ა-3111-ა-22-2011 20 სექტემბერი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლე

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

განმცხადებელი _ ი. ხ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 აპრილის განჩინება

განმცხადებლის მოთხოვნა – ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი _ განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. ხ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის მიმართ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის 2007 წლის 7 სექტემბრის ¹51 განკარგულებით საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობის, საერთაშორისო და ადგილობრივ ორგანიზაციებთან ურთიერთობის, ასევე საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა სამართლებრივ ფორმაში უკეთ მოქცევის მიზნით საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის აპარატში შეიქმნა იურიდიული სამსახური. ამავე განკარგულების მე-2 მუხლით, შექმნილი იურიდიული სამსახურის უფროსად დაინიშნა ი. ხ-ი. საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის 2007 წლის 7 სექტემბრის ¹51 განკარგულების თანახმად, 2007 წლის 10 სექტემბერს კომიტეტსა და მოსარჩელეს შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, ხოლო სამსახურებრივი მოვალეობის, უფლებამოსილების, პასუხისმგებლობისა და ანაზღაურების ახალი პირობების გამო, 2007 წლის 10 ოქტომბერს საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტთან დაიდო ახალი ხელშეკრულება. საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის 2009 წლის 5 იანვრის ¹1 განკარგულებით ი. ხ-სა და საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტს შორის 2007 წლის 10 სექტემბერს დადებული შრომითი ხელშეკრულება, სამუშაოს მოცულობის სრულად შესრულების გამო, 2009 წლის 5 იანვრიდან შეწყვეტილად გამოცხადდა. მოსარჩელეს 2009 წლის 5 იანვრისა და 15 იანვრის განკარგულებები ჩაბარდა 2009 წლის 27 მაისს. ი. ხ-ის განმარტებით, თუ საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის სახელით თ.გ-ძის მიერ დაწერილი 2009 წლის 5 იანვრისა და 15 იანვრის განკარგულებები ჩაითვლება ნამდვილად, საფუძვლიანად, სამართლიანად და იურიდიული ძალის მქონედ, საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ხელმძღვანელობას შეწყვეტილი აქვს 2007 წლის 10 სექტემბრის ხელშეკრულება. ამდენად, კანონიერ ძალაშია საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის 2007 წლის 7 სექტემბრის ¹51 განკარგულება იურიდიული სამსახურის შექმნის, მოსარჩელის იურიდიულ სამსახურის უფროსად დანიშვნისა და 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მუშაობდა მოსარჩელე საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტში და დღემდე ასრულებს მისთვის დაკისრებულ ვალდებულებას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხის განმარტებით, არასწორია მოსარჩელის მითითება, რომ 2009 წლის 5 და 15 იანვრის განკარგულებები მაისამდე არ არსებობდა, რადგანაც საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ყველა განკარგულებას ენიჭება ინდივიდუალური ნომერი, რაც გამორიცხავს მოსარჩელის მოსაზრების გაზიარებას, მხარეთა შორის 2007 წლის 7 ოქტომბერს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება კანონის სრული დაცვით მოიშალა საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის 2009 წლის 15 იანვრის ¹4 განკარგულებით და დამსაქმებლის ცალმხრივი ნება კანონით დადგენილი წესით მიუვიდა სამართლებრივი ურთიერთობის მეორე მხარეს, რაც ასევე გამორიცხავს მოსარჩელის მოსაზრების გაზიარებას მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების ძალაში ყოფნისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 27 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ი.ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ამავე სასამართლოს 2010 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით ძალაში დარჩა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც ი.ხ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ი. ხ-მა განცხადებით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას და მოითხოვა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით სასამართლოს გადაწყვეტილებამდე გია ნაცვლიშვილისა და რამაზ გ-ძისათვის საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტში დღეისათვის მოქმედი წესდებით მინიჭებული იერარქიული უფლებამოსილების შეჩერება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 თებერვლის განჩინებით ი. ხ-ის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება არის გადაწყვეტილების რეალურად აღსრულებისათვის მოსალოდნელი დაბროლების თავიდან აცილების საშუალება. ის წარმოადგენს ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა ქონებრივი უფლებების დაცვის გარანტიას და ემსახურება ამ უკანასკნელთა დარღვეული უფლებების სრულ და რეალურ აღდგენას, ანუ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების მნიშვნელობა იმაში გამოიხატება, რომ იგი იცავს მოსარჩელის კანონიერ ინტერესებს მოპასუხის არაკეთილსინდისიერების შემთხვევაში. სასამართლოს განმარტებით, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება წარმოადგენს სასამართლოს მიერ გამოყენებულ დროებითი ღონისძიების სახეს, იმ მნიშვნელოვან მექანიზმს, რაც საშუალებას იძლევა თავიდან იქნეს აცილებული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების გაჭიანურება ან მისი აღუსრულებლობა. სასამართლომ ჩათვალა, რომ ვინაიდან სარჩელის საგანია იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, ხოლო სარჩელის უზრუნველყოფის სახით მოსარჩელე მოითხოვს კონკრეტული პირებისათვის საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტში იერარქიული უფლებამოსილების შეჩერებას, მითითებული გარემოებები ცხადყოფს, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით კონკრეტული პირებისათვის საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტში იერარქიული უფლებამოსილების შეჩერება ვერ უზრუნველყოფს სასამართლოს მიერ მოცემულ სარჩელზე მისი ავტორისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების აღსრულების გაძნელების ან მისი აღუსრულებლობის თავიდან აცილებას.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე საჩივარი შეიტანა ი. ხ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი განჩინების მიღებით სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ განცხადების დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 მარტის განჩინებით ი.ხ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა დაუსაბუთებლობის გამო და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 197¹ მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმის მასალებთან ერთად გადმოეგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 აპრილის განჩინებით ი. ხ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 თებერვლის განჩინება, რადგანაც საკასაციო პალატამ ჩათვალა, რომ საჩივარსა და განცხადებაში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის უზრუნველყოფის მხარის მიერ მოთხოვნილი ღონისძიების გამოყენების წინაპირობებს, კერძოდ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან მოცემული დავის საგანი იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება იყო, ხოლო საჩივრის ავტორი უზრუნველყოფის ღონისძიების სახედ მოითხოვდა კონკრეტული პირისათვის უფლებამოსილების შეჩერებას, აღნიშნული კანონის მიზნებიდან არ გამომდინარეობდა და მისი დაუკმაყოფილებლობა შემდგომში გადაწყვეტილების აღსრულებას არ შეუშლიდა ხელს.

2011 წლის 15 აგვისტოსა და ამავე წლის 16 სექტემბერს ი.ხ-მა განცხადებებით მომართა საკასაციო სასამართლოს და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7 მუხლისა და 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ვ” ქვეპუნქტების საფუძველზე მოითხოვა ახლად გამოვლენილი გარემოების გამო საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 18 აპრილის განჩინების გაუქმება და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე მისი განცხადების დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო მოცემული განცხადების საფუძვლიანობის შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ იგი თავისი არსით წარმოადგენს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე განცხადებას, ხოლო აღნიშნული განცხადება, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. დასახელებული ნორმა წარმოადგენს კანონის სპეციალურ დანაწესს და, საგამონაკლისო შემთხვევაში, როდესაც სახეზეა კანონითვე ზუსტად განსაზღვრული წინაპირობა, იმის მიხედვით, თუ როგორია აღნიშნული, დასაშვებად მიიჩნევს სამოქალაქო საქმესთან მიმართებით კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების (განჩინების) გაუქმებას და საქმის წარმოების განახლების შესაძლებლობას. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა, დამთავრებული საქმის წარმოების განახლებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს: ა) გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის; ბ) ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების წინაპირობები.

მითითებული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მხარის მიერ განცხადებაში მითითებული გარემოებები სწორედ საქმის ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო განახლების საფუძვლებს ემყარება და არ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7 მუხლით დადგენილი კანონისა თუ სამართლის ანალოგიის გამოყენების საჭიროება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილია გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის განახლების შესახებ განცხადების შინაარსის სავალდებულო რეკვიზიტები, კერძოდ, განცხადება უნდა შეიცავდეს:

ა) გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ზუსტ დასახელებას;

ბ) მითითებას იმ საფუძვლებზე, რომელთა გამოც უნდა მოხდეს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა ან საქმის განახლება;

გ) მითითებას იმ გარემოებებზე, რომლებიც მოწმობენ, რომ დაცულია განცხადების შეტანის ვადა, და ამ გარემოებების დამადასტურებელ მტკიცებულებებზე;

დ) მითითებას განსჯადობის წესების დაცვის თაობაზე;

ე) მითითებას იმის შესახებ, თუ რა ზომით და რა ფარგლებში მოითხოვს განმცხადებელი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და სხვა გადაწყვეტილებით მის შეცვლას.

განსახილველ შემთხვევაში, განმცხადებელი მოითხოვს რა საკასაციო პალატის 2011 წლის 18 აპრილის განჩინების გაუქმებას და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ვ” ქვეპუნქტების საფუძველზე, იგი განსჯადობის წესის დაცვასთან მიმართებით უთითებს ამავე კოდექსის 424-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მხარის ზემოაღნიშნულ არგუმენტს, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების (განჩინების) გამომტან სასამართლოში. განცხადებას განიხილავს გადაწყვეტილების გამომტანი სასამართლო იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არსებობს ზემდგომი სასამართლოს განჩინება ამ გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ. სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო მხოლოდ იმ შემთხვევაში განიხილავს განცხადებას გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ, თუ იგი მის მიერ გამოტანილ ახალ გადაწყვეტილებას ეხება.

დასახელებული ნორმით დადგენილია, რომ მხარემ, რომელიც მიიჩნევს, რომ არსებობს საქმის წარმოების განახლების წინაპირობები, განცხადებით უნდა მიმართოს გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს, ანუ სასამართლოს იმ ინსტანციას, რომლის მიერაც სადავო საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში, ზემდგომი სასამართლო ამ განცხადების განხილვაზე უფლებამოსილია მხოლოდ მაშინ, თუ მან თავისი გადაწყვეტილებით შეცვალა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შედეგი, რაც შეეხება ამავე ნორმის მე-2 ნაწილით დადგენილ წესს _ თუ განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ ეხება ერთსა და იმავე საქმეზე რამდენიმე სასამართლო ინსტანციის გადაწყვეტილებას (განჩინებას), მაშინ იგი შეტანილ უნდა იქნეს მათ შორის ყველაზე ზემდგომ სასამართლო ინსტანციაში, აღნიშნული გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ზემდგომმა სასამართლომ, თავისივე გადაწყვეტილებით (განჩინებით) შეცვალა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება (განჩინება) და სწორედ ზემდგომი სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

განსახილველ შემთხვევაში სადავო არაა ის გარემოება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 თებერვლის განჩინებით, ი.ხ-ის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საკასაციო პალატის 2011 წლის 18 აპრილის განჩინებით ძალაში იქნა დატოვებული სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 18 აპრილის განჩინებით კანონიერ ძალაში შევიდა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს განჩინება, შესაბამისად, ი.ხ-ის განცხადება საქმის წარმოების განახლებისა და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე სწორედ ქვემდგომი _ სააპელაციო სასამართლოს განსჯადია.

სამოქალაქო საპრროცესო კოდექსის 429-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ თავისი ინიაციტივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის განახლების შესახებ. თუ არ არსებობს განცხადების დაშვების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს.

მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საკასაციო სასამართლო მოცემული განცხადების არსებითად განხილვაზე არ წარმოადგენს განსჯად სასამართლოს, პალატა მიიჩნევს, რომ ი.ხ-ის განცხადება უნდა დარჩეს განუხილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 424-ე, 429-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. ხ-ის განცხადება დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.