდენჯერმე გაიზარდა (მაგალითად, ტ.1, ს.ფ. 91, 150, 218) და საბოლოოდ 2010 წლის 5 აგვისტოს წარდგენილი განცხადების (ტ.1, ს.ფ. 206) მიხედვით შეადგინა შემდეგი:

ა) უფლებისდამდგენი დოკუმენტის, ლ. ლ-ის სახელზე გაცემული სამემკვიდრეო მოწმობის ბათილად ცნობა;

ბ) ლ. მ-სა და თ. მ-ს შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

გ) საჯარო რეესტრში ჯერ ლ. მ-ზე და შემდეგ თ. მ-ზე აღრიცხული სადავო უძრავი ქონების მეორე 1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა;

დ) საჯარო რეესტრში თ. მ-ზე აღრიცხული სადავო უძრავი ნივთის მეორე 1/2 ნაწილის აღრიცხვა ა. კ-ის სახელზე (ე.ი. უძრავი ნივთის დაბრუნება/გამოთხოვა);

ე) ძალაში დარჩა მოთხოვნა ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე.

ამ სასარჩელო მოთხოვნების შინაარსიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტ ა. კ-ის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში თ. მ-ზე აღრიცხული უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობა.

პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალების მიხედვით, უძრავი ნივთის სადავო 1/2 ნაწილზე დადებული იყო შემდეგი გარიგებები: 1957 წლის 18 ივლისის ხელშეკრულება დადებული გ. ხ-სა და ა. ლ-ს შორის (ტ.1. ს.ფ. 147); 1963 წლის იანვრის თვეში გაცემული სამემკვიდრეო მოწმობა (ტ.1., ს.ფ. 47) მამკვიდრებელ ა. ლ-ის ქონების მემკვიდრედ ლ. ლ-ის ცნობის შესახებ; უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება დადებული 2010 წლის 14 ივლისს ლ. მ-სა და თ. მ-ს შორის. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტი (მოსარჩელე) ა. კ-ი ითხოვდა ყველა იმ სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, რომელიც მოსდევდა 1957 წლის 18 ივლისის ხელშეკრულებას, მაშინ როცა მის მიერ ამ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა სასარჩელო მოთხოვნის სახით არ ყოფილა დასმული. მართალია, ა. კ-ი როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, ისე სააპელაციო სასამართლოში უთითებდა მასზედ, რომ აღნიშნულ ხელშეკრულებაში არსებითი ხასიათის უზუსტობები იყო, მაგრამ ამ უზუსტობათა გამო მის ბათილად ცნობას სასამართლოსაგან არ მოითხოვდა, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლზე, რომლის თანახმადაც, “მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ”. ამდენად, პალატის განმარტებით, დავის საგნის ანუ სასარჩელო მოთხოვნების განსაზღვრის განსაკუთრებული უფლებამოსილება მოსარჩელე მხარეს გააჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე და ისეთ ვითარებაში, როდესაც აპელანტის (მოსარჩელის) მიერ არაა მოთხოვნილი 1957 წლის 18 ივლისის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მისი იურიდიული ინტერესი ანუ მესაკუთრად ცნობა უძრავი ნივთის 1/2 ნაწილზე, ვერ იქნება მიღწეული. კერძოდ, ა. კ-ის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემთხვევაში უძრავი ნივთი კვლავ დარჩებოდა აღრიცხული 1957 წლის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მყიდველზე – ა. ლ-ზე, რაც გამორიცხავდა ა. კ-ის მესაკუთრედ ცნობას და ამდენად, ეს გადაწყვეტილება ვერ მოუტანდა სრულიად გარკვეულ სარგებელს ა. კ-ს, ისევე როგორც ვერ შექმნიდა უფლებებისა თუ ურთიერთობების განსაზღვრულობას მხარეთა შორის.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართალია იმსჯელა 1957 წლის 18 ივლისის ხელშეკრულების თაობაზე და დაასკვნა, რომ იგი დადებული იყო არაუფლებამოსილი პირის გ. ხ-ის მიერ, მაგრამ ამ გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნა მოსარჩელის მიერ არ დასმულა, სასამართლომ კი თავისი ინიციატივით იმსჯელა აღნიშნულ გარემოებაზე. გარდა ამისა, დაადგინა რა რომ 1957 წლის ხელშეკრულება არაუფლებამოსილი პირის მიერ იყო დადებული პირველი ინსტანციის სასამართლომ ამ ფაქტს სამართლებრივი შეფასება არ მისცა. თუმცა, შესაბამისი სასარჩელო მოთხოვნის არქონის პირობებში სასამართლო ასეთ შეფასებას ვერ მისცემდა, ვინაიდან მის წინაშე ამ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნა სათანადო წესით არ დასმულა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არსებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატა მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მოცემული სააპელაციო საჩივრის (რომლის მოთხოვნაა სარჩელის დაკმაყოფილება) დაკმაყოფილების შემთხვევაში აპელანტი ვერ მიაღწევდა მის იურიდიულ ინტერესს, ანუ ვერ იქნებოდა ცნობილი მესაკუთრედ თ. მ-ის სახელზე რიცხული უძრავი ნივთის 1/2 ნაწილისა, მდებარე მცხეთა, ... ¹13, რაც აღიარებითი შინაარსის სასარჩელო მოთხოვნების მქონე სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებები, რომლებითაც დგინდებოდა, რომ მცხეთაში, ... ¹13-ში მდებარე უძრავი ქონება არ გასხვისებულა, ვინაიდან ხელშეკრულება არ იყო დადებული მითითებულ ქონებაზე.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ იმსჯელა იმ ფაქტობრივ უსწორობაზე, რომ მცხეთის რაიონულმა სასამართლომ არასწორად დაადგინა თითქოს მარიამ კ-მა სამკვიდრო მოწმობით მიიღო ... ქ. ¹13-ში მდებარე უძრავი ქონება.

კასატორის გნამრტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის გამოც საქმეზე მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივლისის განჩინებით ა. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (645 ლარი) 70% _ 451.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (645 ლარი) 70% _ 451.5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.