ას-1046-1076-2011 26 სექტემბერი, 2011 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის შემადგენლობა
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ გ. თ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ლ-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა გ. თ-ემ ა. ლ-ძის მიმართ და მოითხოვა საზიარო უფლების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: ქ. ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე 164,92 მ2 საერთო ფართის საცხოვრებელი სახლის 1/4¼ ნაწილი, საკუთრების უფლებით ეკუთვნის გ. თ-ეს, ხოლო 3/4 ნაწილი მოპასუხე ა. ლ-ძეს. სახლი განლაგებულია 538,70 მ2 საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთზე. ნაკვეთის მეორე ნაწილით სარგებლობს ორი ოჯახი. უკანასკნელი წლების მანძილზე მოსარჩელესა და მოპასუხე ლ-ძის ოჯახებს შორის შეუთანხმებლობაა, როგორც მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესის, ასევე შენობა-ნაგებობების მიშენებისა და სხვა საკითხებზე. ამასთან, ეზოს ნაკვეთი ფაქტობრივად საერთო სარგებლობისაა და იძლევა იმის საშუალებას, რომ გაყოფილ იქნას ორ იზოლირებულ ნაწილად.
მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მიწის ნაკვეთის გაყოფის შემთხვევაში ეზოში შეუძლებელი გახდება მანქანის შემოყვანა, რითაც არსებითად შეილახება მოპასუხის როგორც მოსარგებლის უფლება, ამასთან, შეუძლებელია მიწის ნაკვეთის ორ ტოლ ნაწილად გაყოფა, რადგან საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ საცხოვრებელი ფართის 3/4¾ ნაწილი ეკუთვნის ა. ლ-ძეს და 1/4 ნაწილი, მოსარჩელეს. მოსარჩელე არ უთითებს, კონკრეტულად რა ფართის მიკუთვნებას ითხოვს, არც რაიმე მტკიცებულება წარმოუდგენია სასამართლოსთვის სასარჩელო მოთხოვნის დასადასტურებლად.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. თ-ემ.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილებით გ. თ-ის საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე უძრავი ქონება, მიწის ნაკვეთის საერთო ფართი 538,7 კვ.მ, წარმოადგენს ა. ლ-ძისა და გ. თ-ის თანასაკუთრებას. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ამ მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულია 164,92 კვ.მ. საერთო ფართის მქონე შენობა-ნაგებობები და ასევე, დამხმარე ნაგებობა, 680 კვ.მ. თუმცა, ფაქტობრივად, შენობა-ნაგებობების ფართი გაზრდილია მხარეთა მიერ მასზე განხორციელებული მიშენების შედეგად. სახლი, ფაქტობრივად, გაყოფილია ორ ნაწილად და აპელანტი ფლობს სახლის 67 კვ.მ ნაწილს და 6,8 კვ.მ. დამხმარე სათავსოს (საპირფარეშოს), ხოლო მოწინააღმდეგე მხარე ფლობს 103,15 კვ.მ-ს. ეზოს უკანა მხარე, ასევე გაყოფილია ორ ნაწილად ბორდიურით, ამასთან, ბორდიურის დასავლეთ მხარეს არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობს ა. დაღაძე, ხოლო აღმოსავლეთ მხარეს არსებული ნაკვეთით – გ. თ-ე. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ა. ლ-ძე რეგისტრირებულია 3/4¾ ნაწილის, ხოლო გ. თ-ე – 1/4¼ ნაწილის მესაკუთრედ. სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის მიხედვით, ფიზიკურ პირთა საკუთრებად ჩაითვალა ის მიწის ნაკვეთები, რომლებსაც ისინი ინდივიდუალურად ფლობდნენ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების დროისათვის, ე.ი 1997 წლის 25 ნოემბრისათვის. პალატამ დაადგინა, რომ ამ დროისათვის, სადავო უძრავი ქონება, როგორც საცხოვრებელი სახლი, ასევე მიწის ნაკვეთი, ფაქტობრივად, გაყოფილი იყო ორ ნაწილად. ამათგან, ერთ ნაწილს ფლობდა აპელანტი, ხოლო მეორე ნაწილს – მოწინააღმდეგე მხარე. გამოყოფილ ფართში მოსახვედრად მხარეები სარგებლობდნენ საერთო შესასვლელით.
პალატამ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის უძრავი ქონებით სარგებლობის წესი დადგენილი არ ყოფილა. პალატამ აღნიშნა, რომ ამჟამად, უძრავი ქონება გაყოფილი არის ორ ნაწილად და მხარეები ამ ნაწილებით დამოუკიდებლად სარგებლობენ. პალატის მითითებით, გ. თ-ემ სარჩელშივე მიუთითა: მიწის ნაკვეთი ურთიერთშორის დადგენილი წესის მიხედვით, ათეული წლების მანძილზე გამოყოფილია ერთმანეთისაგან და მოითხოვა უძრავი ქონების გაყოფა დამკვიდრებული წესის შესაბამისად. შესაგებლით ა. ლ-ძეს სადავოდ არ გაუხდია აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება და არ მიუთითებია, რომ მიწით სარგებლობის წესი მხარეთა შორის დადგენილი არ ყოფილა. აღნიშნული სადავოდ არ გაუხდია ა. ლ-ძის წარმომადგენელს არც 2010 წლის 29 აპრილის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე. 2010 წლის 10 მაისის სხდომაზე მოსარჩელემ და მისმა წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესი დადგენილი იყო 1939 წლიდან და საზღვარი გადიოდა ბორდიურზე, თუმცა მოპასუხეს არც ამ შემთხვევაში გაუხდია სადავოდ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება. ის ფაქტი, რომ მიწის ნაკვეთი გაყოფილი იყო ორ ნაწილად და ამ ნაწილებით მხარეები დამოუკიდებლად სარგებლობდნენ, ა. ლ-ძეს სადავოდ არ გაუხდია არც სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე და არც ადგილზე დათვალიერების დროს. თავდაპირველად, მან განმარტა, რომ მიწის ნაკვეთი იყო 1990-1995 წლებში, ხოლო შემდეგ აღნიშნა, რომ მიწის გაყოფა მოხდა 10-12 წლის წინ.
მხარეთა ახსნა-განმარტებებითა და ადგილზე დათვალიერებით პალატამ დაადგინა, რომ მხარეთა შორის, 1997 წლის 25 ნოემბრამდე, დადგენილი იყო მიწით სარგებლობის წესი და თითოეული მხარე, გამოყოფილი მიწის ნაკვეთით სარგებლობდა დამოუკიდებლად.
სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის თანახმად, თითოეული მხარე ჩაითვალა იმ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ, რომელსაც იგი ამ დროისათვის ინდივიდუალურად ფლობდა. პალატამ აღნიშნა, რომ იმ მიწის ნაკვეთებს, რომლებზეც განთავსებული არის სახლის გამოყოფილი ნაწილები, თითოეული მხარე ფლობდა და დღემდე ფლობს ინდივიდუალურად. გარდა ამისა, ბორდიურის დასავლეთით არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობს ა. ლ-ძე, ხოლო აღმოსავლეთით არსებული ნაკვეთით – გ. თ-ე. შესაბამისად, ა. ლ-ძის საკუთრებად უნდა იქნას აღიარებული ის მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებული არის სახლის გამოყოფილი ნაწილი, რომლითაც სარგებლობს ა. ლ-ძე, ასევე, ეზოს გამყოფი ბორდიურის დასავლეთით არსებული მიწის ნაკვეთი (სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული ექსპერტიზის სამსახურის ექსპერტის 2011 წლის 6 აპრილის ¹518/15-2011 დასკვნის დანართი ¹1-ის მიხედვით, დაწერტილებული ფართი), ხოლო გ. თ-ის საკუთრებად აღიარებულ უნდა იქნას ის მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებული არის სახლის გამოყოფილი ნაწილი, რომლითაც სარგებლობს გ. თ-ე, ასევე ეზოს გამყოფი ბორდიურის აღმოსავლეთ მხარეს არსებული მიწის ნაკვეთი (სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური ექსპერტიზის სამსახურის ექსპერტის 2011 წლის 6 აპრილის ¹518/15-2011 დასკვნის დანართი ¹1-ის მიხედვით, დაშტრიხული ფართი, გარდა ფართისა, რომელიც მდებარეობს ¹4 და ¹5 წერტილებს შორის გავლებული ხაზიდან მის პარალელურად გ. თ-ის საცხოვრებელი სახლის კიბის უჯრედის დასავლეთ განაპირა კიდემდე ა. ლ-ძის ფართის მხარეს).
პალატამ აღნიშნა, რომ დასკვნის დანართზე თეთრი ფონით მონიშნული ფართით მხარეები სარგებლობენ კუთვნილ მიწის ნაკვეთებთან დასაკავშირებლად, ხოლო ფართის, რომელიც მდებარეობს ¹4 და ¹5 წერტილებსა და გ. თ-ის საცხოვრებელი სახლის კიბის უჯრედს შორის, მხარეები იყენებენ ინდივიდუალურ სარგებლობაში არსებულ სარდაფებთან დასაკავშირებლად. აღსანიშნავია, რომ მიწის ნაკვეთი, აღნიშნული წესით, გაიყოფოდა იმ შემთხვევაშიც, მხარეთა შორის მიწით სარგებლობის წესი დადგენილი რომ არ ყოფილიყო.
სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლის საფუძველზე, პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილი არის მხარეთა წილი საცხოვრებელ სახლში, თუმცა მიწის ნაკვეთზე მხარეთა წილები დადგენილი არ არის. ამის გამო, მიწის ნაკვეთზე მხარეებს ეკუთვნით თანაბარი წილი და საზიარო უფლება უნდა გაუქმდეს ისე, რომ ეს თანაფარდობა შენარჩუნდეს. აღნიშნულს კი შეესაბამება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული ექსპერტიზის სამსახურის ექსპერტის 2011 წლის 6 აპრილის ¹518/15-2011 დასკვნით შემოთავაზებული მიწის ნაკვეთის გამოყოფის ვარიანტი. პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 1513-ე მუხლი, რასაც შედეგად მცდარი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. თ-ემ და მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლის მიხედვით, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი. სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ მხარეებს შორის ფაქტობრივად მიწის ნაკვეთი გაყოფილია ორ ნაწილად. ამ ფაქტობრივი მდგომარეობის მიხედვით არის შედგენილი ექსპერტიზის 2011 წლის 6 აპრილის დასკვნა და მისი ¹1 დანართი. ამ დანართის მიხედვით, დაშტრიხული ფართი ეკუთვნის თ-ეს. დაშტრიხულ ფართში შედის ¹4 და ¹5 წერტილებს შორის გავლებული ხაზიდან მის პარალელურად გ. თ-ის საცხოვრებელი სახლის კიბის უჯრედის დასავლეთ განაპირა კიდემდე არსებული ტერტორია, რომლითაც ფაქტობრივად სარგებლობს გ.თ-ე. სასამართლომ ეს ტერიტორია არასწორად დატოვა საერთო სარგებლობაში, რადგან იგი ფაქტობრივი ფლობით მოსარჩელეს ეკუთვნის. სარჩელის მოთხოვნაც საზიარო უფლების გაუქმებაა დამკვიდრებული წესით მიხედვით. ¹4 და ¹5 წერტილებს შორის არსებული ტერიტორიის საერთო სარგებლობაში დატოვებით სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის მოთხოვნა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
მოცემული დავის საგანია საზიარო უფლების გაუქმება. კასატორი სადავოდ მიიჩნევს სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლის გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გ. თ-ეს დაუბრუნდეს 2011 წლის 23 ივნისსა და 6 ივლისს ნინო თ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
გ. თ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
გ. თ-ეს დაუბრუნდეს 2011 წლის 23 ივნისსა და 6 ივლისს ნინო თ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
