¹ბს-1312-888(კ-05) 1 მარტი, 2006 წ.

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მესამე პირები) – თ. ა.-ე, რ. ხ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – 1. დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობა; 2. თავდაცვის სამინისტროს დასავლეთ ინფრასტრუქტურის ბაზა ¹...

მოსარჩელეები _ 1. გ. ჯ.-ე; 2. ლ. ჯ.-ე; 3. შ. ჭ.-ე; 4. მ. ხ.-ე; 5. ჯ. ჯ.-ე; 6. ა. და ლ. ა.-ები

მესამე პირი – პ. ჩ.-ე

დავის საგანი – საიჯარო ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, თანამდევი შედეგების უკანონოდ აღიარება

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 13 ივლისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. და ლ. ჯ.-ეებმა, შ. ჭ.-ემ, მ. ხ.-მ, ჯ. ჯ.-მ, ა. და ლ. ა.-ებმა სარჩელი აღძრეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების _ დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობის უფროს ა. ს.-ის და თავდაცვის სამინისტროს დასავლეთ საქართველოს ინფრასტრუქტურის ¹... ბაზის მიმართ, რომლითაც მოითხოვეს საიჯარო ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მისგან გამომდინარე შედეგებით, შემდეგი საფუძვლით:

2000 წლის 28 ნოემბერს დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქ. ქუთაისის სახლმმართველობის უფროსმა ა. სვანიძემ თავდაცვის სამინისტროს დასავლეთ საქართველოს ინფრასტრუქტურის ¹... ბაზის ხელმძღვანელობასთან შეთანხმებით გააფორმა საიჯარო ხელშეკრულება მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მდებარეობს მოსარჩელეთა ბინის მიმდებარე ტერიტორიაზე. საიჯარო ხელშეკრულება დაიდო ბინის მობინადრეებთან: რ. ხ.-ესთან, პ. ჩ.-ესთან და თ. ა.-ესთან. აღნიშნული ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი. 2000 წლის 28 ნოემბრისათვის მოსარჩელეებმა განახორციელეს საცხოვრებელი ფართის პრივატიზაცია, რის გამოც სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლის საფუძველზე ითვლებოდნენ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეებად, შესაბამისად, მათთან შეთანხმების გარეშე მოპასუხეს უფლება არ ჰქონდა გაეფორმებინა იჯარის ხელშეკრულება. მიუხედავად აღნიშნულისა, მოპასუხეებმა გააფორმეს იჯარის ხელშეკრულება მოსარჩელეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწაზე ავტოფარეხის აშენების უფლებით, სადაც მიმდინარეობდა მშენებლობა.

მოსარჩელეებმა სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, მოითხოვეს დავის გადაწყვეტამდე ...-ს ქ. ¹19/97-ში მდებარე ბინის წინ მშენებლობის შეჩერება /იხ.ს.ფ. 3/.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 30 ივლისის განჩინებით მოსარჩელეთა მოთხოვნა სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ დაკმაყოფილდა და რ. ხ.-ეს, პ. ჩ.-ეს და თ. ა.-ეს დაევალათ ქ. ქუთაისში, ...-ს ქ. ¹19/97-ში მდებარე ბინის წინ მიმდინარე სამუშაოებების შეჩერება /იხ.ს.ფ. 14/, ხოლო ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 15 აგვისტოს განჩინებით რ. ხ.-ის და თ. ა.-ის განცხადება დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 30 ივლისის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ /იხ.ს.ფ. 19-20/.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნენ თ. ა.-ე, რ. ხ.-ე და პ. ჩ.-ე /იხ.ს.ფ. 94-95/.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. და ლ. ჯ.-ეების, შ. ჭ.-ის, მ. ხ.-ის, ჯაბა ჯანაძის, ა. და ლ. ა.-ების სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქ. ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობასა და მოიჯარეებს _ რ. ხ.-ეს, თ. ა.-ესა და რ. ჩ.-ეს შორის 2000 წლის 28 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სადავო არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი განთავსებული იყო ქ. ქუთაისში, ...-ს ქუჩის ¹19/97 დასახლებაში და იგი ეკუთვნოდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დასავლეთ საქართველოს ინფრასტრუქტურის ¹... ბაზას.

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლი, “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვის და განკარგვის შესახებ” კანონის მე-9 მუხლი და განმარტა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ მხარეებს შორის 2000 წლის 28 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულება არ ყოფილა შეთანხმებული საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს ქუთაისის ქონების მართვის, აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსათან, რაც მითითებული ხელშეკრულების გაუქმების უდავო საფუძველს წარმოადგენდა /იხ.ს.ფ. 152-153/.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ა.-მ, რომელმაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი მოტივით:

აპელანტის მითითებით, საიჯარო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა, ვინაიდან იგი დაიდო კანონის სრული დაცვით, ყველა დოკუმენტი შეთანხმებული იყო და არსებობდა მობინადრეთა თანხმობაც აღნიშნული ხელშეკრულების დადების თაობაზე. აღნიშნული გარემოება დადასტურებულია ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებითაც, რომლის თანახმად, აპელანტი მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერ მფლობელად იქნა მიჩნეული.

საქალაქო სასამართლომ არ გამოიკვლია, წარმოადგენდნენ თუ არა სათანადო მოსარჩელეებს მოსარჩელეები, რამდენადაც აპელანტსა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს რეგიონალური დასავლეთ საქართველოს საბინაო-საექსპლუატაციო ნაწილის ქუთაისის სამხედრო სახლთმფლობელობის უფროსს შორის დადებული ხელშეკრულების გაუქმების თაობაზე მათ არ ჰქონდათ უფლება, მიემართათ სასამართლოსათვის.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ სასამართლოში დავა მიმდინარეობდა წლების მანძილზე, რის გამოც მას მიადგა მატერიალური ზიანი, რადგან გაუარესდა მის მიერ შეძენილი სამშენებლო მასალების მდგომარეობა, ფაქტობრივად, გამოუსადეგარი გახდა, მით უფრო, რომ ის ამ წლების განმავლობაში იხდიდა გადასახადებს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტმა მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, ასევე მოსარჩელეებისათვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება 5000 ლარის ოდენობით /იხ.ს.ფ.155-158/.

სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში მოწინააღმდეგე მხარემ _ მ. ხ.-მ არ ცნო თ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

იჯარის ხელშეკრულება დადებულია კანონით გათვალისწინებული პროცედურის დარღვევით, კერძოდ, არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, რასაც ავალდებულებდა მხარეს ხელშეკრულების ბოლო პუნქტი, მით უფრო, რომ მიწასა და უძრავ ქონებაზე დადებული ხელშეკრულება ექვემდებარება სავალდებულო რეგისტრაციას.

შესაგებლის ავტორმა არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ აპელანტი წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერ მფლობელს პროექტისა და ნებართვის საფუძველზე, რაც დადასტურებულია ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით და აღნიშნა, რომ ნებართვა და პროექტი საჭირო არ არის მიწისა და უძრავი ქონების განკარგვისათვის, აღნიშნულისათვის საჭიროა სათანადო წესით გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება, რომელიც დააკმაყოფილებს კანონის ყველა მოთხოვნას.

შესაგებელის ავტორის მოსაზრებით, აპელანტებს, როგორც იჯარის ხელშეკრულების მხარეებს, შეეძლოთ მოეთხოვათ ხელშეკრულების გაუქმება, რადგან აქტის თაობაზე შესაძლებელია იდავოს ნებისმიერმა მოქალაქემ, მიუხედავად იმისა, პირდაპირ ზღუდავს თუ არა იგი მის უფლებას, ასევე მოწინააღმდეგე მხარემ აღნიშნა, რომ არ ცნობდა აპელანტის მოთხოვნას ზიანის ანაზღაურების თაობაზე 5000 ლარის ოდენობით, რამდენადაც აპელანტს არავითარი ზიანი არ მისდგომია /იხ.ს.ფ. 186-187/.

სააპელაციო სასამართლოს 2004 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილება, გ. ჯ.-ის და სხვათა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა /იხ.ს.ფ. 228-237/.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 25 მარტის განჩინებით მ. ხ.-ის, შ. ჭ.-ის, ა. და ლ. ა.-ების საკასაციო საჩივრის საფუძველზე, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს /იხ.ს.ფ. 249-251, 320-325/.

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარეებმა არ ცნეს თ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 348, სხდომის ოქმი/.

სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 13 ივლისის განჩინებით თ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

2000 წლის 28 ნოემბერს დასავლეთ საქართველოში საბინაო-საექსპლუატაციო ნაწილის ქ. ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობამ რ. ხ.-ეს, თ. ა.-ეს და ა. ჩ.-ს იჯარით გადასცა ქ. ქუთაისში, ...-ს ქუჩაზე მდებარე სამხედრო დასახლების ტერიტორია 66 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ოდენობით. ხელშეკრულება დაიდო 10 წლით და მისი მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2001 წლიდან 2011 წლამდე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დავის საგანს წარმოადგენდა იჯარის ხელშეკრულება და არა ხელშეკრულების დადების შემდეგ მასზე წარმოშობილი მშენებლობის კანონიერება, თუ სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსთან იჯარის ხელშეკრულების შეთანხმების სავალდებულოობის არარსებობა, ვინაიდან აღნიშნული გარემოებები თავისთავად გავლენას ვერ მოახდენდა ხელშეკრულების კანონიერებაზე. სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას, რაც გამორიცხავდა მოსარჩელეთა უფლებას აღნიშნული მიწის ნაკვეთზე. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემა უნდა მომხდარიყო სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის შესაბამისად, კერძოდ, აღნიშნული კანონი არეგულირებდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ნაკვეთების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემას აუქციონის, კონკურსის და პირდაპირი განკარგვის ორგანიზების წესებითა და პირობებით. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა მითითებული კანონის მე-3, მე-4 და მე-11 მუხლები და განმარტა, რომ საიჯარო ხელშეკრულების დადების დროს დაცული არ ყოფილა მითითებული ნორმები, რაც ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა I ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსთან იჯარის ხელშეკრულების შეთანხმების სავალდებულოობის არარსებობის თაობაზე და აღნიშნული მსჯელობა მიიჩნია უსაფუძვლოდ, რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში იჯარის ობიექტს წარმოადგენდა თავისუფალი მიწის ნაკვეთი, რომლის განკარგვის წესსაც არეგულირებს ზემოაღნიშნული კანონი, შესაბამისად, მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილება აღნიშნული საფუძვლით არ იქნა გაზიარებული და ამასთან დაკავშირებით,Yსააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, რამდენადაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება თავისი სამართლებრივი შედეგით უკანონოდ და ბათილად ცნობდა სადავო იჯარის ხელშეკრულებას, შესაბამისად, I ინსტაციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ექვემდებარებოდა ძალაში დატოვებას.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ, რამდენადაც სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის განკარგვა უნდა მომხდარიყო კონკურსის ან აუქციონის წესით, ხოლო კანონის აღნიშნული მოთხოვნა დაცული არ ყოფილა, შესაბამისად, დაირღვა მოქალაქეთა ინტერესები, რომელთაც შეეძლოთ მონაწილეობა მიეღოთ გამოცხადებულ კონკურსსა და აუქციონში, რის გამოც, გ. ჯ.-ე, ლ. ჯ.-ე, შ. ჭ.-ე, ჯ. ჯ.-ე, ა. ა.-ი და ლ. ა.-ი მოცემულ საქმეში წარმოადგენდნენ სათანადო მოსარჩელეებს /იხ.ს.ფ. 352-357/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ა.-მ და რ. ხ.-მ, რომლებმაც მოითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი მოტივით:

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაარღვია სსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სსსკ-ის 178-ე მუხლის “ვ” პუნქტის მოთხოვნები, რამდენადაც მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს იმ გარემოებებზე, რომლებზეც ამყარებს თავის მოთხოვნებს. აღნიშნული გარემოებები ერთობლიობაში შეადგენს მტკიცების საგანს. შეჯიბრობითობის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაუდონ საფუძვლად თავიანთ მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო სასამართლოს უფლება არა აქვს შეცვალოს სარჩელის საფუძველი, ვინაიდან აღნიშნული უფლება მხოლოდ მოსარჩელეს გააჩნია, ამასთან, მტკიცებულებათა შეკრება, შეფასება და შემოწმება სასამართლომ უნდა აწარმოოს სარჩელის საფუძველში მითითებული ფაქტობრივი გარემოების მიმართ, მოცემულ შემთხვევაში კი სარჩელის საფუძველში არ იყო მითითებული იმ საფუძველზე, რომელიც სადავო იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდა. იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ იჯარა გაცემული იყო მოსარჩელეთა სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე; სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონი, რამდენადაც მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, არ განეკუთვნება იმ კატეგორიის მიწას, რომლის იჯარით გაცემის უფლება, მითითებული კანონის საფუძველზე, გააჩნდა ადგილობრივი მმართველობისა და თვითმმართველობის ორგანოებს. აღნიშნული მიწა, მართალია, ირიცხებოდა თავდაცვის სამინისტროს დასავლეთ საქართველოს ინფრასტრუქტურის ¹... ბაზის ბალანსზე, მაგრამ ის ირიცხებოდა საბინაო სამმართველოზე, რომელიც დავის პერიოდში გაუქმდა.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიჩნია უსაფუძვლოდ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი იჯარის ხელშეკრულება პრივატიზაციის სამმართველოს თანხმობის არარსებობის გამო, რომ აღნიშნულზე არ იმსჯელა გადაწყვეტილების დადგენილებით ნაწილში. ასევე, კასატორმა თ. ა.-მ აღნიშნა, რომ “საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის დაღუპულ, უგზო-უკვლოდ დაკარგულ, მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვლილთა ოჯახების სოციალური დაცვის შესახებ” კანონის მე-7 მუხლის “გ” პუნქტის თანახმად, უფლება აქვს საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად და საადგილმამულო მეურნეობის მოსაწყობად მიიღოს მიწის ნაკვეთი, რამდენადაც კასატორის ვაჟი _ ბესიკ კობერიძე დაიღუპა 1993 წლის 16 სექტემბერს აფხაზეთის ომში. ამასთან, კასატორებმა მიუთითეს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე და 159-ე მუხლებზე და განმარტეს, რომ ისინი წარმოადგენდნენ მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერ შემძენებს, ხოლო სადავო იჯარის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი მისი დადებიდან 5 წლის შემდეგ, რის გამოც სარჩელი იყო ხანდაზმული /იხ.ს.ფ. 371-373/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ თ. ა.-ისა და რ. ხ.-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 13 ივლისის განჩინება და საქმე განსჯადობის წესების დაცვით განსახილველად გადაეცეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლისა და 394-ე მუხლის “ე” პუნქტი, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, განჩინება იურიდიული თვალსაზრისით იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტი სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად, რომელიც განსაზღვრავს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის განკარგვის წესს, ვინაიდან კონკრეტულ შემთხვევაში 2000 წლის 28 ნოემბერს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს რეგიონალური დასავლეთ საქართველოს საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქ. ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობასა და რ. ხ.-ს, თ. ა.-სა და პ. ჩ.-ს შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და მისგან გამომდინარე ქმედებების უკანონოდ მიჩნევის შესახებ სარჩელის საფუძველს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ იჯარის ხელშეკრულების გაფორმებით დაირღვა მოსარჩელეთა უფლებები, რადგან მოსარჩელეები სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლის შესაბამისად, წარმოადგენდნენ იჯარით გაცემული მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეებს, რაზეც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია და არ გამოუკვლევია, სადავო მიწის ნაკვეთის სამართლებრივი რეჟიმი, წარმოადგენდა თუ არა იგი ქ. ქუთაისში, ...-ს ქ. ¹19-ში მდებარე ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებას და მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემით დაირღვა თუ არა მოსარჩელეთა უფლებები და ისე მიიჩნია ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო საკუთრებად, რომ არ მიუთითებია მტკიცებულებებზე, რომლებზეც დაამყარა თავისი დასკვნები. ამდენად, აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო დასაბუთებულად მიიჩნევს კასატორთა მიერ წამოყენებულ საკასაციო პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის დარღვევის შესახებ, რომლის თანახმად, შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარეები თავად განსაზღვრავენ გარემოებებს, რომლებზეც ამყარებენ თავიანთ მოთხოვნებს და სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს სარჩელის ფარგლებში. სააპელაციო სასამართლოს ასევე არ უმსჯელია მოსარჩელეთა მიერ მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მითითებულ გარემოებაზე, რომ სადავო ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლს, რადგან მიწის ნაკვეთი კასატორებს გამოეყოთ ავტოფარეხის მშენებლობისათვის, ამ უკანასკნელებს კი განზრახული აქვთ მაღაზიის მშენებლობა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს სარჩელის არც ამ საფუძველზე უმსჯელია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა და არ იმსჯელა აპელანტების მოტივებზე მესამე პირების – რ. ხ.-ის, პ. ჩ.-ისა და თ. ა.-ის საქმეში მოპასუხეებად ჩართვის შესახებ, ასევე იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეები არ წარმოადგენენ იჯარით გაცემული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს, რადგან არ არიან ქ. ქუთაისში, ...-ს ქ. ¹97-ის მობინადრეები და არ გააჩნიათ საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტი. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნულზე უნდა ემსჯელა სააპელაციო სასამართლოს და უნდა გამოეკვლია მითითებული გარემოებები, რადგან მათ არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდათ საქმისათვის, იქედან გამომდინარე, რომ სარჩელის საფუძველს და მოსარჩელეთა ძირითად არგუმენტს სწორედ ზემოაღნიშნული გარემოებები წარმოადგენდა.

გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივად საქმე განიხილა მოპასუხის გარეშე და არ იმსჯელა საქმეში მოპასუხედ ჩართული ადმინისტრაციული ორგანოების უფლებამონაცვლის ჩართვის თაობაზე, კერძოდ, სარჩელის თანახმად, მოპასუხეებს წარმოადგენდნენ იჯარის ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე _ დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქ. ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობა და თავდაცვის სამინისტროს დასავლეთ საქართველოს ინფრასტრუქტურის ბაზა ¹.... იმის გამო, რომ დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქ. ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობა გაუქმდა, საქალაქო სასამართლომ მოპასუხეთა სიიდან ამორიცხა საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის ქ. ქუთაისის სამხედრო სახლმმართველობის ყოფილი უფროსი, რაც, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არასწორია, რადგან მოპასუხე იყო ადმინისტრაციული ორგანო და არა მისი უფროსი, ხოლო ადმინისტრაციული ორგანოს გაუქმების შემთხვევაში, სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის შესაბამისად, საქმეში უნდა ჩაერთო მისი უფლებამონაცვლე, რაც არ განხორციელდა და აღნიშნულზე არც სააპელაციო სასამართლოს უმსჯელია, რის გამოც, ფაქტობრივად, საქმე განხილულ იქნა მოპასუხის გარეშე. ასევე არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ინფრასტრუქტურის რეგიონალური ¹... ბაზის უფროსის წერილის თანახმად, თავდაცვის სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის მიმართ არსებული დავების განხილვაში სასამართლო პროცესში მონაწილეობას ღებულობს თავად თავდაცვის სამინისტრო, რის გამოც ინფრასტრუქტურის რეგიონალური ¹... ბაზამ სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა საქმეში თავდაცვის სამინისტროს ჩართვის შესახებ, მაგრამ აღნიშნულზე არ უმსჯელია არც საქალაქო და არც სააპელაციო სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ როგორც პირველი, ისე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულ იქნა მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობა, რადგან არც ერთმა სასამართლომ არ იმსჯელა სარჩელის მოთხოვნაზე იჯარის ხელშეკრულების თანამდევი შედეგების არაკანონიერად ცნობის შესახებ და აღნიშნულთან დაკავშირებით, ვერ გაიზარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას, რომ დავის საგანს არ წარმოადგენს იჯარის ხელშეკრულების დადების შემდეგ წარმოებული მშენებლობის კანონიერება, რადგან, როგორც აღინიშნა, სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა ხელშეკრულების თანამდევი შედეგების _ იჯარით აღებულ მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის განხორციელების უკანონოდ ცნობა.

სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა და სათანადოდ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ თ. ა.-ე სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა მოსარჩელეთა მიერ მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურებას 5000 ლარის ოდენობით. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ არ განუმარტა მხარეს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 364-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო საჩივარი შეიტანება რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე. მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოში დასაშვებია დავის საგნის გაზრდა ამავე მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად, მაგრამ თ. ა.-ე არ წარმოადგენდა მოსარჩელეს, რის გამოც სააპელაციო საჩივრით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ვერ იქნება მიჩნეული დავის საგნის გაზრდად, აღნიშნულის თაობაზე კი შეგებებული სარჩელი აღძრული არ ყოფილა, რის თაობაზეც სააპელაციო სასამართლოს არ მიუთითებია განჩინების სამოტივაციო ნაწილში.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სრულიად დაუსაბუთებელია, სასამართლოს არ გამოუკვლევია და არ უმსჯელია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებზე, რის გამოც საკასაციო სასამართლო მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, შესაბამისად, სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა არსებით განხილვას, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ზემოაღნიშნული მითითებები საქმეზე კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ა.-ისა და რ. ხ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 13 ივლისის განჩინება და საქმე განსახილველად გადაეცეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას; სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.