ას-1072-1102-2011 03 ოქტომბერი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ დ. ა-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. გ-ა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 28 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა მ. გ-ამ მოპასუხე დ. ა-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა, რომ მოპასუხეს უხარისხო სარემონტო სამუშაოების ხელახლა შესრულებისათვის აუცილებელი საჭირო თანხის სახით მის სასარგებლოდ დაკისრებოდა 16000 ლარის გადახდა (ტომი I, ს.ფ. 1-11, 52-56).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. გ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის გამო (ტომი I, ს.ფ. 161-170).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. გ-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება (ტომი I, ს.ფ. 189-204).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 აპრილის განჩინებით მ. გ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ქ-ს ქუჩა ¹6-ში მდებარე ბინა ¹45-ის და ბინა ¹27-ის მესაკუთრეს წარმოადგენს მ. გ-ა;

მოსარჩელე მ. გ-ა და მოპასუხე დ. ა-ი შეთანხმდნენ, რომ დ. ა-ი მ. გ-ას მის საკუთრებაში არსებულ, თბილისში, ქ-ს ქ.¹6-ში მდებარე ბინა ¹45-ში ჩაუტარებდა კაპიტალურ სარემონტო სამუშაოებს თავისივე სამუშაო ძალითა და მის მიერვე შეძენილი მასალებით სამ თვეში. შესრულებული სარემონტო სამუშაოებისათვის მ. გ-ას დ. ა-ისათვის გადახდილი აქვს 11600 აშშ დოლარი;

დ. ა-ს სარემონტო სამუშაოები არ დაუსრულებია მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებულ 3-4 თვის ვადაში;

2003 წელს მ. გ-ამ თბილისში, ქ-ს ქუჩა@¹6-ში პირველ სართულზე შეიძინა სამოთახიანი ბინა, რომელშიც გარკვეული არაარსებითი სარემონტო სამუშაოები ჩაატარა დ. ა-მა, კერძოდ მიშენებაზე დაასხა ბეტონის საფარი;

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული პროკურატურის 2009 წლის 15 ივნისის დადგენილებით სისხლის სამართლის ¹002082857 საქმეზე დ. ა-ის მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნა შეწყდა, ვინაიდან არ არსებობდა სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედება;

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 8 ოქტომბრის დასკვნის თანახმად ირკვევა, რომ ქ.თბილისში, ქ-ს ქ.¹6-ში მდებარე ბინა ¹45-ში შესრულებული სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოების ხარისხი რიგ შემთხვევებში არ შეესაბამება ტექნიკური ნორმების მოთხოვნებს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ შესრულებული სარემონტო სამუშაოების ნაკლის შესახებ მ. გ-ასათვის იმთავითვე იყო ცნობილი, თუმცა მას პრეტენზია 2003 წლიდან 2008 წლამდე (საგამოძიებო ორგანოებისათვის მიმართვამდე) არ განუცხადებია. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოება იმის თაობაზე, რომ თბილისში, ქ-ს ქ.¹6-ში მე-7 სართულზე მდებარე მ. გ-ას კუთვნილ ბინა ¹45-ში დღეის მდგომარეობით სარემონტო სამუშაოები დასრულებულია.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ არ გაითვალისწინა სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის დადგენილებაში დაფიქსირებული მოწმეთა ჩვენებები. მითითებული დადგენილებით ირკვევა, რომ მოწმის სახით დაკითხულმა მ. ბ-ემ განმარტა, რომ 2003 წლის იანვარში მან და მისმა მეუღლემ ზ. ჯ-ემ გაყიდეს თბილისში, ქ-ს ქ.¹6-ში მდებარე ბინა ¹45. ამავე დადგენილების მიხედვით მოწმის სახით დაკითხულმა ეთერ გვარამაძემ მიუთითა, რომ ქ-ს ქ.¹6-ში VII სართულზე 2003 წლის დასაწყისამდე ცხოვრობდა ჯ-ეების ოჯახი, იმ პერიოდში მათ გაყიდეს ბინა მ. გ-აზე, რომელიც ბინაში საცხოვრებლად არ გადასულა, რადგან ბინა იყო სარემონტო. ბინაში გ-ამ რემონტი დაიწყო 2004 წლის თებერვალში. აღნიშნული გარემოება მას ახსოვს, რადგან იმ პერიოდში გარდაეცვალა მეუღლე. აღნიშნული გარემოება ასევე დასტურდება მოწმე ავთანდილ დანელიას დაკითხვისას მიცემული ჩვენებისას, რომელმაც ასევე დაადასტურა, რომ მ. გ-ას ბინაში დ. ა-მა სარემონტო სამუშაოები დაიწყო 2004 წელს და არა 2002 წელს, როგორც ეს სასამართლომ მიიჩნია დადგენილად. მან მიუთითა, რომ სწორედ 2004 წელს სთხოვა მისმა ნათესავმა მ. გ-ამ გაეცნო მისთვის პიროვნება, რომელიც მის ბინაში ჩაატარებდა კაპიტალურ სარემონტო სამუშაოებს. სწორედ მან დააკავშირა იგი დ. ა-თან. თუმცა, 2004 წელს, როდესაც ა-მა დაიწყო რემონტი, რამდენჯერმე ნახა რემონტის მიმდინარეობა, რომლის ხარისხითაც მ. გ-ა უკმაყოფილო იყო, ვინაიდან ბევრი დეფექტი ჰქონდა, რომლის გამოსწორებასაც დ. ა-ი ჰპირდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის, ან არარსებობის შესახებ.

განსახილველ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასების, პირის მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნისა და საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ 2009 წლის 15 ივნისის დადგენილების, ასევე მასში მითითებული მოწმეების ჩვენებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მ. გ-ამ ბინა იყიდა 2003 წლის დასაწყისში, ხოლო 2004 წელს ავთანდილ დანელიამ გააცნო მოპასუხე. შესაბამისად, 2002 წლის ოქტომბერ-დეკემბერში და ვერც 2003 წელს, დ. ა-ი ფიზიკურად ვერ დაიწყებდა სარემონტო სამუშაოებს მ. გ-ას ბინაში, მითუმეტეს ვერ დაასრულებდა მათ.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2004 წელს დაწყებული სარემონტო სამუშაოებით მ. გ-ა უკმაყოფილო იყო, რის გამოსწორებასაც მოპასუხე ჰპირდებოდა. აღნიშნული გარემოება დასტურდებოდა სასამართლოს 2010 წლის 20 მაისის სხდომის ოქმით, რომლის მიხედვითაც, მ. გ-ამ განმარტა, რომ რემონტის უხარისხობის შესახებ აცნობა მოპასუხეს, რომელიც თავის მხრივ დაპირდა მისი ხარისხის გამოსწორებას, თუმცა ვადაზე მათ შორის შეთანხმება აღარ ყოფილა, ვინაიდან “მოპასუხე უკვე დიდი ხნის ამოვარდნილი იყო ვადიდან” (ტომი I. ს.ფ. 144). პირის მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნისა და საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ 2009 წლის 15 ივნისის დადგენილებაში მოცემული თავად დ. ა-ის ჩვენებით უდავოდაა დადასტურებული, რომ მის მიერ რემონტის დასრულების შემდეგ პერიოდულად 2008 წლამდე სრულდებოდა სხვადასხვა სამუშაოები, კერძოდ: შეკეთდა სახურავზე დამონტაჟებული ავზი, ახლად გაეკრა ჭერიდან ჩამოგლეჯილი ბიაზი და ა.შ. (ტომი I, ს.ფ. 36), ანუ დადასტურებულია, რომ 2004 წლიდან 2008 წლამდე დ. ა-ი ჯერ ისევ ასრულებდა სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებს მ. გ-ას ბინაში.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ დ. ა-ი 2008 წლამდე ასრულებდა გარკვეულ სარემონტო სამუშაოებს, უნდა მიჩნეულიყო, რომ ასეთი სამუშაოები დამთავრებული არ იყო, ანდა ხდებოდა ნაკლის გამოსწორება მენარდის მიერ.

სამოქალაქო კოდექსის 655-ე მუხლის თანახმად, მოთხოვნა შესრულების ნაკლის გამო შემკვეთმა შეიძლება წარადგინოს ერთი წლის მანძილზე, ხოლო ისეთი მოთხოვნა, რომელიც ნაგებობას შეეხება – ხუთი წლის განმავლობაში შესრულებული სამუშაოს მიღების დღიდან.

ზემოაღნიშნულ ნორმაზე დაყრდნობით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სასამართლოს პირველ რიგში უნდა დაედგინა, როდის იქნა მიღებული, ან საერთოდ მიღებული იქნა თუ არა მენარდე დ. ა-ის მიერ შესრულებული სამუშაო შემკვეთის მიერ, რა არსებითი ნაკლის მქონე იყო მის მიერ ნაწარმოები მშენებლობა (ერთი ოთახის მიმატება) და მთლიანი ბინის რემონტი, საქმეში წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოები შესრულებულია ტექნიკური ნომრების მოთხოვნითა დარღვევით. სასამართლოს არ დაუდგენია ამავე ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, შედგენილი ტექნიკური ნორმების დარღვევით შესრულებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები ითვლებოდა თუ არა დამთავრებულად ტექნიკური თვალსაზრისით, შემკვეთს ჰქონდა თუ არა უფლება სამუშაოს მიღებაზე ეთქვა უარი ნაკლის გამოსწორებამდე და ა.შ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხსენებული გარემოების გარკვევის გარეშე შეუძლებელი იყო სასამართლოს ემსჯელა სარჩელის მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 655-ე მუხლით შემკვეთს მოთხოვნის უფლება ნაგებობიდან გამომდინარე გააჩნია შესრულებული სამუშაოს მიღების დღიდან 1 წლის ან 5 წლის განმავლობაში. სასამართლომ გამოიყენა კანონი _ სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი, რომელიც წარმოადგენს ზოგად ნორმას ხანდაზმულობის ვადის დაწყების თაობაზე და არ გამოიყენა 655-ე მუხლით გათვალისწინებული სპეციალური მოთხოვნა ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების მომენტისათვის, ეს არის: შესრულების ნაკლის გამო ერთი წლის მანძილზე შესრულებული სამუშაოს მიღების დღიდან, ხოლო ნაგებობასთან ანუ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით 5 წლის მანძილზე შესრულებული სამუშაოს მიღების დღიდან.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, კანონმდებელი ნარდობის ხელშეკრულების ურთიერთობაში შემკვეთის მიერ მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლას იწყებს არა იმ მომენტიდან, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ, არამედ შესრულებული სამუშაოს მიღების მომენტიდან. ის ფაქტი, რომ დ. ა-ის მიერ შესრულებული სამუშაო შემკვეთის მ. გ-ას მიერ ამ დრომდე არ იყო მიღებული, დადასტურებულია თავად დ. ა-ის მიერ წინასწარ გამოძიებაში მიცემული ჩვენებით, რომ იგი 2008 წელს, მ. გ-ას კვლავ უსრულებდა სარემონტო სამუშაოებს, გააკრა ჭერიდან ჩამოგლეჯილი ბიაზი, რაც ნიშნავს, რომ ასეთი სამუშაოები დამთავრებული არ იყო, ანდა ხდებოდა ნაკლის გამოსწორება, დამატებითი შესრულება მენარდის მიერ. სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. იმავე კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ ვალდებული პირი უფლებამოსილი პირის წინაშე ავანსის, პროცენტის გადახდით, გარანტიის მიცემით ან სხვაგვარად აღიარებს მოთხოვნის არსებობას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ყოველი შესრულება გულისხმობს, ვალდებულების არსებობის აღიარებისას, რაც თავის მხრივ იწვევს ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტას _ შეწყვეტის შემდეგ კი იწყება ხანდაზმულობის ახალი ვადის ათვლა, რაც იმას გულისხმობს, რომ მ. გ-ას სარჩელი არ არის ხანდაზმული და მას არ გაუშვია სასამართლოსათვის სარჩელით მიმართვის კანონით დადგენილი ვადა. ის გარემოება, რომ სარემონტო სამუშაოები მ. გ-ას ბინაში უთუოდ დასრულებულია 2003 წელს _ საქმის მასალებით, არც სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმეთა ჩვენებებით და მხარეთა ახსნა-განმარტებებით ცალსახად არ დასტურდებოდა.

სამოქალაქო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, თუ შეწყდება ხანდაზმულობის ვადის დენა, მაშინ შეწყვეტამდე განვლილი დრო მხედველობაში არ მიიღება და ვადა დაიწყება თავიდან, რაც საქალაქო სასამართლოს არ გამოუყენებია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად აითვალა შემკვეთის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის დაწყების მომენტი, გამოიყენა, რა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი და არა სპეციალური ნორმა, რომელიც ადგენს ნარდობიდან გამომდინარე, შემკვეთის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის განსაზღვრის, მისი წარმოშობის მომენტის თაობაზე სპეციალურ მოთხოვნებს, რაც წარმოადგენს მოძრავ ნივთების, ან ნაკეთობების დამზადებისას 1 წელს, ხოლო ნაგებობიდან, ანუ უძრავი ქონებიდან გამომდინარე 5 წელს შესრულებული სამუშაოს მიღების დღიდან (ტომი I, ს.ფ. 57-71, 75-76).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 28 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. ა-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები შემდეგში მდგომარეობს:

სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ასევე არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 652-ე მუხლი, რომლის თანახმად, თუ შემკვეთისათვის ნაკეთობის ნაკლი ცნობილია და იგი მაინც მიიღებს მას პრეტენზიის განუცხადებლად, მაშინ შემკვეთს არ წარმოეშობა მოთხოვნის უფლებები ამ ნაკლის გამო. სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 649-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების თანახმად ან შესრულებული სამუშაოს ხასიათიდან გამომდინარე საჭიროა მისი გადაცემა, მაშინ შემკვეთი მოვალეა მიიღოს შესრულებული სამუშაო. მიღებისთანავე შემკვეთი ვალდებულია გადაიხადოს საზღაური. სამუშაო მიღებულად ჩაითვლება, თუ შემკვეთი არ მიიღებს შესრულებულ სამუშაოს მენარდის მიერ დადგენილ ვადაში. აქედან გამომდინარე, რამდენადაც მ. გ-ამ 2003 წლის შემოდგომაზე დასრულებული სარემონტო სამუშაოები არ მიიღო მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დადგენილ ვადაში, სამუშაო მის მიერ მიღებულად ითვლება. სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 137-ე და 141-ე მუხლები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა ისინი (ტომი II, ს.ფ. 78-85).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (800 ლარი) 70% _ 560 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ დ. ა-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (800 ლარი) 70% _ 560 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.