ას-959-997-2011 14 სექტემბერი, 2011 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის
შემადგენლობა
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები _ ე. შ-ე, დ., თ. და ა. ვ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე _ ს. კ-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 27 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ს. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: ე. შ-ის, დ., ა. და თ. ვ-ების მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: ქ.თბილისში, ზ-ის ქ. ¹7 საკუთრების უფლებით აღრიცხულია მის სახელზე. დაზუსტებული ფართობია 821 კვ.მ. შენობა-ნაგებობებიდან ცნობა-დახასიათების მიხედვით ლიტ „ა“ – „ა-1“ I სართულზე ¹8-12,45 კვ.მ, ¹7-10,40 კვ.მ, ¹5-17,16 კვ.მ და გენერალურიგეგმის მიხედვით ლიტ „დ“ უკანონოდ აქვთ დაკავებული ე. შ-ეს, დ. ვ-ს, ა. ვ-სა და თ. ვ-ს. მითითებული ფართი მოსარჩელეს მიღებული აქვს მემკვიდრეობით. მოპასუხებეს 2002 წლიდან დაკავებული აქვთ აღნიშნული ფართი. მათ არ გააჩნიათ უძრავი ქონების მართლზომიერად ფლობის უფლება და გაფრთხილების მიუხედავად არ აპირებენ ნებაყოფლობით გაათავისუფლონ იგი.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: სადავო ფართი იყო გ. ფ-ის მფლობელობაში, რომლისგანაც შეისყიდეს 2002 წელს, ჩაატერეს რემონტი, მიამატეს საცხოვრებელი ფართი, სამზარეულო, აბაზანა და ტუალეტი, იხდიან გადასახადებს. სადავო ქონება არასოდეს ყოფილა ს. კ-ის მფლობელობა _ სარგებლობაში.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეების: ე. შ-ის, დ. და თ. ვ-ების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ზ-ის ქუჩა ¹7 მისამართზე მდებარე 821 მ2 მიწის ნაკვეთზე განთავსებული. მოსარჩელე ს. კ-ის საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობა. საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 8 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ს. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა. ვ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ზ-ის ქუჩა ¹7 მისამართზე მდებარე 821 მ2 მიწის ნაკვეთზე განთავსებული. მოსარჩელე ს. კ-ის საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ე. შ-ემ, დ. და თ. ვ-ებმა. ამავე სასამართლოს 2010 წლის 8 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და 2010 წლის 22 დეკემბრის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ გაასაჩივრა ა. ვ-მა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 აპრილის განჩინებით ე. შ-ის, დ. და თ. ვ-ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ასევე არ დაკმაყოფილდა ა. ვ-ის სააპელაციო საჩივარი, უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და 2010 წლის 22 დეკემბრის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების თაობაზე. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ თბილისში, ზ-ის ქუჩა ¹7 მისამართზე მდებარე 821 კვ.მ უძრავი ქონება წარმოადგენს ს. კ-ის საკუთრებას. მოპასუხეთა მფლობელობაში არსებული სადავო ნაგებობა განთავსებულია თბილისში, ზ-ის ქუჩა ¹7-ში მდებარე 821 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. უძრავი ქონება, რომლის მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვასაც ითხოვს მოსარჩელე, საკუთრების უფლებით ირიცხება ს. კ-ის სახელზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოში ე. შ-ე (ერთ-ერთი მოპასუხე მოცემულ საქმეში) სასარჩელო განცხადებით ითხოვს ს. კ-ისაგან, სადავო ნაგებობის მფლობელობის პერიოდში განხორციელებულ გაუმჯობესებათა გამო წარმოქმნილი დანახარჯის ანაზღაურებას უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებით, აღნიშნულის გათვალისწინებით დადგენილია, რომ მოპასუხეები ფლობენ თბილისში, ზ-ის ქუჩა ¹7-ში მდებარე ს. კ-ის საკუთრებაში არსებულ შენობა-ნაგებობას. აპელანტებს _ დ. ვ-ის, ე. შ-ესა და თ. ვ-ს საცხოვრებელი ფართი დაკავებული აქვთ თვითნებურად, მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ. სადავო ფართი გ. ფ-ისაგან მათ არ შეუძენიათ გარიგრბის დადების დროს მოქმედ ნორმების შესაბამისად. 2002 წელს ამ სახით უძრავი ნივთის მიმართ გარიგების დადება ასევე არ ექცევა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მოქმედების ფარგლებში.
იძულებით გადაადგილებული პირის დევნილის მოწმობების ასლებით დადასტურებულია, რომ მოპასუხეები არიან ცხინვალიდან დევნილი, იძულებით გადაადგილებული პირები, თუმცა მათ დროებით საცხოვრებელ ადგილად რეგისტრირებულია მისამართი _ ქ. გორი, თ-ის ქ. ¹21 და არა ის მისამართი, სადაც სადავო უძრავი ქონება მდებარეობს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა, რომ სადავო ბინის მისამართზე აპელანტების რეგისტრაციის შემთხვევაშიც, იგი თავისთავად არ წარმოშობდა მფლობელობის მართლზომიერ საფუძველს. რეგისტრაციის ფაქტით არ დასტურდება მფლობელობის მართლზომიერება. რეგისტრაციის არსებობა არ შეიძლება გახდეს უფლების, მათ შორის, საკუთრების უფლების შეზღუდვის, განკარგვის, ან მათი განხორციელების საფუძველი. მოპასუხეებს კი სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ სადავო ფართის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხე ა. ვ-ისათვის ცნობილი იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში 2010 წლის 8 ოქტომბერს დანიშნული სასამართლო სხდომის შესახებ და მისი გამოუცხადებლობის შესაძლო შედეგების თაობაზე. აპელანტი ა. ვ-ი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების და განჩინების გაუქმების საფუძვლად უთითებს, რომ სასამართლო სხდომაზე მისი გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, კერძოდ, მისი და ბებიის - ნ. ვ-ის ავადმყოფობით რის დასადასტურებლადაც წარმოდგენილი აქვს შპს ,,მ-ს” ექიმ მ. ყ-ის მიერ 2010 წლის 3 სექტემბერს გაცემული რეცეპტი ავადმყოფ ნ. ვ-ისთვის სამკურნალო პრეპარატების დანიშვნის თაობაზე. ა. ვ-ის ავადმყოფობის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის.
სამოქალაქო კოდექსის 168-ე, 170-ე-172-ე და 312-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა. ს. კ-ის პრეტენზია მოპასუხის მიმართ დასაბუთებულია, მოპასუხეს არა აქვს სადავო უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი.
რაც შეეხება ა. ვ-ის სააპელაციო საჩივარს, პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, განმარტა რომ ავადმყოფობის ცნობის წარდგენა მხოლოდ მაშინ მიიჩნევა საქმის განხილვის გადადების საფუძვლად, როდესაც ავადმყოფობა დადასტურებულია სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტით, რომელიც პირდაპირ მიუთითებს პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე. შესაბამისად, შპს ,,მ-ს” ექიმ მ. ყ-ის მიერ 2010 წლის 3 სექტემბერს გაცემული რეცეპტი ავადმყოფ ნ. ვ-ისთვის სამკურნალო პრეპარატების დანიშვნის თაობაზე არ შეიძლება შეფასდეს ა. ვ-ის სხდომაზე გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ე. შ-ემ, დ., თ. და ა. ვ-ებმა და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები, საქმეში არსებული მტკიცებულებები. საქმეში არსებული დოკუმენტებით დასტურდება ის გარემოება, რომ მათ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სახლი ფაქტობრივად მდებარეობს ი-ის ქ.¹8-ში. სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია და მიუთითა, რომ „ზ-ის ქუჩას ადრე ი-ის ქუჩა ეწოდებოდაო”, მაშინ, როცა სწორედ ეს ფაქტია სადავო და საქმეში არსებული დოკუმენტებით დასტურდება, რომ სადავო შენობა-ნაგებობა ირიცხებოდა ი-ის ქ.¹8-ში, ხოლო სამკვიდრო ქონება _ ზ-ის ქ.¹7-ში, ზ-ის ქუჩა კი არასოდეს ყოფილა ი-ის ქუჩა, როგორც ეს მითითებულია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში. რაც შეეხება ა. ვ-ის სასამართლო პროცესზე გამოუცხადებლობას, იგი განპირობებული იყო საპატიო მიზეზით, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. შ-ის, დ., თ. და ა. ვ-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
მოცემული დავის საგანია უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე და 312-ე მუხლების თანახმად. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ე. შ-ეს, დ., თ. და ა. ვ-ებს უნდა დაუბრუნდეს 2011 წლის 27 ივნისს ა. ვ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –300 ლარის 70% _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ე. შ-ის, დ., თ. და ა. ვ-ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
ე. შ-ეს, დ., თ. და ა. ვ-ებს დაუბრუნდეს 2011 წლის 27 ივნისს ა. ვ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –300 ლარის 70% _ 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
