ას-1038-1069-2011 26 სექტემბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ლ. ს-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “თ-მ” თბილავიამშენი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთ- პალატის 2011 წლის 13 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ საშვებულებო თანხის ანაზღაურება, ანაზღაურების დაყოვნებისათვის ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.07%-ის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 6 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ლ. ს-ამ მოპასუხე სს “თ-მ” თბილავიამშენის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხე ორგანიზაციისათვის სახელფასო დავალიანების 3098.90 ლარის, აგრეთვე, ანაზღაურების ყოველი დღის დაყოვნებისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07%-ის დაკისრება გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. გარდა ამისა, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისაგან საშვებულებო თანხის ანაზღაურება 126 ლარის ოდენობით (ტომი I, ს.ფ. 2-11, 65-68).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ს-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სს “თ-მ” თბილავიამშენს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება 3098.90 ლარის ოდენობით, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 75-80).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში ლ. ს-ამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 86-95).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 აპრილის განჩინებით ლ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ლ. ს-ა 1987 წლის 14 იანვრიდან მუშაობდა სს “თ-მ” თბილავიამშენში ელექტრომემონტაჟედ;

მხარეებს შორის 2008 წლის 1 მაისს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება ¹1161, რომლის თანახმად, ლ. ს-ამ დაიკავა ინჟინერის თანამდებობა. ლ. ს-ა 2010 წლის 1 აპრილს გათავისუფლდა სამსახურიდან შტატების შემცირების გამო;

ლ. ს-ას 2010 წლის კუთვნილი შვებულებით არ უსარგებლია. შესაბამისად, მას არც თანხა არ დარიცხვია;

2008 წლის 1 მაისის ¹1161 შრომითი ხელშეკრულების 3.3 პუნქტის თანახმად, შინაგანაწესი წარმოადგენს წინამდებარე შრომითი ხელშეკრულების დანართსა და მის განუყოფელ ნაწილს. მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დგინდება, რომ ლ. ს-ასათვის 2008 წლის 1 მაისის შრომითი ხელშეკრულების გაფორმებამდე და მის მიერ ხელშეკრულების ხელმოწერამდე ცნობილი იყო საზოგადოების (დამსაქმებლის) შინაგანაწესის მე-8 მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული პირობა იმის თაობაზე, რომ ნებისმიერი ანაზღაურების დაყოვნების შემთხვევაში დამსაქმებელი არ გასცემდა კომპენსაციას;

დამსაქმებელს შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე ერიცხება ლ. ს-ას მიმართ სახელფასო დავალიანება _ 3098.90 ლარის ოდენობით და ამ დრომდე ეს ვალდებულება არ აქვს შესრულებული.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობდა 2008 წლის 1 მაისის შრომითი ხელშეკრულებიდან, რომლის შეწყვეტის შემდეგაც დამსაქმებელს სს “თ-მი” თბილავიამშენს ლ. ს-ას მიმართ ერიცხება სახელფასო დავალიანება 3098.90 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემომითითებული სახელფასო დავალიანების გაცემის დაყოვნებისათვის 0.07%-ის გაცემის ვალდებულება, რომლის შესრულების დაკისრებასაც მოითხოვდა მოსარჩელე კონკრეტულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის 2008 წლის 1 მაისის ხელშეკრულებით (რომლის განუყოფელ ნაწილსაც წარმოადგენს შინაგანაწესი) გათვალისწინებული პირობის თანახმად, არ წარმოშობილა, მიუხედავად იმისა, რომ ადგილი აქვს სახელფასო თანხის გაცემის დაყოვნებას. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულების დადების მომენტიდანვე მხარეები ფაქტობრივად შეთანხმდნენ შრომითი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შესაძლო შედეგებზე, კერძოდ, მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების შინაარსიდან (შინაგანაწესის მე-8 მუხლის მე-5 პუნქტი) გამომდინარე ნებისმიერი დავალიანების დაყოვნების შემთხვევაში კომპენსაცია არ იქნებოდა გაცემული.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმა მართალია ითვალისწინებს დამსაქმებლის ვალდებულებას ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი, თუმცა ამავე მუხლის 1-ლი ნაწილის მე-2 წინადადებით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად, ამ მუხლის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. შესაბამისად, მოხმობილი ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე ირკვევა, რომ ნებისმიერი ანაზღაურების დაყოვნებისათვის ყოველდღიური 0.07 პროცენტის შესახებ ვალდებულება არ წარმოადგენს იმპერატიულ დანაწესს და მხარეთა შეთანხმებით აღნიშნული ვალდებულება შესაძლოა გამოირიცხოს კონკრეტული შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობისას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში უდავოდ დადგენილია, რომ ანაზღაურების დაყოვნებისას კომპენსაციის გაუცემლობის შესახებ პირობის შრომით ხელშეკრულებაში ჩართულობის თაობაზე ცნობილი იყო ლ. ს-ასათვის ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისათვის და მისი მხრიდან ხელშეკრულების დადებაზე ნება ამ პირობის გათვალისწინებით მაინც იქნა გამოვლენილი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მხარეთა შორის 2008 წლის 1 მაისის შრომითი ხელშეკრულების დადების მომენტში მხარეები შეთანხმდნენ ამ ურთიერთობიდან გამომდინარე შესაძლო სამართლებრივ შედეგებზე, კერძოდ, მხარეებმა გამოავლინეს ნება, რომ ნებისმიერი ანაზღაურების დაყოვნების შემთხვევაში არ იქნებოდა გაცემული კომპენსაცია (პროცენტი). ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის (აპელანტის) მოთხოვნა ანაზღაურების დაყოვნებისათვის ყოველდღიურად 0.07 პროცენტის დაკისრების თაობაზე მოკლებული იყო დასაბუთებულობას და ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ მიიღო სწორი გადაწყვეტილება.

რაც შეეხებოდა შვებულების ანაზღაურების შესახებ საკითხს, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით აღნიშნული მოთხოვნა არ ემყარებოდა კონკრეტულ ფაქტობრივ საფუძველს. შრომის კოდექსის 22-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დამსაქმებელი უფლებამოსილია დაადგინოს დასაქმებულისათვის წლის განმავლობაში ანაზღაურებად შვებულებათა მიცემის რიგითობა. მოცემულ შემთხვევაში თავად აპელანტის განმარტებით ირკვეოდა, რომ დამსაქმებლის მიერ განსაზღვრული იყო დასაქმებულთა, მათ შორის, ლ. ს-ასათვის 2008 წლის კუთვნილი შვებულების რიგითობა და მას კუთვნილი შვებულება უწევდა 2008 წლის აპრილის შემდგომ პერიოდში, ანუ გათავისუფლების მომენტამდე მას არ უწევდა კუთვნილი შვებულებით სარგებლობა. ამასთან, შინაგანაწესის მე-9 მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, დაუშვებელია შვებულების შეცვლა ფულადი კომპენსაციით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი დაუკმაყოფილებლობას, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვებას ექვემდებარებოდა (ტომი II, ს.ფ. 28-36).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ს-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არასწორად განმარტა საქართველოს შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რომლითაც დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების შემთხვევაში, გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ზემოაღნიშნული წარმოადგენს დამსაქმებლის უფლებას. ტერმინი “ვალდებულია”, თავისი შინაარსით გულისხმობს დასაქმებულის უპირობო ვალდებულებას და არა უფლებას გადაიხადოს დაყოვნებული თანხის 0.07%. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს შრომის კოდექსის 21-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რომლის მიხედვით, დასაქმებულს უფლება აქვს ისარგებლოს ანაზღაურებადი შვებულებით წელიწადში არანაკლებ 24 სამუშაო დღით (ტომი II, ს.ფ. 39-45).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 ივლისის განჩინებით ლ. ს-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ს-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ს-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ს-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.