ას-887-930-2011 7 სექტემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ სს “პ-ი” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ. და ჯ. ფ-ეები (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ სააქციო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს კრების ოქმის ბათილად ცნობა, აქციონერთა საერთო კრების გადაწყვეტილების შესრულების დავალდებულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. და ჯ. ფ-ეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში სს “პ-ის” მიმართ და მოითხოვეს მოპასუხე საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს 2009 წლის 13 დეკემბრის ¹... ოქმის ბათილად ცნობა, ასევე მოპასუხის დავალდებულება, შეასრულოს საერთო კრების 2009 წლის 10 ოქტომბრის საოქმო გადაწყვეტილება, რომლითაც გაიყო საწარმო ნატურით აქციათა პროპორციულად 64.999494% და 35.000506% (რეალური წილის გაყოფა).

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

საქმეში დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირად ჩაება შპს “მ-ი”.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სს “პ-ის” სამეთვალყურეო საბჭოს 2009 წლის 13 დეკემბრის ¹11 კრების ოქმი, მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ მოპასუხე სს “პ-ის’’ დავალდებულებაზე, შეესრულებინა 2009 წლის 10 ოქტომბრის აქციონერთა საერთო კრების საოქმო გადაწყვეტილება საწარმოთა ნატურით გაყოფის თაობაზე დაუსაბუთებლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხარეებმა და მესამე პირმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით შ. ფ-ის, ჯ. ფ-ის და შპს ,,მ-ის" სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, სს ,,პ-ის" სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც უარი ეთქვა სარჩელს მოპასუხე სს ,,პ-ის" დავალდებულებაზე, შეასრულოს 2009 წლის 10 ოქტომბრის აქციონერთა საერთო კრების საოქმო გადაწყვეტილება, შ. და ჯ. ფ-ეების სარჩელი დაკმაყოფილდა და სს ,,პ-ს" დაევალა, შეასრულოს აქციონერთა საერთო კრების 2009 წლის 10 ოქტომბრის საოქმო გადაწყვეტილება _ გაიყოს საწარმო ნატურით აქციათა პროპორციულად 64.999494% და 35.000506% რეალური წილის მიხედვით, სს ,,პ-ტს" დაეკისრა აპელანტების მიერ გაწეული საპროცესო ხარჯები 6000 ლარის (აუდიტის ხარჯი), 150 ლარის (სააპელაციო სასამართლოში სახელმწიფო ბაჟი) და ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის სახით 800 ლარის, სულ 6 950 ლარის გადახდა, სს “პ-ის” სააპელაციო საჩივარი კი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ,,მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-13 ნაწილით, საწარმოთა ნატურით გაყოფის საკითხთან დაკავშირებით არსებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს რეკომენდაციებით, ,,მეწარმეთა შესახებ" კანონის 51-ე, 44-ე მუხლებით, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე, 316-ე, 317-ე მუხლებით და უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ სს “პ-ის" 2009 წლის 10 ოქტომბრის აქციონერთა რიგგარეშე საერთო კრებამ ერთხმად მიიღო გადაწყვეტილება, მომხდარიყო სს “პ-ის” გაყოფა ორ დამოუკიდებელ საწარმოდ აქციების 64,999494%-ისა და 35,000506%-ის შესაბამისად ნატურით. 64,999494% დარჩენილიყო სააქციო საზოგადოებად, ხოლო 35,000506% ჩამოყალიბებულიყო შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებად. ამავე კრების გადაწყვეტილებით ასევე დადგინდა, რომ გაყოფის მიზნებისათვის ქონების შესაფასებლად შექმნილიყო კომისია 5% და მეტი აქციების მფლობელ აქციონერებისაგან. მხარეების მიერ გადაწყვეტილების მიუღებლობის შემთხვევაში მოწვეულიყო დამოუკიდებელი აუდიტორი, რომელიც შეაფასებდა ქონებას, თუ არ დაეთანხმებოდნენ დამოუკიდებელი აუდიტორის შეფასებას და გადაწყვეტილება არ იქნებოდა მიღებული, ქონება გავიდოდა აუქციონზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სს “პ-ის” 2009 წლის 10 ოქტომბრის აქციონერთა რიგგარეშე საერთო კრების გადაწყვეტილება ეხებოდა შპს ,,მ-ის" ინტერესებს.

სამოქალაქო კოდექსის 349-ე მულის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო არ იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიციას, რომ შპს ,,მ-ი" წარმოადგენდა სს ,,პ-ის" ორ საწარმოდ გაყოფის შედეგად წარმოშობილ საწარმოს, რომელსაც სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმზე პრეტენზია არ განუცხადებია, ხოლო ჯ. და შ. ფ-ეებს კი არ ჰქონდა უფლება, ედავათ საერთო კრების გადაწყვეტილების შესრულებაზე. სს ,,პ-ის" აქციონერთა საერთო კრების გადაწყვეტილება ქონების ნატურით გაყოფის ნაწილში უდავოდ ეხებოდა შპს ,,მ-ის" ანუ მესამე პირის ინტერესებს. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ შპს ,,მ-ს" ვერ მიაკუთვნებდა იმაზე მეტს, ვიდრე იგი ითხოვდა.

მესამე პირის _ შპს ,,მ-ის" სასარგებლოდ დადებულ ხელშეკრულებებს წარმოადგენს ასევე სს ,,პ-ის" დირექტორ ხუსეინ ქამადაძესა და შპს ,,მ-ის" პარტნიორებს შორის 2010 წლის 3 და 4 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულებებიც.

სასამართლოს განმარტებით, უდავოა და მხარეები არ უარყოფენ, რომ 2010 წლის 3 მარტს, ერთი მხრივ, სს “პ-ის” დირექტორს, აქციების 50%-ზე მეტის მფლობელ შპს “მერკურის” პარტნიორ ხუსეინ ქამადაძესა და, მეორე მხრივ, სს “პ-ის” ორ საწარმოდ გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბებულ შპს “მ-ის” დირექტორ და წილის 75%-ზე მეტის მფლობელ შ. ფ-ეს შორის შედგა შეთანხმება, რომლის თანახმად მხარეები შეთანხმდნენ სს “პ-ის” 2009 წლის 10 ოქტომბრისა და 2010 წლის 15 თებერვლის აქციონერთა საერთო კრების გადაწყვეტილების (რომელიც ეხებოდა სს “პ-ის” ორ საწარმოდ გაყოფას (სს “პ-ი” და შპს “მ-ი”) შესაბამისად, აქტივებისა და პასივების განაწილებაზე.

2010 წლის 4 მარტს კი ზემოაღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით შეთანხმება შედგა, ერთი მხრივ, სს “პ-ის” დირექტორს და აქციების 50%-ზე მეტის მფლობელ შპს “მერკურის” პარტნიორ ხუსეინ ქამადაძესა და, მეორე მხრივ, სს “პ-ის” ორ საწარმოდ გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბებულ შპს “მ-ის” პარტნიორებს _ შ. ფ-ესა და ჯ. ფ-ეს შორის. მაგრამ ამავე შეთანხმების აქტით მხარეები ასევე შეთანხმდნენ, რომ შენობაზე, ძირითად საშუალებებსა და მცირეფასიან ინვენტარზე შედგებოდა ცალკე განაწილების აქტი წილების პროპორციულად, ასევე ,,მიწა 1357+350 კვ.მ მიეკუთვნოს სს ,,პ-სა" და შპს ,,მ-ს" სს ,,პ-ის”' გაყოფის შედეგად დარჩენილი შენობის წილის შესაბამისად (მე-7 პუნქტი).

სააპელაციო პალატამ უდავოდ დაადგინა, რომ ამ ხელშეკრულებების შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვთ როგორც ხელშემკვრელ მხარეებს (აპელანტებს _ შ. და ჯ. ფ-ეებს), ასევე შპს ,,მ-საც".

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ შპს ,,მ-ის" წესდება არ არის დამტკიცებული და მისი სამართალსუბიექტურობა ეჭვქვეშ არის დაყენებული, რადგან, ,,მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, საწარმოს რეგისტრაციისათვის წესდება სავალდებულო არ არის.

საქმის მასალებით უდავოდ დგინდება, რომ, მართალია, საერთო კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება საწარმოთა გაყოფის შესახებ, მაგრამ რეალურად ქონების გაყოფა არ მომხდარა. ამ მიზნით არანაირი რეორგანიზაცია სს ,,პ-ს" არ დაუწყია. ,,მეწარმეთა შესახებ" კანონის თანახმად, გაყოფის შედეგად მიღებული ორი საწარმოს წესდება არ დარეგისტრირებულა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით გათვალისწინებული ფორმის შესაბამისად შედარების აქტი მარეგისტრირებელ ორგანოში არ წარდგენილა. სს ,,პ-ს" ქონების გადაცემის შესახებ რაიმე დოკუმენტი არც სააპელაციო სასამართლოში წარმოუდგენია. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს ,,პ-მა" დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის დანაწესი, რადგან მას მოსარჩელეთათვის მისი კუთვნილი საკუთრება არ გადაუცია.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სს “პ-ის” სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები. 2009 წლის 13 დეკემბერს სს “პ-ის” სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომაზე ¹11 ოქმით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომლითაც სამეთვალყურეო საბჭომ თანხმობა მისცა საზოგადოების დირექტორს აუქციონის წესით გაიყიდოს სს “პ-ის” საკუთრებაში არსებული სტამბის სრული კომპლექტაცია და განისაზღვრა საწყისი ფასიც _ 70 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. ასევე ამავე ოქმით სამეთვალყურეო საბჭომ თანხმობა მისცა, დირექტორს აუქციონის წესით გაიყიდოს სს “პ-ის” საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობის ნაწილი მესამე სართულზე გრიბოედოვის ქუჩის მხარეს მდებარე 1000 კვ. მეტრი და საწყისი ფასი განისაზღვრა 20 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად.

პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გაიზიარა მოსარჩელეთა მტკიცება, რომ სს “პ-ის” სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ 2009 წლის 13 დეკემბრის ოქმი მიღებულ იქნა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 55.5 და საზოგადოების წესდების 7.4 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით, რომლის თანახმადაც იმპერატიულადაა დადგენილი, რომ სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომაზე მოწვევა უნდა გაკეთდეს წერილობით, სულ ცოტა რვა დღით ადრე და სავარაუდო დღის წესრიგით. ამდენად, სს ,,პ-ის" მითითება, რომ ამ ნაწილში გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია და სასამართლოს სამართლის ნორმა არ მიუთითებია უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სს “პ-მა” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სათანადოდ არ შეაფასა ისინი. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ეწინააღმდეგება ამავე სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და არღვევს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის დანაწესს. ამდენად, არსებობს საკასაციო საჩივრის ამავე კოდექსის 393-ე, 394-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები.

მოსარჩელე სარჩელით მოითხოვდა, სამეთვალყურეო საბჭოს 2009 წლის 13 დეკემბრის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმის ბათილად ცნობასა და სს “პ-ის” დავალდებულებას, შეასრულოს 2009 წლის 10 ოქტომბრის საოქმო გადაწყვეტილება, გაიყოს საწარმო ნატურით აქციათა პროპორციულად. მოსარჩელე გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას ითხოვდა სარჩელში ჩამოთვლილი 7 სხვადასხვა მოტივით, რომელთაგანაც არც ერთი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად.

როგორც ბათუმის საქალაქო, ასევე ქუთაისის სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნას, არ განიხილა არც მოსარჩელის მიერ ამ ნაწილში სარჩელის აღძვრის მოტივები და არც სამართლებრივი საფუძვლები. ასევე არ ყოფილა განხილული მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მოტივაციასა და კასატორის მიერ წარდგენილი არგუმენტაციაზე.

რაც შეეხება სარჩელის მეორე ნაწილს, სს “პ-ის” გაყოფასთან დაკავშირებით მოსარჩელეს საერთოდ არ ჰქონია წარმოდგენილი და ვერც დაასაბუთებდა, რომ სს “პ-ის” გაყოფა არ ხდებოდა ან ჭიანურდებოდა. კასატორმა წარმოადგინა და საქმეს ერთვის მასალები, რომელიც ადასტურებს, რომ საწაროს გაყოფა რეალურად დასრულებულია.

აღსანიშნავია, რომ სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ გამოუკვლევია და შეუფასებია კასატორის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც საქმეს ერთვის. მათ შორის, 2010 წლის 1 ოქტომბრის განცხადებაზე თანდართული მტკიცებულებები 52 ფურცლად, რომლებიც პირდაპირ ადასტურებენ, რომ სს „პ-მა“ უკვე შეასრულა ყველა ის მოთხოვნა, რასაც მოსარჩელეები სადავოდ ხდიან და დაასრულა საწარმოს ორ საწარმოდ გაყოფის პროცესი. სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის დარღვევით არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებებს ან იზიარებს სხვა მტკიცებულებებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ივნისის განჩინებით სს “პ-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს “პ-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს “პ-ს” უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით სს “პ-ისა” და ხუსეინ ქამადაძის მიერ 2011 წლის 19 მაისს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს “პ-ის” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ სს “პ-ს” (საიდენტიფიკაციო კოდი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ “სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე” სს “პ-ისა” და ხუსეინ ქამადაძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.