ას-980-1014-2011 19 სექტემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ. ჯ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ბ-ე, დ. ბ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის გაუქმება და სამკვიდრო ქონებიდან წილის მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. და დ. ბ-ეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მოპასუხე ლ. ჯ-ის მიმართ და მოითხოვეს ნ. ჯ-ის დანაშთ ქონებაზე ლ. ჯ-ის სასარგებლოდ 2006 წლის 15 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა (¹1/322, ნოტარიუსი ც. კ-ი) და ნ. ჯ-ის დანაშთი ქონების 1/2 ნაწილზე მოპასუხესთან ერთად თანამესაკუთრეებად აღიარება.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. და დ. ბ-ეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. და დ. ბ-ეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. და დ. ბ-ეების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თელავის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 19 ოქტო,ბრის გადაწყვეტილება, ნ. და დ. ბ-ეების სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნ. და დ. ბ-ეები ნ. ჯ-ის დანაშთ ქონებაზე, რომელიც არის თელავში, ვ-ის ქუჩა ¹19-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/7 ნაწილი, ცნობილ იქნენ 1/7 ნაწილის თანამესაკუთრეებად, საიდანაც თითოეულის იდეალური წილი შეადგენს ¼1/14-ს; ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუს ც. კ-ის მიერ 2006 წლის 15 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა ნ. ჯ-ის დანაშთი ქონების 1/7 იდეალური წილის ლ. ჯ-ისათვის გადაცემის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თელავში, ვ-ის ქუჩა ¹16-ში (საკადასტრო კოდი ...) მდებარე საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის 2/7 ნაწილი წარმოადგენდა ნ. ჯ-ის საკუთრებას (ტომი 1-ლი, ს.ფ. 13 _ საჯარო რეესტრის ამონაწერი);

ნ. ჯ-ი გარდაიცვალა 1994 წლის 8 თებერვალს (ტომი 1-ლი, ს.ფ. 24 _ გარდაცვალების მოწმობა);

ნ. ჯ-ს ჰყავდა მეუღლე _ ე. ნ-ი და 2 შვილი _ ლ. და ლ. ჯ-ები. ლ. ჯ-ი გარდაიცვალა 1985 წლის 23 ნოემბერს და დარჩა 2 შვილი _ ნ. და დ. ბ-ეები. ე. ნ-ი გარდაიცვალა 2003 წლის 9 აპრილს (ტომი 1-ლი, ს.ფ. 20, 22, 24, 25, 26, 28 _ დაბადების და გარდაცვალების მოწმობების ასლები);

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებისათვის აუცილებელი არ არის მუდმივად სამკვიდროში შემავალი ქონების პყრობა ან ფაქტობრივი ფლობა, მნიშვნელოვანია იმ გარემოების გარკვევა, თუ მემკვიდრეები რამდენად თავისად მიიჩნევდნენ დანაშთ ქონებას და რა ფაქტობრივი დამოკიდებულება ჰქონდათ აღნიშნული ქონების მიმართ. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ვერ იქნა დადასტურებული, რომ ნ. და დ. ბ-ეებს სადავო სახლ-კართან ურთიერთობა არ ჰქონდათ, მითუმეტეს, დადასტურებულ არ იქნა ის ფაქტი, რომ ნ. ჯ-ის გარდაცვალების შემდეგ დ. და ნ. ბ-ეებს ბებიასთან – ე. ნ-თან ურთიერთობა გაწყვეტილი ჰქონდათ, მაშინ როდესაც მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები საპირისპირო ფაქტებს ადასტურებს. პალატამ ჩათვალა, რომ დ. და ნ. ბ-ეების მხრიდან ლ. ჯ-ისათვის მატერიალური დახმარების გაწევა არ იყო მნიშვნელოვანი და ამოსავალი წერტილი ნ. ჯ-ის სამკვიდროს მიღების ან არმიღების შეფასების მიზნებისათვის. პალატამ ყურადღება გაამახვილა ასევე იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხის პოზიციის თანახმად, სარემონტო სამუშაოების ჩატარება, თუ ამგვარი რამ დადასტურებული იქნებოდა მოსარჩელეთა მიერ, ჩატარებულია 3-4 წლის წინ. პალატამ მიიჩნია, რომ სარემონტო სამუშაოები კიდეც, რომ მემკვიდრის გარდაცვალებიდან 6 თვიანი ვადის გასვლის შემდეგ ჩატარდეს, აღნიშნული ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ რემონტის ჩამტარებელი მემკვიდრეები, რომელთაც კავშირი არ გაუწყვეტიათ პაპის დანაშთ ქონებასთან, სახლს თავისად დაგულვებულად მიიჩნევდნენ. ამდენად, პალატამ დადგენილად ჩათვალა, ნ. და დ. ბ-ეების მიერ პაპის – ნ. ჯ-ის ქონებაზე სარემონტო სამუშაოების ჩატარების ფაქტი. ამასთან, მიიჩნია, რომ სამკვიდრო ქონებაზე მნიშვნელოვანი სარემონტო სამუშაოების ჩატარება ნიშნავდა იმას, რომ მემკვიდრე ქონებას თავისად მიიჩნევდა, უფრო მეტიც, საწინააღმდეგო ფაქტის დაშვება გულისხმობს იმას, რომ ნ. და დ. ბ-ეებს მხოლოდ ლ. ჯ-ის სასარგებლოდ უწარმოებიათ სახლის სარემონტო სამუშაოები, რაც, ლ. ჯ-ისათვის გარკვეული დახმარების გაწევას გულისხმობს, რასაც ცალსახად და ერთმნიშვნელოვნად უარყოფენ მოპასუხე მხარის მოწმეები.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ჯ-ის გარდაცვალების შემდეგ დ. და ნ. ბ-ეები ახორციელებდნენ პაპის დანაშთი ქონების ფლობას. მათ ძირითად საცხოვრებელ ადგილს თელავი არ წარმოადგენდა, თუმცა, იქ პერიოდულად ჩადიოდნენ, მზრუნველობას უწევდნენ მოხუც ბებიას, უვლიდნენ საკარმიდამოს. ლ. ჯ-ი, რომელიც ცხოვრობდა თელავში მამისეულ სახლში, იყო პედაგოგი. მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სახლისათვის საჭირო სარემონტო და სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებას უზრუნველყოფდნენ დ. და ნ. ბ-ეები.

სასამართლომ საქმეზე დაკითხულ მხარეთა და მოწმეების ჩვენებებისა და საქმის მასალებზე დაყრდნობით, მიიჩნია, რომ ნ. და დ. ბ-ეები პაპის _ ნ. ჯ-ის დანაშთ ქონებას ფლობდნენ, როგორც საკუთარს. მართალია, მოპასუხე მხარის მტკიცებით, ისინი თელავში ჩადიოდნენ ლ. ჯ-თან, როგორც სტუმრები და არა როგორც საკუთარ სახლში, მაგრამ საწინააღმდეგოზე მიუთითებს სახლის გარემონტების ფაქტი, ისევე როგორც სახლიდან ცალკეული ნივთების წაღების ფაქტი, ამდენად, სასამართლოს განმარტებით, ქონების საკუთრად ფლობად შეფასებისათვის არსებითია სწორედ პირის ამგვარი დამოკიდებულება ქონებისადმი, კერძოდ ფაქტობრივი ბატონობა თავის სასარგებლოდ, და არა მხოლოდ უწვეტი, თუ უშუალო შემხებლობა.

2006 წლის 15 ნოემბრის სამკვიდრო მოწმობით (¹2/322, ნოტარიუსი ც. კ-ი) ნ. ჯ-ის დანაშთი ქონება სრულად გადაეცა ლ. ჯ-ს (ტომი 1-ლი, ს.ფ. 44-46).

სააპელაციო პალატამ ნ. ჯ-ის გარდაცვალების თარიღის (1994 წლის 8 თებერვალი) გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ აღნიშნულ ურთიერთობებზე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად უნდა გავრცელებულიყო საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსი (1964 წ.რედაქციით). სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლზე და მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ნ. და დ. ბ-ეები პაპის ნ. ჯ-ის გარდაცვალების შემდეგ, უვლიდნენ და პატრონობდნენ ბებია – ე. ნ-ს, რომლის საცხოვრებელი ადგილი სწორედ სადავო უძრავი ქონება იყო. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ე. ნ-ის ანდერძზე, რომელიც შედგენილ იქნა ნ. ჯ-ის გარდაცვალებიდან დაახლოებით წელიწადნახევრის შემდეგ, სადაც გამოვლენილია ბებიის ნება, რომ მისი გარდაცვალების შემდეგ სამკვიდრო მასა გაიყოს მის შვილ ლ. ჯ-სა და შვილიშვილებს – ნ. და დ. ბ-ეებს შორის. აღნიშნული დოკუმენტი ხაზს უსვამს ნ. ჯ-ის გარდაცვალების შემდეგ ბებიის დამოკიდებულებას შვილიშვილებისადმი, რაც ამყარებს მოწმეთა ჩვენებებს იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ. და დ. ბ-ეებს არათუ კავშირი ჰქონდათ გაწყვეტილი ბებიასთან და შესაბამისად, პაპის დანაშთ ქონებასთან, არამედ, მუდმივად უვლიდნენ და პატრონობდნენ მას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ პაპის – ნ. ჯ-ის გარდაცვალების შემდეგ მოხუც ბებიას, რომლის საცხოვრებელი ადგილი სადავო უძრავი ქონება იყო, უვლიდნენ და პატრონობდნენ შვილიშვილები – დ. და ნ. ბ-ეები. ისინი ნ. ჯ-ის გარდაცვალების შემდეგ გარკვეული პერიოდი სადავო სახლში იმყოფებოდნენ, ხოლო შემდეგ კი თითქმის ყოველ შაბათ-კვირას მოხუცებულ ბებიას აკითხავდნენ. მათ სადავო სახლთან კავშირი არ გაუწყვეტიათ.

ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ მათ მიიღეს სამკვიდრო სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის შესაბამისად, მასზე ფაქტობრივი დაუფლებით, რაც წარმოადგენს სამკვიდრო ქონების საკუთრებად აღრიცხვის საფუძველს. შესაბამისად, სამკვიდრო ქონებაზე 2006 წლის 15 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა მოსარჩელეების წილის ლ. ჯ-ისათვის გადაცემის ნაწილში, სასამართლოს განმარტებით, არღვევდა მოსარჩელეთა კანონით დაცულ უფლებას სამკვიდრო ქონებაზე, რის გამოც პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში უნდა ცნობილიყო ბათილად. გამომდინარე იქედან, რომ ნ. ჯ-ის დანაშთ ქონებას შეადგენდა თელავში, ვ-ის ქუჩა ¹19-ში მდებარე სახლისა და მიწის ნაკვეთის 2/7 ნაწილი და იგი თანაბრად ეკუთვნოდათ მასზე პრეტენზიის მქონე პირველი რიგის მემკვიდრეებს _ ლ. ჯ-სა და ლ. ჯ-ის შვილებს, კერძოდ, ლ. ჯ-ს 1/7 ნაწილი და ლ. ჯ-ის შვილებს _ 1/7 ნაწილი, თითოეულს _ 1/14 ნაწილი, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სამკვიდრო მოწმობა ბათილად უნდა ცნობილიყო სამკვიდრო ქონების _ საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის 2/7-იდან 1/7 ნაწილის ლ. ჯ-ისათვის გადაცემის ნაწილში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დ. და ნ. ბ-ეების სააპელაციო საჩივარი საფუძვლიანად მიიჩნია და ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებით მათი სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ჯ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:L

კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლი და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 1450-ე მუხლი.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმზე ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელეები, პაპის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლნენ სამკვიდროს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ივლისის განჩინებით ლ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (335 ლარი) 70% _ 234.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (335 ლარი) 70% _ 234.5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.