ას-883-926-2011 9 სექტემბერი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ამხანაგობა “...”
მოწინააღმდეგე მხარე _ ბ. შ-ა
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ბ. შ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” მიმართ და მოითხოვა მის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის 255 000 აშშ დოლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:
მოსარჩელის განმარტებით, 2008 წლის 27 მარტს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...თან” გააფორმა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, შეიძინა ქ. თბილისში, შ-ს ქუჩა ¹43-ში ასაშენებელი სახლის მე-5 სადარბაზოს მე-12 და მე-13 სართულზე 268,8 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა და ავტოპარკინგი ¹2. საცხოვრებელი ფართი ბ. შ-ას უნდა გადასცემოდა 2009 წლის 05 ოქტომბერს. მოპასუხემ ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა. ბ. შ-ამ უარი თქვა ხელშეკრულებაზე და ითხოვს გადახდილი თანხის 255 00 აშშ დოლარის მოპასუხისთვის დაკისრებას (ს.ფ 2-4, 86).
მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...მა” სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დათქმულ დროში შეუსრულებლობა განაპირობა ფორს-მაჟორის არსებობამ (ს.ფ 53, 55).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 06 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ბ. შ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” ბ. შ-ას სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 255 000 აშშ დოლარი.
საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...მა”, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 მარტის განჩინებით ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინასტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
2008 წლის 27 მარტს ბ. შ-ასა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...ს” შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხეს ბ. შ-ასთვის უნდა გადაეცა ქ. თბილისში, შ-ს ქუჩა ¹43-ში ასაშენებელი სახლის მე-5 სადარბაზოს მე-12 და მე-13 სართულზე 268,8 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა და ავტოპარკინგი ¹2. (ს.ფ. 11-19);
ბ. შ-ამ მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” გადაუხადა 255 000 აშშ დოლარი. (ს.ფ 26-31, 86);
მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...მა” ბ. შ-ას ბინა ვერ აუშენა. (ს.ფ 2-3, 53);
2008 წლის 27 მარტს ბ. შ-ას და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...ს” შორის გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულებასთან მიმართებაში არ არის დამდგარი ფორს-მაჟორული მდგომარეობა.
სააპელაციო პალატამ არ მიიღო ახალი ფაქტები იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ მხარეებს შორის არსებობდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობები, რადგან მოპასუხე მხარეს ამის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ განუცხადებია და არც მათი პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარუდგენლობის საპატიო მიზეზი მიუთითებია.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხე მხარეს (არც შესაგებელში და არც სასამართლო სხდომაზე) სადავოდ არ გაუხდია, რომ მოსარჩლე მხარესთან გააჩნდა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობები, კერძოდ, მხარეები არ დავობენ, რომ 2008 წლის 27 მარტს ბ. შ-ასა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...ს” შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეს ბ. შ-ასთვის უნდა გადაეცა ქ. თბილისში, შ-ს ქუჩა ¹43-ში ასაშენებელი სახლის მე-5 სადარბაზოს მე-12 და მე-13 სართულზე 268,8 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა და ავტოპარკინგი ¹2. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, ბ. შ-ამ შეასრულა მისი ვალდებულება და მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” გადაუხადა 255 000 აშშ დოლარი. მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...მა” ბ. შ-ას ბინა დათქმულ ვადაში ვერ აუშენა. 2009 წლის 08 ოქტომბერს მოსარჩელემ წერილობით აცნობა მოპასუხე მხარეს თავისი გადაწყვეტილება ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 219-ე, 377.1-ე, 380-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ ვერ იმსჯელებდა ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებზეც პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარეებს არ მიუთითებიათ და შესაბამისად, ისინი სასამართლოს კვლევისა და შეფასების საგანი არ გამხდარა.
სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე და 317.1-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ბ. შ-ასა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...ს” შორის ვალდებულება წარმოიშვა ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629.1-ე და 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში უდავო იყო, რომ ხელშეკრულების საფუძველზე, ბ. შ-ამ შეასრულა მისი ვალდებულება და მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” გადაუხადა 255 000 აშშ დოლარი, ხოლო მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...მა” ბ. შ-ას შეთანხმებული ბინა დათქმულ ვადაში ვერ აუშენა.
სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 405-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი. იმავე კოდექსის 355-ე მუხლის საფუძველზე ხელშეკრულებიდან გასვლა ხდება ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის შეტყობინებით. სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის თანახმად, კი თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ. ვინაიდან დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელემ მოპასუხე მხარეს წერილობით შეატყობინა ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ, აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს ერთმანეთისათვისს უნდა დაუბრუნებინათ მიღებული შესრულება და სარგებელი.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია მასზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოპასუხე მხარედ არ ჩაურთავს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...ს” დამფუძნებელი ყველა წევრი. საქმეში წარმოდგენილი, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...ის” 2010 წლის 01 სექტემბრის კრების ოქმით დასტურდებოდა, რომ 2010 წლის 01 სექტემბერს მოწვეულ იქნა ამხანაგობის კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები: ზ. რ-ი და ზ. ზ-ი. სხდომის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ზ. ზ-ი. დღის წესრიგზე განხილულ იქნა ამხანაგობა ,,...ს” თავმჯდომარისათვის - ზ. რ-ისათვის საქართველოს საერთო სასამართლოებში წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭების საკითხი. აღნიშნული კრების ოქმით ზ. რ-ს მიენიჭა ამხანაგობა ,,...ს” სახელით საქართველოს საერთო სასამართლოებში წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების განხორციელების უფლება. (ს.ფ. 90) ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,...ის” დამფუძნებელ წევრებს, ზ. რ-ის და ზ. ზ-ის გარდა, ასევე წარმოადგენდნენ გ. ა-ძე და შპს ,,... 2000”. კონკრეტულ შემთხვევაში ამხანაგობას პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარმოადგენდა წარმომადგენელი, რომელზეც რწუნებულება გაიცა ამხანაგობის თავჯდომარის - ზ. რ-ის მიერ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ საქმეში ჩართული არ ყოფილა მოპასუხე მხარე სრულად.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამხანაგობა “...ს” სააპელაცო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ამხანაგობა “...მა”, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. ასევე, იმ საოქმო განჩინების გაუქმება, რომლითაც უარი ეთქვათ საქმეზე ამხანაგობის დებულებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების დართვაზე შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დავა განიხილა მოპასუხის მიმართ, რომელსაც დავაში მონაწილეობის უფლება არ გააჩნდა, კერძოდ, ბინათმშენებლობის ამხანაგობა არ შეიძლება მიჩნეულიყო სამართალსუბიექტად. ამასთან, როგორც საქალაქო, ისე სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა უკანონოდ, ვინაიდან ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” დამფუძნებელი წევრები საქმეში მოპასუხედ არ ჩაურთავთ, მაშინ, როდესაც სადავო გადაწყვეტილება პირდაპირ და უშუალოდ ეხებოდა ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებს. ამასთან, მიუხედავად არაერთი შუამდგომლობისა, სასამართლოს არც კი უმსჯელია მითითებულ საკითხზე.
სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია და შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” 2010 წლის პირველი სექტემბრის კრების ოქმი, მაშინ როდესაც მას საქმეში არ ჰქონდა ამხანაგობა “...ის” სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია, არ იყო მისთვის ცნობილი დამფუძნებელთა შესახებ ინფორმაცია და მათი უფლებები და მოვალეობები.
გარდა ამისა, კასატორის განმარტებით, როგორც საქალაქო სასამართლომ, ასევე სააპელაციო სასამართლომ დოკუმენტაციის გამოკვლევისა და მტკიცებულების შეფასების გარეშეE იმსჯელა 2008 წლის 27 მარტის ხელშეკრულებაზე და მის საფუძველზე უკანონოდ დააკისრა თანხა, მაშინ, როდესაც მოპასუხის მიერ წარდგენილ იქნა რეესტრის ამონაწერი და ასევე ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რომლის თანახმადაც, ბ. შ-ამ დასახელებული ქონება იყიდა ზ. რ-ისაგან და ვალდებული იყო გადაეხადა ამხანაგობისათვის თანხა. აღნიშნული ხელშეკრულების პირობები მხარის მიერ დარღვეული არ ყოფილა. ამასთან, კასატორის მითითებით, სასამართლომ ისე დააკისრა ამხანაგობას 255000 აშშ დოლარის გადახდა ბ. შ-ას სასარგებლოდ, რომ არ გამოუკვლევია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, არ დაუდგენია ის გარემოებები, თუ რის საფუძველზე გახდა ბ. შ-ა ნივთის მესაკუთრე და რის საფუძველზე ახდენდა იგი ანგარიშსწორებას ამხანაგობაში, ამასთან დღესდღეობით ბ. შ-ა ნივთის მესაკუთრეა.
კასატორის აზრით, სასამართლომ უკანონოდ არ დაურთო საქმეს მათ მიერ წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულება და სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია, რაც არსებითად მნიშვნელოვანი იყო საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივლისის განჩინებით ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარი) 70% _ 4200 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “...ს”საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორს დაუბრუნდეს ქეთევან უტიაშვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 ლარი) 70% _ 4200 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
