ას-938-976-2011 9 სექტემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე. გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. კ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ე. გ-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ რემონტის ჩასატარებლად გაწეული ხარჯის 16 000 აშშ დოლარის ანაზღაურება, როგორც დავალების გარეშე სხვისი საქმის შესრულება.

მოპასუხის წარმომადგენელმა სარჩელი არ სცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია არანაირი მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ ნამდვილად მან შეასრულა სარემონტო სამუშაოები, ამასთან, ამჟამად ბინაში ცხოვრობს მოსარჩელე ი. კ-ი და სარგებლობს როგორც საკუთარი, ასევე მოპასუხის კუთვნილი ფართითაც. რაც შეეხება აუდიტის დასკვნას, მასში არის მითითებული ბინის დღევანდელი მდგომარეობა, თუმცა არაფერი წერია იმასთან დაკავშირებით, თუ როდის და ვის მიერ მოხდა აღნიშნული სარემონტო სამუშაოების ჩატარება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით ი. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილება, ი. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ე. გ-ს ი. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 16000 აშშ დოლარის გადახდა, მასვე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა პირველი ინსტანციის სასამართლოში გადახდილი ბაჟის _ 852.44 ლარისა და სააპელაციო სასამართლოში გადახდილი ბაჟის _ 1148.80 ლარის ანაზღაურება, ასევე საადვოკატო მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების გადახდა 950 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ბინა მდებარე თბილისში, მუხიანის ...-ში, 2008 წლის 15 სექტემბრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძელზე აღირიცხა ი. ი. კ-ის საკუთრებად (ტომი I, ს.ფ. 14 _ საჯარო რეესტრის ამონაწერი);

ზემოაღნიშნული ბინის სარემონტო სამუშაოები განახორციელა ი. კ-მა და მისმა ღირებულებამ შეადგინა 56 716 ლარი (ტომი I, ს.ფ. 11-13 _ აუდიტორული დასკვნა);

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქოს საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით ე. გ-ი ცნობილ იქნა თბილისში, მუხიანის ...-ში მდებარე ბინის 1/2½ ნაწილის მესაკუთრედ (ტომი I, ს.ფ. 18-28 _ გადაწყვეტილება).

სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ ი. კ-ის მიერ სადავო ბინაზე გაწეული ხარჯები არ ექცევა დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულების მარეგულირებელი ნორმების მოქმედების რეჟიმში. დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულებას სწორედ მაშინ აქვს ადგილი, როდესაც პირი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 969-ე მუხლის კონტექსტში დავალების ან სხვა საფუძვლის გარეშე ასრულებს სხვა პირის (მეპატრონის) საქმეებს. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ მიუთითა უდავო ფაქტზე იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ბინა ს. კ-მა 2008 წლის 25 ივლისს შეიძინა, ხოლო 2008 წლის 15 სექტემბერს ს. და ი. კ-ს შორის გაფორმდა ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ს. კ-მა თავის შვილს ი. კ-ს აჩუქა ქ.თბილისში, მუხიანის ...ში მდებარე ბინა ¹38. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ი. კ-ი სარემონტო სამუშაოების ჩატარების დროს, საქმიანობას ახორციელებდა არა სხვისი ინტერესებისათვის, არამედ თავისად მიჩნეულ ქონებაზე მისივე საჭიროებიდან გამომდინარე. სასამართლო დაეყრდნო ს. კ-სა და ე. გ-ს შორის სამოქალაქო დავაზე არსებულ სასამართლო გადაწყვეტილებას (ტ.I, ს.ფ. 19-20) და მიიჩნია, რომ ე. გ-ს გააჩნდა სარემონტო სამუშაოების გაწევისათვის საკმარისი სახსრები. ამდენად, სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ სწორედ ე. გ-მა გასწია სარემონტო სამუშაოებისათვის საჭირო ხარჯები. ამასთან, პალატის განმარტებით, ი. კ-სა და ს. გ-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ნამდვილობა არ შეცილებულა, რაც ცხადყოფდა, რომ ჩუქების ხელშეკრულება ნამდვილი ნებისა და უფლების საფუძველზე დაიდო, ხოლო ე. გ-ი სადავო ბინის მესაკუთრე გახდა იმის გამო, რომ აღნიშნული ქონება საერთო თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი იყო და დადგა რა დღის წესრიგში ს. კ-ისა და ე. გ-ის ქორწინების შეწყვეტის საკითხი, სასამართლომ ე. გ-ი ხსენებული ქონების 1/2 წილის მესაკუთრედ ცნო. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარემონტო სამუშაოების გაწევის დროს ი. კ-ს ქონება სრულიად ლეგიტიმურ საფუძვლებზე დაყრდნობით მიაჩნდა თავისად.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი. კ-ი 2006-2008 წლებში პერიოდულად საზღვარგარეთ ცხოვრობდა და მუშაობდა, რის შედეგადაც გარკვეული თანხა მოაგროვა (ტ. I, ს.ფ. 20). სადავო ბინა ს. კ-მა ი. კ-ის საქართველოში ჩამოსვლის შემდეგ შეიძინა. ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შემდეგ სადავო ქონებით ი. კ-ი სარგებლობდა, რომელიც შემდგომ, ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე ი. კ-ის საკუთრებაში გადავიდა. ამდენად, სასამართლოს განმარტებით, ჩუქების ხელშეკრულების დადების დროს არ არსებობდა ქონებაზე შეცილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. აღნიშნული მას შემდეგ გამოვლინდა, რაც ე. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და ქორწინების შეწყვეტა და ქონების გაყოფა მოითხოვა. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მხარეთა ახსნა-განმარტებაზე იმასთან დაკავშირებით, რომ სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობის დროს ე. გ-ს არ მოუთხოვია მიმდინარე სამუშაოების აღკვეთა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ მიმღებმა მიღებისას იცოდა ან უხეში გაუფრთხილებლობის გამო მისთვის უცნობი იყო სამართლებრივი საფუძვლის ხარვეზის არსებობა ან ამის შესახებ მოგვიანებით შეიტყობს ან გადაცემის თაობაზე მოთხოვნა მიღებულია სასამართლო წარმოებაში, მაშინ მიმღებს ეკისრება პასუხისმგებლობა ხარვეზის თაობაზე ცნობების მიღების ან სასამართლო წარმოებაში გადაცემის დროიდან 980-ე მუხლის საფუძვლზე. სასამართლომ აღნიშნული მუხლის სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე განმარტა, რომ მოცემული მუხლით გათვალისწინებული ფაქტობრივი შემადგენლობა სახეზე იქნებოდა, თუ ე. გ-ი ქორწინების შეწყვეტამდე მოსთხოვდა ი. კ-ს სადავო, მისი კუთვნილი ფართით სარგებლობის აკრძალვას, სადავოს გახდიდა ჩუქების ხელშეკრულების ნამდვილობას, აღნიშნულ ბინაში ი. კ-ის ცხოვრების ფაქტს, აღუკვეთდა ან შეეცდებოდა მაინც აღეკვეთა ი. კ-ისათვის სარემონტო სამუშაოების ჩატარება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეებმა დაადასტურეს, რომ სადავო ბინის შეძენის შემდეგ, აღნიშნული ბინით სარგებლობდა მხოლოდ ი. კ-ი და არა ს. კ-ი და ე. გ-ი. ამდენად, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ი. კ-ის მიერ სადავო საცხოვრებლით სარგებლობა არ იქნა ე. გ-ის მიერ შეცილებული, რაც შეეხება საკუთრების უფლების დადგენას სადავო ბინის 1/2 ნაწილზე, აღნიშნული მიღწეულ იქნა არა ჩუქების ხელშეკრულების შეცილების გზით, არამედ, როგორც ქორწინების შეწყვეტის სამართლებრივი შედეგი, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ ი. კ-ს გონიერი განსჯის პირობებში, არ შეეძლო ევარაუდა, რომ ხარჯებს სხვის და არა თავის ქონებაზე სწევდა. სასამართლომ მიიჩია, რომ უხეში გაუფრთხილებლობა აღნიშნული ფაქტის მიმართ გამორიცხული იყო საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.1-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნის დასადასტურებლად წარმოადგინა აუდიტის დაკვნა სარემონტო სამუშაოების შეფასების მიზნებისათვის. მოპასუხეს კი, აღნიშნული მტკიცებულებით დადასტურებული ფაქტების საწინააღმდეგოდ მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია, უფრო მეტიც, მას არ უარუყვია ი. კოჩკონის მიერ სარემონტო სამუშაოების ჩატარება. ამდენად, ვინაიდან მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ შეძლო აუდიტის დასკვნით დადასტურებული ფაქტობრივი გარემოების გაქარწყლება. სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტის დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ დღეის მდგომარეობით, ი. კ-ისა და ე. გ-ის თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის საბაზრო ღირებულება მნიშვნელოვან წილად გაზრდილია. ღირებულება გაზრდილი იყო იმ მომენტისათვის, როდესაც ე. გ-ი სადავო ქონების 1/2 წილის მესაკუთრედ გამოცხადდა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი. კ-მა თავისად დაგულებულ ქონებაზე გასწია ხარჯები. ამასთან აღნიშნა, რომ შეცდომით ან შეგნებულად რომც გაეწია სხვის ქონებაზე ხარჯები, აღნიშნული მაინც წარმოადგენდა მის მიერ გაწეული ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს, ვინიდან უფლებამოსილმა პირმა – ე. გ-მა სადავოდ არ გახადა ხარჯები მათ განხორციელებამდე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილზე და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში ი. კ-ის მიერ სარჩელისათვის გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 852,44 ლარის ოდენობით (ტომი I, ს.ფ. 38), სააპელაციო საჩივრისათვის _ 1114,80 ლარის ოდენობით (ტომი II, ს.ფ.9), ადვოკატის მომსახურებისათვის კი, 950 ლარის ოდენობით (ტომი I,. ს.ფ. 15-16), ხოლო გადაწყვეტილებით, სრულად დაკმაყოფილდა ი. კ-ის მოთხოვნა, მიიჩნია, რომ მის მიერ გაწეული გარჯების ანაზღაურება უნდა დაკისრებოდა მოწინააღმდეგე მხარე _ ე. გ-ს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. გ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანისას არასწორად დაეყრდნო ინდივიდუალური აუდიტორი “ზ. მ-ის” მიერ 2010 წლის 17 მაისს ჩატარებულ აუდიტორულ დასკვნას, რომლითაც არ დასტურდებოდა, თუ როდის ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები. ამასთან, სასამართლომ არ გაითვილისწინა ის გარემოება, რომ ე. გ-ი აფრთხილებდა ი. კ-ის დედას _ ს. კ-ას და ასევე ი. კ-საც, რომ სადავო ბინა ეკუთვნოდა მასაც და იგი აღნიშნულის თაობაზე სასამართლოში აპირებდა სარჩელის აღძვრას, რის გამოც მიმართა სასამართლოს 2008 წლის ნოემბერში _ სარჩელის აღძვრამდე სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით და არა 2009 წლის მარტში.

კასატორის განმარტებით, ე. გ-ს არანაირი სარგებელი არ მიუღია და არ გამდიდრებულა სარემონტო სამუშაოების ჩატარებით. სადავო ბინა საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაში შეიძინა და ი. კ-ი არავის დაუვალდებულებია რემონტი ჩაეტარებინა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ივლისის განჩინებით ე. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1330,25 ლარი) 70% _ 931.17 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს ე. გ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1330,25 ლარი) 70% _ 931.17 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.