ას-161-868-03 26 იანვარი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ახალაძე (თავმჯდომარე),

ქ. გაბელაია,

ნ. კვანტალიანი

დავის საგანი: მემკვიდრეობის უფლების მოწმობების გაუქმება, ბინიდან გამოსახლება, ავტოსადგომის მოშლა და შესასვლელის აღდგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. ფ-მა 2001წ. მაისში სარჩელი შეიტანა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში და მოითხოვა მოპასუხე გ. დ-ის უკანონო მფლობელობიდან თავისი კუთვნილი ქონების გამოთხოვა და ამ ქონებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა, ასევე, მოპასუხის მიერ აშენებული პურის საცხობის აღება, ..... ქუჩის მხრიდან სახლში შესასვლელის აღდგენა, პარკეტის აყრით და კედლების დანგრევით მიყენებული ზიანის, 20000 ლარის ანაზღაურება.

მოსარჩელის განმარტებით თბილისში, ..... მდებარე ორსართულიანი სახლი სარდაფით და მიწის ნაკვეთით პირადი საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მამას _ გ. ფ-ს; 1973წ. 4 სექტემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე სახლის ნაწილი აღირიცხა გ. დ-ის რძლის (შვილის მეუღლის), ლ. მ-ის სახელზე. შემდეგში გ. ფ-ი და მოსარჩელის ოჯახის წევრები შეთანხმდნენ, რომ გ. ფ-ი სახლის დარჩენილ ნაწილს, ე.ი. 1/2-ს მიჰყიდდა მათ 100000 მანეთად.

სანოტარო წესით გაფორმება უნდა მომხდარიყო მითითებული თანხის მთლიანად გადახდის შემთხვევაში. საბოლოოდ თვით გ. დ-ემ განაცხადა უარი სახლის ნაწილის ყიდვაზე; 1986წ. 28 აპრილს გაფორმებული ხელწერილის თანახმად, მიღებული თანხა გ. ფ-ს უნდა გადაეხადა სახლის ამ ნაწილის გაყიდვის შემდეგ;

1986წ. 16 მაისს გ. დ-ის შვილმა ზ. დ-ემ აღძრა სარჩელი სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ, რომელიც დატოვებულ იქნა განუხილველად; 1987წ. თებერვალში ზ. დ-ემ განმეორებით აღძრა სარჩელი სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ.

ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1987წ. 31 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. დ-ის სარჩელი გ. ფ-ის მიმართ სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიამ 1987წ. 24 სექტემბრის განჩინებით გადაწყვეტილება დატოვა უცვლელად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1987წ. 4 დეკემბრის დადგენილებით გაუქმდა ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1987წ. 31 ივლისის გადაწყვეტილება, საკასაციო კოლეგიის 1987წ. 24 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

1988წ. 7 მაისს გარდაცვლილი გ. ფ-ის უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაება მისი ქალიშვილი მ. ფ-ი, რომელსაც მამამ 1986წ. 20 მაისს შედგენილი ანდერძით დაუტოვა სადავო სახლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 1991წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ზუ. დ-ის სარჩელი მოპასუხეების მ. ფ-ისა და თ. ფ-ის, მესამე პირის ლ. მ-ის მიმართ სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო; აღდგა პირვანდელი მდგომარეობა; მოპასუხე მ. ფ-ს მოსარჩელე ზუ. დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 92000 მანეთის გადახდა, ხოლო მოსარჩელე ზუ. დ-ეს დაევალა, გამოეთავისუფლებინა და ჩაებარებინა მოპასუხე მ. ფ-ისათვის ქ. თბილისში, ..... არსებული საცხოვრებელი სახლის მეორე სართული და სარდაფ-სართულის 28,50 კვ.მ. ფართის ¹1 სათავსი მოსარჩელე ზ. დ-ეს დაეტოვა უფლება, ცალკე სარჩელით ედავა სახლის რემონტზე დახარჯული თანხების ანაზღაურების თაობაზე.

სადავო სახლის 1/2 ნაწილიტექინვენტარიზაციის ბიუროში ზუ. დ-ის სახელზე ირიცხებოდა თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1987წ. 31 ივლისის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რომელიც როგორც ზემოთ აღინიშნა, გაუქმდა 1987წ. 24 სექტემბერს.

1994 წელს გარდაიცვალა ზუ. დ-ე.

გარდაცვლილის მამის გ. დ-ის სახელზე 1995წ. 12 ივლისს გაიცა მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, სადავო სახლის 1/2½ ნაწილზე½ და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ.

გ. დ-ემ 1996წ. 4 ნოემბერს შედგენილი ანდერძით ქონება, მათ შორის _ სადავო სახლის ნაწილი დაუტოვა შვილიშვილ ზ. დ-ეს.

1999წ. დეკემბერში გ. დ-ე გარდაიცვალა. 2000წ. 6 ივნისს ზ. დ-ემ მიიღო ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეზე გადაფორმდა სახლის ნაწილი.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 12 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე მ. ფ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა რაიმე წერილობითი დოკუმენტი, რომლითაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ვალდებულება შესრულებულად შეიძლებოდა მიჩნეულიყო.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მიუთითა, რომ საქმეზე მოწმედ დაკითხული ვაკის რაიონის სასამართლოს ყოფილი უფროსი აღმასრულებლის რ. მ-ის ჩვენებით დადასტურებულია, რომ სასამართლო აღმასრულებელი არ იყო კომპეტენტური, განესაზღვრა მანეთის შესაბამისობა კუპონთან მიმართებაში და იგი უნდა დაყრდნობოდა ოფიციალურ განმარტებას. მისთვის (აღმასრულებლისთვის) უცნობია, მოხდა თუ არა თანხების რეალური გადაცემა და იგი დროულად მიიღო თუ არა მოპასუხე მხარემ.

რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას მიუთითა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 252-ე,M 165-ე, 167-ე მუხლებზე.

მ. ფ-მა სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, უკანონო მფლობელობიდან კუთვნილი ქონების გამოთხოვა, ამ ქონებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა, ნუცუბიძის მხრიდან მეორე სართულზე შესასვლელის აღდგენა, უკანონო ნაგებობების მოშლა და სამკვიდრო მოწმობების გაუქმება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 3 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 12 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

მ. ფ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა _ გაუქმდა გ. დ-ის სახელზე გაცემული 1995წ. 12 ივლისის მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა და ზ. დ-ის სახელზე 2000წ. 6 ივნისს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა.

თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2½ ნაწილი (მეორე სართული) და სარდაფ _ სართულის ¹1 სათავსი ფართით 28,50 კვ.მ, საკუთრების უფლებით აღირიცხა მ. ფ-ის სახელზე.

ზ. დ-ე მასთან მყოფ პირებთან ერთად გამოსახლებულ იქნა თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულიდან და სარდაფ _ სართულის 28,50 კვ.მ ¹1 სათავსიდან.

სარჩელს საერთო სარგებლობის ეზოში აშენებული ავტოსადგომის მოშლისა და ....... ქუჩიდან შესასვლელის აღდგენის ნაწილში ეთქვა უარი.

სააპელაციო სასამართლომ სკ-ს 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამტკიცებულად მიიჩნია ქ. თბილისში, ...... მდებარე სახლის ნაწილზე ზ. დ-ეზე, გ. დ-ეზე და ზუ. დ-ეზე აღრიცხვის ჩანაწერების უსწორობა. სასამართლომ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო შემდეგი მოტივები:

გ. ფ-ის კუთვნილი სახლის ნაწილი ტექინვენტარიზაციის ბიუროში ზუ. დ-ის სახელზე ირიცხებოდა გაუქმებული სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე. მისი გარდაცვალების შემდეგ გ. დ-ემ არასწორი ჩანაწერის გამოყენებით მემკვიდრეობით გაიფორმა სახლის ეს ნაწილი და სხვისი ქონება ანდერძით დაუტოვა ზ. დ-ეს.

სკ-ს 1335-ე მუხლის შესაბამისად, თუ მოანდერძემ არასწორად დაუტოვა მემკვიდრეს ნივთი, ამ ნივთის მესაკუთრეს უფლება აქვს გამოითხოვოს იგი საერთო წესის მიხედვით. თუ გარდაცვლილის ქონებაში ფარულად არის სხვა პირის ქონება, აუცილებელია ქონების ამ ნაწილის გამოვლენა და გადაცემა სათანადო პირისათვის.

გ. დ-ის ქონებაში ფარულად იყო სხვა პირის, გ. ფ-ის, სამკვიდრო სახლის ნაწილი, რომელიც მოანდერძემ დაუტოვა მოპასუხეს. სკ-ს 82-ე მუხლის შესაბამისად, გ. დ-ის 1996წ. 4 ნოემბერს დამოწმებული ანდერძი წარმოადგენს მოტყუებით დადებულ ცალმხრივ გარიგებას.

გ. ფ-ის კუთვნილი სახლის ½1/2-ზე მესაკუთრედ ცნობილი უნდა იქნეს მისი უფლებამონაცვლე და ანდერძისმიერი მემკვიდრე მ. ფ-ი.

რაიონულმა სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ს (1964წ.) 252-ე მუხლი, ვინაიდან მხარეებს შორის სადავო სახლზე არ გაფორმებულა ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება ვერ ჩაითვლება ნაყიდი ნივთის მყიდველისათვის ჩამორთმევად.

არასწორადაა გამოყენებული იმავე კოდექსის 165-ე და 167-ე მუხლები. კანონის მითითებული ნორმები მხარეებს შორის ვალდებულებით ურთიერთობებს არეგულირებს, მაშინ, როცა დავა ეხება უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1991წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილების საფუძველზე პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას.

რაიონულმა სასამართლომ არ გამოიყენა სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების წესის განმსაზღვრელი კანონის ნორმები.

თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს უფროსი აღმასრულებლის რ. მ-ის მიერ 1994წ. 11 ივლისს გაცემული ცნობის თანახმად, მ. ფ-მა მთლიანად გადაიხადა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული 92000 მანეთის შესაბამისი 36 800 000 კუპონი.

სათანადო მტკიცებულებებით დასტურდება ის გარემოება, რომ მ. ფ-მა სასამართლო გადაწყვეტილების აღსასრულებლად თანხა გადასცა უფლებამოსილ ორგანოში უფლებამოსილ პირს.

გადაწყვეტილება თანხის გადახდვევინების ნაწილში აღსრულდა იმ დროს მოქმედი კანონით განსაზღვრულ სამწლიან ვადაში.

გადამხდევინებელ ზუ. დ-ეს არ მიუმართავს სააღსრულებო ორგანოსათვის გადაწყვეტილებით მ. ფ-ისათვის დაკისრებული 92000 მანეთის გადახდევინების თაობაზე და დაკმაყოფილდა იმით, რომ 1987წ. 31 ივლისს გაუქმებული სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე მის სახელზე აღირიცხა გ. ფ-ის კუთვნილი სახლის ნაწილი;

სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის (1964წ.) 443-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლო აღმასრულებლის მოქმედებაზე ან მის მიერ ასეთი მოქმედების შესრულებაზე უარის თქმის გამო გადამხდევინებელს, ან მოვალეს შეეძლოთ შეეტანათ საჩივარი ათი დღის განმავლობაში გასაჩივრებული მოქმედების შესრულების დღიდან, ან იმ დღიდან, როდესაც აღნიშნულმა პირებმა შეიტყვეს მომხდარი მოქმედების შესახებ;

ზ. დ-ესა და გ. დ-ეს არ გაუსაჩივრებიათ სასამართლო აღმასრულებლის მოქმედება და არასოდეს დაუყენებიათ საკითხი მ. ფ-ისათვის სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხის გადახდევინების თაობაზე. ასეთი მოთხოვნით ზ. დ-ის მიერაც არ ყოფილა აღძრული შეგებებული სარჩელი.

აპელანტის განმარტების თანახმად, მოპასუხის ოჯახის წევრებმა მისი კუთვნილი სახლის ნაწილი გახადეს საცხოვრებლად უვარგისი, რის გამოც ვერ მოითხოვა ბინაში შესახლება.

სკ-ს 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უნდა დაკმაყოფილდეს მოსარჩელის მოთხოვნა უკანონო მფლობელობიდან აპელანტის კუთვნილი ფართის გამოთხოვის შესახებ.

სკ-ს 142-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადასტურებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაა ათი წელი, მაშინაც კი, როცა ეს მოთხოვნა უფრო ნაკლებ ხანდაზმულობას ექვემდებარება.

მ. ფ-მა რაიონულ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა 2001წ. მაისში, ე.ი. კანონით მითითებული ნორმით განსაზღვრული სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლამდე.

ის გარემოება, რომ ჭიშკრის შეცვლით და დამხმარე სათავსოს მშენებლობით შემცირდა ეზოში შესასვლელი, არ წარმოადგენს ნაგებობის აღების საფუძველს. მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი მმართველობის ადგილობრივი ორგანოს განკარგულებით დასტურდება, რომ სადავო დამხმარე სათავსი წარმოადგენს კანონიერ ნაგებობას.

გადაწყვეტილებაზე ერთ-ერთი მოსამართლის მიერ გამოთქმული განსხვავებული აზრის მოტივაცია შემდეგია:

სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის (1964წ. რედაქციით) 352-ე-447-ე მუხლები ითვალისწინებდა სასამართლო გადაწყვეტილებათა აღსრულების წესს. ამ კოდექსის 359-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო გადაწყვეტილება საქმეზე, რომელშიც ერთ-ერთი მხარე მოქალაქეა, შეიძლება წარდგენილ იქნეს იძულებით აღსასრულებლად სამი წლის განმავლობაში მისი კანონიერ ძალაში შესვლის მომენტიდან;

აღმასრულებლის ცნობა იმის თაობაზე, რომ მ. ფ-მა სრულად გადაიხადა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით მასზე დაკისრებული 92000 მანეთის შესაბამისი კუპონი, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს იმ პერიოდში მოქმედი სსკ-ს (1964წ. რედაქციით) მე-5 კარით გათვალისწინებული წესის დაცვით სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებად; ამ კოდექსის 431-ე მუხლის შესაბამისად, მოვალისაგან გადახდევინებული და გადამხდევინებლისათვის მისაცემი თანხა სასამართლოს აღმასრულებლის მიერ უნდა ჩაირიცხოს სასამართლოს სადეპოზიტო ანგარიშზე და შემდეგ გაიცეს ან გადაირიცხოს დადგენილი წესით.

საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ ზ. დ-ეს კანონით დადგენილი წესის დაცვით გადაეცა ან საერთოდ ეცნობა თანხის გადახდის თაობაზე.

სასამართლო აღმასრულებელს ზემოთ მითითებული ცნობის გაცემისას არ გააჩნდა შესაბამისი დაწესებულების მიერ გაცემული ცნობა თანხების შესაბამისობის შესახებ. აღმასრულებელი არ წარმოადგენს იმ პირს, ვისაც ამ სახის ინფორმაციის გაცემის კომპეტენცია გააჩნია, რაც დაადასტურა სასამართლო აღმასრულებელმა.

აღმასრულებლის განმარტებით გაურკვეველია, საერთოდ ეცნობა თუ არა მიმღებს მხარის მიერ თანხის ნებაყოფლობით გადახდის თაობაზე;

ზ. დ-ემ და მ. ფ-მა საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება. კასატორი ზუ. დ-ე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას ითხოვს შემდეგი საფუძვლებით:

საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატამ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ მ. ფ-ს ზ. დ-ისათვის თანხა მთლიანად არ ჰქონდა გადახდილი.

სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გაცემული ცნობის მიხედვით, მ. ფ-ს უნდა გადაეხადა ათი მილიარდ ორას ოთხმოცდაათი მილიონ ას ორმოცდაოთხი ათას ცხრაას სამოცი კუპონი და არა 35 მილიონი კუპონი.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ გასულია სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის 359-ე მუხლით გათვალისწინებული სააღსრულებო საბუთების აღსასრულებად წარდგენის სამწლიანი ვადა. სააპელაციო სასამართლომ ისე დააკმაყოფილა მხარის მოთხოვნა მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა არ ყოფილა;

კასატორისათვის არ ყოფილა ცნობილი მოწინააღმდეგე მხარის მიერ გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე; აღსრულება, თუ იგი მოხდა, კანონით დადგენილი წესის დარღვევითაა განხორციელებული.

სასამართლომ განიხილა სამოქალაქო დავა ზ. დ-ის გამოსახლების შესახებ მაშინ, როცა აღნიშნული საკითხი უზენაესმა სასამართლომ გადაწყვიტა 1991წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილებით.

მ. ფ-მა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება კერძო ავტოსადგომის მოშლისა და შესასვლელის აღდგენის ნაწილში შემდეგი მოტივებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რაც სსკ-ს 393-ე მუხლის II ნაწილის «გ» პუნქტის თანახმად, საკასაციო საჩივრის საფუძველია.

ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილებით მხარეთა შორის აღდგა პირვანდელი მდგომარეობა, შესაბამისად, კასატორი აღდგენილ იქნა მესაკუთრის სტატუსში. გამომდინარე აღნიშნულიდან, საერთო სარგებლობაში არსებული ნივთის გამოყენება მოხდა ცალმხრივად.

მოპასუხე მხარემ უნდა უზრუნველყოს ეზოს შესასვლელის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა და თვითნებურად აგებული ავტოფარეხის მოშლა.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრები, მოუსმინა მხარეებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ ზუ. დ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო მ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1991წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. დ-ის სარჩელი მოპასუხეების: მ. ფ-ისა და თ. ფ-ის, მესამე პირის ლ. მ-ის მიმართ, სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; აღდგენილ იქნა პირვანდელი მდგომარეობა; მოპასუხე მ. ფ-ს ზ. დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 92000 (ოთხმოცდათორმეტი) ათასი მანეთის გადახდა, ხოლო ზ. დ-ეს დაევალა, რომ გამოათავისუფლოს და ჩააბაროს მოპასუხე მ. ფ-ს ქ. თბილისში, ...... არსებული საცხოვრებელი სახლის მეორე სართული და სარდაფ _ სართულის 28,50 კვ.მ. ფართის ¹1 სათავსი.

მოსარჩელე დ-ეს დაეტოვა სახლის რემონტზე დახარჯული თანხის ანაზღაურებაზე სარჩელით დავის უფლება;

სადავო სახლის 1/2 ტექინვენტარიზაციის ბიუროში აღირიცხა ზ. დ-ის სახელზე თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1987წ. 31 ივლისის გადაწყვეტილების საფუძველზე; აღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმებულ იქნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1987წ. 4 დეკემბრის დადგენილებით.

1994 წელს გარდაიცვალა ზ. დ-ე; გარდაცვლილის მამის, გ. დ-ის სახელზე 1995წ. 12 ივლისს გაცემულ იქნა მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, სადავო სახლის 1/2-ზე და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ;

გ. დ-ემ 1996წ. 4 ნოემბერს შედგენილი ანდერძით ქონება, მათ შორის _ სადავო სახლი, დაუტოვა შვილიშვილს _ ზუ. დ-ეს.

1999წ. დეკემბერში გარდაიცვალა გ. დ-ე.

2000წ. 6 ივნისს ზუ. დ-ემ მიიღო ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეზე გადაფორმდა სახლის 1/2 ნაწილი;

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას, რომ ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი გ. დ-ის სახელზე 1995წ. 12 ივლისს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა და 2000წ. 6 ივნისს ზ. დ-ის სახელზე გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, ვინაიდან გ. ფ-ის კუთვნილი სახლის ნაწილი ტექინვენტარიზაციის ბიუროში ზ. დ-ის სახელზე ირიცხებოდა გაუქმებული სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე; გადაწყვეტილება რომლითაც სადავო სახლი აღირიცხა გ. დ-ეზე 1987 წელს გაუქმდა. ამდენად, აღარ არსებობს გასაჩივრებული მემკვიდრეობის მოწმობების კანონიერების სამართლებრივი საფუძველი. გ. დ-ემ, ხოლო შემდეგ ზუ. დ-ემ მემკვიდრეობით მიიღეს ქონება, რომელიც არ ეკუთვნოდა მამკვიდრებელს.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორ ზ. დ-ის წარმომადგენლის გ. ზ-ის საკასაციო პრეტენზიას, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის 359-ე მუხლის შესაბამისად, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შესვლის მომენტიდან 3 წლის განმავლობაში უნდა აღსრულებულიყო.

საქმის მასალების მიხედვით, ვაკის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარეს გადაწყვეტილების ასლთან ერთად გაეგზავნა აღმასრულებელი ფურცელი. მიმართვის მიხედვით ადრესატს ეთხოვა, ეცნობებინა აღსრულების შედეგის შესახებ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ გადაწყვეტილება მიექცა აღსასრულებლად სააღსრულებო ფურცლის გამოწერისა და მისი რაიონულ სასამართლოში აღსასრულებლად გადაგზავნის შემდეგ.

გადაწყვეტილების აღსასრულებლად მიქცევის დროს მოქმედი სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის 359-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე, რომელშიც ერთ-ერთი მხარე მოქალაქეა, შეიძლება წარდგენილ იქნეს იძულებითი აღსრულებისათვის სამი წლის განმავლობაში კანონიერ ძალაში მისი შესვლის მომენტიდან, ხოლო ყველა დანარჩენ საქმეზე – ერთი წლის განმავლობაში, თუ კანონმდებლობით სხვა ვადები არ არის დადგენილი.

ამავე კოდექსის 360-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა წყდება სააღსრულებო ფურცლის აღსასრულებლად წარდგენით, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ სასარჩელო მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული სკ-ს 142-ე მუხლის მიხედვით, იმ მოტივით, რომ უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ არ გასულა ათი წელი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ როგორც სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის 359-ე, ისე _ სკ-ს 142-ე მუხლი ადგენს გადაწყვეტილების იძულებით აღსასრულებლად წარდგენის ხანდაზმულობის ვადებს და არა უშუალოდ აღსრულების ვადებს; ასეთი ვადა განსაზღვრული არ არის. იძულებით აღსასრულებლად წარდგენის ხანდაზმულობის ვადაზე ვრცელდება კანონმდებლობით ხანდაზმულობის ვადის დენის შეჩერებისა და შეწყვეტის საერთო საფუძვლები.

პალატას მიაჩნია, რომ ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1991წ. 16 ივლისის გადაწყვეტილება 1991წ. ივლისშივე მიექცა იძულებით აღსასრულებლად, მხარეთა მიერ გადაწყვეტილების აღსრულების მოთხოვნა დღეისათვის ხანდაზმული არ არის. მ. ფ-ს არ მიუმართავს ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროსათვის გადაწყვეტილების აღსრულების მოთხოვნით და არ აღრიცხულა სადავო ბინის მესაკუთრედ. აღნიშნულის გარეშე კი მას ვინდიკაციური სარჩელის დაყენების უფლება არა აქვს.

პალატა იზიარებს კასატორ ზ. დ-ის წარმომადგენლის პოზიციას და თვლის, რომ მოსარჩელე მ. ფ-ი ფაქტობრივად ითხოვს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებას, მაშინ, როცა უზენაესმა სასამართლომ იმავე მხარეთა შორის იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით დავა უკვე გადაწყვიტა. სსკ-ს 272-ე მუხლის «ბ» პუნქტის თანახმად სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმვე საგანზე და იმავე საფუძვლებით მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის მიღების ან მხარეთა მორიგების დამტკიცების შესახებ;

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ზ. დ-ისა და მასთან მყოფი პირების გამოსახლების და მ. ფ-ის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში საქმის წარმოება უნდა შეეწყვიტა; გასაზიარებელია კასატორ ზ. დ-ის მოსაზრება, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რაც სსკ-ს 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

მართალია პალატა იზიარებს კასატორ მ. ფ-ის მოტივაციას, რომ გადაწყვეტილება შესასვლელის აღდგენისა და ეზოში არსებული დამხმარე სათავსოს აღებაზე უარის თქმის ნაწილში იურიდიულად დაუსაბუთებელია, სააპელაციო სასამართლომ არ მიუთითა არც ერთი ნორმა, რის გამოც მიიღო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, მაგრამ ვინაიდან მ. ფ-ი დღეისათვის არ არის სადავო სახლის მესაკუთრე, მას არა აქვს სამართლებრივი საფუძველი მოითხოვოს ეზოს შესასვლელის აღდგენა და ავტოფარეხის აღება, რის გამოც ამ ნაწილში გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ს დკოდექსის 410-ე, 411-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ზუ. დ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. მ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 3 აპრილის გადაწყვეტილება თბილისში, ..... მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2 ნაწილის, სარდაფ _ სართულის ¹1 სათავსოს საკუთრების უფლებით მ. ფ-ზე აღრიცხვისა და აღნიშნული ფართიდან ზ. დ-ის, და მასთან მცხოვრები პირების გამოსახლების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდეს.

დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი.

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.