ას-990-1023-2011 22 სექტემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ტ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ნ-ი, მხ. ტ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – 1/2 ნაწილში ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა თანამდევი შედეგებით

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ნ-მა და მხ. ტ-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მ. ტ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს 2009 წლის 17 ივლისს დამოწმებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა საცხოვრებელი სახლის 1/2½ ნაწილზე, მისი თანამდევი შედეგებით, ასევე, ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების დაკისრება.

მოპასუხე მ. ტ-მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მ. ნ-მა მას აჩუქა გ. ტ-ის და არა თავისი საკუთარი ქონება, რის გამოც მას ჩუქების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია. მ. ნ-ს მეუღლის ქონებაზე თანასაკუთრების უფლება მოპოვებული არ აქვს, ამიტომ ამ მომენტისათვის არ უნდა იქნეს განხილული, როგორც მისი საკუთრება. მ. ნ-ი გ. ტ-ის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ არსად აღრიცხული არ არის. მიწის ნაკვეთი გაცემულია გ. (იგივე მი.) ტ-ის სახელზე. გ. ტ-ი ირიცხებოდა ცალკე კომლად და მხოლოდ ის იყო კომლის წევრი. მ. ნ-ი კომლის წევრად აღრიცხული არ არის. ტექინვენტარიზაციის არქივის მიხედვით სოფელ ნ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი აღრიცხულია ო. ზ-ის და მი. ტ-ის სახელზე.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. ნ-ისა და მხ. ტ-ის სარჩელი, მოპასუხე _ მ. ტ-ის მიმართ, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ნ-მა და მხ. ტ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით მხ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, დაკმაყოფილდა მ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი, თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 10 აგვისტოს გაფორმებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება და თელავის რაიონი, სოფელ ნ-ში მდებარე უძრავი ქონების (სარეგისტრაციო ზონა – თელავი, კოდი – ..., სექტორი – ნ-ი 14, კვარტალი-..., ნაკვეთის ¹-..., ფართობი- 1179კვ.მ. (დაზუსტებული), მისამართი თელავი სოფ: ნ-ი, უფლება-საუთრება; ნაკვეთის ფუნქცია სასოფლო-სამეურნეო, საკრმიდამო, შემნობა-გაშენების ფართით 385.8 კვ.მ.) 1/2-ის მესაკუთრედ ცნობილი იქნა მ. ნ-ი. მ. ტ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 330 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მ. ნ-ი და აწ გარდაცვლილი გ. ტ-ი 1967 წლის 12 დეკემბრიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. გ. ტ-ი გარდაიცვალა 2010 წლის 18 აპრილს;

სადავო საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი მდებარე თელავის რაიონის სოფელ ნ-ში, 2009 წლის 05 აგვისტოს საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იქნა გ. ტ-ის სახელზე;

2009 წლის 17 ივლისს გ. ტ-მა, მინდობილობის საფუძველზე მისი სახელით კუთვნილი ქონების განკარგვის უფლებამოსილება მიანიჭა მეუღლეს მ. ნ-ს;

2009 წლის 17 ივლისის მინდობილობას, გ. ტ-ის ნაცვლად ხელი მოაწერა მ. ტ-მა.

მხარეთა ახსნა-განმარტების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ თელავის რაიონის სოფელ ნ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი გ. ტ-ს მიღებული ჰქონდა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში და შესაბამისად, წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას. ამასთან, მ. ნ-ი რეგისტრირებულია და ცხოვრობს ზემოაღნიშნულ მისამართზე.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლზე მითითებით, არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ მ. ნ-ის მიერ, გ. ტ-ის სახელზე უძრავი ქონების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით მან ფაქტიურად უარი განაცხადა თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაზე და გამოხატა ნება ამ ქონებიდან მისი წილის გ. ტ-ისთვის საკუთრების უფლებით გადაცემის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დგინდებოდა, რომ მ. ნ-ს, მეუღლეთა თანასაკუთრებიდან, მისი კუთვნილი წილის მ. ტ-ისთვის ჩუქებით გადაცემის თაობაზე, ნება არ გამოუვლენია.

სააპელაციო პალატამ სარჩელის უარყოფის საფუძვლად არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება იმის თაობაზე, რომ მეუღლეთა ქორწინების განმავლობაში ერთად შეძენილ უძრავ ქონებაზე (თანასაკუთრებაზე) მეუღლეთა საკუთრების უფლება წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში ორივე მათგანის რეგისტრაციის შემდეგ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1164-ე, 1159-ე, 1160-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მითითებული ნორმების პირველი ინსტანციის სასამართლოსმიერი განმარტება ემსახურება კეთილსინდისიერი შემძენის დაცვას, რაც ხორციელდება სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიმართ უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციით, კეთილსინდისიერი შემძენი პირის უფლება არ შეიძლება შელახული იქნას და მას ჩამოერთვას ნივთი იმ შემთხვევაში, თუკი მესამე პირს მართალია გააჩნდა უფლება გასხვისებულ უძრავ ქონებაზე, მაგრამ არ იყო რეგისტრირებული მესაკუთრედ. მსგავს შემთხვევებს, სასამართლოს განმარტებით, არეგულირებს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე და 185-ე მუხლები, რა დროსაც მესამე პირის კეთილსინდისიერება დაცულია სასყიდლიან გარიგებებში. მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დადებული იქნა ჩუქების ხელშეკრულება, სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული ცხადყოფს, რომ მ. ტ-ს სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება არ მოუპოვებია სასყიდლიანი გარიგების საფუძველზე, შესაბამისად, მის მიმართ არ მოქმედებს აღნიშნული მუხლით დადგენილი პრეზუმფცია. ასეც რომ არ იყოს, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ გამჩუქებელი, მისი წარმომადგენელი გარიგებაში და მჩუქებელი ახლო ნათესაურ კავშირში არიან ერთმანეთთან (მშობლები და შვილი). მოპასუხე ყოველთვის გამოთქვამდა უკმაყოფილებას მშობლების ოჯახიდან თავისი წილის მიუღებლობის გამო, რაც უკავშირდება საცხოვრებელი ბინის გაყოფის საკითხზე შეუთანხმებლობას, გამჩუქებლის მიერ გაცემულ მინდობილობაზე, რომლითაც მ. ნ-ს მიენიჭა უფლება სადავო საცხოვრებელი სახლის განკარგვის, ხელს აწერს თავად მ. ტ-ი, რომელმაც მოგვიანებით ამავე მინდობილობით დადებული გარიგებით უსასყიდლოდ მიიღო საცხოვრებელი სახლი და დარეგისტრირდა მესკუთრედ. არსებული ვითარებიდან გამომდინარე, გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მ. ტ-ისათვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო ოჯახის წევრთა საკუთრებასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ჩუქების განხორციელებისას, მ. ნ-ი ავლენდა ნებას მხოლოდ გ. ტ-ისგან დავალების მიღების თაობაზე და ასრულებდა დავალებულ ქმედებას. მას თავისი წილი ქონების განკარგვის თაობაზე ნება არ გამოუვლენია, რის გამოც პალატამ მიიჩნია, რომ ჩუქების ხელშეკრულება სადავო საცხოვრებელი სახლის 1/2 წილის ნაწილში ბათილად ცნობას ექვემდებარებოდა და, ამდენად, მ. ნ-ი სადავო ქონების 1/2 წილზე მესაკუთრედ უნდა აღრიცხულიყო. რაც შეეხება მხ. ტ-ის მოთხოვნას, იმის გათვალისწინებით, რომ მისი უფლება სადავო სახლზე არ დგინდებოდა, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მას არ გააჩნდა იურიდიული ინტერესი ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად აღიარების მიმართ. აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების თანმდევ შედეგს მოსარჩელე მ. ნ-ის საკუთრების უფლების აღდგენა წარმოადგენდა, რის გამოც მხ. ტ-ის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა და თელავის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით უნდა მიღებულიყო ახალი გადაწყვეტილება ჩუქების ხელშეკრულების 1/2½ ნაწილში ბათილად აღიარების და მისი თანმდევი შედეგის – მ. ნ-ის საცხოვრებელი სახლის ½1/2 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ აპელანტები გათავისუფლებული იყვნენ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, სააპელაციო სასამართლომ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა დააკისრა მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ტ-ს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ტ-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი და უარყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება იმის შესახებ, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლით გათვალისიწნებულ, უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა საკუთრების უფლება წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში ორივე მათგანის რეგისტრაციის შემდეგ, წინააღმდეგ შემთხვევაში მესამე პირების მიმართ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად.

კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლი, მაშინ როდესაც მიიჩნია, რომ მ. ნ-ის მოქმედებდა მხოლოდ გ. ტ-ის უფლებამოსილების ფარგლებში და წარმოადგენდა მხოლოდ მას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის პირველი ივლისის განჩინებით მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი მ. ტ-ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.