ას-310-294-2011 26 სექტემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს “ი-ი” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “გ-ი” (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ ნასყიდობის საგნის ღირებულებისა და ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილების გამო პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს “გ-მა” სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ი-ის” მიმართ მიწოდებული საწვავის ღირებულების _ 8875 ლარისა და თანხის გადახდის ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის პირგასამტეხლოს _ 2010 წლის 23 თებერვლის მდგომარეობით წარმოებული გაანგარიშების საფუძველზე _ 9809.84 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებებზე მითითებით: მოპასუხეს 2008 წლის ოქტომბრის თვეში შპს “გ-მა” მიაწოდა 13875 ლარის ღირებულების საწვავი, საიდანაც მოპასუხემ აანაზღაურა მხოლოდ ნაწილი, შესაბამისად, მოსარჩელე სასამართლო წესით მოითხოვს მოპასუხისათვის ვალდებულების სრულყოფილად შესრულების დავალდებულებას და მისი შესრულების ვადის გადაცილების გამო პირგასამტეხლოს დაკისრებას.

მოპასუხე შპს “ი-მა” სარჩელი არ ცნო და განმარტა შემდეგი: შპს “ი-ს” არ გამოუხატავს ხელშეკრულების დადების ნება, ხელშეკრულება არ ყოფილა დადებული საწარმოს კანონიერი წარმომადგენლის _ დირექტორ ნ. გ-ლის მიერ და ხელშეკრულების დამდებ პირს არც ამ უკანასკნელისაგან ჰქონდა მინიჭებული უფლებამოსილება დაედო გარიგება, შესაბამისად, საზოგადოება არ არის ვალდებული, მოსარჩელეს გადაუხადოს თანხა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “გ-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს “გ-ის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი, რომლითაც შპს “გ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შპს “ი-ს” შპს “გ-ის” სასარგებლოდ დაეკისრა 13875 ლარიდან აუნაზღაურებელი 8875 ლარის, ასევე პირგასამტეხლოს _ 934,84 ლარის, სულ _ 9809 ლარისა და 84 თეთრის გადახდა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 20 ოქტომბერს შპს “გ-სა” და შპს “ი-ს” შორის გაფორმდა საწვავის ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, მიწოდებული საწვავის ღირებულების ანაზღაურება უნდა მომხდარიყო საწვავის მიწოდებიდან 30 კალენდარული დღის განმავლობაში. თანხის დაგვიანებით ჩარიცხვის შემთხვევაში მოხდებოდა პირგასამტეხლოს დარიცხვა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.02%-ის ოდენობით. შპს “ი-ის” სახელით ნასყიდობის ხელშეკრულებას ხელი მოაწერა ნ. რ-ლმა. სარჩელის საგანს წარმოადგენს აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება, ანუ მიწოდებული საწვავის ღირებულებიდან _ 13875 ლარიდან აუნაზღაურებელი 8875 ლარის გადახდა, ასევე გადაწყვეტილების აღსრულებამდე საურავის დაკისრება, რაც 2010 წლის 23 თებერვლის მდგომარეობით შეადგენდა 934,84 ლარს.

მოპასუხე სადავოდ ხდის 2008 წლის 20 ოქტომბრის ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირის _ ნ. რ-ლის წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, შესაბამისად, სარჩელის საფუძვლიანობის შესამოწმებლად უნდა დადგინდეს: ჰქონდა თუU არა ნ. რ-ლს გარიგების დადების უფლება და ამ გარიგების საფუძველზე წარმოეშვა თუ არა შპს “ი-ს” საწვავის დარჩენილი ღირებულებისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურების ვალდებულება. სადავო ხელშეკრულების თანახმად, ნ. რ-ლი შპს “ი-ის” დირექტორის მოადგილეა და ხელშეკრულება დადასტურებულია შპს “ი-ის” ბეჭდით. შპს “ი-ის” სახელით საწვავის მიღება დაადასტურა და 2008 წლის 20 ოქტომბრიდან 2008 წლის 23 ოქტომბრის ჩათვლით გაცემულ საგადასახადო ანგარიშფაქტურებზე შესაბამისი ხელმოწერა განახორციელა ნ. რ-ლმა, მიწოდებული საწვავის ღირებულება, ანგარიშფაქტურების მიხედვით, განისაზღვრა 13875 ლარის ოდენობით.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 18 მარტის წერილზე დაყრდნობით, პალატამ ჩათვალა, რომ თბილისის რეგიონალურ ცენტრში შპს “ი-ის” მიერ 2008 წლის ოქტომბრის თვის დამატებული ღირებულების გადასახადის დეკლარაციასთან ერთად წარმოდგენილია სპეციალური საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, ხოლო შპს “ი-ის” 2008 წლის ოქტომბრის დამატებითი ღირებულების გადასახადის დეკლარაციაზე საწარმოს ხელმძღვანელის გრაფაში დაფიქსირებულია ხელმოწერა “ნ.რ-ლი”. ამდენად, 2008 წლის ოქტომბრის თვეში შპს “ი-ის” წარმომადგენლობით უფლებამილებას ნ. რ-ლი ახორციელებდა არა მხოლოდ შპს “გ-თან”, არამედ საგადასახადო ორგანოებთან მიმართებაშიც.

მეწარმეთა და არაკომერციულ იურიდიულ პირთა რეესტრის ინფორმაციაზე დაყრდნობით, პალატამ მიიჩნია, რომ 2008 წლის 14 ივლისიდან შპს “ი-ის” დირექტორად რეესტრში რეგისტრირებულია ნ. გ-ლი, ამ უკანასკნელის რეგისტრაციამდე კი 2006 წლის 10 ივლისიდან 2008 წლის 14 ივლისამდე რეგისტრირებული იყო ი. მ-ლი. შპს “არბიტრაჟის” მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით შპს “ი-ის” დირექტორის უფლებამოსილება შეუწყდა ი. მ-ლს, ამასთან საქმეში წარმოდგენილია ი. მ-ლის, როგორც შპს “ი-ის” დირექტორის მიერ 2008 წლის 10 მაისს, იმ პერიოდში, როდესაც იგი იყო შპს “ი-ის” რეგისტრირებული დირექტორი, გაცემული ბრძანება, რომლითაც ნ. ქ-ლს, როგორც დირექტორის მოადგილეს, დაევალა, უზრუნველეყო ყველანაირი კომერციული გარიგებები და ნება დაერთო ხელი მოეწერა შპს “ი-ის” მიერ დადებულ გარიგებებზე და გამოეყენებინა ორგანიზაციის ბეჭედი. ის ფაქტი, რომ ბრძანებაში მითითებული ნ. ქ-ლი იგივე ნ. რ-ლია, სადავო არ არის.

პალატამ მიიჩნია, რომ მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრში რეგისტრირებული პირის მიერ გამოცემული ბრძანება საზოგადოების წარმომადგენლობის უფლებამოსილების მინიჭების თაობაზე შინაარსობრივად წარმოადგენს საწარმოს სახელით გაცემულ მინდობილობას, დირექტორის შეცვლა, თავისთავად არ იწვევს წინა დირექტორის მიერ გაცემული მინდობილობის ბათილობას, ხოლო რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ამ მინდობილობის 2008 წლის 20 ოქტომბრის მდგომარეობით ახალი დირექტორის მიერ გაუქმებას, საქმეში არ მოიპოვება. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ის გარემოება, რომ საწარმოს მთელ საბუღალტრო დოკუმენტაციას, ბეჭედს სადავო პერიოდში ფლობდა ნ.რ-ლი, რომელიც მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოადგენდა საწარმოს, არსებობდა საწარმოს ძველ და ახალ დირექტორს შორის დაპირისპირება, არ შეიძლება გახდეს საწარმოს სახელით დადებული გრიგებიდან გამომდინარე ვალდებულებების შესრულებისაგან საწარმოს განთავისუფლების საფუძველი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის პოზიცია, რომ ნ. რ-ლი, როგორც გარიგებით წარმომადგენელი, უფლებამოსილი იყო, 2008 წლის 20 ოქტომბერს დაედო საწვავის ნასყიდობის ხელშეკრულება. პალატამ ასევე გაიზიარა აპელნტის მოსაზრება, რომ მაშინაც კი, რომ არ არსებობდეს ნ. რ-ლის სახელზე წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მიმნიჭებელი ბრძანება, ნ. რ-ლის მიერ შპს “ი-ის” სახელით 2008 წლის 20 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულებით უფლებები და მოვალეობები წარმოეშვა შპს “ი-ს”.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ნ. რ-ლის მიერ შპს “ი-ის” ბეჭდით გარიგების დამოწმება, ასევე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შპს “ი-ის” სახელით საგადასახადო ორგანოში წარდგენა, ისეთი ურთიერთობებია, რაც სამოქალაქო ბრუნვის კეთილსინდისიერ მონაწილეს შეუქმნიდა ვარაუდს, რომ იგი შპს “ი-ის” უფლებამოსილი წარმომადგენელია.

მოპასუხეს მოთხოვნილი თანხის დაანგარიშება სადავოდ არ გაუხდია, ხოლო მოსარჩელე თავად ადასტურებს მოპასუხის მხრიდან საწვავის ღირებულების ნაწილის ანაზღაურებას და ითხოვს 13875 ლარიდან დარჩენილი 8875 ლარის გადახდას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლებად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის წარმოიშვა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც მხარეები ვალდებული არიან შეასრულონ ვალდებულება ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად დათქმულ დროსა და ადგილას, რის გამოც მოპასუხეს უნდა დაეკისროს როგორც მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი 13875 ლარიდან აუნაზღაურებელი 8875 ლარის გადახდა, ასევე პირგასამტეხლოს გადახდა 934,84 ლარის ოდენობით, ანუ ჯამში 9809,84 ლარის გადახდა. სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლით, 418-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 420-ე მუხლით და განმარტა, რომ 2010 წლის 23 თებერვლის მდგომარეობით დაანგარიშებული პირგასამტეხლოს ოდენობა გონივრულია და მთელ პერიოდზე მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მხოლოდ ამ ოდენობით პირგასამტეხლოს გადახდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ი-ის” წარმომადგენელმა ნ. გ-ლმა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის იმავე ინსტანციის სასამართლოსათვის დაბრუნება ხელახლა განხილვისათვის შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, არ გამოიყენა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9, 9¹ და მე-10 მუხლები.

მოცემული საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შპს “გ-სა” და შპს “ი-ს” შორის ადგილი ჰქონდა კომერციული გარიგების დადებას, საწვავის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მიღება-ჩაბარების აქტს ხელს აწერს არა საზოგადოების დირექტორი, არამედ ნ.რ-ლი, ხოლო ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ ნ.რ-ლი შპს “ი-ის” დირექტორის მოადგილეა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში დირექტორი უფლებამოსილია, საზოგადოების სახელით დადოს გარიგება, მასვე აქვს უფლება მისი ზემოაღნიშნული უფლებამოსილების დელეგირებაზე, რაც ყოფილმა დირექტორმა განახორციელა კიდევაც 2008 წლის 10 მაისის ¹1/17-08 ბრძანებით.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოცემული დავა შეეხება ორ სამეწარმეო სუბიექტს, მისი რეგულირება უნდა მოხდეს სპეციალური კანონით _ “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონით და არა სამოქალაქო კოდექსის 103-104-ე მუხლებით.

“მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონი არეგულირებს საზოგადოების სახელით გარიგების დადების წესს და განსაზღვრავს სუბიექტებს, ვინც უფლებამოსილია აწარმოოს გარიგებები, ამ სუბიექტებს განეკუთვნებიან დირექტორი, პროკურისტი და სავაჭრო წარმომადგენელი.

კანონით ასევე განსაზღვრულია, რომ წარმომადგენლობის უფლებამოსილების მინიჭების თაობაზე უნდა მიეთითოს სამეწარმეო რეესტრში, ხოლო თავად გენერალური სავაჭრო მინდობილობის გაცემის უფლებამოსილება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში აქვს პარტნიორთა კრებას და არა საწარმოს დირექტორს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 მაისის განჩინებით შპს “ი-ის” საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ შპს “ი-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი კი ადგენს, რომ მითითებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ხელშეკრულება საწვავის მიწოდების თაობაზე შპს ,,ი-ის” მხრიდან ხელმოწერილია არაუფლებამოსილი პირის მიერ, რის გამოც მას ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებებზე პასუხისმგებლობა არ ეკისრება. აღნიშნული მოსაზრება სასამართლომ უარყო იმ საფუძვლით, რომ მხარეები 2008 წლის 20 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე იმყოფებოდნენ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში და ანგარიშსწორებას შპს ,,ი-ის” სახელით ახორციელებდა და შეძენის დოკუმენტებზე ხელს აწერდა ნ. ქ-ლი შპს ,,ი-ის” დირექტორ ი. მ-ლის 2008 წლის 10 მაისის ბრძანების საფუძველზე. სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე საზოგადოების დირექტორმა მოახდინა საზოგადოების ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობის უფლებამოსილებების დელეგირება ნ. ქ-ლზე (რ-ლზე).

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ. რ-ლი, როგორც გარიგებით წარმომადგენელი, უფლებამოსილი იყო, 2008 წლის 20 ოქტომბერს დაედო საწვავის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ასევე მაშინაც კი, რომ არ არსებობდეს ნ. რ-ლის სახელზე წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მიმნიჭებელი ბრძანება, ნ. რ-ლის მიერ შპს “ი-ის” სახელით 2008 წლის 20 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულებით უფლებები და მოვალეობები წარმოეშვა შპს “ი-ს”.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის მოსაზრებას აღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების მოთხოვნათა დარღვევაზე, კერძოდ:

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებულ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს ამგვარი დასკვნა არ გამომდინარეობს კანონის მოთხოვნებიდან. როგორც საქმეში წარმოდგენილი ბრძანების შინაარსიდან ირკვევა (ტ.I, ს.ფ.172), ნ. ქ-ლს მიენიჭა უფლებამოსილება, უზრუნველეყო ყოველნაირი კომერციული გარიგებები, შეედგინა როგორც ფიზიკურ, ასევე იურიდიულ პირებთან და პარტნიორ დაწესებულებებთან ხელშეკრულებები, მასვე ნება დაერთო, დირექტორის სახელით ხელმოწერის, ორგანიზაციის ბეჭედის გამოყენების, კადრების შერჩევის, ასევე დაევალა საზოგადოების ნორმალური ფუნქცი-ირების უზრუნველყოფა. ასეთი სახის უფლებამოსილებათა მინიჭება გულისხმობს პირისათვის, როგორც საზოგადოების ხელმძღვანელობის, ასევე წარმომადგენლობით უფლებამოსილებათა მინიჭებას.

სამეწარმეო იურიდიული პირის ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭებისა და მის განხორციელებასთან დაკავშირებული საკითხები მკაცრადაა რეგლამენტირებული ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონში. მითითებული საკითხის ასეთი სახის რეგულირება ქმნის სამეწარმეო იურიდიული პირების საქმიანობისას საზოგადოების კონტრაჰენტების უფლებათა დაცვის გარანტიას. მართალია გარიგების წარმომადგენლის მეშვეობით დადების საკითხი მოწესრიგებულია სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით (სკ-ის 103-114 მუხლები), თუმცა სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა ზოგად ნორმებსა და სპეციალურ ნორმებს შორის კონკურენცია, რაც გადაწყვეტილია სამოქალაქო კოდექსის მე-2 მუხლით.

,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას ხელმძღვანელობენ და მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოადგენენ საზოგადოების დირექტორები, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული (მე-9 მუხლის პირველი პუნქტი). მითითებული კანონი ცალსახად განსაზღვრავს, თუ როგორ ხდება ამ პირთათვის დასახელებულ უფლებამოსილებათა მინიჭება (,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 9¹ მუხლის მე-6 პუნქტი) და რა მოთხოვნათა დაცვაა აუცილებელი მათთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ნამდვილობისათვის. კანონის თანახმად, საზოგადოების დირექტორების შერჩევა ხდება პარტნიორთა კრებაზე და მათ შესახებ მონაცემები აისახება სამეწარმეო რეესტრში, რომელიც ხელმისაწვდომია ნებისმიერი დაინტერესებული პირისათვის. შესაბამისად, მათ მიერ საზოგადოების სახელით განხორციელებული მოქმედებები სავალდებულოა საზოგადოებისათვის. ბუნებრივია, ნ. ქ-ლი არ შეიძლება მივიჩნიოთ ასეთი სახის უფლებამოსილების მატარებელ პირად.

,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონი იცნობს საზოგადოების წარმომადგენლობითი (და არა ხელმძღვანელობის) უფლებამოსილების მინიჭების სხვა შემთხვევებსაც. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია გენერალური სავაჭრო მინდობილობის მქონე პირები _ პროკუტისტები, რომლებიც, მსგავსად დირექტორებისა, საზოგადოებას წარმოადგენენ მესამე პირებთან ურთიერთობაში. პროკურისტებს საზოგადოების ფუნქცი-ირებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი სამართლებრივი მოქმედების განხორციელების უფლებამოსილება გააჩნიათ (გარდა მიწის გასხვისების უფლებამოსილებისა, რომლის მისანიჭებლადაც აუცილებელია სპეციალური ნებართვა). აღნიშნული უფლებამოსილების ფარგლები და მისი ნამდვილობისათვის აუცილებელი მოთხოვნებიც მკაცრადაა რეგლამენტირებული კანონში. პროკურის გაცემა მითითებული კანონის 9¹ მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, პარტნიორთა კრების კომპეტენციაა, მაგრამ ეს უფლებამოსილება შეიძლება მიანიჭონ დირექტორებმაც (მე-10 მუხლი). ამასთან, კანონი შეიცავს ამ პირთა (პროკურისტების) სამეწარმეო რეესტრში სავალდებულო რეგისტრაციის მოთხოვნას, ხოლო ამ უფლებამოსილების ძალადაკარგულად აღიარება უნდა გამოქვეყნდეს ბეჭვდით ორგანოში. პროკურა, განსხვავებით ბრძანებისაგან, არ წარმოადგენს ცალმხრივ აქტს და იგი იურიდიული ძალის მქონე აქტად შეიძლება ჩაითვალოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას იღებს პირი, რომელიც უნდა გახდეს პროკურისტი.

მითითებულ ნორმებში რეგლამენტირებული დებულებებით უზრუნველყოფილია საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირთა ვინაობის ხელმისაწვდომობა ნებისმიერი დაინტერესებული პირისათვის, რაც, როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, საზოგადოების კონტრაჰენტთა დაცულობის გარანტიას წარმოადგენს.

გარდა პროკურისა, კანონი იცნობს წარმომადგენლობის სხვა სახესაც. მაგალითად სავაჭრო წარმომადგენელს, მაგრამ მას ეძლევა უფლებამოსილება მხოლოდ კონკრეტულ გარიგებების დასადებად და მისი უფლებამოსილების ფარგლები განისაზღვრება მინდობილობით.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შპს ,,ი-ის” დირექტორის 2008 წლის 10 მაისის ბრძანებით ნ. ქ-ლს მინიჭებული აქვს არა კონკრეტული მოქმედების, არამედ ზოგადად საზოგადოების ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობის უფლებამოსილება, რაც შეუსაბამობაშია ზემოთ მოყვანილ სამართლებრივ მსჯელობასთან. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც ნ. ქ-ლისთვის უფლებამოსილება არ მიუნიჭებია პარტნიორთა კრებას, დირექტორმა კი უფლებამოსილება მიანიჭა ცალმხრივი აქტის საფუძველზე და სამეწარმეო რეესტრში ყოველგვარი რეგისტრაციის გარეშე, პალატა მიიჩნევს, რომ ამ აქტის ნამდვილად აღიარება სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია, რაც კიდევ ერთხელ უთითებს საკასაციო საჩივრის დასაბუთებულობაზე.

მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ცალსახად არ შეიძლება გამოირიცხოს შპს ,,ი-ის” პასუხიმგებლობა შპს “გ-ის” მიმართ. იმ შემთხვევაში თუ საზოგადოებამ თუნდაც არაუფლებამოსილი პირის მიერ განხორციელებული მოქმედებების შედეგად საწვავი მიიღო და გამოიყენა საზოგადოების საჭიროებისათვის, მას წარმოეშვება პასუხისმგებლობა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე-991-ე მუხლების საფუძველზე. მართალია სააპელაციო სასამართლომ დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ შპს “ი-ის” სახელით საწვავის მიღება დაადასტურა და 2008 წლის 20 ოქტომბრიდან 2008 წლის 23 ოქტომბრის ჩათვლით გაცემულ საგადასახადო ანგარიშფაქტურებზე შესაბამისი ხელმოწერა განახორციელა ნ. რ-ლმა, თუმცა, იმ მოსაზრების გათვალისწინებით, რომ სადავო გარიგებაში ნ. რ-ლი მოქმედებდა როგორც არაუფლებამოსილი პირი, მის მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურაზე ხელმოწერა და შპს “ი-ის” მიერ დღგ-ში ჩათვლის მიღება ცალსახად არ ადასტურებს შპს “ი-ის” მიერ საწვავის მიღების ფაქტს. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა დაადგინოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება, შპს “ი-ის” მიერ საწვავის მიღება, რაც სასამართლოს მისცემს შესაძლებლობას სწორი გადაწყვეტილების გამოტანისათვის.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს “ი-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.